# Prusya Krallığı

| Prusya KrallığıKönigreich Preußen |
| --- |
| 1701-1918 |
|
Bayrak (1892–1918)

Arma (1873-1918)

 |
|  |
| Başkent | Berlin |
| Yaygın dil(ler) | Almanca |
| Hükûmet | Monarşi |
| Kral |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1701-1713 | I. Friedrich |
| • 1888-1918  | II. Wilhelm |

 |
| Başbakan |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1848 (ilk) | Adolf Heinrich von Arnim-Boitzenburg |
| • 1918 (son) | Maximilian von Baden |

 |
| Tarihçe |   |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1701 |
| • Dağılışı  | 1918 |

 |
| Yüzölçümü |
| • Toplam | 348,779 km2 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1756  | 4,500,000 |
| • 1871  | 24,689,000 |
| • 1910  | 40,169,219 |

 |
| Para birimi | Reichsthaler (1750'ye kadar) Prusya taleri (1750-1857) Vereinsthaler (1857-1871) Goldmark (1871-1914) Papiermark (1914-1918) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Lehistan-Litvanya Birliği |
|  | Brandenburg-Prusya |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Bağımsız Prusya Devleti |  |
| İkinci Polonya Cumhuriyeti |  |

 |

 |

**Prusya Krallığı** (Almanca: *Königreich Preußen*, Almanca telaffuz: [ˈkøːnɪkʁaɪç ˈpʁɔʏsn̩]), 1701 ile 1918 yılları arasında Alman İmparatorluğu'nun Prusya eyaletini oluşturan bir krallıktı. 1866'da Almanya'nın birleşmesinin arkasındaki itici güçtü ve 1918'de dağılıncaya kadar Alman İmparatorluğu'nun önde gelen devletiydi. Adını Prusya denilen bölgeden alsa da merkezi Brandenburg Margravlığı'ydı. Başkenti Berlin'di.

Prusya kralları Hohenzollern Hanedanı'ndandı. Krallığın selefi Brandenburg-Prusya, "Büyük Seçmen" olarak bilinen Brandenburg Seçmeni Frederick William'ın yönetimi altında askeri bir güç haline geldi. Bir krallık olarak Prusya, özellikle "Büyük" II. Frederick'in hükümdarlığı sırasında iktidara yükselişini sürdürdü.Büyük Frederick, Yedi Yıl Savaşı'nın (1756-1763) başlatılmasında etkili oldu; Avusturya, Rusya, Fransa ve İsveç'e karşı kendini korudu ve Prusya'nın Alman devletleri arasında baskın rolünü oluşturmanın yanı sıra ülkeyi Avrupa'nın büyük bir gücü olarak kurdu. Güçlü Prusya Ordusunun zaferleri sayesinde. Prusya, tüm Alman devletlerini (İsviçre'deki Alman kantonları hariç) kendi yönetimi altında birleştirmek için girişimlerde bulundu ve Avusturya'nın böylesine birleşik bir Alman alanına dahil edilip edilmeyeceği süregelen bir soru haline geldi. Napolyon Savaşları Alman Konfederasyonunun kurulmasına yol açtıktan sonra, Alman devletlerini birleştirme meselesi 1848-1849 Alman devrimlerine neden oldu ve tüm eyaletlerin temsilcileri kendi anayasaları altında birleşmeye çalıştı. Bir federasyon kurma girişimleri başarısız oldu ve Alman Konfederasyonu, 1866'da en güçlü iki üye devlet arasında Avusturya-Prusya Savaşı çıktığında çöktü.

Daha sonra Prusya, 1866'da Kuzey Almanya Konfederasyonu'nun kurulmasının ardındaki itici güç oldu; 1871'de birleşik Alman İmparatorluğu'na dönüştürüldü ve bugünkü Federal Almanya Cumhuriyeti'nin en eski yasal selefi olarak kabul edildi. Kuzey Almanya Konfederasyonu, Avusturya-Prusya Savaşı'nın ardından daha çok askerî güç ittifakı olarak görüldü, ancak yasalarının çoğu daha sonra Alman İmparatorluğu'nda kullanıldı. Alman İmparatorluğu, 1870-1871 Fransa-Prusya Savaşı'nda III. Napolyon'un yenilgisi nedeniyle, Avusturya ve İsviçre dışındaki tüm Alman devletlerini Prusya hegemonyası altında başarıyla birleştirdi. Savaş, tüm Alman devletlerini ortak bir düşmana karşı birleştirdi ve zaferle birlikte, birleşmeye karşı olan bazı kişilerin görüşlerini değiştiren ezici bir milliyetçilik dalgası geldi.

1918-1919 Alman Devrimi ile Prusya Krallığı, Bağımsız Prusya Devleti'ne dönüştürüldü.

## Tarihçe

### Arka plan ve kuruluş

1525-1648 yılları arası Brandenburg-Prusya
Hohenzollern'ler, 1518'de Brandenburg Margravlığı'nın hükümdarları oldular. 1529'da Hohenzollern'ler, bir dizi çatışmanın ardından Pomeranya Dükalığı'nın eski haline dönmesini sağladılar ve Vestfalya Barışı'nın ardından doğu kısmını ele geçirdiler.

