Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kongo Havzası

Topografik gölgeleme ile Kongo Nehri'nin seyri ve drenaj havzası.
**Kongo Havzası**, batı ekvatoryal Afrika'da Kongo Nehri'nin drenajını oluşturan sedimanter havzadır. Üst kesimden Chambeshi, Uele ve Ubangi nehirlerinden gelen akıntıyla orta kesimden Lualaba Nehrinden gelen akıntıyla birlikte Doğu Afrika rift sisteminin dağlık bölgelerinde başlar. Toplam 3,7 milyon kilometrekarelik havza, dünyada bozulmamış en büyük tropikal yağmur ormanlarına ve sulak alanlara sahiptir. Kongo Nehri'nin Atlantik Okyanusu'ndaki Gine Körfezi'nde yük boşalttığı yerde biter. Çok yüksek yağış ve yıl boyunca yüksek sıcaklık olmak üzere iki yağmurlu mevsimiyle ekvatoryal tropikal iklime sahiptir. Havza, soyu tehlike altında olan batı ova goriline (*Gorilla gorilla gorilla*) ev sahipliği yapmaktadır.Kongo Havzasi'nda ormanlık alanların fazla olmasından dolayı nüfus miktarı düşüktür.
# Amazon Havzası

Amazon Nehri Havzası (bu haritada işaretli olmayan güney Guyanalar da havzanın bir parçasıdır)
Amazon Nehri'nin ağzı
**Amazon Havzası**, Güney Amerika'nın Amazon Nehri ve kolları tarafından beslenen bölümüdür. Amazon drenaj havzası 6.300.000 kilometrekare bir alanı kaplamaktadır ve bu değer Güney Amerika kıtasının yaklaşık %35,5'ini oluşturmaktadır. Havza Bolivya, Brezilya, Kolombiya, Ekvador, Fransız Guyanası (Fransa), Guyana, Peru, Surinam ve Venezuela ülkeleri sınırları içinde yer almaktadır.

Havzanın çoğu Amazon yağmur ormanları ile kaplıdır. Kapladığı 55 milyon kilometrekare alan ile tropikal orman alanı, dünyanın en büyük yağmur ormanıdır.

## Konuyla ilgili yayınlar

* Dematteis, Lou; Szymczak, Kayana (June 2008). *Crude Reflections/Cruda Realidad: Oil, Ruin and Resistance in the Amazon Rainforest*. City Lights Publishers. ISBN 978-0-87286-472-6.
* Acker, Antoine. "Amazon" 21 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (2015). University Bielefeld – Center for InterAmerican Studies.

## Kaynakça
# Oğlak Dönencesi

Dönenceler ile ortalarındaki Ekvator. Dönencelerden güneyde olanı Oğlak Dönencesidir.
**Oğlak Dönencesi**, yeryüzünün Güney yarım küresinde Ekvator'un 23° 27' güneyinden geçtiği varsayılan enlemdir.

21 Aralık'ta güneş ışınları Oğlak Dönencesine dik gelir. Buna bağlı olarak:

* Kuzey yarımkürede kış mevsimi güney yarımkürede ise yaz mevsimi yaşanır.
* Bir noktanın güneyine doğru gidildikçe gündüzlerin süresi artar gecelerin süresi ise kısalır.
* Güney yarımkürede en uzun gündüz en kısa gece yaşanır. Kuzey yarımkürede ise tam tersidir.
* Oğlak dönencesine güneş ışınları dik açıyla geldiği için gölge boyu sıfırdır.
* Bu tarihten sonra güneşin dik açısı kuzeye doğru kaymaya başlar.
* Bu tarihten sonra Güney yarımkürede gündüzler kısalmaya geceler ise uzamaya başlar.
* 21 Mart günü ise dik açı artık 0° enlemi olan ekvator üzerindedir.

Oğlak Dönencesi'nin üzerinden geçtiği ülkeler, doğudan batıya sırasıyla, Brezilya, Arjantin, Paraguay, Şili, Polinezya, Melanezya, Avustralya, Madagaskar, Mozambik, Güney Afrika, Botsvana ile Namibya'dır.

