# Çengdu

| Çengdu 成都市 |
| --- |
| Eyalet altı şehir |
| Çengdu şehri |
|  |
|  Arma
 |
| ÇengduÇengdu'nun Çin'deki konumu |
| Ülke |  Çin |
| Eyalet | Siçuan |
| İdare |
|  • Parti sekreteri | Huang Xinchu |
|  • Belediye başkanı | Tang Liangzhi |
| Yüzölçümü |
|  • Eyalet altı şehir | 12163.16 km² |
| Nüfus (2010) |
|  • Eyalet altı şehir | 14.047,625 |
|  • Yoğunluk | oto/km² |
|  • Kent | 7,415,590 |
|  • Metropol | 9,209,890 |
| Zaman dilimi | UTC+08.00 (CST) |
| **Resmî site** www.chengdu.gov.cn |

**Çengdu**, Çin'in Siçuan eyaletinin başkentidir. 2020 nüfus sayımına göre 20.937.757 nüfusuyla Çin'in dördüncü en kalabalık şehridir ve eyalet düzeyindeki belediyeler dışında 20 milyondan fazla nüfusa sahip tek şehirdir. Geleneksel olarak Batı Çin'in merkezi konumundadır.

Çengdu, Siçuan'ın merkezinde yer almaktadır. Çevresindeki Çengdu Ovası "Cennet Ülkesi" ve "Bereket Diyarı" olarak bilinir. Tarih öncesi yerleşimcileri arasında Sanxingdui kültürü de bulunmaktadır. Eski bir sulama sistemi olan Dujiangyan bölgesi, Dünya Mirası Alanı olarak belirlenmiştir. Jin Nehri şehirden geçmektedir. Çengdu'nun kültürü, eyaleti Siçuan'ın kültürünü yansıtmaktadır; 2011 yılında UNESCO tarafından gastronomi şehri olarak tanınmıştır. Siçuan bölgesinde yaşayan Çin ulusal sembolü olan dev panda ile ilişkilidir; Şehir, Chengdu Dev Panda Yetiştirme Araştırma Merkezi'ne ev sahipliği yapmaktadır.

MÖ 4. yüzyılda Shu Krallığı tarafından kurulan Chengdu, iki bin yıldan fazla bir süredir imparatorluk, cumhuriyet ve komünist dönemlerde adını değiştirmeden koruyan tek Çin yerleşimi olmasıyla benzersizdir. Üç Krallık Dönemi'nde Liu Bei'nin Shu Han İmparatorluğu'nun başkentiydi ve Orta Çağ'da da birkaç yerel krallığın başkentiydi. II. Dünya Savaşı sırasında, Japonlardan kaçan doğu Çin'den gelen mülteciler Chengdu'ya yerleşti. Savaştan sonra, Chengdu, Tayvan adasındaki Taipei'ye çekilene kadar kısa bir süre Milliyetçi cumhuriyet hükûmetinin başkenti oldu. Çin Halk Cumhuriyeti döneminde, Chengdu'nun Doğu Çin ile Batı Çin arasındaki bağlantı noktası olarak önemi arttı; 1952'de Çongçing'e, daha sonra Kunming ve Tibet'e demiryolları inşa edildi. 1960'larda Chengdu önemli bir savunma sanayi merkezi haline geldi.