1618'de Brandenburg seçmenleri, 1511'den beri Hohenzollern Hanesi'nin daha genç bir kolu tarafından yönetilen Prusya Dükalığ'nı da miras aldı. 1525 yılında Töton Şövalyeleri'nin son Büyük Üstadı ve Prusya'nın ilk hükümdarı Albrecht, bölgesini laikleştirdi ve onu bir dükalığa dönüştürdü. "Brandenburg-Prusya" olarak bilinen Brandenburg ile kişisel bir birlik içinde yönetiliyordu. Brandenburg hâlâ yasal olarak Kutsal Roma İmparatorluğu'nun bir parçası olduğundan ve Prusya Dükalığı Polonya'nın bir tımarı olduğundan tam bir birlik mümkün değildi. Töton Tarikatı 1466'dan beri Polonya'ya saygı gösteriyordu ve Hohenzollern'ler, Dük Prusya'yı laikleştirdikten sonra da saygı göstermeye devam ettiler.

İkinci Kuzey Savaşı sırasında, Labiau ve Wehlau-Bromberg anlaşmaları, Eylül 1657'ye kadar Hohenzollern'lere Prusya Dükalığı üzerinde tam egemenlik sağladı.

İspanya Veraset Savaşı'nda Fransa'ya karşı bir ittifak karşılığında, Büyük Seçmen'in oğlu III.Frederick'in, 16 Kasım 1700 tarihli Kraliyet Antlaşması ile Prusya'yı bir krallığa yükseltmesine izin verildi. Frederick, kendisini Frederick olarak "Prusya Kralı" olarak taçlandırdı. 18 Ocak 1701'de I. Kutsal Roma İmparatorluğu'nda yasal olarak Bohemya dışında hiçbir krallık var olamazdı. Ancak Frederick, Prusya'nın hiçbir zaman imparatorluğun bir parçası olmadığı ve Hohenzollern'lerin tamamen egemen olduğu için Prusya'yı bir krallığa yükseltebileceği fikrini benimsedi. Yaklaşan İspanyol Veraset Savaşı'nda Frederick'in desteğini güvence altına almak isteyen İmparator I. Leopold, razı oldu.

"Prusya'daki Kral" tarzı, Hohenzollern'lerin yalnızca eski dükalıklarında yasal olarak kral oldukları yönündeki yasal kurguyu kabul etmek için benimsendi. Brandenburg'da ve imparatorluk içindeki topraklarının bazı kısımlarında, yasal olarak hâlâ yalnızca imparatorun derebeyliği altında seçmenlerdi. Ancak bu zamana kadar imparatorun yetkisi yalnızca nominaldi. İmparatorluğun çeşitli bölgelerinin yöneticileri, büyük ölçüde egemen devletlerin yöneticileri gibi hareket ediyorlardı ve imparatorun hükümdarlığını yalnızca resmi bir şekilde kabul ediyorlardı. Ayrıca düklük, Prusya bölgesinin yalnızca doğudaki büyük kısmını oluşturuyordu; En batıdaki parça, Polonya Kralı tarafından Prusya Kralı unvanıyla birlikte tutulan, Vistula'nın doğusundaki Kraliyet Prusya'nın kısmını oluşturuyordu. Brandenburg ile Prusya arasındaki kişisel birlik, imparatorluğun 1806'daki sonuna kadar yasal olarak devam ederken, 1701'den itibaren Brandenburg fiilen krallığın ayrılmaz bir parçası olarak muamele gördü. Hohenzollern'ler, kendi topraklarının imparatorluğun parçası olan kısımlarında sözde hala imparatorun tebaası olduğundan, imparatorluk dağılıncaya kadar ek Brandenburg Seçmeni unvanını kullanmaya devam ettiler. Polonya'nın Birinci Bölünmesinde Kraliyet Prusya'nın satın alınmasının ardından "Prusya Kralı" unvanı 1772 yılına kadar kabul edilmedi.

### 1701-1721: Hıyarcıklı veba ve Büyük Kuzey Savaşı

1713'te I. Frederick William
Prusya Krallığı, Otuz Yıl Savaşları'nın yarattığı yıkımın yaralarını sarmaya çalışıyordu ve doğal kaynaklar bakımından fakirdi. Baltık Denizi'nin güneydoğu kıyısındaki Prusya Dükalığı topraklarından Hohenzollern'in kalbi Brandenburg'a kadar 1.200 km (750 mil) uzanan toprakları, Rheinland'daki Cleves, Mark ve Ravensberg eksklavları ile birbirinden kopuktu. 1708 yılında Doğu Prusya nüfusunun yaklaşık üçte biri Büyük Kuzey Savaşı veba salgını sırasında öldü. Hıyarcıklı veba Ağustos 1710'da Prenzlau'ya ulaştı ancak sadece 80 km (50 mil) uzaklıktaki başkent Berlin'e ulaşamadan geri çekildi.

