Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Petri kabı

Camdan yapılmış ve henüz kullanılmamış bir Petri kabı
**Petri kabı** veya **kültür kabı**, biyologların kültür hücreleri ya da küçük yosun bitkiler için kullandığı basit bir cam veya plastik silindir şeklinde, kapağı olan bir kaptır. Petri kabı, Alman bakteriyolog Julius Richard Petri tarafından Robert Koch'un asistanı olarak çalıştığı dönemde icat edilmiştir. Mucidinin adıyla anılmaktadır. Cam Petri kapları sterilize edilerek (mesela otomatik bir karıştırıcıda ya da bir sıcak hava fırını içinde 160 °C'de bir saatlik kuru ısıtma ile) yeniden kullanılabilir. Ancak plastik Petri kapları, sterilizasyon sorunları sebebiyle genellikle tek kullanımlık olarak kullanılır.

Modern Petri kaplarının üst bölümünde genellikle ufak çıkıntılı halkalar vardır. Böylece üst üste konulan Petri kaplarının arasından birisinin, aradan çıkartılması kolaylaşır. Daha düzenli saklama için, birden fazla Petri kabı tek bir plastik kap içerisine yerleştirilebilir.

Petri kapları içerisine genellikle kültür bakterileri koyulur.

## Mikrobiyoloji

Bir Petri kabında agar temelli büyüme ortamında oluşan bakteri kolonileri.
Petri kapları mikrobiyoloji çalışmalarında genellikle agar plakaları yapmak için kullanılır. Sıcak sıvı içeren agar kabı kısmen besin maddeleri, kan, tuzlar, karbohidratlar, indikatörler, boyalar, amino asitler ve antibiyotikler gibi belirli maddelerin karışımını içeren içerik ile doldurulur. Daha sonra agar soğur ve katılaşır ve plaka aşılama olarak bilinen sürece uygun hale gelir. Virüs veya faj kültürleri için, iki aşamalı bir aşılama gereklidir. Bakteriler ilk ana viral inokülümü sağlamak üzere yetiştirilmektedir.

Petri kaplarındaki agar, havadaki partiküllerin dibe çökerek kültürlenmiş mikroplara bulaşma riskini azaltmak ve kültür ortamını bozan su yoğuşmasını önlemek amacıyla baş aşağıya döndürülerek inkübe edilir.

Bilim adamları uzun doğal hücrelerin yetiştirilmesi için geleneksel sert yüzeylerin uygun olmadığını ve bu tür fenotipleri ortaya çıkartmak için matris yapay yumuşak ortamlar oluşturulması gerektiğini dile getirmektedirler. Ancak yumuşak bir matris içerisinde hücre büyütülmesi yoğun emek gerektiren, oldukça pahalı ve pratik olmayan bir girişimdir.

## Diğer kullanım alanları

Petri kapları aynı zamanda sıvı bir ortamda veya katı agar kullanılarak, ökaryotik hücre kültürü için de kullanılabilir. Boş Petri kapları bitki çimlenmesi, küçük hayvan davranışlarının incelenmesi ya da bu tür örnekleri fırında kurutma, taşıma veya depolama gibi çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Petri kapları şeffaf ve düz olduğu için özellikle sıvılı ortamları mikroskop altında incelemek amacıyla kullanılabilir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Petri kabı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Öze

**Öze** veya **yayma halkası**, mikrobiyologlar tarafından mikrobiyal bir kültürden inokülum adı verilen küçük bir mikroorganizma örneğini almak ve aktarmak için, örneğin bir kültür plakasına yaymak için kullanılan basit bir laboratuvar aracıdır. Bu işleme inokülasyon denir.

Alet ucunda yaklaşık 5 mm genişliğinde veya daha küçük bir halka bulunan ince bir saptan oluşur. Önceden bükülmüş metal telden (platin, tungsten veya nikrom gibi) yapılmaktaydı ancak günümüzde tek kullanımlık steril kalıplanmış plastik versiyonlar daha yaygındır.

## Kaynakça
# Bunsen brülörü

|  |
| --- |
|  |
| Kullanımı | Isıtma Sterilizasyon Yanma |
| İlgili maddeler | Portatif ısıtıcı Meker-Fisher brülörü Teclu brülörü |

**Bunsen brülörü**, ısıtma, sterilizasyon ve yanma için kullanılan, tek bir açık gaz alevi üreten yaygın bir laboratuvar ekipmanı parçasıdır. Adını Robert Bunsen'den almıştır.

Gaz, doğalgaz (çoğunlukla metan olan) veya propan, bütan veya her ikisinin bir karışımı gibi sıvılaştırılmış bir petrol gazı olabilir.

## Ayrıca bakınız

* Alkol brülörü
* Meker-Fisher brülörü

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Sella, Andrea (2007). "Bunsen's Burner". *Classic Kit, Chemistry World*. Royal Society of Chemistry. 7 Ağustos 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2019.
* Poliakoff, Martyn (2011). "Robert Bunsen and his Burner". *The Periodic Table of Videos*. University of Nottingham. 18 Nisan 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 26 Aralık 2019.
# Biyogüvenlik kabini

|  |
| --- |
| Biyogüvenlik kabininde çalışan bir mikrobiyolog |
| Kısaltma | BSC |
| Diğer adları | Biyolojik güvenlik kabini, mikrobiyoloji güvenlik kabini |
| Kullanımı | biyolojik koruma |

**Biyogüvenlik kabini** (**BSC**), **biyolojik güvenlik kabini** veya **mikrobiyolojik güvenlik kabini;** belirli bir biyogüvenlik seviyesi gerektiren patojenlerle kontamine (veya potansiyel olarak kontamine olabilecek) materyallerle güvenli bir şekilde çalışmak için kapalı, havalandırılmış bir laboratuvar çalışma alanıdır. Sağladıkları biyolojik koruma derecesine göre farklılaşan birkaç farklı biyogüvenlik kabini türü mevcuttur. Biyogüvenlik kabinleri ilk olarak 1950'de ticari olarak temin edilebilir hale gelmişlerdir.

## Amaçlar

Bu kabinlerin birincil amacı, laboratuvar çalışanını ve çevresindeki ortamı patojenlerden korumaktır. Kabin havası, biyogüvenlik kabininden çıkarken zararlı bakteri ve virüsleri ortadan kaldıran HEPA filtreerden geçer. Böylelikle, filtrelenmemiş egzoz havasını kullanıcıya üfleyen ve patojenik maddelerle çalışmak için güvenli olmayan laminer akış kabininden ayrışırlar.

## Sınıflar

ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC), biyogüvenlik kabinlerini üç sınıfa ayırır. Bu sınıflar sağlanan personel ve çevre koruma düzeyi ve sağlanan ürün koruma düzeyine göre oluşturulmuştur.

## Kaynakça
# IMViC

**IMViC**, koliform grup bakterilerin tespiti için kullanılan test sistemidir. İsim, içeriğindeki testlerin baş harflerinden (I-İndol, M-Metil kırmızısı, Vi-Voges-Proskauer, C-Sitrat) oluşmaktadır.

## İndol testi (I)

Sıvı ve yüksek oranda triptofan içeren buyyon içerisine, örneğin ekimi yapılır ve 24 saatlik enkübasyona bırakılır. Enkübasyon süresi sonunda Kovacs ya da Ehrlich ayracından 0,5 ml eklenir. Eğer bakteri besiyerinde bulunan triptofanı indole dönüştürebilmiş ise tüp üzerinde kırmızı/mor halka oluşacaktır. Bu durumda test sonucu pozitiftir. Eğer iki dakika içerisinde kırmızı/mor renkli halka yerine açık sarı halka gözlenirse test negatif olarak kabul edilir.

## Metil kırmızısı (M)

Bakterilerin besiyerindeki glikozu fermente edebilme yetisini gösteren testtir. Eğer bakteriler besiyerinde bulunan glikozu fermente ederek kuvvetli asit oluştururlarsa bu testte de pozitif sonuç elde edilir. Deney için Clark Lubs besiyerine ekim yapılır. 24 saatlik enkübasyon sonucunda metil kırmızısı ayracı eklenir. Kırmızı renk oluşumu pozitif olarak değerlendirilir.

## Voges-Proskauer (Vi)

Bu testte amaç, bakterinin glikozu parçalayarak asetoin (asetil metil karbinol) oluşturmasını tayin etmektir. Deney için Clark Lubs besiyerine ekim yapılır. 24 saatlik enkübasyon sonrasında alfa naftol ve KOH içeren ayraç eklenir. Deney tüpünde kırmızı/pembe renk oluşumu pozitif olarak değerlendirilir.

## Sitrat (C)

Bakterilerin karbon kaynağı olarak sitratı, azot kaynağı olarak da amonyum tuzlarını kullanabildiğini gösteren testtir. Test için saf kültürden Simons Sitrat besiyerine çizgi ekim yapılır. 24 saatlik enkübasyon sonucunda besiyerinin mavi/lacivert renk alması testin pozitif sonuç verdiğini, yeşil olarak kalması da negatif sonuç verdiğini gösterir.

## Kullanım alanı

Koliform bakterilerin, özellikle Enterobacteriaceae ailesinin, cins tanımlanmasında kullanılır. Bu teste yardımcı olmak için ayrıca ürease testi de eklenebilir.

| Bakteri | İndol | M | Vi | Sitrat
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| *Escherichia coli* | + | + | - | -
 |
| *Proteus vulgaris* | + | + | - | -
 |
| *Salmonella spp.* | - | + | - | +
 |
| *Enterobacter aerogenes* | - | - | + | +
 |
| *Shigella spp.* | - | + | - | -
 |
# Endospor boyama

**Endospor boyama** bakteri sınıflandırmasında kullanışlı olabilen, bakteri numunesinde endospor varlığını tanımlamak için bakteriyolojide kullanılan teknik. Bakterilerin içinde, endosporlar extrem koşullarda yaşama devam etmek için hayli koruyucu bir doğaya sahiptirler. Fakat bu koruyucu doğa normal yollar ile boyamayı zorlaştırır. Endosporları boyamak için kullanılan methodlar arasında Schaeffer–Fulton boyaması ve Moeller boyaması mevcuttur. Spor boyamak için kullanılacak iyi boyalardan biri malakit (bakır taşı) yeşilidir. Sporların yoğun yapısından dolayı boyama çok uzun sürer, bu süreçte zaman mordan olarak görev alır. Bu ayrımsal boyama yapıldığında bakteri taşıyan slayt malakit yeşilin içerisine en az 30 dakika batırılmalıdır. Su renksizleştirici rolünü oynar. Vejetatif hücreleri farklılaştırmak için 0.5% safranin kontrast boyası(counterstain) kullanılır. Farklı endospor türleri mevcuttur. Bu boyama metodu boyanan *Mycobacterium* olduğunda canlının kalın yapısı engeline takılır. Bazı hücreler yeşile boyanır ve sporların varlığında dair pozitif sinyal verir ama aslında bu bakteriler spor üretmezler.

## Kaynakça
# Kinyoun boyaması

**Kinyoun methodu** veya **Kinyoun boyama**, *Mycobacterium* ve *Nocardia* cinslerine ait her türü boyama için kullanılan bir asit has prosedürü. Öncül boya (karbol fuşin), bir renksizleştirici (alkol- asit) ve bir karşıt boya (metilen mavisi). Ziehl-Neelsen boyamasına (Z-N boyası) karşın, Kinyoun methodu için ısı gerekmez. Ziehl-Neelsen boyamasında, ısı fiziksel mordan olarak rol oynarken, fenol (karbol veya karbol fuşin) kimyasal mordan olarak görev alır. Kinyoun boyaması soğuk (ısı uygulanmayan) bir method olduğundan, kullanılan karbol fuşin konsantrasyonu yükseltilir.

## Ayrıca bakınız

* Auramine-rhodamine boyama

## Kaynakça
# Auramin-rodamin boyama

*Floresan auramin-rhodamin boyası ile boyanmış Cryptosporidium parvum* oositleri
**Auramin-rodamin boyama** (**AR**), *Truant Auramin-rodamin boyama* olarak da bilinir, asit has basiliyi, floresan mikroskopiyi kullanarak, görüntülemek için kullanılan bir histolojik teknik. Özellikle Mycobacterium cinsinin görüntülenmesinde kullanılır. Boyama sonrası Asit has organizmalar kırmızımsı-sarı floresan bir görünüm kazanırlar. Auramin-rhodamin boyama sadece asit has organizmalara ( *Mycobacterium tuberculosis* veya *Nocardia*gibi canlılar) özel bir uygulama değildir. Alternatifi olan Ziehl-Neelsen boyama daha zahmetli ve hassas bir yöntem olduğundan auramin-rhodamin boyama görüntüleme için sık kullanılır.

AR boyası auramin O ve rhodamin B' nin bir karışımıdır ve kanserojendir.

## Ayrıca bakınız

* Auramin fenol boyama (AP boyama)

## Kaynakça
# Tindalizasyon

**Tindalizasyon**, yüksek sıcaklık derecelerinde bozulabilen aşı, serum gibi maddelerin sterilizasyonu amacı ile uygulanan bir metoddur.

## Uygulanışı

Maddeler genellikle, 56-100 °C'ler arasında 45-60 dakika süre ile 3 gün arka arkaya ısıtılırlar. Her ısıtmadan sonra maddeler 37 °C'de 24 saat bekletilir. Böylece spor formundaki bakteriler vejetatif hale geçerek bir sonraki ısıtmada öldürülmüş olurlar.

Tindalizasyon, Koch kazanında yapılabildiği gibi benmari veya diğer bir ismi ile su banyosunda da yapılabilir. Benmari, yuvarlak veya dört köşe, madenden yapılmış muhtelif derinlikte olabilen bir kaptır. Elektrik veya doğalgazla ısıtılır. İçerisine su doldurulur. Alet çalıştırılır. Termostatı istenilen sıcaklık derecesine ayarlanır. Ayrıca, su sıcaklığını gösteren termometresi de vardır. Sterilize edilecek maddeler su içerisine daldırılır. Aletin kapağı kapatılarak belirli bir süre beklenir.

## Kaynakça
# McFarland standartı

McFarland standartları. 0,5, 1 ve 2
Mikrobiyolojide **McFarland standartları**, bakteri süspansiyonlarının bulanıklığını ayarlamak için referans olarak kullanılan standartlardır. Böylece bakteri sayısı mikrobiyal testi standartlaştırmak için belirli bir aralık içinde olacaktır. Bu tür testlere bir örnek, tıbbi mikrobiyoloji ve araştırmalarda kullanılan minimum inhibitör konsantrasyonunun ölçülmesiyle yapılan antibiyotik duyarlılık testidir. Kullanılan süspansiyon çok yoğun veya çok seyreltikse herhangi bir antimikrobiyal ajan için hatalı sonuç (yalancı dirençli ya da yalancı duyarlı) verebilir.

Orijinal McFarland standartları belirli miktarlarda baryum klorür ve sülfürik asidin karıştırılmasıyla yapılmıştır. İki bileşiğin karıştırılması çözeltide bulanıklığa neden olan bir baryum sülfat çökeltisi oluşturur. 0.05 mL %1.175 baryum klorür dihidrat (BaCl2•2H2O), 9.95 mL %1 sülfürik asit (H2SO4) ile karıştırılarak 0.5 McFarland standardı hazırlanır.

Günümüzde süspansiyonların raf ömrünü ve stabilitesini uzatan lateks parçacıkların süspansiyonlarından hazırlanan McFarland standartları vardır. Standart görsel olarak steril salin veya besin suyu içindeki bir bakteri süspansiyonu ile karşılaştırılabilir. Bakteri süspansiyonu çok bulanıksa daha fazla seyreltici ile seyreltilir veya yeterince bulanık değilse daha fazla bakteri eklenebilir.

McFarland nefelometre standartları:{2}

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| McFarland Standart No.
 | 0,5
 | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 |
| %1.0 baryum klorür (ml)
 | 0.05
 | 0.1
 | 0,2
 | 0,3
 | 0,4
 |
| %1.0 sülfürik asit (ml)
 | 9,95
 | 9.9
 | 9.8
 | 9.7
 | 9.6
 |
| Yaklaşık. hücre yoğunluğu (1X10^8 CFU/mL)
 | 1.5
 | 3.0
 | 6.0
 | 9.0
 | 12.0
 |
| % geçirgenlik\*
 | 74.3
 | 55.6
 | 35.6
 | 26.4
 | 21.5
 |
| Absorbans\*
 | 0,08 ila 0,1
 | 0.257
 | 0.451
 | 0.582
 | 0.669
 |

\* 600 nm dalga boyunda

UCSF DeRisi Lab'de ölçülen Hardy Diagnostics'ten (2014-12-10) McFarland lateks standartları:

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| McFarland Standart No.
 | 0,5
 | 1
 | 2
 | 4
 | 6
 | 8
 |
| Absorbans @600 nm
 | 0.063
 | 0.123
 | 0.242
 | 0.431
 | 0.653
 | 0.867
 |

## Kaynakça

Mcfarland Standartları-  12 Ekim 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Karanlık alan mikroskopi

Karanlık alan mikroskobunda ışığın izlediği yolu gösteren çizim.
**Karanlık alan mikroskopi**, örneklerin yüksek kontrast altında incelenmesine olanak tanıyan düşük maliyetli mikroskopi metodu. Karanlık alan mikroskoplarında incelenen örneklerde hücreler ve diğer materyaller karanlık arka plan üzerinde parıldar.

Biyolojik örnekleri mikroskopta iyi bir şekilde inceleyebilmek için boyamak ya da yüksek kontrast altında bakmak gerekmektedir. Karanlık alan mikroskopi, örneklerin yüksek kontrast altında incelenmesine olanak tanır; böylece faz kontrast mikroskopiye alternatif oluşturur. Daha pahalı olan faz kontrast mikroskopiyi kullanamayan öğrenciler aydınlık alan mikroskoplarını basit değişikliklerle karanlık alan mikroskoplarına dönüştürebilir.

## Çalışma ilkesi

Karanlık alan mikroskopide kondansörün merkezine dairesel, opak bir engel konur. Böylece, ışık kaynağından çıkan ışınlar kondansöre gelince bir kısmı opak engel tarafından tutulur ve ışınlar ilerlemelerine *ortası boş* bir daire yani halka şeklinde devam ederler. Örneğin üzerine odaklanan ışınlar, odağı geçtikten sonra da halka şeklini alarak örneği terk ederler. Işınlar objektife ulaşana kadar halka iyice genişler ve ışınlar objektifi ıskalar. Böylece ışığın objektifin içine girmesi yani göze doğrudan gelmesi engellenmiş olur. Göze gelen ışık örnekteki nesneler tarafından saçılan ışıktır.

## Kullanım alanları

* Hücre süspansiyonlarında canlı hücrelerin incelenmesi. Hücrelerin boyanmasına yani öldürülmesine gerek kalmadan, renksiz hücreler karanlık alan mikroskobuyla ayırt edilebilir.
* Kültür ortamındaki hücrelerin hareket kabiliyetinin gözlemlenmesi.
* Treponema pallidum bakterisinin görülmesi.
* İdrarda ürik asit ve okzalat gibi kristallerin gözlemlenmesi.

## Dezavantajları

* Örnek (preparat) üzerinde bırakılan küçük toz taneleri bile mikroskop altında ışıldar. Bu nedenle preparat hazırlanırken iyi temizlenmelidir.
* Daha çok öğrencilere yönelik olanlarında lens kalitesi düşüktür. Bu nedenle çözme gücü hesaplanan teorik değerden daha düşük çıkabilir.
* Göze sadece örnekten saçılan ışınlar geldiği için örneğin güçlü bir şekilde aydınlatılması gerekir; bu, örneğe zarar verebilir.

## Kaynakça
# ELISA

Yaban turpu peroksidaza bağlı ikincil antikor için TMB substratı ile geliştirilen bir ELISA
**ELISA**, **E**nzyme-**L**inked **I**mmuno**S**orbent **A**ssay testinin İngilizce kısaltmasıdır. Antijen-antikor ilişkisini, antikora bağlanmış bir enzimin aktivitesini araştırmak temeline dayanan kantitatif ölçüm yöntemidir. Antijene karşı antikor ya da antikora karşı antijen aramak mümkündür. Virüs ve parazit enfeksiyonlarında kullanılan bir tanı yöntemidir; immobilize edilmiş antijen kullanılarak kompetetif olmayan indirek boyama yöntemi kullanılmaktadır.

Antikor aramak için;

1. Bilinen antijen plastik bir yüzeye yapıştırılır. Mikro-Elisa sisteminde bu antijen her hasta için kullanılmak üzere yapılan çukurların yüzeyine kaplanır. Antikor aranacak hasta serumu bu çukurlara konur. Bir süre beklenir ve yıkanır. Eğer serumda uygun antikor varsa antijenle birleşir.
2. Bir enzim ile işaretlenmiş insan globülini antiserumu eklenir. Bir süre beklenir ve yıkanır. İncelenmekte olan serumda antijene uygun antikor var ise antijene bağlanmış olacağından bu son eklenen enzim ile işaretlenmiş insan antiglobülini de bağlayacak ve yıkama ile uzaklaştırılamayacaktır.
3. Enzime uygun bir kromojen substrat eklenir. Sisteme bağlanmış enzim bu substratı parçaladığında ortaya çıkan renk, yapılacak kolorimetrik yöntemlerle ölçülerek bağlanmış olan enzim dolayısıyla bağlanmış olan antikor hakkında fikir verecektir.

## Dış bağlantılar

* Virüs enfeksiyonlarında tanı yöntemleri
* An animated illustration of an ELISA assay
* The ELISA technique illustrated
* An animated tutorial comparing the direct and indirect ELISA methods 15 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* "Introduction to ELISA Activity - beginner walkthrough of ELISA used for detecting HIV, including animations 13 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at University of Arizona
* Medical Subject Headings *ELISA*
* Online Tool for ELISA Analysis25 Eylül 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Eozin

Eosin Y
Eosin B
**Eozin** katrandan elde edilen turuncu-pembe renkli bir boyadır.

Eozin boyasının mikroskopik incelemelerde en yaygın kullanım alanı, nötral boyaların yapısında yer almasıdır. En tanınmış nötral boyalar tiyazin ve ksanten grubunda yer alan boyar maddelerin karışımlarından oluşmaktadır. Ksanten-tiyazin grubu boyaların en çok bilinenleri ve Türkiye'de kullanılanları, Giemsa, May Grünwald, Wright, MacNeal, Jenner ve Leishman boyalarıdır. Bu boyalar, asidik-bazik, mavi-kırmızı komponentleri bünyelerinde muhafaza ederler. Dolayısıyla boyama metodundaki etap sayısı düşer.

## Kullanım alanları

Mikroskopide birden fazla etabı olan boyama prosedürlerinde de kullanılır. En çok kullanıldığı çok etaplı boyama metotları, tiyazin-ksanten hızlı boyamaları, Papanicolaou boyamaları ve hematoksilin-eozin boyamalarıdır.

Çok etaplı tiyazin-ksanten boyamalarında eozin boyası, tiyazin boyalarıyla birlikte bulunmaz. Ayrı bir çözelti şeklindedir. Türkiye'de son yıllardaki kullanımı çok yaygınlaşmaktadır. En tanınmışları Field ve Diffquick modifikasyonlarıdır.

## Metotlar

Türkiye'de eozin boyasının en çok kullanıldığı çok etaplı boyama metotlarından biri Papanicolaou boyama metodudur. Bu metodun etaplarından birinde kullanılan EA boya çözeltilerinde (EA-36, EA-50, EA-65 vb.) diğer boyar maddelerle birlikte bulunur.

Hematoksilin eozin boyama metodu, hayvan (insan dahil) doku kesitlerinin incelenmesinde Türkiye'deki histopatoloji uzmanları tarafından çok kullanılmaktadır. Hücre sitoplazması, kollajen ve kas liflerini boyamak için genellikle hücre çekirdeğini boyayan hematoksilin ile birlikte kullanılır. Hematoksilinin de kullanıldığı ikili boyamaya hematoksilin ve eosin boyaması adı verilir. Bu boyamanın amacı, normalde şeffaf olan hücreleri mikroskop altında görüntüleyip dokuların yapısını inceleyebilmektir.

H ve E boyaması ile boyanmış dokularda stoplazma pembe-turuncu, hücre çekirdeği ise koyu mavi-mor görünür. Eosin aynı zamanda eritrositleri koyu kırmızıya boyar. Eosin, hücrenin bazik bölümlerin, boyayan asidik bir boyadır. Bunun tersine hematoksilin, hücrenin asidik bölümlerini boyayan bazik bir boyadır. Örneğin nükleik asitlerin (DNA ve RNA) yoğun şekilde bulundukları hücre çekirdeği gibi.

Eosin ile boyanan yapılara "eosinofilik" denir.

## Türleri

Aslında eosin adı, birbirine benzer iki farklı maddeye verilmiştir. Bu maddelerden daha yaygın şekilde kullanılan **eosin Y** (aynı zamanda **eosin Y ws**, sarımtrak eosin, Asit Kırmızı 87, C.I. 45380, bromoeosine, bromofluoreseik asit, D&C Red No. 22 isimleriyle de anılır), boyadığı yapılara biraz daha sarı bir renk verir. Diğer eosin, yani **eosin B** (mavimtrak eosin, Asit Kırmızı 91, C.I. 45400, Safrozin, Eosin Scarlet ya da imparatorluk kırmızısı) ise çok hafif bir maviliğe sahiptir. Her iki boya da birbirinin yerine kullanılabilir ve belli bir deney için bunlardan birinin seçimi tamamen kişinin tercihine kalmıştır.

Eosin Y floresinin tetrabromo türevidir. Eosin B ise floresinin dibromo dinitro türevidir.

## Dış bağlantılar

* Eosin Y - uygulama bilgisi, ingilizce

## Ayrıca bakınız

* Hematoksilin
* Histoloji
# Giemsa Boyası

Giemsa boyası ile boyanmış *Trypanosoma* parazitleri (Chagas hastalığı patojeni)
 Giemsa boyası ile boyanmış dönme (delibaş) hastalığı kesiti
**Giemsa Boyası**, adını Alman kimyager ve bakteriyolog Gustav Giemsa'dan alan, sıtma ve diğer parazitlerin histopatolojik tanısında ve sitogenetikte kullanılan bir nükleik asit boyasıdır.

## Kullanımlar

DNA'nın fosfat gruplarına özgül olup kendisini yüksek miktarda adenin-timin bağının olduğu DNA bölgelerine bağlar. Giemsa boyası, kromozomları boyamak için yaygın olarak G bandı adı verilen Giemsa bantlamasında kullanılır ve genellikle bir karyogram (kromozom haritası) oluşturmak için kullanılır. Translokasyonlar ve yeniden düzenlemeler gibi kromozomal sapmaları belirleyebilir.

Islak preparat üzerinde yeşilimsi akıntı ve hareketli hücreler ile ortaya çıkan trofozoit *Trichomonas vaginalis*'i boyar.

Giemsa boyası aynı zamanda, