Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Taizhou, Jiangsu

| Taizhou 泰州市 |
| --- |
| İl düzeyi şehir |
| Taizhou şehri |
|  |
| TaizhouTaizhou'nun Çin'deki konumu |
| Ülke |  Çin |
| Eyalet | Jiangsu |
| İdare |
|  • Belediye başkanı | Xu Guoping (ÇKP) |
| Yüzölçümü |
|  • İl düzeyi şehir | 5794 km² |
| Nüfus (2010) |
|  • İl düzeyi şehir | 4.634,000 |
|  • Yoğunluk | 800/km² |
|  • Kent | 878,463 |
| Zaman dilimi | UTC+08.00 (CST) |
| **Resmî site** www.taizhou.gov.cn |

**Taizhou** (Çince: 泰州市; pinyin: *Tàizhōu shì*), Çin'in Jiangsu eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Şehir, Yangtze Nehri'nin kuzey kıyısında yer almakta olup doğuda Nantong, kuzeyde Yancheng ve batıda Yangzhou il düzeyi şehirleri ile komşudur. Yüzölçümü 5,794 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 4,634,000'dir.

## İdari bölümler

Taizhou şehri, üç semt ile üç ilçe düzeyi şehre ayrılmaktadır.

* Hailing semti (海陵区)
* Gaogang semti (高港区)
* Jiangyan semti (姜堰区)
* Jingjiang şehri (靖江市)
* Taixing şehri (泰兴市)
* Xinghua şehri (兴化市)

## Kardeş şehirler

* Barrie, Kanada
* City of Latrobe, Avustralya
* Eumseong, Güney Kore
* Huy, Belçika
* Kotka, Finlandiya *(2001'den beri)*
* Lower Hutt, Yeni Zelanda
* Newport News, ABD

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Taizhou, Jiangsu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmi site2 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Çince)
*

Vikigezgin'de :en:Taizhou (Jiangsu) ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
# Changzhou

| Changzhou 常州市 |
| --- |
| İl düzeyi şehir |
| Changzhou şehri |
|  |
| ChangzhouChangzhou'nun Çin'deki konumu |
| Ülke |  Çin |
| Bölge | Doğu Çin |
| Eyalet | Jiangsu |
| İdare |
|  • Belediye başkanı | Fei Gaoyun |
| Yüzölçümü |
|  • İl düzeyi şehir | 4384.58 km² |
| Nüfus (2010) |
|  • İl düzeyi şehir | 4.592,431 |
|  • Yoğunluk | 1000/km² |
|  • Kent | 3,290,918 |
| Zaman dilimi | [[UTCUTC+8]] (Çin Standart Zamanı) |
| **Resmî site** www.changzhou.gov.cn |

**Changzhou** (Çince: 常州), Çin'in Jiangsu eyaletinde bulunan bir il düzeyi şehirdir. Şehir Yangtze Nehri'nin güney kıyısında yer almakta olup, batıda bulunduğu eyaletin merkezi olan Nankin, kuzeybatıda Zhenjiang ve doğuda Wuxi şehirleri ile güneyde Zhejiang eyaleti ile komşudur. Yüzölçümü 4384.58 km² olan şehrin nüfusu 2010 yılı itibarı ile 4,592,431'tır.

## İdari bölümler

Changzhou şehri 5 semt ile bir ilçe düzeyi şehirden oluşmaktadır.

* Zhonglou semti (钟楼区)
* Tianning semti (天宁区)
* Xinbei semti (新北区)
* Wujin semti (武进区)
* Jintan semti (金坛区)
* Liyang şehri (溧阳市)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Changzhou ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmi site 1 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Çince)
# Zizhi Tongjian

Zizhi Tongjian
資治通鑑 | 250px |
| Yazar | Sima Guang |
| Ülke | Song Hanedanı |
| Dil | Klasik Çince |
| Konu | Çin tarihi |
| Tür | Tarih |
| Yayım | 1084 |

