# İşçi Partisi (Norveç)

| İşçi Partisi Arbeiderpartiet |
| --- |
|  |
| Kısaltma | A/Ap |
| Lider | Jonas Gahr Støre |
| Parlamento Lideri | Jonas Gahr Støre |
| Kuruluş tarihi | 21 Ağustos 1887 |
| Merkez | Youngstorget 2 A, 5. kat Oslo |
| Üyelik |  50,067 |
| İdeoloji | Sosyal demokrasi Pro-Avrupacılık |
| Siyasi pozisyon | Merkez sol |
| Avrupa üyeliği | Avrupa Sosyalistler Partisi |
| Uluslararası üyelik | Sosyalist Enternasyonal |
| Parlamento | 53 / 169 |
| Eyalet Konseyleri | 277 / 777 |
| Belediye/Kent Konseyleri | 2.023 / 10.620 |
| İnternet sitesi |
| arbeiderpartiet.no |

**İşçi Partisi** (Bokmål: Arbeiderpartiet; Nynorsk: Arbeidarpartiet, **A** veya **Ap**; Kuzey Samice: Bargiidbellodat), eski adıyla Norveç İşçi Partisi (Norveççe: Det norske Arbeiderparti, **DNA**), Norveç'teki sosyal demokrat bir siyasi partidir. Siyasi yelpazede merkez solda konumlanan parti, Jonas Gahr Støre tarafından yönetilmektedir. 2021'den 2025'te Merkez Parti'nin koalisyondan çekilmesine kadar Merkez Parti ile azınlık hükûmeti kurmuş ve Støre, başbakan olarak görev yapmıştır.

İşçi Partisi resmî olarak sosyal demokrat ideallere bağlıdır. 1930'lardan beri sloganı "herkes dahil olacak" (Norveççe: alle skal med) olmuştur ve parti geleneksel olarak vergiler ve harçlarla finanse edilen güçlü bir refah devleti hedefler. 1980'lerden itibaren parti, 1980'lerdeki ekonomik liberalizasyon dalgası sonrasında devlet mülklerinin ve hizmetlerinin özelleştirilmesine izin vererek ve gelir vergisi ilerlemeciliğini azaltarak politikasına sosyal piyasa ekonomisi ilkelerini daha fazla dahil etmiştir. İlk Stoltenberg hükûmeti döneminde, partinin politikaları Birleşik Krallık'taki Tony Blair'in Yeni İşçi Partisi gündeminden esinlenmiş ve o tarihe kadar Norveç'teki herhangi bir hükûmet tarafından gerçekleştirilen en kapsamlı özelleştirmeler görülmüştür. Parti, 1980'lerden bu yana hem siyaset bilimciler hem de siyasi soldaki rakipleri tarafından giderek artan şekilde neoliberal olarak tanımlanmıştır. İşçi Partisi, ulusal ve uluslararası düzeyde iş birliğini savunan ilerlemeci bir parti olarak kendini konumlandırır.

## Parti liderleri

* Anders Andersen (1887–88)
* Hans G. Jensen (1888–89)
* Christian Holtermann Knudsen (1889–90)
* Carl Jeppesen (1890–92)
* Ole Georg Gjøsteen (1892–93)
* Gustav A. Olsen-Berg (1893–94)
* Carl Jeppesen (1894–97)
* Ludvig Meyer (1897–1900)
* Christian Holtermann Knudsen (1900–03)
* Christopher Hornsrud (1903–06)
* Oscar Nissen (1906–11)
* Christian Holtermann Knudsen (1911–18)
* Kyrre Grepp (1918–22)
* Emil Stang jr. (1922–23)
* Oscar Torp (1923–45)
* Einar Gerhardsen (1945–65)
* Trygve Bratteli (1965–75)
* Reiulf Steen (1975–81)
* Gro Harlem Brundtland (1981–92)
* Thorbjørn Jagland (1992–2002)
* Jens Stoltenberg (2002–2014)
* Jonas Gahr Støre (2014–günümüz)

## İşçi Partili Başbakanlar

* Christopher Hornsrud (26 Ocak – 15 Şubat 1928)
* Johan Nygaardsvold (1935–1945)
* Einar Gerhardsen (1945–1951, 1955–1963, 1963–1965)
* Oscar Torp (1951–1955)
* Trygve Bratteli (1971–1972, 1973–1976)
* Odvar Nordli (1976–1981)
* Gro Harlem Brundtland (4 Şubat – 14 Ekim 1981, 1986–1989, 1990–1996)
* Thorbjørn Jagland (1996–1997)
* Jens Stoltenberg (2000–2001, 2005–2013)

