# Pekin

| Pekin 北京 Běijīng |
| --- |
| Doğrudan yönetilen şehir |
| Pekin Belediyesi • 北京市 |
| Saat yönünde: Pekin Merkezi İş Alanı manzarası, Badaling, Yasak Şehir'deki Yüce Uyum Konağı, Tiananmen Kapısı, Büyük Halk Salonu (sol) ile Ulusal Gösteri Sanatları Merkezi (sağ) gece görünümleri, Pekin Ulusal Stadyumu gece görünümü, Cennet Tapınağı, Jianwai SOHO ile CCTV Genel Merkezi |
|  Pekin Belediyesi'nin Çin anakarasındaki konumu |
| Ülke |  Çin |
| Doğrudan yönetilen belediye | Pekin |
| Kuruluş tarihi | MÖ 473 |
| İdare |
|  • Tür | Belediye |
|  • ÇKP parti sekreteri | Liu Qi |
|  • Belediye başkanı | Guo Jinlong (ÇKP) |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 16,410.5 km² |
| Rakım | 43 m |
| Nüfus (2020) |
|  • Toplam | 21.893.095 |
|  • Yoğunluk | 1300/km² |
| Zaman dilimi | UTC+08.00 (ÇSZ) |
| Posta kodu | **1000**00 - **1026**29 |
| Alan kodu | 10 |
| **Resmî site** beijing.gov.cn |

**Pekin** veya **Beijing** (Çince: 北京; pinyin: *Běijīng*), Çin'in başkentidir. 22 milyondan fazla sakiniyle dünyanın en kalabalık ulusal başkenti ve Şanghay'dan sonra Çin'in kentsel alan bakımından ikinci büyük şehridir. Kuzey Çin'de yer alır ve 16 kentsel bölgeden oluşan, Devlet Konseyi'nin doğrudan yönetimi altında bir belediye olarak yönetilir. Pekin çoğunlukla Hebei eyaleti ile çevrilidir ve güneydoğuda Tianjin ile komşudur; üç bölüm birlikte Jing-Jin-Ji kümesini oluşturur.

Pekin küresel bir şehirdir ve kültür, diplomasi, siyaset, finans, iş ve ekonomi, eğitim, araştırma, dil, turizm, medya, spor, bilim ve teknoloji, ulaşım ve sanat alanlarında dünyanın önde gelen merkezlerinden biridir. Çin'in en büyük devlet şirketlerinin çoğunun genel merkezine ev sahipliği yapıyor ve dünyanın en büyük dört finans kurumunun yanı sıra dünyanın en büyük Fortune Global 500 şirketlerinin en büyük sayısına da ev sahipliği yapıyor. Ayrıca ulusal karayolu, otoban, demiryolu ve yüksek hızlı tren ağları için önemli bir merkezdir. COVID-19 pandemisinden önceki on yıl boyunca Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı, Asya'nın en işlek havalimanı (2009–2019) ve dünyanın en işlek ikinci havalimanıydı (2010–2019). 2020 yılında Pekin metrosu, dünyanın en işlek dördüncü ve en uzun ikinci metrosuydu. Pekin'in ikinci uluslararası havalimanı olan Pekin Daxing Uluslararası Havalimanı, dünyanın en büyük tek yapılı havalimanı terminalidir. Şehir, en önemlileri 2008 Yaz Olimpiyatları ve 2008 Yaz Paralimpik Oyunları olmak üzere çok sayıda uluslararası ve ulusal spor etkinliğine ev sahipliği yapmıştır. 2022 yılında Pekin, hem Yaz hem de Kış Olimpiyat Oyunlarına ve ayrıca Yaz ve Kış Paralimpik Oyunlarına ev sahipliği yapan ilk şehir oldu.

Pekin'in mimarisi, geleneksel Çin mimarisinin unsurlarını modern tarzlarla birleştiriyor; şehrin bir tarafı modernize edilmiş ve yenilenmişken diğer yarısı hala geleneksel hutong bölgelerini sunuyor. Pekin, üç bin yılı aşkın bir geçmişe sahip, dünyanın en eski şehirlerinden biridir. Çin'in Dört Büyük Antik Başkentinden geriye kalan sonuncusu olarak Pekin, son sekiz yüzyılın büyük bir bölümünde ülkenin siyasi merkezi olmuştur ve MS ikinci milenyumun büyük bir bölümünde nüfus bakımından dünyanın en büyük şehriydi. Üç tarafı dağlarla çevrili iç kesimdeki şehir, antik şehir surlarına ek olarak, Pekin stratejik olarak konumlandırılmış ve imparatorun ikametgâhı olacak şekilde geliştirilmiştir. Şehir, görkemli sarayları, tapınakları, parkları, bahçeleri, mezarları, surları ve kapılarıyla ünlüdür. Pekin, dünyanın en bilinen turistik yerlerinden biri olarak kabul edilir. 2018 yılında Pekin, Şanghay'dan sonra dünyanın en çok kazanan ikinci turizm şehriydi. Pekin, birçok ulusal anıt ve müzeye ev sahipliği yapıyor ve sekiz UNESCO Dünya Mirası Alanı'na sahip: Yasak Şehir, Cennet Tapınağı, Yaz Sarayı, Ming Mezarları, Zhoukoudian Pekin Adamı Alanı, Pekin Merkez Ekseni ve Çin Seddi ile Büyük Kanal'ın bazı bölümleri; bunların hepsi popüler turistik yerlerdir. Şehrin geleneksel konut tarzı olan Siheyuanlar ve Siheyuanlar arasındaki dar sokaklar olan hutonglar, önemli turistik yerlerdir ve Pekin'in kentsel kesiminde yaygındır.