Zizhi Tongjian (Çince: 資治通鑑; Yönetim Yardımında Kapsamlı Ayna), 1084 yılında Song Hanedanı döneminde tarih yazımı şeklinde yayınlanan Çin tarihçiliğinde öncü bir referans eserdir. 1065'te İmparator Yingzong, büyük tarihçi Sima Guang'a baş yardımcıları Liu Shu, Liu Ban ve Fan Zuyu gibi diğer bilim adamlarıyla birlikte Çin'in evrensel bir tarihinin derlemesini yönetmesini emretti. Görevin tamamlanması 19 yıl sürdü ve 1084'te halefi Shenzong'a sunuldu. *Zizhi Tongjian*, 16 hanedanı kapsayan ve MÖ 403'ten MS 959'a kadar yaklaşık 1400 yıla yayılan Çin tarihini kaydetmekte ve 294 cilt ve yaklaşık 3 milyon Çince karakter içermektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Zizhi Tongjian ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* *Zizhi Tongjian* "Comprehensive Mirror to Aid in Government" 29 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — Chinaknowledge
* *Zizhi Tongjian* (original text in Guoxue) 24 Kasım 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Doğu Zhou Hanedanı

Doğu Zhou
**Doğu Zhou Hanedanı** (Çince: 東周; pinyin: *Dōngzhōu*), Çin'in Zhou Hanedanı'nın ikinci yarıydı. MÖ 770-256 yılları arasında sürmüş olup İlkbahar ve Sonbahar ile Savaşan Devletler Çağı olmak üzere iki döneme ayrılmaktadır.

Bu dönem, hakim alet yapım malzemesi dönemin sonunda demir haline gelmesiyle Çin tarihinde büyük bir dönüşe işaret etti. Doğu Zhou döneminin, Çin'de Demir Çağı'nın başlangıcı olduğuna inanılıyordu.

Nüfusun art arda artmasıyla birlikte tarımda önemli bir gelişme oldu. Topraklar veya başka kaynaklar için mücadele etmek için vasallar arasında sürekli çekişmeler yaşanmaktaydı. İnsanlar bakır para kullanmaya başladı. Siviller için eğitim evrensel hale getirildi. Soylular ve siviller arasındaki sınırlar azaldı. Zhou Hanedanı tarafından yapılan ataerkil klan sisteminin artık uyum sağlayamadığı, toplumun devrimci bir dönüşüm yaşanıyordu.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* 許倬雲 著，鄒水傑 譯：《中國古代社會史論——春秋戰國時期的社會流動》（桂林：廣西師範大學出版社，2006）.
* Yang Hsien-yi and Gladys Yang (1974), *Records of the Historians*. Hong Kong: Commercial Press.
	+ Reprinted by University Press of the Pacific, 2002. Contains biographies of Confucius and Laozi. 978-0835106184.
# Xiang Yu

| Xiang Yu 項羽 |
| --- |
| Chu hükümdarı |
| Hüküm süresi | MÖ 206-202 |
| Önce gelen | Yi |
| Sonra gelen | Gaozu |
|  |
| Doğum | MÖ 1112 |
| Ölüm | MÖ 1050 |
| Hanedan | Zhou Hanedanı |

Xiang Yu illüstrasyonu
**Xiang Yu** (Çince: 項羽; pinyin: *Xiàng yǔ*; MÖ 232-202), Çin'in Chu devletinin hükümdarıydı. Saltanatı MÖ 232'den MÖ 202 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Chu devletinden bir soylu olan Xiang Yu, Çin Hanedanı'na isyan etti ve önde gelen bir savaş ağası oldu. MÖ 208'de Chu devletini yeniden kuran eden Kral II. Huai tarafından ona Lu Dükü unvanı verildi. Ertesi yıl, Chu güçlerini Julu Savaşı'nda Zhang Han liderliğindeki Çin ordularına karşı zafere taşıdı. Çin'in düşüşünden sonra Xiang Yu, Batı Chu'nun Hegemon-Kralı olarak tahta çıktı ve Pengcheng'in başkenti olduğu günümüzün orta ve doğu Çin'ini kapsayan geniş bir alanı yönetti. Han Hanedanı'nın kurucu imparatoru Liu Bang'i, Gaixia Savaşı'ndaki nihai yenilgisiyle sonuçlanan Chu-Han Çatışması olarak bilinen uzun bir iktidar mücadelesine dahil etti. Wu Nehri kıyısında intihar etti.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Xiang Yu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Sima Qian. *Records of the Grand Historian*, Volume 7.
* Ban Gu et al. *Book of Han*, Volume 31.
* Sima Guang. *Zizhi Tongjian*, volumes 8, 9, 10, 11.