## Seçimler

### Parlamento seçimleri

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Seçim | Oy | Sandalye | Hükûmet | Notlar |
| # | % | ± | # | ± |
| 1906 | 43,134 | 15.9% (#3) |  6.2 | 10 / 123 |  5 | Muhalefet |  |
| 1909 | 91,268 | 21.5% (#4) |  5.6 | 11 / 123 |  1 | Muhalefet |  |
| 1912 | 128,455 | 26.2% (#2) |  4.7 | 23 / 123 |  12 | Muhalefet |  |
| 1915 | 198,111 | 32.0% (#3) |  5.8 | 19 / 123 |  4 | Muhalefet |  |
| 1918 | 209,560 | 31.6% (#3) |  0.4 | 18 / 123 |  1 | Muhalefet |  |
| 1921 | 192,616 | 21.3% (#3) |  10.3 | 29 / 150 |  11 | Muhalefet |  |
| 1924 | 179,567 | 18.4% (#3) |  2.9 | 24 / 150 |  5 | Muhalefet |  |
| 1927 | 368,106 | 36.8% (#1) |  18.4 | 59 / 150 |  35 | Muhalefet | 1928'de hükûmet |
| 1930 | 374,854 | 31.4% (#1) |  5.4 | 47 / 150 |  12 | Muhalefet |  |
| 1933 | 500,526 | 40.1% (#1) |  8.7 | 69 / 150 |  22 | Muhalefet | 1935'ten sonra hükûmet |
| 1936 | 618,616 | 42.5% (#1) |  2.4 | 70 / 150 |  1 | Hükümet |  |
| 1945 | 609,348 | 41.0% (#1) |  1.5 | 76 / 150 |  6 | Hükümet |  |
| 1949 | 803,471 | 45.7% (#1) |  4.7 | 85 / 150 |  9 | Hükümet |  |
| 1953 | 830,448 | 46.7% (#1) |  1.0 | 77 / 150 |  8 | Hükümet |  |
| 1957 | 865,675 | 48.3% (#1) |  1.6 | 78 / 150 |  1 | Hükümet |  |
| 1961 | 860,526 | 46.8% (#1) |  1.5 | 74 / 150 |  4 | Hükümet | 1963'te muhalefet |
| 1965 | 883,320 | 43.1% (#1) |  3.7 | 68 / 150 |  6 | Muhalefet |  |
| 1969 | 1,004,348 | 46.5% (#1) |  3.4 | 74 / 150 |  6 | Muhalefet | 1971-1972 arası hükûmet |
| 1973 | 759,499 | 35.3% (#1) |  1.2 | 62 / 155 |  12 | Hükümet |  |
| 1977 | 972,434 | 42.3% (#1) |  7.0 | 76 / 155 |  14 | Hükümet |  |
| 1981 | 914,749 | 37.1% (#1) |  5.2 | 65 / 155 |  11 | Muhalefet |  |
| 1985 | 1,061,712 | 40.8% (#1) |  3.7 | 71 / 157 |  6 | Muhalefet | 1986'dan sonra hükûmet |
| 1989 | 907,393 | 34.3% (#1) |  6.5 | 63 / 165 |  8 | Muhalefet | 1990'dan sonra hükûmet |
| 1993 | 908,724 | 36.9% (#1) |  2.6 | 67 / 165 |  4 | Hükümet |  |
| 1997 | 904,362 | 35.0% (#1) |  1.9 | 65 / 165 |  2 | Muhalefet | 2000'den sonra hükûmet |
| 2001 | 612,632 | 24.3% (#1) |  10.7 | 43 / 165 |  22 | Muhalefet |  |
| 2005 | 862,456 | 32.7% (#1) |  8.4 | 61 / 169 |  18 | Hükümet |  |
| 2009 | 949,060 | 35.4% (#1) |  2.7 | 64 / 169 |  3 | Hükümet |  |
| 2013 | 874,769 | 30.8% (#1) |  4.6 | 55 / 169 |  9 | Muhalefet |  |
| 2017 | 874,769 | 27.4% (#1) |  3.4 | 49 / 169 |  6 | Muhalefet |  |
| 2021 | 783,394 | 26.3% (#1) |  1.1 | 48 / 169 |  1 | Hükümet |  |
| 2025 | 902,296 | 28.0% (#1) |  1.7 | 53 / 169 |  5 | Hükümet |  |

## Kaynakça