Pekin'in devlet üniversiteleri, Çift Birinci Sınıf İnşaat üniversitelerinin beşte birinden fazlasını oluşturuyor ve bunların birçoğu, Tsinghua Üniversitesi, Pekin Üniversitesi ve UCAS dahil olmak üzere, Asya-Pasifik ve dünyanın en iyileri arasında sürekli olarak yer alıyor. Pekin'in merkezi iş bölgesi (CBD), devam eden veya yakın zamanda tamamlanan çok sayıda gökdelenin inşaatıyla Pekin'in ekonomik genişlemesinin merkezi konumundadır. Pekin'in Zhongguancun bölgesi, bilimsel ve teknolojik yenilik ve girişimcilik alanlarında dünya lideri bir merkezdir. Pekin, 2016'da listenin başlangıcından bu yana Nature Index tarafından en büyük bilimsel araştırma çıktısına sahip şehir olarak sıralanmıştır. Pekin, 176 yabancı büyükelçiliğe ve Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB), Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO), İpek Yolu Fonu, Çin Bilimler Akademisi, Çin Mühendislik Akademisi, Çin Sosyal Bilimler Akademisi, Merkezi Güzel Sanatlar Akademisi, Merkezi Tiyatro Akademisi, Merkezi Müzik Konservatuvarı ve Çin Kızılhaç Derneği de dahil olmak üzere birçok kuruluşun genel merkezine ev sahipliği yapmaktadır.

## Beijing kelimesinin anlamı

"Beijing", birçok Uzak Asya ülkesindeki isimlendirme geleneğine benzer şekilde "kuzey başkenti" anlamına gelir. Buna benzer isme sahip diğer kentler arasında Çin'de "güney başkenti" anlamına gelen Nankin; "doğu başkenti" anlamına gelen Japonya'daki Tokyo, Vietnam'daki Hanoi'nin eski adı Đông Kinh; "başkent" anlamına gelen Japonya'daki Kyoto ve Güney Kore'deki Seul'un eski adı Gyeongseong yer alır.

## Tarih

Savaşan Krallıklar Zamanında (MÖ 4.-3. yüzyıl) *Ci* adıyla, Yenler'in başlıca kentiydi. Şu Huangdi zamanında yıkıldı (MÖ 226). Han Hanedanı döneminde *Yen* adıyla yeniden kuruldu. Kuzey Çin'in geri kalan bölümü gibi MS 4.-6. yüzyıl arasında bozkır halkları tarafından işgal edildi ve Mujonglar'ın başkenti haline geldi (350-357). Sueiler (581-618) ve Tanglar (618-907) döneminde Kuzey Çin'in, Moğollar'dan daha tehlikeli hale gelen Kuzeydoğu Halklarına karşı başlıca kalesiyidi. Çinli aile Hou Çin'in Çitanlar'a bıraktığı (936) kenti Çitanlar 938'de Güney'in başkenti yaptılar (Nancing). Kenti 1122'de Curçenler işgal ettiler, Songlar'a bıraktılar (1123), yeniden aldılar (1125) ve 1153'te Merkez'in başkenti ve başlıca ikametgâhları haline getirdiler.

Cengiz Han'ın Moğolları kenti 1215'te alarak yıktılar. 1260'ta Kubilay Han bölgeye yerleşti ve kentin kuzeydoğusunda yeni bir kent kurdurdu (1264-67); *Tai du* (Çince, "Büyük Başkent") ya da *Hanbalık* ("Han kenti"). Çin'in merkezi olan bu kent Marco Polo'nun büyük hanla görüştüğü ve anılarında *Cambaluc* adını verdiği kenttir. Pekin'i büyük kanala bağlayan (13. yüzyıl sonu) bir kanal, başkente Yangzi yoluyla pirinç getirilmesini sağlıyordu. Nancing'i başkent yapan (1368-1416'ya doğru) ilk Ming İmparatoru Pekin'e Beiping ("Kuzey Başkenti") adını verdi. Üçüncü Ming İmparatoru Yonglı (1403-1424) bu kente yerleşerek adını Beijing'e çevirdi ve Yasak Kent ile Gökyüzü Tapınağı'nı kurdu. Ciaşing, bunlara Tarım Tapınağı'nı yaptırdı ve kenti yeniden başkent durumuna getirdi. Kent 1928'e kadar başkent olarak kaldı. Mançular'ın zaferinden kısa süre önce yakılan (1644) Pekin geleneksel ölçülere göre yeniden kuruldu ve yeni hanedan tarafından güzelleştirildi (Göksel Barış Kapısı, Yüce Uyum Sarayı, kentin kuzeybatısında yazlık saray). 17. ve 18. yüzyıllarda Kangşi (1662-1722) ve Çienlong (1736-1796) dönemlerinde, güneybatı kesiminde misyonerler (özellikle Cizvitler) ve Avrupalı teknisyenler yaşıyordu.

