# Toplam doğurganlık hızı

Toplam doğurganlık hızına göre ülkeler haritası (2022–2023).
**Toplam doğurganlık hızı**, nüfus başına bir kadının yaşamı boyunca dünyaya getirdiği ortalama çocuk sayısıdır. Toplam doğurganlık hızı, belirli bir zamandaki tek yıllık yaşa özel oranları toplamak suretiyle elde edilmektedir.

Doğurganlık oranı kadınların uygun bir sayıda, genellikle yılda bir süre boyunca canlı doğumda oranı olarak tanımlanmaktadır (örneğin ya da her bir yaş için 15-50 yaş). Toplam doğurganlık hızı, bir dönemde yaşa göre genel doğurganlık hızlarının toplamıdır. Uygulamada, toplam doğurganlık hızı veya kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı ile eş anlamlıdır. Bu terim, o yıl için toplam nüfusa bölünen yıllık doğum sayısı olan doğum oranından ayırt edilir.

Doğurganlık hızı, bir nüfusun doğal olarak artma veya azalma eğilimini ölçen istatistiksel bir endekstir. Doğum oranını belirler Bu, nüfusun doğal varyasyonunu, yani göç akımlarını hesaba katmadan, ölüm oranını çıkararak hesaplamayı mümkün kılar. Bu çapraz bir ölçüdür.

Bu endeks, yöntemlerine ve kendi ilgi alanlarına göre çeşitli biçimler alabilir: genel doğurganlık endeksi, doğurganlık hızı (veya **TDH**) ve tamamlanmış doğurganlık endeksi.

## Tanımlar

Doğurganlık hızı, bir grupta, bir nesilde vb. canlı doğan çocuk sayısının oranıdır. bir yıl boyunca ve aynı yıl içinde bu çocuk doğurma çağındaki kadınların ortalama sayısı  . Doğurganlık oranı kadın başına ortalama çocuk sayısıdır.

## Genel Doğurganlık Oranı

Belirli bir nüfus ve yıl için, o yıl içinde canlı doğum sayısı ile yılın ortasında üreme çağındaki (15 ila 50 yaş) kadın sayısı arasındaki orandır. Yalnızca bu iki sayının bilinmesini gerektiren bu oran, basitlik avantajına sahiptir. Ancak kadın nüfusun yaş yapısına bağlıdır. Bununla birlikte, yaşa göre doğurganlık, 15-49 yaş aralığında büyük farklılıklar göstermektedir. Yorumlaması zor, bu indeks pek kullanılmaz. Artık nüfus bilimciler tarafından daha çok kullanılan sentetik doğurganlık göstergesinin (veya toplam doğurganlık göstergesinin) tamamlanmış doğurganlık göstergesi ile hesaplanmasında kullanılan bir işlem olan her yaş veya yaş grubu için doğurganlık hızlarını hesaplamayı tercih ediyoruz.

## Döngü Göstergesi (veya sentetik) doğurganlık

Gelecek nesiller, şimdiki nesillerle aynı yaşa özel doğurganlık oranına sahip olsaydı, annelerin doğuracağı ortalama çocuk sayısını hesaplar. Her yaş (15-50) için doğurganlık hızlarının toplanmasıyla veya belirli bir yaş grubu için belirlenen her beş yıllık yaş grubu (15-19, 20-24,...) oranlarının toplamının beşe bölünmesiyle hesaplanır. yıl  . Bu hesaplama, doğurganlık çağındaki kadınların yaş dağılımının yapısal etkisini ortadan kaldıran, büyüklüklerine bakılmaksızın farklı yaş gruplarına eşit ağırlık verilmesi anlamına gelmektedir. Bu bir enine ölçüsü Yani "an"ın doğurganlığı (nihai inişle karıştırılmamalıdır ). Metodolojik bir notta, TÜİK bu indeks  sınırlarını belirler  : “Gösterge gerçek bir neslin davranışını ölçmez. Hiçbir gerçek neslin her yaşta gözlenen oranlara sahip olmaması muhtemeldir. Bu nedenle, toplam doğurganlık hızı, her şeyden önce, nüfusun geleceği hakkında kesin sonuçlara varmak mümkün olmadan, belirli bir yıl boyunca doğurganlık durumunu sentetik bir şekilde karakterize etmek için kullanılır. "