Çengdu, Çin'in en önemli ekonomik, finansal, ticari, kültürel, ulaşım, araştırma ve iletişim merkezlerinden biridir. Ekonomisi, makine, otomobil, tıp, gıda ve bilgi teknolojisi endüstrileriyle karakterize edilen çeşitli bir yapıya sahiptir. Çengdu, 2021 Küresel Finans Merkezleri Endeksi'nde küresel olarak 35. sırada yer alan önde gelen bir finans merkezidir. Çengdu ayrıca birçok uluslararası şirkete ev sahipliği yapmaktadır; 315'ten fazla Fortune 500 şirketi şehirde şube kurmuştur. Çengdu, Pekin ve Şanghay'dan sonra iki uluslararası havaalanına sahip üçüncü Çin şehridir. Çengdu Shuangliu Uluslararası Havaalanı ve Air China ve Sichuan Airlines'ın merkezi olan yeni inşa edilmiş Tianfu Uluslararası Havaalanı, dünyanın en yoğun 30 havaalanından biridir ve Çengdu tren istasyonu Çin'in en büyük altı istasyonundan biridir. Çengdu, GaWC'ye göre (Barselona ve Washington, D.C. ile birlikte) "Beta + (küresel ikinci kademe)" şehir sınıflandırmasına sahiptir. 2023 yılı itibarıyla şehir, Pekin, Şanghay ve Guangzhou'nun ardından Çin'de dördüncü sırada yer alan 23 yabancı konsolosluğa da ev sahipliği yapmaktadır. Chengdu, Halk Kurtuluş Ordusu'nun Batı Tiyatro Komutanlığı bölgesinin merkezidir. 2023 yılında Chengdu, Pekin ve Shenzhen'den sonra Yaz Dünya Üniversite Oyunlarına ev sahipliği yapan üçüncü Çin şehri oldu. Şehir ayrıca 2025 yılında Dünya Oyunlarına da ev sahipliği yaptı. Çin'de yaşanabilecek en iyi şehirlerden biri olarak kabul edilir ve aynı zamanda Çin'in ulusal merkez şehirlerinden biridir.

Chengdu, bilimsel çıktılar açısından önemli bir şehirdir ve küresel olarak 21. sırada, Batı Çin'de ise Şian'dan sonra 2. sırada yer almaktadır. Şehir, Batı Çin'deki en fazla sayıda üniversite ve araştırma enstitüsüne ev sahipliği yapmaktadır. Bunlar arasında özellikle şunlar yer almaktadır: Sichuan Üniversitesi, Çin Elektronik Bilim ve Teknoloji Üniversitesi, Güneybatı Finans ve Ekonomi Üniversitesi, Güneybatı Jiaotong Üniversitesi, Chengdu Teknoloji Üniversitesi, Sichuan Normal Üniversitesi ve Xihua Üniversitesi.

## İklim

|  **Chengdu iklimi**  |
| --- |
| Aylar | Oca | Şub | Mar | Nis | May | Haz | Tem | Ağu | Eyl | Eki | Kas | Ara | Yıl |
| En yüksek sıcaklık (°C) | 18,9 | 24,0 | 31,8 | 32,5 | 35,2 | 37,5 | 37,3 | 36,6 | 36,2 | 30,1 | 26,2 | 18,4 | 37,5 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C) | 9,4 | 11,8 | 16,3 | 21,9 | 26,6 | 28,1 | 29,8 | 29,6 | 25,8 | 20,9 | 16,3 | 10,7 | 20,6 |
| Ortalama sıcaklık (°C) | 5,6 | 7,9 | 11,5 | 16,6 | 21,3 | 23,8 | 25,4 | 24,9 | 21,6 | 17,2 | 12,4 | 7,1 | 16,3 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C) | 2,9 | 5,1 | 8,1 | 12,7 | 17,3 | 20,6 | 22,2 | 21,7 | 18,9 | 14,8 | 9,8 | 4,5 | 13,2 |
| En düşük sıcaklık (°C) | −4,6 | −2,6 | −1,8 | 4,0 | 6,3 | 14,2 | 16,6 | 16,0 | 12,2 | 3,1 | 0,2 | −4,1 | −4,6 |
| Ortalama yağış (mm) | 8,9 | 12,9 | 22,4 | 47,6 | 76,9 | 114,3 | 208,1 | 197,2 | 111,0 | 35,5 | 14,8 | 6,1 | 855,7 |
| *Kaynak: Çin Meteoroloji Müdürlüğü* |

## Ekonomi

Chengdu'nun altyapıları ve arazi kullanımını gösteren haritası, CIA tarafından 1989'da yapılmıştır. Şehrin çoğunlukla bugünkü ikinci çevre yolunda sona erdiğini unutmayın.
Chunxi Yolu
Çin eyalet konseyi, Çengdu'yu ülkenin batıdaki lojistik, ticaret, finans, bilim ve teknoloji merkezinin yanı sıra bir ulaşım ve iletişim merkezi olarak belirledi. Aynı zamanda imalat ve tarım için önemli bir üstür.