1860'ta, II. Afyon Savaşı sırasında Fransız-Britanya seferinde yaz sarayının yanmasından sonra Pekin'deki yabancı temsilcilerin oturduğu ayrıcalıklı bir semt kuruldu. Bu temsilciliklere Boxerların silahlı saldırısı (Haziran 1900), kente, 1901'de uluslararası bir garnizon yerleştirilmesine yol açtı. İmparatorluğun yıkılmasından (1912) sonra "Savaş Ağaları"nın eline geçen Pekin'i Kuomintangçılar işgal ettiler (1928) ve yeniden *Beiping* diye adlandırdılar (başkent Nancing'e nakledilmişti). Japonları'ın ele geçirdiği (Temmuz 1937) kent, 1945'e kadar onların desteklediği bir hükûmet tarafından yönetildi. Ocak 1949'da komünistler tarafından yeniden ele geçirildi. 1 Ekim 1949'da da Tiananmen'de Mao Zedong tarafından Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuruluşu ilan edildi, aynı zamanda eski adını aldı ve yeniden başkent oldu.

Pekin'de düzenlenen 2008 Yaz Olimpiyatları Açılış Töreni
1950'lerde eski şehrin dışına doğru büyümeye başlayan şehir, kuzeyde konut alanları, batıda da ağır sanayi yerleşmeleriyle çevrelendi. 1960'larda metro ve İkinci Çevre Yolu inşaatları için şehir surlarının bir kısmı yıkıldı. Kültür Devrimi sırasında, 18 Ağustos 1966 günü ise Pekin'de, Mao'nun başkanlık ettiği ve bir milyon kişinin katıldığı bir açık hava toplantısı yapıldı. Nisan 1976'da, Dörtlü Çete ve Kültür Devrimi'ne karşı Tiananmen Meydanı'nda toplanan geniş bir halk topluluğu zorla dağıtıldı. Aynı yılın ekim ayında Dörtlü Çete tutuklandı ve Kültür Devrimi sona erdirildi.

1980'lerde Pekin'in kentsel alanı, yapımı 1981'de tamamlanan İkinci Çevre Yolu ve arkasından onun inşaatını takip eden çevreyolları sayesinde büyüme gösterdi. Bu dönemden 2000'li yılların ortalarına kadar şehir eski şehrin yaklaşık 1,5 katı büyüdü. Wangfujing ve Xidan gözalıcı olarak gelişen ticaret bölgeleri olurken, Zhongguancun, Çin'in elektronik merkezi oldu.

Ancak bu gelişmenin faturası olarak Pekin, yoğun trafik, düşük hava kalitesi, tarihi semtlerin yok olması ve ülkenin daha az gelişmiş bölgelerinden gelen göç dalgasıyla karşı karşıya kaldı. Nisan-Haziran 1989'da, Tiananmen Meydanı'nda öğrencilerin, aydınların ve işçilerin önderliğinde gerçekleşen gösterilerin ve bu gösterilmesin bastırılması gibi yakın Çin tarihindeki olaylara da evsahipliği yapan Pekin, dünyanın en büyük spor organizasyonu olan 2008 Yaz Olimpiyatları'na da evsahipliği yaptı.

## Coğrafya

Pekin metropoliten alanı ve onu çevreleyen koyu kahverengi renkteki dağların uydu fotoğrafı
Pekin'in kurulu olduğu 30–40 m yüksekliğindeki düzlüğün kuzey kenarını Moğolistan Platosu, kuzeydoğu kenarını ise Yan Dağları oluşturur. Jeologların "Pekin Koyu" adını verdiği çukur alan kenti kuzeydoğudan güneybatıya doğru kuşatır, güney ve doğuda da asıl büyük ovaya açılır.

Önemli dağ geçitlerinin güneydeki kesişme noktasında yer alan Pekin, Kuzey Çin Ovasını kuzeydeki sıradağ, ova ve platolara bağlayan ulaşım hattı üzerinde doğal bir geçit konumundadır. Bu stratejik öneminden dolayı 700 yılı aşkın bir süre genil Orta Asya hinterlandına açılan kervan yollarının başlangıç noktası olmuştur.