## Tamamlanmış doğurganlık

Tamamlanmış doğurganlık her nesilde ölçülür: bu neslin kadınlarının doğurgan yaşamlarının sonunda ölüm oranlarını hesaba katmadan sahip oldukları ortalama çocuk sayısıdır. Bu, tahminlerin yokluğunda 35 yıl boyunca toplanan verileri gerektiren bir kuşağın  yaşına göre doğurganlık hızlarının toplamıdır. Türkiye'da kadın başına düşen ortalama çocuk sayısı son on yılda düştü. TÜİK'te şunlar belirtilmiştir: “ *Doğurganlık döneminin sonunda ölçülen kadın başına düşen çocuk sayısı, 15 yıl sabit kaldıktan sonra biraz düşüyor. 1961 ve 1965 yılları arasında doğan bir kadının yaşamı boyunca ortalama 6 çocuğu vardı, bu da 1956 ile 1960 arasında doğan kadınlardan (6 çocuk) biraz daha azdı.*

## Yenileme seviyesi

Nesil yenileme (veya değiştirme) eşiği, yani her neslin aynı sayıdan birini üretmesi için gereken kadın başına ortalama çocuk sayısı, kadın başına en az 2.05 çocuktur., yani 100 kadın için 205 çocuk, çünkü 105 erkek 100 kız doğar. Doğum ve çocuk doğurma yaşı arasındaki ölüm oranı nedeniyle gerçek eşikler bu minimumdan daha yüksektir. Bu eşik, ülkeden ülkeye değişmekle birlikte, gelişmiş ülkelerde 2,1'den biraz daha az (örneğin, Birleşik Krallık'ta 2,075) ile bazı gelişmekte olan ülkelerde 3,4'e kadar, dünya ortalaması yaklaşık 2,33  ,  arasında değişmektedir.

Doğurganlık oranı kalıcı olarak bu eşiğin altında kalan bir ülke, (göç olmadığında) nüfusunun azaldığını görecektir.

## Dünyadaki toplam doğurganlık hızı

Toplam doğurganlık hızı dünyanın farklı bölgeleri arasında büyük ölçüde değişiklik göstermektedir. Doğurganlıktaki düşüşle genellikle refah düzeyi, kadınların eğitimi, kadınların iş gücüne katılımı ve kentleşme gibi faktörler ilişkilendirilmektedir. 2023 itibarıyla dünyadaki en düşük doğurganlık oranı kadın başına 0,72 ile Güney Kore'de görülürken, en yüksek oran ise kadın başına 7,6 çocuk ile Nijer'de kaydedilmiştir.

| Bölge
 | Doğurganlık oranı 2024
 | Doğurganlık oranı 2014
 |
| --- | --- | --- |
| Sahraaltı Afrika | 4,4 | 5,1
 |
| Afrika | 4,1 | 4,7
 |
| Orta Asya | 3,2 | 2,7
 |
| Kuzey Afrika | 2,8 | 3,4
 |
| Batı Asya | 2,5 | 2,9
 |
| Güney Asya | 2,2 | 2,5
 |
| Dünya ortalaması | 2,2 | 2,5
 |
| Okyanusya | 2,0 | 2,4
 |
| Güneydoğu Asya | 2,0 | 2,4
 |
| Asya | 1,8 | 2,2
 |
| Latin Amerika | 1,7 | 2,2
 |
| Amerika | 1,7 | 2,1
 |
| Kuzey Amerika | 1,6 | 1,8
 |
| Avrupa | 1,4 | 1,6
 |
| Doğu Asya | 1,0 | 1,5
 |

## Ayrıca bakınız

* Ülkelerin doğurganlık oranına göre sıralanışı
* Doğum oranı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* World Factbook table of Total Fertility Rate ordered by country rank28 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Eurostat – Statistics Explained: Fertility statistics 13 Kasım 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (data October 2011)
* Population Reference Bureau Glossary of Population Terms
*  28 Ekim 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*  12 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*  11 Temmuz 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.