Büyük Kuzey Savaşı, Prusya Krallığı'nın dahil olduğu ilk büyük çatışmaydı. 1700 yılında başlayan savaş, Çarlık Rusya'sının liderliğindeki bir koalisyonun, dönemin baskın Kuzey Avrupa gücü olan İsveç İmparatorluğu'na karşı giriştiği bir savaştı. Veliaht Prens Friedrich Wilhelm 1705 yılında Prusya'yı savaşa dahil etmeye çalıştı ve “en iyi Prusya'nın kendi ordusu olduğunu ve kendi kararlarını verdiğini” belirtti. Ancak görüşleri babası tarafından kabul görmedi ve Frederick William 1713 yılına kadar tahta çıkamadı. Bu nedenle, 1715'te Frederick William liderliğindeki Prusya, hem arkadan hem de denizden saldırıya uğrama tehlikesi; Pomeranya üzerindeki hak iddiaları; ve bir kenara çekilip İsveç kaybederse topraktan pay alamayacak olması gibi çeşitli nedenlerle koalisyona katıldı. Prusya sadece bir savaşa, Rügen adasındaki Stresow Savaşı'na katıldı, çünkü savaş 1709 Poltava Savaşı'nda fiilen karara bağlanmıştı. Stockholm Antlaşması'nda Prusya, Oder Nehri'nin doğusundaki tüm İsveç Pomeranya'sını kazandı. Ancak İsveç 1815'e kadar Pomeranya'nın bir kısmını elinde tutacaktı. Büyük Kuzey Savaşı sadece İsveç İmparatorluğu'nun sonunu getirmekle kalmamış, aynı zamanda Prusya ve Rusya'yı, gerilemekte olan Polonya-Litvanya Birliği'nin aleyhine Avrupa'da yeni güçler olarak yükseltmiştir.

Büyük Elektör, toprak sahibi aristokrasi olan Junker'leri krallığın bürokrasisine ve askeri makinesine dahil ederek onlara Prusya Ordusu ve zorunlu eğitim konusunda çıkar sağlamıştı. Kral I. Friedrich Wilhelm 1717'de Prusya zorunlu askerlik sistemini başlattı.

### 1740-1762 Silezya Savaşları

1740 yılında Kral II. Friedrich (Büyük Frederick) tahta çıktı. İmparator I. Ferdinand tarafından veto edilen 1537 tarihli bir antlaşmayı bahane ederek Silezya'nın bir kısmının Piast hanedanı'nın yok olmasından sonra Brandenburg'a geçeceğini açıklayan Frederick, Silezya'yı işgal etti ve böylece Avusturya Veraset Savaşı'nı başlattı. Silezya'yı hızla işgal ettikten sonra Frederick, eyaletin kendisine teslim edilmesi halinde Kraliçe Maria Theresa'yı korumayı teklif etti. Teklif reddedildi, ancak Avusturya hayatta kalmak için umutsuz bir mücadelede başka rakiplerle de karşılaştı ve Frederick sonunda 1742'de Berlin Antlaşması ile resmi olarak devretmeyi başardı.

Birçoklarını şaşırtacak şekilde, Avusturya savaşı başarıyla yenilemeyi başardı. Friedrich 1744'te misillemelerin önüne geçmek ve bu kez Bohemya Krallığı üzerinde hak iddia etmek için tekrar işgal etti. Başarısız oldu ama Fransa'nın Avusturya'nın müttefiki Büyük Britanya üzerindeki baskısı bir dizi antlaşma ve uzlaşmaya yol açtı ve 1748 Aix-la-Chapelle Antlaşması ile doruğa ulaşarak barışı yeniden tesis etti ve Prusya'yı Silezya'nın çoğuna sahip kıldı.

Silezya'nın bırakılmasıyla aşağılanan Avusturya, Fransa ve Rusya ile ittifak kurmaya çalışırken (“Diplomatik Devrim”) Prusya, İngiliz-Prusya İttifakı'nı oluşturan Büyük Britanya'nın kampına sürüklendi. Friedrich 1756-1757'de birkaç ay içinde Saksonya ve Bohemya'yı önleyici bir şekilde işgal ettiğinde, Üçüncü Silezya Savaşı'nı ve Yedi Yıl Savaşları'nı başlattı.

Bu savaş Prusya Ordusu için umutsuz bir mücadeleydi ve Avrupa'nın büyük bir kısmıyla berabere kalmayı başarması Frederick'in askeri becerilerine tanıklık etmektedir. Avusturya, Rusya, Fransa ve İsveç ile aynı anda karşı karşıya gelen ve kayda değer müttefik olarak sadece Hannover'i (ve kıta dışı İngilizleri) elinde bulunduran Frederick, Rus ordusunun Berlin ve Königsberg'i kısa süreliğine işgal ettiği Ekim 1760'a kadar ciddi bir işgali önlemeyi başardı. Ancak 1762'de Rusya İmparatoriçesi Elizabeth'in (Brandenburg Hanedanı'nın Mucizesi) ölümüne kadar durum giderek daha da kötüleşti. Prusofil III. Petro'nun tahta geçmesi doğu cephesindeki baskıyı hafifletti. İsveç de yaklaşık aynı zamanda savaştan çıktı.

Burkersdorf Savaşı'nda Avusturya ordusunu yenen ve savaşın sömürge bölgelerinde Fransa'ya karşı devam eden İngiliz başarısına güvenen Prusya, nihayet kıtada bir savaş öncesi durumu aynen korumayı zorlayabildi. Bu sonuç Prusya'nın Alman devletleri içindeki önemli rolünü teyit etti ve ülkeyi Avrupalı büyük bir güç haline getirdi. Prusya'nın neredeyse yenilgiye uğraması ve krallığının ekonomik yıkıma uğramasıyla dehşete düşen Frederick, günlerini çok daha barışçıl bir hükümdar olarak geçirdi.