|  |
| --- |
| Xiang Yu **Chu Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Yi** | **Çin imparatoru** MÖ 232 – MÖ 202 | Sonra gelen: **Gaozu** |
# Gaozu (Han)

| Gaozu |
| --- |
|  |
| Çin İmparatoru |
| Hüküm süresi | 28 Şubat MÖ 202-1 Haziran MÖ 195 |
| Önce gelen | Ziying |
| Sonra gelen | Hui |
|  |
| Doğum | MÖ 256 Feng, Chu |
| Ölüm | 1 Haziran MÖ 195 Çangan, Han Hanedanı |
| Hanedan | Han Hanedanı |

**İmparator Gaozu** (Çince: 漢高祖; pinyin: *Gāo Huángdì*; MÖ 256-1 Haziran MÖ 195) veya asıl adıyla **Liu Bang** (劉邦), Çin'in Han Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatorudur. Saltanatı MÖ 202'den MÖ 195 yılında ölümüne kadar sürmüştür. Gaozu, Çin tarihinde mütevazı köylü sınıfı kökenli az sayıdaki hanedan kurucularından biridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Emperor Gaozu at Chinaculture.org

|  |
| --- |
| Gaozu (Han) **Han Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Ziying** | **Çin İmparatoru** MÖ 202 – MÖ 195 | Sonra gelen: **Hui** |
# Xin Hanedanı

| Xin Hanedanı新 |
| --- |
| Xin Hanedanlığı Haritası (MS 8 - 23) |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 9-23  | Wang Mang |

 |
|  |
| Para birimi | Altın, gümüş, deniz kabuğu |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Han Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Han Hanedanı |  |
| Chengjia |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin Kuzey Kore Vietnam |

**Xin Hanedanı** (Çince: 新朝; pinyin: *Xīn Cháo*), Çin'de MS 9'dan 23 yılına kadar süren bir hanedandı. Tek hükümdarı Wang Mang olup MS 9 yılında Han Hanedanı'na karşı darbeyle tahtı ele geçirdi ve MS 23'te öldükten sonra hanedan dağıldı. Hanedan, Han Hanedanı'nı Batı Han ve Doğu Han dönemlerine ayrılmasına neden olmuştur.

## Kaynakça

* Yap, Joseph P. *Wars With the Xiongnu - A translation from Zizhi tongjian* Chapter 13–17 - pp 404–601 ISBN 978-1-4490-0605-1 (sc)
# Gengshi

| Gengshi |
| --- |
| Han Hanedanı İmparatoru |
| Hüküm süresi | MS 23-25 |
| Önce gelen | Wang Mang |
| Sonra gelen | Liu Penzi Guangwu |
|  |
| Ölüm | MS 25 |
| Hanedan | Han Hanedanı |

**Gengshi** (Çince: 更始帝; pinyin: *Gēngshǐ Dì*; ö. MS 25), Çin'in Han Hanedanı'nın 15. imparatorudur. Saltanatı MS 23'ten MS 25 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Gengshi, Wang Mang'ın Xin Hanedanı'nın çöküşünün ardından Han Hanedanı'nı yeniden kurdu. Buna karşın kısa bir süre için bir imparatorluğu yöneten, kendilerini yönetmesine izin vermeye istekli, ancak bu imparatorluğu bir arada tutamayan zayıf ve beceriksiz bir hükümdar olarak görülüyordu. Sonunda Kızıl Kaşlar tarafından tahttan indirildi ve yenilgisinden birkaç ay sonra boğularak öldürüldü.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Beck, B. J. Mansvelt (1990). *Treatises of Later Han*. Brill. s. 188. ISBN 90-04-08895-4.
* Kohn, Livia (2000). *Daoism Handbook*. Brill. s. 136. ISBN 9004112081.
* Theobald, Ulrich (2000). "Chinese History - Han Dynasty 漢 (206 BC-8 AD, 25-220) emperors and rulers". Chinaknowledge. 11 Haziran 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2022.
* "Sinian Period". Oracle ThinkQuest Education Foundation. 16 Temmuz 2007 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 17 Eylül 2022.