## Ayrıca bakınız

* Yengeç Dönencesi
# Umman Denizi

| Umman Denizi |
| --- |
|  |
| Havza |
| Ülke(ler) | Ülkeler listesi |
| Konum | Afrika Boynuzu, Batı Asya, Güney Asya |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
| Ada(lar) | Mesire Adası, Sokotra |
| Genel bilgiler |
| Aktığı yer | Hint Okyanusu |
| Uzunluk | 2.400 km |
| En derin noktası | 4.652 m |
| Yüzölçümü | 3.862.000 km2 |
| Wikimedia Commons |
|  |

**Umman Denizi**, Hint Okyanusu'nun bir bölümüne verilen addır. Doğusunda Hindistan, kuzeyinde Pakistan ve batısında da Umman Körfezi, Arap Yarımadası ve Aden Körfezi, yer alır.

Umman Körfezi üzerinden Basra Körfezi'ne, Aden Körfezi üzerinden de Kızıldeniz'e bağlanır.

Orta Doğu, Afrika, Hint Yarımadası arasında bağlantı sağlayan Umman Denizi eski çağlardan itibaren ticaret yollarının önemli bir parçası olmuştur. Süveyş Kanalı dolayısıyla Avrupa ile Hindistan arasındaki deniz yolunun önemli bir parçasıdır.

Usame Bin Ladin'in cesedi buraya atılmış ve ortadan kaybolmuştur.

## Denize kıyısı olan ülkeler

Doğuda:

* Hindistan

Kuzeyde:

* Pakistan

Kuzeybatıda:

* İran
* Umman
* Birleşik Arap Emirlikleri

Batıda:

* Yemen
* Somali

## Ayrıca bakınız

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Umman Denizi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Hint-Ganj Ovası

Hint-Ganj Ovasının Haritası
**Hint-Ganj Ovası** ya da **Indo-Gangetic Ovası** (Bengalce: সিন্ধু-গাঙ্গেয় সমভূমি), Hindistan, Pakistan ve Bangladeş'in alanlarındaki ovadır. Kuzeyde Himalaya Dağları, güneyde Deccan Yaylası ile sınırlanmıştır. Ovanın uzunluğu tahminen 3 bin kilometredir. Eni ise 250 -300 kilometredir. Dünya uygurlağının en eski merkezlerinden birisidir.

## Yer şekilleri

Ovanın yüzeyi, 270 metre yüksekliğinde yerleşmiş Hint ile Ganj deltalarıyla kaplıdır. Yer şekli olarak 60 metreye dek yüksekliğe iye kristal yüzeyin çıkıntıları ile derelerle parçalanmış çayların çıkıntıları görülür.

## Su varlığı

Ovadan akan çaylar yeteri kadar çoktur (özellikle doğuda). Su tüketimi büyüktür ancak mevsim ile duraksama olur. Muson ile dağlarda karların erimesi dağıtıcı taşkınlara neden olur. Yazın akımı arttırır.

## İklim ile bitki

Ganj ile Brahmaputra'nın (ovanın doğu bölümü) havzasında subtropikal muson iklimi egemendir. İndus ırmağı havzasında ise (batı bölümü) tropikal iklim egemendir. Ovanın birçok bölümünde Temmuz ayının ortalama sıcaklığı 30-36 °C, Ocak ayında ise 20 °C'dır. Kuzeybatıda ise 12 °C'ye dek sıcaklık düşer. Ara sıra sıcaklık 0 °C'e dek iner.

Ovanın içi 2 fiziki bölgeye ayrılır. Bunlar kurak Hint vadisi ile nemli Ganj ovasıdır. Orta ile doğu bölümünde hemen hemen doğal bitki örtüsü yoktur. Ganj ve Brahmaputra'nın deltası yoğun, dökmeyen ormanlarla örtülüdür. Bir zamanlar buranın batı bölümü çorak çöllerle örtülmüştür.

Palmiye, meyve ağaçları ile medeni savan bitkileri (pirinç, buğday, darı, mısır, pamuk gibi) çokça bulunur.

## Kaynakça

* Büyük Sovyet Ansiklopedisi Hint Ganj Ovası
* Çağdaş coğrafi terimler sözlüğü — Hint-Ganj Ovası
# Bohai Denizi

| Bohai Denizi |
| --- |
|  |
| Havza |
| Ülke(ler) | Çin |
| Konum | Doğu Çin |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
| Genel bilgiler |
| Aktığı yer | Büyük Okyanus |
| Tür | Ayrık deniz |
| Akarsu (giden) | Sarıdeniz |
| Yüzölçümü | 823.000 km2 (318.000 sq mi) |
| Wikimedia Commons |
|  |

**Bohai Denizi** (Çince: 渤海; Bó Hăi) Sarıdeniz'in karanın içine sokulmuş en uç noktasıdır. Bazı kaynaklarda körfez olarak da geçer. Çin'in başkenti Pekin'e yakınlığı denizi sadece Çin'in değil dünyanın da en sıkışık deniz trafiğinin olduğu alan olmasına neden olur. Son yıllar da denizin altında büyük petrol ve doğalgaz yatakları olduğu tespit edildi.

Deniz, kuzeyde Liaotung Yarımadası ile, güneyde de Şandong Yarımadası ile Sarıdeniz'den ayrılır. Huang He, Liao He ve Luang He gibi nehirler sularını Bohai Denizi'ne boşaltır. Deniz'in kıyısında kurulmuş olan önemli şehirler;

* Tiencin
* Liaoning

Eyaletler:

* Shandong
* Hebei

## Ayrıca bakınız

* Türkiye'deki körfezler listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
# Yangtze Nehri Deltası

Yangtze Nehri Deltası'nın gece vakti çekilmiş uydu görüntüsü: Şanghay, Chongming, Songjiang, Suzhou, Wuxi, Kunshan, Changshu ve Nantong yerleşimleri hepsi bu görüntünün kapsamındadır.
Yangtze Nehri Deltası Ekonomik Bölgesi
**Yangtze Nehri Deltası** (Çince: 长江三角洲; pinyin: *Chángjiāng Sānjiǎozhōu*), Çin'in doğusunda Yangtze Nehri ile Doğu Çin Denizi'nin bulunduğu yerde genellikle Şanghay, Jiangsu eyaletinin güneyi ve Zhejiang eyaletinin kuzeyini kapsayan bir bölgedir. Bölge yaklaşık 100.000 km²'lik bir alanı kapsar ve 2013 yılı itibarıyla tahminen 140 milyondan fazla nüfusa sahip olup dünyanın en yoğun nüfuslu bölgelerden biridir ve ülke nüfusunun %10'undan fazlasını barındırmaktadır.

Yangtze Nehri Deltası, son yıllarda Çin'in en hızlı büyüyen ekonomilerinden bazılarını içermektedir ve 2004 yılı itibarıyla Çin'in toplam GSYİH'inin % 21'inden fazlasını oluşturmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Yangtze Nehri Deltası ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* PBS.org, Journey to Planet Earth, Yangtze River Delta, Çin
* United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific (UNESCAP): Yangtze River Delta25 Kasım 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Economic profile for the Yangtze River Delta3 Mayıs 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — *HKTDC-Hong Kong Trade Development Council*.
* Asian Times: "Growth cools in Yangtze River region"27 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Tarihsel dilbilim

**Tarihsel dilbilim** tarih biliminden yararlanarak dilin ortaya çıkışı ile dil bilgisi kurallarının tarihsel gelişimini açıklamaya yarayan bilimsel yöntemdir. Dil ailelerinin nasıl ortaya çıktığını da araştıran bu yöntemin ilgi alanları arasında dillerin neden değiştiği, konuşan toplulukların nasıl doğduğu ve sözcüklerin kökeni gibi konular da yer almaktadır.