### İklim

Pekin'de, ılıman kuşakta görülen karasal bir muson iklimi hüküm sürer. Kışlar, Moğolistan Platosu'ndan gelen Sibirya hava kütlelerinin etkisiyle uzun, soğuk ve kurak geçer. En soğuk ay olan ocakta ortalama sıcaklık -4 °C'yi bulur. Yaz aylarında genellikle güneybatıdan Kuzey Çin'e giren sıcak ve nemli hava yağışlara yol açar. Yıllık yağış miktarının (635 mm) büyük bölümü bu mevsimde düşer. Temmuz ortalama 26 °C ile en sıcak aydır.

| Daralt **Pekin iklimi**  |
| --- |
| Aylar
 | Oca
 | Şub
 | Mar
 | Nis
 | May
 | Haz
 | Tem
 | Ağu
 | Eyl
 | Eki
 | Kas
 | Ara
 |
| En yüksek sıcaklık (°C)
 | 14,3
 | 19,8
 | 29,5
 | 33,5
 | 41,1
 | 40,6
 | 41,9
 | 38,3
 | 35,0
 | 31,0
 | 23,3
 | 19,5
 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
 | 2,1
 | 5,8
 | 12,6
 | 20,7
 | 26,9
 | 30,5
 | 31,5
 | 30,5
 | 26,2
 | 19,4
 | 10,3
 | 3,8
 |
| Ortalama sıcaklık (°C)
 | −2,9
 | 0,4
 | 7,0
 | 14,9
 | 21,0
 | 25,0
 | 26,9
 | 25,8
 | 20,8
 | 13,8
 | 5,1
 | −0,9
 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
 | −7,1
 | −4,3
 | 1,6
 | 8,9
 | 14,9
 | 19,8
 | 22,7
 | 21,7
 | 16,0
 | 8,8
 | 0,6
 | −4,9
 |
| En düşük sıcaklık (°C)
 | −22,8
 | −27,4
 | −15
 | −3,2
 | 2,5
 | 9,8
 | 15,3
 | 11,4
 | 3,7
 | −3,5
 | −12,3
 | −18,3
 |
| Ortalama yağış (mm)
 | 2,7
 | 5,0
 | 10,2
 | 23,1
 | 39,0
 | 76,7
 | 168,8
 | 120,2
 | 57,4
 | 24,1
 | 13,1
 | 2,4
 |
| *Kaynak: China Meteorological Administration* |

## Yönetim

Pekin Belediyesi, Tientsin Belediyesiyle sınırdaş olduğu iki nokta dışında, Hebei yönetim bölgesiyle çevrilidir. Pekin kenti ve çevresinin dev bir metropoliten alan olarak düzenlenmesinin geçmişi 15. yüzyıl başlarına değin uzanır.

Bununla birlikte kentsel işlevler açısından birbirini çevreleyen eşmerkezli üç kuşağa ayrılabilir. Surlarla çevrili eski kent merkezini içine alan birinci kuşakta eski saraylar, resmi binalar, alışveriş merkezleri ve eski konut alanları yer alır. Yakın banliyölerden oluşan ikinci kuşakta yeni fabrikalar, okullar, resmi binalar vardır. Bu kuşağın sınırında tarım alanlarının oluşturduğu dar bir şerit bulunur. En dıştaki banliyöleri kapsayan üçüncü kuşak belediye alanının en büyük bölümünü içine alır ve ilk iki kuşaktaki kentsel nüfusa kaynak sağlayan bir ekonomik dayanak işlevi görür.

### İdari yapılanma

Pekin doğrudan yönetilen şehrinin kapsadığı alan toplam 16 farklı semte bölünür:

| **Pekin Şehri'nin İdari Bölümleri** |
| --- |
|
**12ChaoyangFengtai3HaidianMentougouFangshanTongzhouShunyiChangpingDaxingHuairouPingguMiyunYanqing1. Dongcheng2. Xicheng3. Shijingshan** |
| Bölüm kodu
 | İsim
 | Çince Pinyin
 | Alan (km2)
 | Nüfus (2020 Nüfus Sayımı)
 | Merkez
 | Belde düzeyi bölümler
 |
| Bucaklar (街道 *jiēdào*)
 | Kasabalar (镇 *zhèn*)
 | Beldeler (乡 *xiāng*)
 | Etnik beldeler (民族乡 *mínzú xiāng*)
 |
| 110000 | Pekin Şehri
 | 北京市 Běijīng Shì | 16.406,16 | 21.893.095 | Tongzhou Semti | 160 | 143 | 31 | 5
 |
| **- Semtler -** |
| 110101 | Dongcheng Semti
 | 东城区 Dōngchéng Qū | 41,82 | 708.829 | Jingshan Bucağı | 17 |  |  |  |
| 110102 | Xicheng Semti
 | 西城区 Xīchéng Qū | 50,33 | 1.106.214 | Jinrong Jie Bucağı | 15 |  |  |  |
| 110105 | Chaoyang Semti
 | 朝阳区 Cháoyáng Qū | 454,78 | 3.452.460 | Chaowai Bucağı | 24 |  | 18 | 1
 |
| 110106 | Fengtai Semti
 | 丰台区 Fēngtái Qū | 305,53 | 2.019.764 | Fengtai Bucağı | 24 | 2 |  |  |
| 110107 | Shijingshan Semti
 | 石景山区 Shíjǐngshān Qū | 84,38 | 567.851 | Lugu Bucağı | 9 |  |  |  |
| 110108 | Haidian Semti
 | 海淀区 Hǎidiàn Qū | 430,77 | 3.133.469 | Haidian Bucağı | 22 | 7 |  |  |
| 110109 | Mentougou Semti
 | 门头沟区 Méntóugōu Qū | 1.447,85 | 392.606 | Dayu Bucağı | 4 | 9 |  |  |
| 110111 | Fangshan Semti
 | 房山区 Fángshān Qū | 1.994,73 | 1.312.778 | Gongchen Bucağı | 8 | 14 | 6 |  |
| 110112 | Tongzhou Semti
 | 通州区 Tōngzhōu Qū | 905,79 | 1.840.295 | Beiyuan Bucağı | 6 | 10 |  | 1
 |
| 110113 | Shunyi Semti
 | 顺义区 Shùnyì Qū | 1.019,51 | 1.324.044 | Shengli Bucağı | 6 | 19 |  |  |
| 110114 | Changping Semti
 | 昌平区 Chāngpíng Qū | 1.342,47 | 2.269.487 | Chengbei Bucağı | 8 | 14 |  |  |
| 110115 | Daxing Semti
 | 大兴区 Dàxīng Qū | 1.036,34 | 1.993.591 | Xingfeng Bucağı | 8 | 14 |  |  |
| 110116 | Huairou Semti
 | 怀柔区 Huáiróu Qū | 2.122,82 | 441.040 | Longshan Bucağı | 2 | 12 |  | 2
 |
| 110117 | Pinggu Semti
 | 平谷区 Pínggǔ Qū | 948,24 | 457.313 | Binhe Bucağı | 2 | 14 | 2 |  |
| 110118 | Miyun Semti
 | 密云区 Mìyún Qū | 2.225,92 | 527.683 | Gulou Bucağı | 2 | 17 |  | 1
 |
| 110119 | Yanqing Semti
 | 延庆区 Yánqìng Qū | 1.994,88 | 345.671 | Rulin Bucağı | 3 | 11 | 4 |  |

## Ekonomi

Pekin'in finans merkezi
Kıta Çini'nin ilk sanayi sonrası kenti olan Pekin, hizmet sektörünün (üçüncül sektör) gayri safi yurt içi hasılasındaki (GSYİH) yüksek payıyla Çin'in en gelişmiş kentlerinden biridir. Fortune Global 500 listesi'ndeki 41 şirkete evsahipliği yapan Pekin, bu listede Tokyo'nun arkasından ikinci sıradadır. Ayrıca en büyük Çin şirketlerinin 100'den fazlası Pekin'de yer alır.

Finans en önemli endüstrilerden biridir. 2007 sonu itibarıyla Pekin'de bulunan 751 finans kuruluşu, tüm ülkenin finans gelirinin %11,6'sına (aynı zamanda şehir GSYİH'sının %13,8'i) denk gelen, 128,6 milyar RMB gelir yarattı. 2010 yılında Pekin'in nominal GSYİH'sı 1,37 milyar RMB'ye ulaşarak, bir önceki yıla oranla yaklaşık %10'luk artış gösterdi. 2009 yılında, Pekin'in birincil (tarım, madencilik), ikincil (inşaat, imalat) ve üçüncül (hizmet) sektörleri sırasıyla 11,83 milyar RMB, 274,31 milyar RMB ve 900,45 milyar RMB değere ulaştı. Kişi başına düşen kentsel harcanabilir gelir, bir önceki yıla göre %8,1'lik reel artış göstererek 26.738 yuan oldu. 2005 yılında Pekin'in kentli ve kırsal sakinlerinin Engel Katsayısı 2000 yılına göre sırasıyla %4,5'luk gerilemeyle 31,8 ve %3,9'luk gerilemeyle 32,8'e ulaştı.

Son yıllarda gayri menkul ve otomotiv sektörlerindeki hızlı büyüme devam etmektedir.

## Eski yapılar

Yasak Şehir
Asıl Pekin kenti temelde surlarla çevrili iki kentten oluşur: Kuzeydeki İç Kent (Kabaca Dadu) adlı Moğol kentinin bulunduğu yeri kaplayan "Tatar Kenti" ile güneydeki Dış Kent (Ming Hanedanı döneminde inşa edilen "Çin Kenti"). İç Kent sınırları içinde kalan eski İmparatorluk Kenti'nin bir parçası olan "Yasak Kent"te İmparatorluk Sarayı yer alır.