|  |
| --- |
| Gengshi **Han Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Wang Mang** | **Çin imparatoru** MS 23 – 25 | Sonra gelen: **Liu Penzi** |
# Guangwu

| Guangwu |
| --- |
|  |
| Çin İmparatoru |
| Hüküm süresi | 5 Ağustos 25-29 Mart 57 |
| Önce gelen | Gengshi |
| Sonra gelen | Ming |
|  |
| Doğum | 13 Ocak MÖ 5 |
| Ölüm | 29 Mart MS 57 |
| Hanedan | Han Hanedanı |

**İmparator Guangwu** (Çince: 光武帝; pinyin: *Guāngwǔ dì*; 13 Ocak MÖ 5-29 Mart MS 57), Çin'in Han Hanedanı'nın imparatoru ve Doğu Han Hanedanı'nın kurucusudur. Saltanatı MS 25'ten MS 57 yılında ölümüne kadar sürmüştür.

Guangwu, başlangıçta Çin'in bazı bölümlerini yönetti ve bölgesel savaş ağalarının fetihleriyle, 57 yaşında öldüğünde tüm Çin'i birleştirmişti.

## Notlar

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Guangwu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Bielenstein, Hans. (1986). "Wang Mang, the Restoration of the Han Dynasty, and Later Han", in *The Cambridge History of China: Volume I: the Ch'in and Han Empires, 221 B.C. – A.D. 220*, 223–290. Edited by Denis Twitchett and Michael Loewe. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-24327-0.

|  |
| --- |
| Guangwu **Han Hanedanı** |
| Resmî unvanlar |
| Önce gelen: **Gengshi** | **Çin İmparatoru *Doğu Han MS 25 – MS 57 | Sonra gelen: **Ming** |
# Trưng kız kardeşler

Trưng kız kardeşler
**Trưng kız kardeşler** (Vietnamca: *Hai Bà Trưng*) olarak bilinen **Trưng Trắc** ve **Trưng Nhị**, MS 40'ta Vietnam'ın ilk Çin egemenliğine karşı isyan ettikten sonra üç yıl boyunca hüküm süren Vietnam askeri liderleriydi. Vietnam'ın ulusal kahramanları olarak kabul edilirler. Trưng Trắc, Vietnam tarihinde hüküm süren tek kraliçe olmasının yanı sıra, Vietnam hükümdarı olan ilk kadındı ve kendisine Kraliçe Trưng in Đại Việt sử ký toàn thư unvanı verildi.

Kız kardeşler, günümüz kuzey Vietnam'ında Çin Han Hanedanı'nın bir komutanlığı olan Jiaozhi'de doğdu. Doğum tarihleri bilinmiyor, ancak Trưng Trắc, Trưng Nhị'dan daha büyüktü. Ölümlerinin kesin tarihleri de bilinmemekle birlikte, her ikisi de Ma Yuan liderliğindeki cezai keşif kuvvetine karşı savaştıktan sonra MS 43 civarında öldü.