Tarihsel dilbilimin başlıca ilgi alanları şunları içerir:

* belirli dillerde gözlenen değişiklikleri açıklamak ve açıklamak
* dillerin tarih öncesini yeniden inşa etmek ve akrabalıklarını belirlemek, onları dil aileleri halinde gruplandırmak (karşılaştırmalı dilbilim)
* dilin nasıl ve neden değiştiğine dair genel teoriler geliştirmek
* konuşma topluluklarının tarihini tanımlamak için
* kelimelerin tarihini, yani etimolojiyi incelemek

Tarihsel dilbilim, dilbilimci Donald Ringe tarafından şu şekilde tanımlanan Tekdüzelik İlkesi üzerine kuruludur:

> Gözlemlenemez geçmişteki bir zaman ile şimdiki zaman arasındaki dil edinimi ve kullanımı koşullarındaki önemli değişiklikleri gösteremezsek, şu andaki gibi geçmişte de aynı yapı, varyasyon, değişiklik, tip, dağılımlarının vs. var olduğunu varsaymalıyız.
>
>

## Kaynakça
# UNESCO

| UNESCO |
| --- |
| UNESCO bayrağı |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Kısaltma | UNESCO |
| Kuruluş | 16 Kasım 1945) (1945-11-16) |
| Tür | Birleşmiş Milletler uzman kuruluşu |
| Yasal statü | Aktif |
| Merkez | Paris, Fransa |
| Genel Direktör | Audrey Azoulay |
| Genel Direktör Yardımcısı | Xing Qu |
| Ana kurum | Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi |
| Personel | 2.341 |
| Resmî site | unesco.org |

**Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü** (İngilizce: *United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*, kısaca **UNESCO**); eğitim, sanat, bilim ve kültür alanlarında uluslararası iş birliği yoluyla dünya barışını ve güvenliğini koruma amacını güden bir Birleşmiş Milletler kurumudur.

Bu kurumun yasası 1945 yılı Kasım ayında Londra'da 44 ülkenin temsilcilerinin katıldıkları bir toplantıda kabul edilmiştir. Merkezi Paris'te bulunan ve Genel Konferans, Yürütme Konseyi, Sekreterlik olmak üzere üç organı olan UNESCO eğitim, bilim ve kültür alanlarındaki amaçlarını kendisine üye olan her devlette kurulan Millî Komisyonlar aracılığıyla gerçekleştirmeye çalışmaktadır.

UNESCO'nun Filistin'i üye olarak kabul etmesinden sonra Amerika Birleşik Devletleri kuruma yaptığı maddi desteği çekti. Bunun üzerine 2011 Kasım ayında UNESCO, Bali'de Dünya Somut Olmayan Kültürel Miras Listesi ile ilgili düzenlenecek toplantı dışındaki tüm programlarını yıl sonuna kadar iptal etti.

## Yönetim

### Genel Konferans

Üye devletlerin temsilcilerinden oluşan Genel Konferans 1946-1953 yılları arasında her yıl toplanmışken 1954'ten bu yana iki yılda bir toplanmaktadır. Bugüne kadar ise 37 Genel Konferans toplanmıştır.

UNESCO'nun çalışma programlarını kabul eder ve bütçeyi belirler.

### Yürütme Konseyi

Genel Konferans'a katılan ve hükûmetlerince aday gösterilen temsilciler arasından dört yıl için seçilen UNESCO Yürütme Konseyi 58 üyeden oluşur.

### Sekreterlik

UNESCO Bayrağı
Genel Konferans tarafından altı yıl için seçilen bir Genel Direktör'ün yönetimi altında çalışan UNESCO Sekreterliği, eğitim, bilim, kültür ve iletişim bölümlerine ayrılmıştır.

Sekreterliğin başlıca görevi, iki yıllık UNESCO programlarının uygulanması için gerekli bütün teknik çalışmaları yapmak, tedbirleri almaktır.