Prusya'ya 18. yüzyılda eklenen diğer topraklar Doğu Frizya Kontluğu (1744), Bayreuth Prensliği (1791) ve Ansbach Prensliği (1791) olup, son ikisi Hohenzollern hanedanının kollarından satın alma yoluyla elde edilmiştir.

### 1772, 1793 ve 1795: Polonya-Litvanya Birliğinin Bölünmesi

Prusya'nın doğusunda ve güneyinde yer alan Polonya-Litvanya Birliği 18. yüzyıl boyunca giderek zayıflamıştı. Rusya'nın Polonya üzerindeki etkisinin artmasından ve Rus İmparatorluğu'nun olası genişlemesinden endişe duyan Frederick, güç dengesini korumak için 1772'de Rusya, Prusya ve Avusturya arasında Polonya'nın Bölünmesi'nin ilkinin başlatılmasında etkili oldu. Prusya Krallığı, Warmia da dahil olmak üzere Polonya'nın Kraliyet Prusya eyaletinin çoğunu ilhak ederek Frederick'in nihayet Prusya Kralı unvanını almasını sağladı; ilhak edilen Kraliyet Prusya toprakları ertesi yıl Batı Prusya Eyaleti olarak düzenlendi; geri kalanının çoğu, 1775'te Batı Prusya'ya bağlanan başlangıçta ayrı olan Netze Bölgesi oldu. Batı Prusya ile daha önce Prusya Dükalığı olarak bilinen ve şimdi Doğu Prusya Eyaleti olan bölge arasındaki sınır da ayarlandı ve Marienwerder Batı Prusya'ya (başkenti oldu) ve Warmia (Heilsberg ve Braunsberg bölgeleri) Doğu Prusya'ya aktarıldı. İlhak edilen bölge Doğu Prusya'yı Pomeranya Eyaleti'ne bağlayarak krallığın doğu bölgelerini birleştirdi.

Frederick 1786'da öldükten sonra yeğeni II. Friedrich Wilhelm, 1793'te batı Polonya'nın büyük bir bölümünü alarak bölünmelere devam etti; ilk bölünmeden sonra Polonya'nın bir parçası olarak kalan Thorn (Toruń) ve Danzig (Gdańsk) Batı Prusya'ya dahil edilirken, geri kalanı Güney Prusya eyaleti oldu.

1787'de Prusya, Orange-Nassau Hanedanı'nı devirip demokratik bir cumhuriyet kurmak isteyen ve giderek isyankarlaşan Vatanseverlere karşı Orangist stadtholderliği yeniden tesis etmek için Hollanda'yı işgal etti. İşgalin asıl nedeni, II. Friedrich Wilhelm'in kız kardeşi Prusyalı Wilhelmina'nın, aynı zamanda V. Willem (Oranj Prensi)'nin karısı, kocasının konumunu geri almak için Lahey'e geçişini reddeden bir grup Vatansever tarafından durdurulduğu Goejanverwellesluis'de tutuklanmasıydı.

1795 yılında Polonya-Litvanya Birliği'nin varlığı sona erdi ve Doğu Prusya'nın güney ve doğusundaki geniş bir alan (Varşova dahil) Prusya'nın bir parçası oldu. Yeni toprakların çoğu (ve Güney Prusya'nın Vistül'ün kuzeyindeki kısmı) Yeni Doğu Prusya eyaleti olarak düzenlendi; Güney Prusya, Varşova da dahil olmak üzere Vistül, Narew ve Bug'un hemen güneyindeki bölgeyi kazandı; Güney Prusya'nın güneyindeki küçük bir alan Yeni Silezya oldu. Polonya-Litvanya devletinin ortadan kalkmasıyla Prusya artık doğu sınırlarını Habsburg monarşisi (Batı Galiçya) ve Rusya (Rusya'nın bölünmesi) ile paylaşıyordu.

Bölünmelerin 19. yüzyılda Avrupa'da milliyetçiliğin yükselişinden hemen önce gerçekleşmesi ve Avrupa halklarının çoğunda, özellikle de halk arasında ulusal benlik bilincinin henüz gelişmemiş olması bu süreci kolaylaştırdı. Prusya Krallığı, Polonya'da bir Alman ulus-devletinden ziyade, iktidardaki Hohenzollern Hanedanı'nın milliyetten bağımsız kişisel bir holdingi olarak algılanıyordu ve herhangi bir endişe, ulusal kimliği sürdürme haklarından ziyade ağırlıklı olarak dini uygulama özgürlüğüyle ilgiliydi. Sonraki on yıllarda başlayan ve daha sonra Kulturkampf ile birleşen Almanlaşma, bu iyi huylu tabloyu hızla değiştirdi ve Polonyalıları Prusya devletine yabancılaştırarak nihayetinde ulusal öz farkındalıklarını artırdı ve Prusya yönetimine karşı ulusal direnişlerini ortaya çıkardı.

