# Sözlükbilim

**Sözlükbilim**, **leksikografi** veya **sözlükçülük**, sözlüklerin düzenlenmesi, derlenmesi veya yazılması işine veya bu sanata verilen isim olmakla birlikte, teorik olarak sözlükbilim bir dil sözlüğündeki kelimelerin dizilimsel ve pragmatik ilişkilerini inceleyen, sözlüklerde birbirleri ile ilgili bilgilerin veya bileşenlerin ya da yapıların teorilerini geliştiren, belirli durumlar için kullanıcılar tarafından ihtiyaç duyulan bilgileri düzenleyen ve basılı veya elektronik sözlüklere veri ekleyerek kullanıcılar tarafından erişilmesini sağlayan, tüm bunları semantik açıdan açıklayarak bilimsel olarak tarif eden bir bilim dalıdır. Bazen bu bilim dalı "metaleksikografi" olarak da isimlendirilebilir. Ayrıca bu bilim ile uğraşan kişilere de "leksikograf" (leksikolog) veya "sözlükbilimci" ya da "sözlükçü" adı verilir.

Sözlükbilimciler veya leksikograflar, genel olarak bir dilin tanımlanmasına yarayan sözlüklerin tasarımını, derlemesini, kullanımının nasıl olacağını ve tüm bunların değerlendirmesini yaparlar. Bu tür sözlüklere genel sözlük veya LGP (Genel Amaçlı Dil) sözlüğü adı verilir. Bir veya daha fazla konuda uzmanlaşmış olan leksikograflar örneğin yasal sözlükler gibi ihtisas gerektiren sözlüklerin tasarımını, derlemesini, kullanımının nasıl olacağını ve tüm bunların değerlendirmesini yaparlar (örn. Nielsen 1994). Bu tür sözlüklere ise LSP (Dile Özel Amaçlar) sözlüğü adı verilir. Ayrıca bu tür sözlükler tek bir alana özel veya alt alanlarını içeren sözlükler olabilir.

*Sözlükbilim* terimi üzerinde günümüzde bazı anlaşmazlıklar bulunmaktadır. Teorik olarak bazıları *sözlükbilim* ile *sözcükbilimi* eş anlamlı olarak kullanırlarken, bazıları *sözlükbilimi* belirli bir dildeki kelime envanteri ile ilgili bilim dalı olarak yorumlarlar.

Günümüzde sözlükbilim yaygın bir biçimde kendi başına disipline bir bilim dalı değil de, leksikografi eğitimi için kullanılan başlıca sözlüklerde (örneğin Bergenholtz/Nielsen/Tarp 2009 gibi) olduğu gibi, uygulamalı dilbilimin bir alt dalı olarak kabul edilmektedir.

## Etimoloji

*Leksikografi* (İngilizce: *lexicography*) kelimesi 1680 civarında İngilizcede türetilmiş bir kelimedir. Bu kelime "sözlük yazarı" anlamındaki Grekçe λεξικογράφος (*leksikográphos*) kelimesinden gelmektedir. Grekçede λεξικός (*leksikós*) "kelimelerin, kelimelere dair”) demektir, γράφω (*gráphō*) ise “yazmak” anlamındaki fiildir. *Leksikografi* kelimesi 20. yüzyıl ortalarında Türkçeye girmiştir. *Sözlükbilim* terimi de 20. yüzyıl ortasından sonra *leksikografi* terimine karşılık olarak türetilmiştir.

## Ayrıca bakınız

* Leksikograflar listesi
* Sözcükbilim
* Lûgat
* Vocabulary
* Ansiklopedik sözlük
	+ Çeviri sözlüğü
	+ Tek dilli öğrenci sözlüğü
	+ Özel sözlük
	+ Sözlük
* Deyim sözlüğü
* Terminoloji

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikisözlük'te sözlükçü ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

* *Uluslararası Sözlükbilim dergisi* 3 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

*Topluluklar:*

* Sözlükbilimciler merkezi[ tarihinde Wayback Machine sitesinde tarih=21 Ağustos 2006 arşivlendi. Sözlükbilimciler merkezi] (İngilizce) sürümü
* Kuzey Amerika Sözlükbilimciler Derneği 2 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Euralex – Avrupa Sözlükbilimciler Derneği 7 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Afrilex – Afrika Sözlükbilimciler Derneği 14 Haziran 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Australex – Avustralya Sözlükbilimciler Derneği 12 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İskandinav ülkeleri Sözlükbilimciler Derneği
* Asialex – Asya Sözlükbilimciler Derneği 13 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.