1. Julian Huxley (1946-1948)
2. Jaime Torres Bodet (1948-1952)
3. John Wilkinson Taylor (1952-1953)
4. Luther Evans (1953-1958, ABD)
5. Vittorino Veronese (1958-1961)
6. René Maheu (1962-1974; vekâleten 1961)
7. Amadou Mahtar M'Bow (1974-1987)
8. Federico Mayor (1987-1999)
9. Koichiro Matsuura (1999-2009)
10. Irina Bokova (2009-2017)
11. Audrey Azoulay (2017-)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* UNESCO Türkiye Temsilciliği Resmi Sitesi
# Arama robotu

Arama robotunun mimarisi
**Arama robotu** (**web robotu** ve **web crawler** olarak da bilinir), Web'i otomatik olarak gezen bir program veya betiktir.

Hedef bir adresten başlayarak girdiği sitelerdeki yeni adresleri kendi listesine ekler. Daha sonra, listesindeki adresleri sırayla dolaşmaya ve yeni adresleri listeye eklemeye devam eder. Bu sayede yeni ve güncel listelerin aranarak listeye eklenmesini sağlar.

## Dış bağlantılar

* Bilgisayar Kavramları: Web Emekleyicisi (Web Crawler) 15 Nisan 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# DuckDuckGo

DuckDuckGo|  |
| Site türü | Web arama motoru |
| Sahip(ler)i | Duck Duck Go, Inc. |
| Oluşturan | Gabriel Weinberg |
| Slogan | *Sizi takip etmeyen arama motoru.* |
| URL | duckduckgo.com |
| Ticari? | Evet |
| Kayıt | Yok |
| Başlatılma | 25 Kasım 2008) (2008-11-25) |
| Durumu | Çevrimiçi |
| Programlama dili | Perl, JavaScript, Python |

**DuckDuckGo** kişisel gizliliğe önem veren açık kaynaklı bir web arama motoru ve mobil web tarayıcısıdır. Şirketin adı "duck, duck, goose" adlı çocuk oyununa bir göndermedir. Kullanıcıların IP adreslerini ve kişisel bilgilerini kaydetmemektedir. Arama motoru Gabriel Weinberg tarafından ABD'de kurulmuştur. DuckDuckGo Perl dilinde programlanmıştır ve FreeBSD üzerinde çalışmaktadır.

Şirket 2011 yılında bir Google binasının karşısına "*Google tracks you. We don't.*" yazılı dev bir reklam afişi asarak adından söz ettirmiştir. İlk çalışanını ve ofisini 2011 yılında almıştır. Şirketin Aralık 2020 itibarıyla 118 çalışanı bulunmaktadır. 2012 yılından beri bağış toplamaktadır. Wikimedia Vakfı şirketin ilk bağışçılarındandır.

2020 yılında Duckduckgo arama motoru üzerinde toplam 23,653,663,401 arama gerçekleşmiştir. Kendi içinde günlük arama yapılma rekoru 104,910,079'dur. Bu rekor 1 Şubat 2021 tarihinde gerçekleşmiştir.

Alexa global sıralamada 148. sıradadır.

Kendisine ait DuckDuckGo Privacy Browser adlı mobil cihazlar için İnternet tarayıcısı vardır. Ayrıca Firefox ve Google Chrome için tarayıcı eklentisi de bulunmaktadır.

Tarayıcıda koyu tema etkin olduğu zaman, otomatik olarak koyu tema görünümüne geçmektedir. Ayarlar sayfasından diğer temalar da elle etkin hale getirilebilmektedir.

Arama sonuçlarında reklam gösterimi konusunda seçim yapılabilmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Johns Hopkins Üniversitesi

| Johns Hopkins Üniversitesi |
| --- |
|  |
|  |
| Slogan | Veritas vos liberabit (Latin) *Gerçek seni özgürleştirir* |
| Kuruluş | 1876 |
| Tür | Vakıf |
| Eğitim dil(ler)i | İngilizce |
| Rektör | Ronald J. Daniels |
| Kayıtlı | 20.861 |
| Konum | Baltimore, Maryland, ABD |
| Web sitesi | Johns Hopkins Üniversitesi Websitesi |

Johns Hopkins Üniversitesinin Milton S. Eisenhower Kütüphanesi
**Johns Hopkins Üniversitesi** (daha iyi bilinen adıyla **Johns Hopkins**, **JHU** ya da **Hopkins**) 1876 yılında kurulmuş Amerika Birleşik Devletleri'nin Maryland eyaletinin Baltimore şehrinde özel statülü bir araştırma üniversitesidir.

Johns Hopkins Üniversitesi Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk araştırma üniversitesidir.

## Tarihçe

1873 yılında çocuksuz ve bekar bir şekilde ölen Quaker üyesi girişimci hayırsever Johns Hopkins mirasından 7 milyon dolar (tüketici fiyat enflasyonu arındırılmış şekilde bugün yaklaşık olarak 140,000,000 milyon dolar) bağış yaparak, Baltimore, Maryland'te bir üniversite ve hastane yaptırılmasını istemiştir. O zamanlar bu servet Baltimore ve Ohio Demiryolu bölgesinden yapılan Amerika Birleşik Devletleri tarihindeki en büyük hayırsever bağışı olmuştur.

Üniversite Rektörleri| İsim | Dönem |
| --- | --- |
| Daniel Coit Gilman | Mayıs 1875 – Ağustos 1901 |
| Ira Remsen | Eylül 1901 – Ocak 1913 |
| Frank Goodnow | Ekim 1914 – Haziran 1929 |
| Joseph Sweetman Ames | Temmuz 1929 – Haziran 1935 |
| Isaiah Bowman | Temmuz 1935 – Aralık 1948 |
| Detlev Bronk | Ocak 1949 – Ağustos 1953 |
| Lowell Reed | Eylül 1953 – Haziran 1956 |
| Milton S. Eisenhower | Temmuz 1956 – Haziran 1967 |
| Lincoln Gordon | Temmuz 1967 – Mart 1971 |
| Milton S. Eisenhower | Mart 1971 – Ocak 1972 |
| Steven Muller | Şubat 1972 – Haziran 1990 |
| William C. Richardson | Temmuz 1990 – Temmuz 1995 |
| Daniel Nathans | Haziran 1995 – Ağustos 1996 |
| William R. Brody | Ağustos 1996 – Şubat 2009 |
| Ronald J. Daniels | Mart 2009 – Günümüz |

## Kampüsler

| **Ana Kampüs & Bölümleri** |
| --- |
| **Homewood** | **East Baltimore** (Tıbbi Enstitü Kampüsü) | **Downtown Baltimore** | **Washington D.C.** | **Laurel, Maryland** |
| Sanat ve Bilim Fakültesi 1876 | Eğitim Fakültesi 1909 | Mühendislik Fakültesi 1913 | Hemşirelik Fakültesi 1889 | Tıp Fakültesi 1893 | Halk Sağlığı Fakültesi 1916 | Peabody Enstitüsü 1857 | İşletme Fakültesi 2007 | İleri Uluslararası Çalışmalar Fakültesi 1943 | Uygulamalı Fizik Laboratuvarı 1942 |

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Johns Hopkins Üniversitesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Johns Hopkins Üniversitesi 13 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Ana sayfa

## Kaynakça
# Okyanus bilimi

**Oseonografya**, **oşinografi** ya da **okyanus bilimi**; okyanusları ve denizleri inceleyen bilim dalıdır.

Okyanuslarda sıcaklık döngüsü
Okyanuslar ve onlarla ilişkili ekosistemleri, kimyasal ve fiziksel süreçleri inceler. Deniz kaynaklarının geliştirilmesine, kullanılmasına ve denizlerin doğal özelliklerinin korunmasına katkıda bulunur. Fiziksel ve kimyasal oşinografi, deniz biyolojisi ve balıkçılık, deniz jeolojisi ve deniz jeofiziği gibi alt dallara ayrılır.

Bilim olarak oşinografi oldukça genç bir bilim gibi gözükse de kökeni insanoğlunun doğa hakkında ilk soruları sormaya başladığı güne kadar götürülebilir. Luigi Ferdinando Marsigli'nin de 17. yüzyılda İstanbul'da Venedik elçiliğinde çalışırken İstanbul Boğazı ile ilgili çalışmaları da oseonografyanın ilk örneklerindendir.