Prusya Kraliyet Mücevherleri
### 1801-1815 Napolyon Savaşları

Fransız Devrimi ve 16. Louis'nin idamının ardından Prusya, Fransız Birinci Cumhuriyeti'ne savaş ilan etti. Prusya birlikleri Fransa'yı işgal etmeye çalıştığında geri püskürtüldü ve Basel Antlaşması (1795) Birinci Koalisyon Savaşı'nı sona erdirdi. Bu antlaşmada, Birinci Fransız Cumhuriyeti ve Prusya, Kutsal Roma İmparatorluğu'nun, Hannover Seçmenliği ve Bremen-Verden Dükalıkları'nın İngiliz kıta hakimiyetleri de dahil olmak üzere, Main Nehri'nin sınır çizgisinin kuzeyindeki tüm topraklarında tarafsızlığını sağlamayı şart koşmuştu. Bu amaçla, Hannover bu silahlı tarafsızlık durumunu sürdüren sözde sınır ordusu için asker sağlamak zorundaydı.

*Prusya Piyadeleri Taaruzda (1745)*
Fransa'ya karşı İkinci Koalisyon Savaşı (1799-1802) sırasında Napolyon Bonapart Prusya'yı Hannover'i işgal etmeye çağırdı. 1801'de 24,000 Prusya askeri Hannover'i şaşırtarak işgal etti ve Hannover savaşmadan teslim oldu. Nisan 1801'de Prusya birlikleri Bremen-Verden'in başkenti Stade'ye vardı ve o yılın Ekim ayına kadar orada kaldı. Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı önce Prusya'nın düşmanlığını görmezden geldi, ancak Danimarka-Norveç ve Rusya ile birlikte Fransa yanlısı İkinci Silahlı Tarafsızlık Ligi'ne katıldığında, İngiltere Prusya deniz gemilerini ele geçirmeye başladı. Kopenhag Savaşı'ndan sonra koalisyon dağıldı ve Prusya tekrar askerlerini geri çekti.

Napolyon'un kışkırtmasıyla Prusya 1806 başlarında İngiliz Hannover ve Bremen-Verden'i yeniden ele geçirdi. Aynı yıl 6 Ağustos'ta Napolyon'un Avusturya'ya karşı kazandığı zaferler sonucunda Kutsal Roma İmparatorluğu dağıldı. Brandenburg'un Kurfürst (Elektörlük) unvanı anlamsız hale geldi ve düşürüldü. Bununla birlikte, Kral III. Friedrich Wilhelm artık tüm Hohenzollern topraklarının de jure ve de facto egemeniydi. Bu zamandan önce, Hohenzollern hükümdarı, Protestan Kiliselerinin Yüksek Valisi'nden (summus episcopus) Kral, Seçmen, Büyük Dük, Dük'e kadar egemenliği altındaki çeşitli bölgeler ve krallıklar için birçok unvan ve taç sahibi olmuştu. 1806'dan sonra sadece Prusya Kralı ve summus episcopus oldu.

Polonya-Litvanya Birliğinin dağılışı (Kırmızı Rus, Yeşil Avusturya ve Mavi Prusya'lı toprak ilhakını temsil eder.)
18. Yüzyılda Prusya'nın sınır genişlemeleri
Ancak Prusya, Birinci Fransız İmparatorluğu'na karşı döndükten sonra Jena-Auerstedt Savaşı'nda (14 Ekim 1806) yenilince, III. Friedrich Wilhelm geçici olarak uzak Memel'e kaçmak zorunda kaldı. 1807'deki Tilsit Antlaşmaları'ndan sonra Prusya, Polonya'nın İkinci ve Üçüncü Bölünmelerinden kazanılan topraklar (şimdi Varşova Dükalığı'na düştü) ve Elbe nehrinin batısındaki tüm topraklar dahil olmak üzere topraklarının yaklaşık yarısını kaybetti. Fransa, Bremen-Verden de dahil olmak üzere Prusya işgali altındaki Hannover'i geri aldı. Krallığın geri kalanı Fransız birlikleri tarafından (masrafları Prusya'ya ait olmak üzere) işgal edildi ve kral Fransa ile ittifak yapmak ve Kıta Ablukasına katılmak zorunda kaldı.

Prusya reformları, 1806'daki Prusya yenilgisine ve Tilsit Antlaşmalarına bir tepkiydi. Prusya Krallığı'nın bir dizi anayasal, idari, sosyal ve ekonomik reformunu tanımlamaktadır. Başlıca teşvikçileri olan Karl Freiherr vom Stein ve Karl August Fürst von Hardenberg'e atfen bazen Stein-Hardenberg Reformları olarak da bilinirler.

Napolyon'un 1812'de Rusya'da yenilmesinden sonra Prusya ittifaktan ayrıldı ve Fransız işgaline karşı “Kurtuluş Savaşları” (Befreiungskriege) sırasında Altıncı Koalisyon'da yer aldı. Mareşal Gebhard Leberecht von Blücher komutasındaki Prusya birlikleri 1815 Waterloo Muharebesi'nde Napolyon'a karşı kazanılan nihai zafere önemli katkıda bulunmuştur.