İç Kent'in düz bir kuzey-güney çizgisi üzerinde kurulu olan simetrik ve dikdörtgen planı, son derece ilginçtir. Bütün kent surları, önemli kent kapıları, başlıca cadde ve sokaklar, dinsel yapılar ve günlük alışveriş merkezleri bu merkezi eksene uygun olarak düzenlenmiştir. Pekin'in planındaki düzen ve uyum dünyada pek az kentte bulunur. Pekin'in bir başka özelliği yeşil alanların ve parkların son derece geniş bir yer tutmasıdır.

Çin'in mimari mirasını en iyi yansıtan Pekin'in bazı kesimlerinin modernleştirilmiş olmasına karşın, geleneksel yerlerin korunması için yüzyıllardır büyük bir özen gösterilmiştir. 1949'dan bu yana kentin görünümünde meydana gelen en büyük değişiklik, eski surların dışında kalan sokakların uzatılmasıdır.

Pekin'deki tarihsel ve dinsel yapıların başında gelen Tiantan (Cennet Tapınağı), Cennet'in küre, Yer'in ise kare biçiminde olduğuna ilişkin, kökleri çok eskiye uzanan inancı somutlaştıran olağandışı geometrik planıyla, Çin mimarisinin en yetkin örneklerinden biri olarak eşsiz bir güzelliktedir. Qi Nian Dian (Bereketli Hasat İçin Dua Binası), Huang Qiong Yu (İmparatorluk Cennet Tonozu) ve Huan Chui Tan (Dairesel Tepe Sunağı) bu yapı içinde yer alır.

Öteki önemli binalardan biri de kent ekseninin doğu yakasındaki İmparatorluk Ataları Tapınağı'dır (bugün Halk Kültür Parkı). Batıdaki
Yer ve Hasat Sunağı (bugün Zhong Shan Parkı) bu binayı dengeler. Kent merkezinde 1949'dan sonra inşa edilen yapılardan biri olan, iki bloktan oluşan Büyük Halk Binası'dır. En yüksek devlet organı Ulusal Halk Kongresi'nin oturumları bu binanın büyük toplantı salonunda yapılır.

## Galeri

* Gökyüzü (Cennet) Tapınağı
* Tarım Tapınağı
* Bereketli Hasat İçin Dua Binası
* Konfüçyüs Tapınağı
* Beihai Parkı

## Demografi

Pekin, Çongçing ve Şanghay'dan sonra Çin'deki üçüncü büyük belediyedir. 2010 itibarıyla Pekin'in daimi ve geçici ikamet edenlerle beraber toplam nüfusu 19.612.368'dir. Bu istatistik aynı zamanda kentin nüfusunda son on yıldaki %44'lük artışa işaret eder.

### Etnik dağılım

Pekin nüfusunun büyük kısmını Han Çinlileri oluşturur. Mançular, Huiler, Moğollar, Koreliler ve Tujialar diğer etnik azınlıklardır.

| 2000 nüfus sayımına göre Pekin'deki etnik gruplar
 |
| --- |
| Etnik grup | Nüfus | Yüzde oranı
 |
| Han | 12.983.696 | %95,69
 |
| Mançu | 250.286 | %1,84
 |
| Hui | 235.837 | %1,74
 |
| Moğol | 37.464 | %0,28
 |
| Koreli | 20.369 | %0,15
 |
| Tujia | 8372 | %0,062
 |
| Zhuang | 7322 | %0,054
 |
| Miao | 5291 | %0,039
 |
| Uygur | 3129 | %0,023
 |
| Tibetli | 2920 | %0,022
 |

### Diller

Pekin Şehri'nin yerlileri Beifanghua'nın Pekin lehçesini (Çince: 北京话; pinyin: *Běijīnghuà*) konuşurlar. Bu lehçe, Çin anakarası ve Tayvan'da kullanılan standart konuşma dili ve Singapur'un dört resmî dilinden biri olan *Putonghua*'nın temelini oluşturur. Pekin'i çevreleyen Hebei Eyaleti'nde konuşulan Jilu lehçesi, Pekin Büyükşehir Belediyesi'nin kırsal alanlarında yaşayan bazı yerliler tarafından da konuşulur. Tüm bunların dışında, *Ethnologue*'a göre, Pekin'de Jin Çincesi, Korece ve Mançuca dillerini konuşan topluluklar da yaşamaktadır.

## Eğitim

Pekin'in bir yükseköğretim olma özelliği 1949'dan sonra daha da pekişmiştir. Ünlü Pekin (1898) ve Tsinghua üniversitelerinin çevresinde gelişmiş olan bilim ve eğitim merkezleri semtinde ideolojik eğitim, müzik, tıp ve teknik alanlarla ilgili çeşitli uzmanlık kurumları da yer alır. Çin'in en önde gelen araştırma kurumu Çin Bilimler Akademisi (Academia Sinica) de buradadır.