Oşinografide geleneksel olarak dört alt çalışma alanı vardır: fiziksel, kimyasal, jeolojik ve biyolojik oşinografi. Zaten doğası gereği disiplinlerarası olan bu bilim, bu dört alanın ötesine de taşmış durumdadır. Uzaktan algılama sistemleri ve moleküler çalışmalar da buna eklenebilir.
# Topoğrafya

İtalya'nın Sardinya Adası kıyılarında granitik kayaların topoğrafik ölçümü esnasında kullanılan Takeometre.
**Topoğrafya** veya **yerbetim**, bir kara parçasının doğal engebe ve özelliklerini kâğıt üzerinde çizgilerle gösterme işi.

Arazi yüzeyinin şekli, istenen hassasiyete bağlı olarak Katılaşım veya Sedimenter denilen düşey ve yatay açıları ve uzaklığı ölçen aletler kullanılarak belirlenir. Düşey doğrultudaki kesit ölçmeleri için nivo denilen aletten de faydalanılabilir. Topoğrafik ölçmelerde kenar uzunluğu 500-1000 metreye kadar olan nirengi ağı hasıl edilir ve bu çokgenin köşelerinin birbirlerine göre konumları belirlenir. Daha sonra topoğrafyası belirlenecek arazi parçasına ait karakteristik noktaların, istasyon noktalarının konumları bu çokgene bağlanarak tespit edilir. Arazi ölçmelerinden sonra kâğıt üzerine işlemeye geçilir. Aynı yükseklikteki noktaları birleştiren eşyükselti eğrileri çizilerek arazinin yüzey şekli ve üzerindeki ayrıntılar belirtilir. Bu işlemlerde topoğrafın yorumu da elde edilen sonucu etkiler. Günümüzde hava fotoğrafları çekilerek bunların yorumu yoluyla daha kısa sürede topoğrafik durum ortaya konulabilmektedir. Ancak bu tür fotoğrametrik ölçmelerde hassasiyet azalabilir.

Mühendislik yapılarının (yol, baraj, bina gibi) araziye uygulanabilmesi için topoğrafyanın bilinmesi şarttır.

Topoğrafya sanatının tarihi en az mühendislik kadar eskidir denilebilir. Hassas topoğrafik ve jeodezik ölçmeler 17. yüzyılda başlamıştır.

## Kaynakça
# Gaspard Monge

| Gaspard Monge |
| --- |
|  |
| Doğum | 9 Mayıs 1746(1746-05-09) Beaune, Côte-d'Or, Fransa Krallığı |
| Ölüm | 28 Temmuz 1818 (72 yaşında) Paris, Fransa Krallığı |
| Defin yeri | Père Lachaise Mezarlığı, (Père-Lachaise, division 18) ﻿ / ﻿ |
| Milliyet | Fransız |
| Vatandaşlık | Fransa |
| Mezun olduğu okul(lar) | École Polytechnique |
| Tanınma nedeni | Tasarı geometri, Dikey izdüşüm, Ulaşım teorisi |
| Evlilik | Marie-Catherine Monge |
| Ödüller | Grand Officer of the Legion of Honour, Grand Cross of the Order of the Reunion |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Matematik, diferansiyel geometri, mühendislik, eğitim |
| Çalıştığı kurumlar | Paris Üniversitesi |
| Doktora öğrencileri | Jean-Victor Poncelet, Joseph Diez Gergonne |
| Diğer önemli öğrencileri | Jean-Baptiste Biot Sylvestre François Lacroix Jean-Victor Poncelet |
|  |
| İmza |
|  |
| Eiffel Kulesinde ismi olan 72 kişiden biridir. |

**Gaspard Monge, comte de Péluse** (9 Mayıs 1746, Beaune - 28 Temmuz 1818, Paris), Fransız matematikçidir.

## Kariyeri

Tasarı geometrisini büyük oranda kendisi kurdu. Metrik sistemin hayata geçirilmesine yardım etti. Soyut matematikte diferansiyel geometrinin babası olarak kabul edilebilir. École Polytechnique'in kurulmasında yer alan kişilerden biridir.