### 1815: Napolyon Sonrası

Prusya'nın Fransa'nın yenilgisinde oynadığı rolün ödülü Viyana Kongresi'nde geldi. Prusya, 1806 öncesi topraklarının çoğunu geri aldı. Dikkate değer istisnalar arasında, Polonya'nın İkinci ve Üçüncü Bölünmelerinde ilhak edilen ve Rus yönetimi altında Kongre Polonya'sı haline gelen toprakların bir kısmı da vardı (ancak İkinci Bölünmede elde edilen Danzig'i elinde tuttu). Ayrıca güneydeki bazı eski şehirlerini de geri alamadı. Ancak tazminat olarak Saksonya Krallığı'nın %40'ı, Vestfalya ve Rhineland'ın büyük bir kısmı da dahil olmak üzere bazı yeni topraklar aldı. Prusya artık doğuda Niemen'den batıda Elbe'ye kadar kesintisiz uzanıyordu ve Elbe'nin batısında birbirinden kopuk topraklardan oluşan bir zincire sahipti. Bu durum Prusya'yı ağırlıklı olarak Almanca konuşan bir nüfusa sahip tek büyük güç olarak bıraktı.

Bu toprak kazanımlarıyla birlikte krallık 10 vilayet olarak yeniden düzenlendi. Doğu Prusya, Batı Prusya ve özerk Posen Büyük Dükalığı dışında kalan, ancak eskiden Polonya'ya ait olan Lauenburg ve Bütow Land ile Draheim bölgesini de içeren krallığın büyük bölümü, feshedilen Kutsal Roma İmparatorluğu'nun yerini alan 39 egemen devletten (Avusturya ve Bohemya dahil) oluşan bir konfederasyon olan yeni Alman Konfederasyonu'nun bir parçası oldu.

1807-1871 Arası Prusya toprak genişlemeleri
III. Frederick William, Prusya'yı bir dizi idari reforma tabi tuttu; bunların arasında, sonraki yüz yıl boyunca biçimlendirici olmaya devam eden bakanlıklar yoluyla hükûmetin yeniden düzenlenmesi de vardı.

Din konusunda, reformcu Kalvinist III. Friedrich Wilhelm, Protestan Kiliselerinin Yüksek Valisi olarak, uzun zamandır arzuladığı (1798'de başlayan) Lutherci ve Reformcu Kiliseyi birleştirme projesini 1817'de uygulamaya koymuştur. Dindaşı III. Friedrich Wilhelm tarafından güçlü bir şekilde desteklenen Kalvinist azınlık ve kısmen isteksiz Lutherci çoğunluk, Prusya'daki birleşik Protestan Evanjelik Kilisesini oluşturdu. Ancak daha sonra çıkan tartışmalar, 1830 yılına gelindiğinde Lutherciler arasında birleşik ve eski Lutherciler olarak kalıcı bir bölünmeye neden oldu.

1848 Devrimleri'nin bir sonucu olarak, Hohenzollern-Sigmaringen ve Hohenzollern-Hechingen Prenslikleri (Hohenzollern Hanedanı'nın Katolik bir öğrenci kolu tarafından yönetiliyordu) 1850'de Prusya tarafından ilhak edildi ve daha sonra Hohenzollern Eyaleti olarak birleştirildi.

### 1848-1871: Almanya'nın Birleşmesi

Viyana Kongresi'nden sonraki yarım yüzyıl boyunca, Alman Konfederasyonu içinde tek bir Alman ulusu oluşturulması ile mevcut küçük Alman devletleri ve krallıklarının korunması arasında bir ideoloji çatışması yaşandı. Tartışmanın ana konusu, birleşik Almanya'nın liderinin Prusya Krallığı mı yoksa Avusturya İmparatorluğu mu olacağıydı. Prusya'nın liderliğini savunanlar, Avusturya'nın Almanya'nın genel yararı için çalışmak için çok fazla Alman olmayan çıkarları olduğunu iddia ettiler. Almanca konuşanların çoğunlukta olduğu en güçlü devlet olan Prusya'nın yeni ulusu yönetmek için en uygun devlet olduğunu savundular.

1834'te Avusturya'yı dışlayan Alman Gümrük Birliği'nin kurulması, Prusya'nın üye devletler üzerindeki etkisini artırdı. 1848 Devrimleri'nin ardından, 1849'da Frankfurt Parlamentosu, Prusya Kralı IV. Friedrich Wilhelm'e birleşik Almanya'nın tacını teklif etti. Friedrich Wilhelm, devrimci meclislerin kraliyet unvanları veremeyeceği gerekçesiyle bu teklifi reddetti. Ancak bunu iki başka nedenden dolayı da reddetti: bunu yapmak Avusturya ve Prusya arasındaki iç güç mücadelesini sona erdirmek için pek bir işe yaramayacaktı ve tüm Prusya kralları (I. Wilhelm dahil) Alman İmparatorluğu'nun kurulmasının Prusya'nın Alman devletleri içindeki bağımsızlığının sonu anlamına geleceğinden korkuyorlardı.

1848'de Danimarka'nın Schleswig ve Holstein Dükalıklarına yönelik eylemleri, Danimarka ile Alman Konfederasyonu arasında Birinci Schleswig Savaşı'na (1848-1851) yol açtı ve Danimarka'nın zaferiyle sonuçlandı.