Trưng kardeşler, babalarının dikkatli bakışları altında oldukça eğitimliydi, hem edebiyatta hem de dövüş sanatlarında mükemmeldiler. Her ikisi de babalarının arazisini ve unvanlarını devralmak üzereydi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Trưng kız kardeşler ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Trưng sisters 16 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Tuyet A. Tran & Chu V. Nguyen
# Wei Hanedanı

| Wei Hanedanı魏 |
| --- |
| 220-266 |
| M.S. 262 itibarıyla Çin'in Üç Krallık dönemi haritası. |
| Başkent | Xuchang (220-226) Luoyang (226-266) |
| Yaygın dil(ler) | Eski Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Aralık 220-Haziran 226  | Cao Pi |
| • Haziran 226-Ocak 239  | Cao Rui |
| • Ocak 239-Ekim 254  | Cao Fang |
| • Haziran 260-Şubat 266  | Cao Huan |

 |
| Tarihî dönem | Üç İmparatorluk |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 11 Aralık 220 |
| • Dağılışı  | 4 Şubat 266 |

 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 260  | 4.432.881 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Han Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Jin Hanedanı (265-420) |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin Kuzey Kore Vietnam |

**Wei Hanedanı** (Çince: 魏), Üç İmparatorluk döneminde Çin üzerinde hakimiyet mücadelesi veren devletlerden biriydi.

Han Hanedanı'nın dağılması sırasında Çin'in kuzeyi Cao Cao'nun yönetimindeydi. Han Hanedanı dağıldıktan sonra Cao Cao'nun oğlu Cao Pi yönetimi ele geçirerek Wei Hanedanı'nı kurdu. MS 265 yılında Sima Yan Wei Hanedanı'nı yıkarak yerine Jin Hanedanı'nı kurdu.

## Kaynakça

* de Crespigny, Rafe. "To Establish Peace: being the Chronicle of the Later Han dynasty for the years 201 to 220 AD as recorded in Chapters 64 to 69 of the Zizhi tongjian of Sima Guang". Volume 2.29 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Faculty of Asian Studies, The Australian National University, Canberra. 1996. ISBN 0-7315-2526-4.
# Shu Han

| Shu Han漢 |
| --- |
| 221-263 |
| 262 itibarıyla Çin'in Üç Krallık dönemi haritası. |
| Başkent | Çengdu |
| Yaygın dil(ler) | Ba-Şu Çincesi |
| Hükûmet | Monarşi |
| İmparator |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 221-223  | Liu Bei |
| • 223-263  | Liu Shan |

 |
| Tarihî dönem | Üç İmparatorluk |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | Mayıs 221 |
| • Dağılışı  | Aralık 263 |

 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 221  | 900.000 |
| • 263  | 1.082.000 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Han Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Wei Hanedanı |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Çin Myanmar |

**Shu Han** (Çince: 蜀漢), Üç İmparatorluk döneminde Çin üzerinde hakimiyet mücadelesi veren devletlerden biriydi. Devlet günümüz Sichuan ve Chongqing bölgelerinde yer almaktydı. MS 280 yılında Wei Hanedanı tarafından ele geçirildi.

## Kaynakça
# Wu Hanedanı

| Wu Hanedanı吳 |
| --- |
| 222-280 |
| 262 itibarıyla Çin'in Üç Krallık dönemi haritası. |
| Başkent | Ezhou (222-229, 265-266) Jiankang (229-265, 266-280) |
| Yaygın dil(ler) | Eski Çince |
| Hükûmet | Monarşi |
| Kral (222-229) İmparator (229-280) |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 222-252  | Sun Quan |
| • 252-258  | Sun Liang |
| • 258-264  | Sun Xiu |
| • 264-280  | Sun Hao |

 |
| Tarihî dönem | Üç İmparatorluk |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 222 |
| • Dağılışı  | 31 Mayıs 280 |

 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 238  | 2.567.000 |
| • 280  | 2.535.000 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wei Hanedanı |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Jin Hanedanı (265-420) |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  Çin  Vietnam |

**Wu Hanedanı** (Çince: 吳), Üç İmparatorluk döneminde Çin üzerinde hakimiyet mücadelesi veren devletlerden biriydi.

Wu, 222 yılında Wei Hanedanı'ndan ayrılarak ayrı bir devlet haline geldi. Devletin hükümdarı Sun Quan, 229 yılında kendini imparator ilan etti. 280 yılında devlet Jin Hanedanı tarafından ele geçirildi.

## Kaynakça