# Birleşmiş Milletler Sistemi

Birleşmiş Milletler Cenevre Ofisi, Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nden (New York) sonra en büyük ikinci BM merkezidir.
**Birleşmiş Milletler Sistemi**, Birleşmiş Milletler'in altı ana organı olan Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Güvenlik Konseyi, Ekonomik ve Sosyal Konsey, Vesayet Konseyi, Uluslararası Adalet Divanı ve Birleşmiş Milletler Sekreterliği ile birlikte uzman kuruluşlar ve bağlantılı örgütlerden oluşur. Sistem ayrıca, ayrı yönetilen fon ve programlar, araştırma ve eğitim enstitüleri ile diğer bağlı birimler gibi alt organları da kapsar. Bu kuruluşların bir kısmı, 1945'te Birleşmiş Milletler'in kurulmasından önce kuruldu ve Milletler Cemiyeti'nin dağılmasının ardından miras kaldı.

Birleşmiş Milletler Sistemi bünyesindeki bazı kuruluşların yürütme başkanları ile resmen bu sisteme dâhil olmayan Dünya Ticaret Örgütü, Birleşmiş Milletler Sistemi Üst Düzey Yöneticiler Koordinasyon Kurulu içinde yer alır. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'nin başkanlık ettiği bu kurul, Birleşmiş Milletler sistemine bağlı kuruluşların çalışmalarını koordine etmek amacıyla yılda iki kez toplanır.

## Ana organlar

### Genel Kurul

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Birleşmiş Milletler'in tüm üye devletlerinden oluşur ve üyeler arasından seçilen bir başkanın yönetiminde yılda bir kez olağan oturumda toplanır. Başlıca yetkileri; Birleşmiş Milletler bütçesini denetlemek, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne geçici üyeleri seçmek, Birleşmiş Milletler'in diğer organlarından raporlar almak ve Genel Kurul kararları şeklinde tavsiyelerde bulunmaktır.

### Güvenlik Konseyi

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), uluslararası barış ve güvenliğin korunmasından sorumludur. Birleşmiş Milletler Şartı'nda belirtilen yetkileri arasında barış gücü operasyonlarının başlatılması, uluslararası yaptırımların uygulanması ve askerî harekâtlara izin verilmesi yer almaktadır. Bu yetkiler, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları yoluyla kullanılır. Güvenlik Konseyi, ilk oturumunu 17 Ocak 1946'da Westminster, Londra'daki Church House'da gerçekleştirdi. İlk toplantısından bu yana kesintisiz faaliyet gösteren Konsey, Paris ve Addis Ababa gibi birçok şehirde de toplantılar yaptı; günümüzde ise çalışmalarını ağırlıklı olarak New York'taki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nde sürdürmektedir.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, beşi veto yetkisine sahip daimi üyelerden (Çin, Fransa, Rusya, Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri) ve iki yıllık sürelerle seçilen on geçici üyeden oluşmak üzere toplam 15 üyeye sahiptir. Bu yapı, Birleşmiş Milletler Şartı'nın V. Bölümü'nde düzenlenmiştir. Güvenlik Konseyi üyelerinin, Konseyin her an toplanabilmesini sağlamak amacıyla New York'taki Birleşmiş Milletler merkezinde sürekli hazır bulunmaları gerekir.

### Ekonomik ve Sosyal Konsey

Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi (ECOSOC), Birleşmiş Milletler'e bağlı 15 uzman kuruluşun, bunların işlevsel komisyonlarının ve beş bölgesel komisyonun ekonomik, sosyal ve ilgili çalışmalarını koordine etmekle görevlidir. Konsey, 54 üyeden oluşur ve her yıl Temmuz ayında dört haftalık bir oturum gerçekleştirir. Ayrıca 1998'den bu yana, her yıl Nisan ayında Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu'nun (IMF) kilit komitelerine başkanlık eden maliye bakanlarının katıldığı bir toplantı da düzenlemektedir. ECOSOC, uluslararası ekonomik ve sosyal meselelerin tartışıldığı başlıca platform olarak görev yapar ve üye devletlere ile Birleşmiş Milletler sistemine yönelik politika tavsiyeleri geliştirir.

### Sekreterlik

Birleşmiş Milletler Sekreterliği, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri tarafından yönetilir ve dünya genelinde görev yapan uluslararası sivil memurlardan oluşan bir kadro tarafından desteklenir. Sekretarya, Birleşmiş Milletler organlarının toplantıları için gerekli araştırmaları, bilgileri ve idari imkânları sağlar. Ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu, Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi ve diğer BM organlarının verdiği görevleri yerine getirir. Birleşmiş Milletler Şartı'na göre personel, "en yüksek verimlilik, yetkinlik ve dürüstlük" standartları gözetilerek seçilir; bununla birlikte, geniş bir coğrafi dağılımın sağlanmasına da önem verilir. Birleşmiş Milletler Şartı, Sekretarya personelinin Birleşmiş Milletler dışında herhangi bir makamdan talimat talep edemeyeceğini ve kabul edemeyeceğini hükme bağlar. Üye devletler ise Sekretarya'nın uluslararası niteliğine saygı göstermek ve personel üzerinde nüfuz kurmaya çalışmamakla yükümlüdür. Personelin seçimi konusunda tek yetkili Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri'dir.

### Uluslararası Adalet Divanı

Uluslararası Adalet Divanı, Birleşmiş Milletler'in başlıca yargı organıdır. Hollanda'nın Lahey şehrindeki Barış Sarayı'nda bulunur. Başlıca görevleri, devletler tarafından kendisine sunulan hukuki uyuşmazlıkları karara bağlamak ve yetkili uluslararası organlar, kuruluşlar ile Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından yöneltilen hukuki konularda danışma görüşleri vermektir.

### Vesayet Konseyi

Birleşmiş Milletler Vesayet Konseyi, Birleşmiş Milletler'in ana organlarından biri olarak, vesayet altındaki bölgelerin halklarının çıkarları ile uluslararası barış ve güvenliği gözeterek yönetilmesini sağlamak amacıyla kuruldu. Bu vesayet bölgelerinin çoğu, eski Milletler Cemiyeti mandaları ya da II. Dünya Savaşı'nın ardından yenilen devletlerden alınan topraklardı. Günümüzde bu bölgelerin tamamı, ya bağımsız devletler hâline geldi ya da komşu bağımsız ülkelere katılarak kendi kendini yönetme hakkını elde etti. Son örnek, daha önce Pasifik Adaları Vesayet Bölgesi'nin bir parçası olan Palau'dur; Aralık 1994'te Birleşmiş Milletler'e üye olmuştur.

## Kaynakça