Kral I. Wilhelm, siyah atının üzerinde maiyeti, Bismarck, Moltke ve diğerleriyle birlikte Königgrätz Savaşı'nı izliyor.
Friedrich Wilhelm, 1848'de kendi yetkisiyle Prusya'nın ilk anayasasını çıkardı ve 1850 Anayasası ile bu anayasayı değiştirdi. O dönemin standartlarına göre ılımlı, ancak bugünün standartlarına göre muhafazakar olan bu belgeler, iki meclisli bir parlamento olan Landtag'ı öngörüyordu. Daha sonra Abgeordnetenhaus olarak bilinen alt meclis, Prusya'nın üç sınıflı oy hakkı sistemine göre 25 yaşın üzerindeki tüm erkekler tarafından seçiliyordu. Seçmenler, ödedikleri vergi miktarına göre ağırlıklandırılan üç sınıfa ayrıldı. Tipik bir seçimde, birinci sınıf (en fazla vergi ödeyenler) seçmenlerin %4'ünü, üçüncü sınıf (en az vergi ödeyenler) ise %82'sini oluşturuyordu, ancak her grup aynı sayıda seçmen seçiyordu. Bu sistem, nüfusun daha varlıklı erkeklerinin hakimiyetini neredeyse garanti altına alıyordu. Daha sonra Herrenhaus (“Lordlar Kamarası”) olarak yeniden adlandırılan üst meclis, kral tarafından atanıyordu. Kral tam yürütme yetkisini elinde tutuyordu ve bakanlar sadece ona karşı sorumluydu. Sonuç olarak, toprak sahibi sınıfların, Junkers'ların hakimiyeti, özellikle doğu illerinde, kırılmadan devam etti. Bununla birlikte, anayasa, jüri mahkemelerinin getirilmesi ve din, ifade ve basın özgürlüğünü içeren temel haklar kataloğu gibi bir dizi liberal unsur içeriyordu.

Friedrich Wilhelm 1857'de felç geçirdi ve kardeşi Prens Wilhelm naip oldu. Wilhelm, oldukça daha ılımlı bir politika izledi. IV. Friedrich Wilhelm'in 1861'deki ölümünün ardından, Prusya tahtına I. Wilhelm olarak geçti. Ancak kral olduktan kısa bir süre sonra, ordunun büyüklüğü konusunda parlamentoyla bir anlaşmazlık yaşadı. Liberallerin hakim olduğu parlamento, Wilhelm'in alay sayısını artırma isteğine karşı çıktı ve bunun maliyetini karşılamak için bütçeyi onaylamadı. Bir çıkmaza girildi ve Wilhelm, oğlu Veliaht Prens Friedrich lehine tahttan çekilmeyi ciddi olarak düşündü. Sonunda, o dönemde Prusya'nın Fransa büyükelçisi olan Otto von Bismarck'ı Şansolye olarak atamaya karar verdi. Bismarck, 23 Eylül 1862'de göreve başladı.

Bismarck, taviz vermeyen bir muhafazakar olarak tanınmasına rağmen, başlangıçta bütçe konusunda uzlaşma yoluna gitme eğilimindeydi. Ancak Wilhelm bunu kabul etmedi; savunma konularını kraliyetin kişisel yetki alanı olarak görüyordu. Karşılaşma politikasına zorlanan Bismarck, yeni bir teori geliştirdi. Anayasa uyarınca, bütçe üzerinde anlaşmaya varmak kral ve parlamentonun sorumluluğundaydı. Bismarck, anlaşmaya varamadıkları için anayasada bir “boşluk” olduğunu ve hükûmetin işleyişini sürdürmek için eski bütçeye göre vergi toplamaya ve fon dağıtmaya devam etmesi gerektiğini savundu. Böylece hükûmet, 1862'den 1866'ya kadar yeni bir bütçe olmadan çalıştı ve Bismarck, Wilhelm'in askeri reformlarını uygulamaya koydu.

Liberaller, Bismarck'ı krallığın temel yasasını hiçe saydığı için şiddetle kınadılar. Ancak Bismarck'ın asıl planı liberalizmle uzlaşmaktı. Kariyerinin başlarında Alman birleşmesine karşı çıkmış olsa da, artık bunun kaçınılmaz olduğuna inanmaya başlamıştı. Ona göre, muhafazakar güçler, gölgede kalmamak için birleşik bir ulus yaratma çabasında öncülük etmeliydi. Ayrıca, orta sınıf liberallerin, geleneksel güçlerin toplum üzerindeki hakimiyetini kırmaktan çok, birleşik bir Almanya istediklerini düşünüyordu. Böylece, Prusya liderliğinde birleşik bir Almanya oluşturma çabasına girişti ve Prusya'yı bu hedefe ulaşmasını sağlayan üç savaşta yönlendirdi.

Bu savaşların ilki, Prusya'nın başlattığı ve başarıyla sonuçlandırdığı, Avusturya'nın da desteğini aldığı İkinci Schleswig Savaşı idi. Danimarka ağır bir yenilgiye uğradı ve Schleswig ile Holstein'ı sırasıyla Prusya ve Avusturya'ya teslim etti.