Dünya Bankası'nın küresel yatırım ortamlarıyla ilgili 2007 anket raporuna göre, Çengdu "Çin'in iç kesimlerinde yatırım ortamı için örnek şehir" ilan edildi.

Ayrıca, Nobel ekonomi ödüllü Dr. Robert Mundell ve ünlü Çinli ekonomist Li Yining tarafından 2010 yılında Devlet Enformasyon Merkezi tarafından yayınlanan bir araştırma raporuna dayanarak, iç Çin'de yatırım ortamına referans şehir ve yeni kentleşmede önemli bir lider olan Çengdu, Batı Kalkınma Programının "motoru" oldu.

2010 yılında ANZ Bank, Nippon Steel Corporation ve Electricité de France dahil olmak üzere Fortune 500 şirketlerinden 12'si Çengdu'da son yıllardaki en büyük sayıdaki ofis, şube veya operasyon merkezi açtı. Bu arada, JP Morgan Chase, Henkel ve GE dahil olmak üzere Çengdu'da ofis açan Fortune 500 şirketleri yatırımlarını artırdı ve Çengdu'daki şubelerinin katılımını artırdı. 2010'un sonunda, 200'den fazla Fortune 500 şirketi Çengdu'da şubeler açarak Orta ve Batı Çin'deki Fortune 500 şirketlerinin sayısı açısından birinci sırada yer aldı. Bunların 149'u yabancı, 40'ı yerli şirkettir.

Çin'deki Amerikan Ticaretinin Durumuna İlişkin 2010 AmCham Çin Beyaz Kitabına göre Çengdu Çin'deki en önemli yatırım yerlerinden biri oldu.

Makine, otomobil, ilaç, gıda ve bilgi teknolojisi dahil olmak üzere Çengdu'daki ana endüstriler çok sayıda büyük ölçekli işletme tarafından desteklenmektedir. Ayrıca, Çengdu dışından artan sayıda yüksek teknoloji işletmesi de buraya yerleşti.

Taikoo Li ve IFS, Chengdu şehir merkezi
Çengdu, Orta ve Batı Çin'de yatırım için gözde şehirlerden biri haline gelmektedir. Dünyanın en büyük 500 şirketi arasında, 133 çok uluslu kuruluşun Ekim 2009 itibarıyla Çengdu'da yan kuruluşları veya şubeleri vardır. Bu ÇUİ'ler arasında montaj ve üretim üsleri bulunan Intel, Cisco, Sony ve Toyota ile Çengdu'da Ar-Ge merkezleri bulunan Motorola, Ericsson ve Microsoft vardır.

Ulusal Kalkınma ve Reform Komisyonu, Çengdu'nun buradaki ulusal biyo-sanayi üssü kurma teklifini resmen onayladı. Çengdu hükûmeti 2012 yılına kadar 90 milyar CNY'lik bir biyo ilaç sektörü yaratma planı açıkladı. Çin'in havacılık endüstrileri, şehirde uzay ve havacılık teknolojisine sahip olacak yüksek teknolojili bir endüstri parkı inşaatına başladılar. Yerel yönetim, denizaşırı ve yerli şirketleri hizmet dış kaynak kullanımı için çekmeyi ve Çin'de ve dünyada iyi bilinen bir hizmet dış kaynak kullanımı üssü olmayı planlamaktadır.