## Kaynakça
# Dünya yarıçapı

| Dünya yarıçapı |
| --- |
| Dünyanın İç Kısmının Bir Kesiti |
| Genel bilgi |
| Birim sistemi | astronomi, jeofizik |
| Neyin birimi | mesafe |
| Sembol | R*🜨**,  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |
| Birim dönüşümleri
  |
| 1 R*🜨** ... | *... eşittir ...* |
|  |
|   SI temel birimi |  6,3781×106 m |
|   Metrik sistem |  6 357 ila 6 378 km |
|   İngiliz ölçü birimi |  3 950 ila 3 963 mi |

**Dünya yarıçapı** (R*🜨** veya  **WIKINIUM\_MATH\_PH\_4**  ile gösterilir) Dünyanın merkezinden yüzeye en yakın veya yüzeyin kenarındaki bir noktaya kadar olan mesafedir. Basık bir Dünya göz önüne alınarak ölçeklenen Dünyanın şekli çalışmalarında yarıçap en çok yaklaşık 6.378 km (3.963 mi) (ki bu ekvatoral yarıçaptır ve *a* ile gösterilir); en az yaklaşık 6.357 km (3.950 mi)'dir. (ki bu da kutup yarıçapıdır ve *b* ile gösterilir.)

*Nominal bir Dünya yarıçapı* astronomi ve jeofizikte kimi zaman Uluslararası Astronomi Birliğince kullanılması önerilen ekvatoral yarıçap değeri bir ölçü birimi olarak kullanılmaktadır.

Ortalama bir küresel değer aşağıda yer alan nedenler dolayısıyla genellikle %0,3 sapma payıyla (±10 km) birlikte 6.371 kilometre (3.959 mi) olarak varsayılır. Uluslararası Jeodezi ve Jeofizik Birliği (IUGG) iki ekvator noktası ve bir kutup noktasında ölçülen üç yarıçaptan oluşan *ortalama yarıçap* (R1), aynı yüzey alanına sahip bir kürenin yarıçapı olan *otalik yarıçap* (R2) ve elipsoid ile aynı hacme sahip bir kürenin yarıçapı olan *hacimsel yarıçap* (R3) olmak üzere üç adet referans değer belirlemiştir.

Dünyanın yarıçapını tanımlamanın ve ölçmenin diğer yolları eğrilik yarıçapını içerir. Birkaç tanım, yerel veya geoit topoğrafyayı içerdikleri veya soyut geometrik hususlara bağlı oldukları için kutup yarıçapı ile ekvator yarıçapı arasındaki aralığın dışında değerler verir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Merrifield, Michael R. (2010). " WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 The Earth's Radius (and exoplanets)". *Sixty Symbols*. Brady Haran for the University of Nottingham. 7 Eylül 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi.
# Robinson projeksiyonu

Robinson Projeksiyonu ile Dünya
**Robinson projeksiyonu**, Arthur H. Robinson tarafından 1963 yılında dünya haritaları için yeni bir projeksiyon olarak geliştirilmiş olup 1974 yılında yayımlanmıştır.

Robinson projeksiyonu, ne alan ne açı ne de uzunluk koruyan silindirik bir projeksiyondur. Ancak her üç deformasyon da minimum düzeydedir. Enlemler paralel doğrular şeklinde izdüşürülür. Boylamlar ise bunları kesen eğriler biçiminde gösterilir. Dünya haritalarında deformasyonlar açısından oldukça uygun bir gösterim sağladığından "doğru görünüşlü" (orthophanic) olarak nitelendirilir.

## Kaynakça

* Tüm genel projeksiyonlara örnekler25 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., radicalcartography.net
* Robinson Projection üzerine bir interaktif Java uygulaması
* Uçar, İpbüker, Bildirici (2004) Matematiksel Kartografya Harita Projeksiyonları Teorisi ve Uygulamaları, Atlas Yayın Dağıtım, İstanbul (ISBN 975-6574-34-8)