Schleswig ve Holstein'ın bölünmüş yönetimi, 1866'da Avusturya-Prusya Savaşı'nın (Yedi Haftalık Savaş olarak da bilinir) tetikleyicisi oldu. Prusya, İtalya Krallığı ve çeşitli kuzey Alman devletleriyle ittifak kurarak Avusturya İmparatorluğu'na savaş ilan etti. Avusturya liderliğindeki koalisyon yenilgiye uğradı ve Prusya, daha küçük dört müttefikini ilhak etti: Hannover Krallığı, Hessen Elektörlüğü, Nassau Dükalığı ve Frankfurt Özgür Şehri. Prusya ayrıca Schleswig ve Holstein'ı ilhak etti ve Saksonya-Lauenburg'u Prusya ile kişisel bir birliğe zorlayarak fiilen ilhak etti (bu birlik 1876'da tam bir birliğe dönüştürüldü). Kral Wilhelm başlangıçta Avusturya'nın topraklarını ele geçirmek ve Saksonya'yı ilhak etmek istiyordu, ancak Bismarck onu bu fikrinden vazgeçirmeye ikna etti. Bismarck, Avusturya'nın gelecekte Alman işlerinde hiçbir rol oynamamasını istiyordu, ancak Avusturya'nın gelecekte değerli bir müttefik olabileceğini öngörüyordu. Bu toprak kazanımlarıyla, Prusya'nın Renanya ve Vestfalya'daki toprakları ilk kez krallığın geri kalanıyla coğrafi olarak bağlantılı hale geldi. Saksonya-Lauenburg'un fiili ilhakını da sayarsak, Prusya artık Almanya'nın kuzeyindeki üçte ikisini kesintisiz olarak kaplıyordu. 1918'de monarşinin devrilmesine kadar bu büyüklükte kalacaktı.

Bismarck bu fırsatı, parlamentoyla olan bütçe anlaşmazlığını sona erdirmek için kullandı. Yasal bir bütçe olmadan yönetme yetkisini geriye dönük olarak onaylayan bir tazminat tasarısı sundu. Bunun liberal muhalifleri arasında bölünmeye yol açacağını tahmin etti ve haklı çıktı. Bazıları anayasal hükûmet ilkesinden taviz verilemeyeceğini savunurken, liberallerin çoğu gelecekte daha fazla özgürlük kazanma umuduyla tasarıyı desteklemeye karar verdi.

Avusturya-Prusya Savaşı sonrası.
Alman Konfederasyonu savaşın bir parçası olarak feshedildi. Onun yerine, Prusya 1866'da Main'ın kuzeyindeki 21 eyaleti Kuzey Almanya Konfederasyonu'nu kurmaya ikna etti. Prusya, konfederasyona bir bütün olarak katıldı (devletinin beşiği olan Doğu Prusya'nın yanı sıra, Posen Eyaleti ve Batı Prusya'dan oluşan parçalanmış Polonya'nın payı da dahil) ve böylece, konfederasyonun diğer üyelerinin toplamından daha fazla olan, topraklarının ve nüfusunun beşte dördünü elinde bulunduran bu yeni oluşumun hakim devleti haline geldi. Neredeyse tam kontrolü, Bismarck tarafından yazılan bir anayasa ile pekiştirildi. Yürütme yetkisi, Prusya hükümdarlarının kalıtsal bir makamı olan cumhurbaşkanına aitti. Cumhurbaşkanı, sadece cumhurbaşkanına karşı sorumlu olan bir şansölye tarafından destekleniyordu. Ayrıca iki meclisli bir parlamento da vardı. Alt meclis veya Reichstag (Diyet), genel erkek oy hakkı ile seçiliyordu. Üst meclis veya Bundesrat (Federal Konsey) ise eyalet hükûmetleri tarafından atanıyordu. Bundesrat, pratikte daha güçlü olan meclisti. Prusya, 43 oydan 17'sine sahipti ve diğer eyaletlerle ittifaklar kurarak işlemleri kolayca kontrol edebiliyordu. Her bakımdan Bismarck, yeni grubu domine ediyordu. Prusya başbakanı olarak görev yaptığı süre boyunca neredeyse tüm dönem boyunca kendi dışişleri bakanı olarak görev yaptı ve bu sıfatla Bundesrat'taki Prusya delegelerine talimat verebiliyordu.

Güney Almanya eyaletleri (Avusturya hariç) Prusya ile askeri ittifakları kabul etmeye zorlandı ve Prusya, bu eyaletleri Kuzey Almanya Konfederasyonu ile birleştirme adımlarını attı. Bismarck'ın planladığı Kleindeutschland Almanya birleşmesi, gerçekleştirilmeye oldukça yaklaşmıştı.

Son adım, Bismarck'ın Fransa İmparatoru III. Napolyon'u Prusya'ya savaş ilan etmeye ikna ettiği Fransa-Prusya Savaşı (1870-1871) ile geldi. Avusturya-Prusya Savaşı'ndan sonra kurulan Alman ittifaklarını harekete geçiren Alman eyaletleri, Avusturya hariç, bir araya gelerek Fransa'yı hızla mağlup etti ve hatta III. Napolyon'u esir aldı (2 Eylül 1870). Ondan önce bile, Bismarck, Almanya'yı Prusya liderliğinde birleştirme işini tamamlamayı başardı. Fransa'ya karşı savaşın uyandırdığı vatanseverlik coşkusu, birleşik Kleindeutschland ulusunun kalan muhaliflerini ezdi ve 18 Ocak 1871'de (ilk Prusya kralı I. Friedrich'in taç giyme töreninin 170. yıldönümü), Paris'in dışındaki Versay'daki Aynalı Salon'da Alman İmparatorluğu ilan edildi, o sırada Fransız başkenti hala kuşatma altındaydı. Kral Wilhelm, birleşik Almanya'nın ilk imparatoru oldu. Ancak, Alman İmparatoru ve Prusya Kralı unvanları, monarşinin sonuna kadar aynı kişi tarafından taşınacaktı.

## Kaynakça