### Elektronik ve BT endüstrileri

Çengdu, uzun süredir yerleşik bir ulusal elektronik ve BT endüstrisi merkezi olmuştur. Çengdu'nun büyümesi, Hindistan'la birlikte dünya telekomünikasyon pazarının yüzde 70'inden fazlasını oluşturan Çin'in yerel telekom hizmetleri sektörünün büyümesiyle birlikte hızlandı. Çengdu'da birkaç önemli ulusal elektronik Ar-Ge enstitüsü bulunmaktadır. Çengdu Yüksek Teknoloji Sanayi Geliştirme Bölgesi, Intel, IBM, Cisco, Nokia, Motorola, SAP, Siemens, Canon, HP, Xerox, Microsoft, Tieto, NIIT, MediaTek ve Wipro ve ayrıca Lenovo gibi yerli şirketler dahil olmak üzere en az 30 Fortune 500 şirketi ve 12.000 yerli şirket olmak üzere çeşitli çok uluslu şirketleri cezbetti. Dell, Xiamen'deki merkezi büyürken, ikinci büyük Çin operasyon merkezini 2011'de Çengdu'da açmayı planladı.

Intel Capital, 2001 yılında Çengdu'nun ilk yabancı teknoloji şirketi olan Primetel'de stratejik bir hisse satın aldı. Intel'in 2005 yılında kurulan Çengdu fabrikası, Şanghay fabrikasından sonra Çin'deki ikinci fabrikası ve Çin anakarasının iç bölgelerindeki elektronik endüstrisindeki bu tür ilk büyük ölçekli yabancı yatırımdır. Dünyanın en büyük çip üreticisi Intel, Çengdu'daki iki montaj ve test tesisine 525 milyon ABD doları yatırım yaptı. Dünyanın üçüncü büyük dökümhanesi olan Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC), Intel'in izinden giderek Çengdu'da bir montaj ve test tesisi kurdu. Intel'in rakibi AMD de aynı şekilde bu şehirde bir Ar-Ge merkezi açmaya hazırlanmaktadır.

Kasım 2006'da IBM, Çengdu Tianfu Yazılım Parkı içinde Dalian, Şanghay ve Shenzhen'den sonra Çin'deki dördüncü Küresel Teslimat Merkezini kurmak için Çengdu Yüksek Teknoloji Bölgesi ile bir anlaşma imzaladı. Şubat 2007'de faaliyete geçmesi planlanan bu yeni merkez, dünya çapındaki müşterilere İngilizce, Japonca ve Çince dillerinde ve Çin'in güneyindeki Shenzhen şehrinde bulunan IBM Küresel Tedarik Merkezine çok dilli uygulama geliştirme ve bakım hizmetlerini sağlayacaktı. 23 Mart 2008'de IBM, "West China Excellent Enterprises CEO Forumu"nda IBM Global Business Services'ın güneybatı çalışma ekibinin artık resmi olarak Çengdu'da görevlendirildiğini duyurdu. 28 Mayıs 2008'de IBM China başkanı Zhou Weikun, IBM Çengdu'nun mevcut 600 olan personel sayısını yıl sonuna kadar yaklaşık 1.000'e çıkaracağını açıkladı.

Temmuz 2019'da bulut bilişim şirketi Amazon Web Services, bir inovasyon merkezi kurmak için Çngdu High-Tech Zone ile bir anlaşma imzaladı. Bu proje, uluslararası iş ve işletmeleri bölgeye çekmeyi, Çin'de bulut bilişimi teşvik etmeyi ve yapay zeka teknolojileri geliştirmeyi amaçlıyordu.

Son birkaç yılda, Çengdu'nun ekonomisi hızla gelişti. Çengdu, Çin'in dokuz üst düzey posta merkezinden biri ve altı ulusal telekom değişim merkezinden biri ile iletişim altyapısı için önemli bir üstür.

2009'da Çengdu, Dünya Siber Oyunlar Büyük Finallerine (11-15 Kasım) ev sahipliği yaptı. Çin ilk kez dünyanın en büyük bilgisayar ve video oyunu turnuvasına ev sahipliği yaptı.

## Uluslararası ilişkiler

### Diplomatik temsilcilikler

Çengdu'da 13 farklı ülkenin konsolosluğu bulunmaktadır. Bunlar:

* Almanya Federal Cumhuriyeti Başkonsolosluğu
* Kore Cumhuriyeti Başkonsolosluğu
* Tayland Krallığı Başkonsolosluğu
* Singapur Cumhuriyeti Başkonsolosluğu
* Fransa Başkonsolosluğu
* Pakistan İslam Cumhuriyeti Başkonsolosluğu
* Avustralya Başkonsolosluğu
* Yeni Zelanda Başkonsolosluğu
* İsrail Başkonsolosluğu
* Polonya Başkonsolosluğu
* Çekya Başkonsolosluğu
* İsviçre Başkonsolosluğu
* Avusturya Başkonsolosluğu

### Kardeş şehirler

Çengdu'nun kardeş şehirleri şunlardır. Bu kardeş şehir anlaşmalarının girildiği tarihler de gösterilmektedir:

* Montpellier, Fransa – *22 Haziran 1981*
* Ljubljana, Slovenya – *25 Ekim 1981*
* Linz, Avusturya – *6 Temmuz 1983*
* Kōfu, Japonya – *27 Eylül 1984*
* Phoenix, Amerika Birleşik Devletleri – *13 Mart 1987*
* Winnipeg, Kanada – *25 Şubat 1988*
* Mechelen, Belçika – *25 Eylül 1993*
* Palermo, İtalya – *3 Aralık 1999*
* Gimcheon, Güney Kore – *7 Kasım 2000*
* Medan, Endonezya – *17 Aralık 2002*
* Dalarna, İsveç – *27 Nisan 2004*
* Bonn, Almanya – *10 Eylül 2009*
* Sheffield, Birleşik Krallık – *23 Mart 2010*
* Perth, Batı Avustralya, Avustralya – *24 Kasım 2010*
* Flaman Brabant, Belçika – *27 Mayıs 2011*
* Volgograd, Rusya – *27 Mayıs 2011*
* Honolulu, Amerika Birleşik Devletleri – *14 Eylül 2011*
* Maastricht, Hollanda – *13 Eylül 2012*
* Chiang Mai, Tayland – *2013*
* Horsens, Danimarka – *5 Ağustos 2013*
* Bengaluru, Hindistan – *23 Ekim 2013*
* Haifa, İsrail – *25 Kasım 2013*
* Fingal, İrlanda – *2014*
* Hamilton, Yeni Zelanda – *26 Ağustos 2014*
* Lahor, Pakistan – *Nisan 2015*
* Łódź, Polonya – *29 Haziran 2015*
* Zapopan, Meksika – *16 Ekim 2015*
* Daegu, Güney Kore – *10 Kasım 2015*
* Fes, Fas – *29 Aralık 2015*
* Katmandu, Nepal – *29 Nisan 2016*
* Recife, Brezilya – *30 Eylül 2016*
* Luang Prabang, Laos – *27 Ekim 2016*
* La Plata, Arjantin – *31 Ocak 2018*
* Maputo, Mozambik – *27 Mart 2018*
* Gomel, Belarus – *30 Ağustos 2018*
* İzmir, Türkiye – *2019*

## Galeri

* Hongzhaobi, South Renmin Road, Chengdu
* South Renmin Road, Chengdu
* Hongxing Road, Chengdu
* Zongfu Road, Shudu Ave., Chengdu
* Nijia Qiao, South Renmin Road, Chengdu
* Jin River, Shangri-la Hotel Chengdu
* Çengdu'daki gece hayatı Çunşi Sokağı'nda yoğunlaşmaktadır.
* Çengdu Demiryolu Transit Ağı

## Ayrıca bakınız

 Wikimedia Commons'ta Çengdu ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

* Çengdu Shuangliu Uluslararası Havalimanı
* Çengdu Spor Merkezi
* Siçuan Stadyumu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikigezgin'de :en:Chengdu ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.

* Çengdu resmi sitesi (Çince, Fransızca ve İngilizce)