## Kültür

Birkaç yüzyıldan beri Çin'in kültür merkezi olan Pekin, ülkenin en seçkin kültür kurumları olan bir dizi kütüphane, müze ve tiyatroyu barındırır. Bu kurumların başında imparatorluk koleksiyonlarını içeren Pekin Kütüphanesi, Pekin İmparatorluk Müzesi ve Çin Tarih Müzesi gelir. Pekin aynı zamanda Çin'in önde gelen yayımcılık ve kitle iletişim araçları merkezidir.

Pekin Hayvanat Bahçesi, Çin dev pandası gibi farklı kıtalardan nadir hayvanlara ev sahipliği yapan zoolojik bir araştırma merkezidir.

## Spor

Pekin Ulusal Kapalı Stadyumu
### Etkinlikler

Pekin, aralarından 2008 Yaz Olimpiyatları ve Paralimpik Oyunlarının da olduğu pek çok spor etkinliğine evsahipliği yapmıştır. 1990 Asya Oyunları ile 2001 Yaz Üniversite Oyunları yakın zamanda Pekin'de gerçekleştirilmiş diğer çok sporlu etkinliklerdendir. Diğer organizasyonlar arasında Pekin Maratonu (1981'den beri her yıl), Çin Açık Tenis Turnuvası (2004'ten beri her yıl), ISU Artistik Buz Pateni Büyük Ödülü, Snooker'da Çin Açık (2005'ten beri her yıl), Uluslararası Bisiklet Birliği Pekin Turu (2011'den beri) yer alır. 2015 Dünya Atletizm Şampiyonası Pekin'de gerçekleştirilecektir.

### Mekanlar

Tamamı kent merkezinin kuzeyindeki Olimpik Yeşil adlı spor kompleksinin içindeki bazı önemli spor tesisleri "Kuş Yuvası" olarak bilinen Pekin Ulusal Stadyumu, Pekin Ulusal Su Sporları Merkezi (Su Küpü), Pekin Ulusal Kapalı Stadyumu'dur. Şehir merkezinin batı kesiminde yer alan Wukesong Kültür ve Spor Merkezi ile İşçiler Stadyumu diğer tesislerdir.

## Ulaşım

Pekin Tren İstasyonu
Pekin, Çin Demiryolu Sistemi'nin merkezlerinden biridir. Geleneksel dokuz demiryolu hattı şehirden yayılır; Şanghay (Jinghu Hattı), Guangzhou (Jingguang Hattı), Kowloon (Jingjiu Hattı), Harbin (Jingha Hattı), Baotou (Jingbao Hattı), Qinhuangdao (Jingqin Hattı), Chengde (Jingcheng Hattı), Tongliao, İç Moğolistan (Jingtong Hattı) ve Yuanping, Shanxi (Jingyuan Hattı). Ayrıca Moskova (Rusya), Pyongyang (Kuzey Kore), Ulan Bator (Moğolistan) ve Hanoi (Vietnam) gibi yabancı başkentlere ekspres tren seferleriyle bağlanır. Bunlara ek olarak Pekin iki yüksek hızlı demiryolu hattına sahiptir; 2011'de açılan Pekin - Şanghay yüksek hızlı demiryolu ile 2008'de hizmete giren Pekin - Tientsin yüksek hızlı demiryolu.

Pekin Merkez Garı 1959'da açılmıştır; Batı Garı 1996'da, yüksek hızlı tren seferlerinin yapıldığı Güney Garı ise 2008'de yenilerek hizmete girmiştir.

Ulusal bağlantı yolları ağının bir parçası olan Pekin'den çıkan bir düzine kadar otoyol ülkenin çeşitli yerlerine uzanır. Pekin'in şehir içi ulaşımı, Yasak Kent'i merkez alan beş çevre yoluna bağlıdır. 2010 yılı itibarıyla şehirde kayıtlı olarak 4 milyon otomobil bulunmaktadır. 2010 yılında haftada ortalama 15.500 aracın trafiğe katılığı Pekin'de, 2010 sonu itibarıyla 5 milyon otomobilin olduğu tahmin dilmektedir.

Kentin ana havalimanı olan Pekin Başkent Uluslararası Havalimanı kent merkezinin yaklaşık 20 km kuzeydoğusundadır. Başkent Uluslararası Havalimanı yolcu trafiği olarak dünyanın en yoğun ikinci havalimanıdır. 2008 Yaz Olimpiyatları için yapılan genişletme çalışmalarıyla üç ayrı terminale ulaşan havaalanının, 3. Terminali dünyadaki en büyüklerinden biridir. Pekin'e yapılan dış hat uçuşlarının tamamı ile iç hat uçuşlarının büyük kısmı buradan gerçekleşir. Air China'nın merkezi olan Başkent Uluslararası Havalimanı, China Southern ve Hainan Airlines'ın bir merkezidir.

## Uluslararası ilişkiler

Çin, 2019 yılı itibarıyla Dünya'nın en büyük diplomatik ağına sahiptir, ve başkent Pekin'de oldukça büyük bir diplomatik topluluğa ev sahipliği yapılmaktadır. Bu topluluk hâlihazırda 172 büyükelçilik, 1 konsolosluk, 3 temsilci ofisi ve Hong Kong ve Makao ticaret bürolarından oluşmaktadır.

Pekin ayrıca aşağıdaki şehirler ve bölgelerle kardeş şehir anlaşmalarına girmiştir:

* Tokyo, Japonya – *1979*
* Belgrad, Sırbistan – *1980*
* New York, Amerika Birleşik Devletleri – *1980*
* Lima, Peru – *1983*
* Washington, DC, Amerika Birleşik Devletleri – *1984*
* Madrid, İspanya – *1985*
* Rio de Janeiro, Brezilya – *1986*
* Île-de-France, Fransa – *1987*
* Köln, Almanya – *1987*
* Ankara, Türkiye – *1990*
* Kahire, Mısır – *1990*
* Cakarta, Endonezya – *1992*
* İslamabad, Pakistan – *1992*
* Bangkok, Tayland – *1993*
* Buenos Aires, Arjantin – *1993*
* Kiev, Ukrayna – *1993*
* Seul, Güney Kore – *1993*
* Amsterdam, Hollanda – *1994*
* Berlin, Almanya – *1994*
* Brüksel, Belçika – *1994*
* Hanoi, Vietnam – *1994*
* Moskova, Rusya – *1995*
* Paris, Fransa – *1997*
* Gauteng, Güney Afrika – *1998*
* Roma, İtalya – *1998*
* Ottava, Kanada – *1999*
* Avustralya Başkent Bölgesi, Avustralya – *2000*
* Atina, Yunanistan – *2005*
* Budapeşte, Macaristan – *2005*
* Bükreş, Romanya – *2005*
* Havana, Küba – *2005*
* Madrid Topluluğu, İspanya – *2005*
* Manila, Filipinler – *2005*
* Addis Ababa, Etiyopya – *2006*
* Helsinki, Finlandiya – *2006*
* Londra, Birleşik Krallık – *2006*
* Astana, Kazakistan – *2006*
* Tel Aviv, İsrail – *2006*
* Wellington, Yeni Zelanda – *2006*
* Lizbon, Portekiz – *2007*
* Santiago, Şili – *2007*
* Doha, Katar – *2008*
* Tiran, Arnavutluk – *2008*
* Meksiko, Meksika – *2009*
* San José, Kosta Rika – *2009*
* Dublin, İrlanda – *2011*
* Kopenhag, Danimarka – *2012*
* Yeni Güney Galler, Avustralya – *2012*
* Delhi, Hindistan – *2013*
* Tahran, İran – *2014*
* Ulan Batur, Moğolistan – *2014*
* Viyentiyan, Laos – *2015*
* Minsk, Belarus – *2016*
* Riga, Letonya – *2017*
* Punom Pen, Kamboçya – *2018*

## Ayrıca bakınız

 Wikimedia Commons'ta **Pekin** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

 Wikimedia Commons'ta Pekin ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

## Dipnot

## Referans ve kaynaklar

### Kaynakça

### Bibliyografya

* Cotterell, Arthur. (2007). *The Imperial Capitals of China - An Inside View of the Celestial Empire*. Londra: Pimlico. s. 304. 9781845950095.
* Elliott, Mark C. (2001). *The Manchu Way: The Eight Banners and Ethnic Identity in Late Imperial China*. Palo Alto, California, ABD: Stanford University Press. 0804746842. 18 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2009.
* Li, Lillian (2007). *Beijing: From Imperial Capital to Olympic City*. New York, New York, ABD: Palgrave Macmillan. 1403964734.
* Cammelli, Stefano *Storia di Pechino e di come divenne capitale della Cina*, Bologna, Il Mulino, 2004. ISBN 978-88-15-09910-5
* Harper, Damian, *Beijing: City Guide*, 7th Edition, Oakland, California: Lonely Planet Publications, 2007.
* Harper, Damian, *Beijing: City Guide* 22 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 6th Edition, Oakland, California: Lonely Planet Publications, 2005. ISBN 1-74059-782-6.
* MacKerras, Colin (1991). *The Cambridge Handbook of Contemporary China*. Cambridge, İngiltere, Birleşik Krallık: Cambridge University Press. 05213875. Erişim tarihi: 22 Temmuz 2009.

## Dış bağlantılar

Vikigezgin'de Beijing ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.

* Pekin Hükümet Web Sitesi 13 Ağustos 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Çince) ve (İngilizce)
* Economic profile for Beijing 26 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at HKTDC
* Hanbalık 1, Prof.Dr.Ahmet Taşağıl [1] 28 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hanbalık 2, Prof.Dr.Ahmet Taşağıl [2] 10 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.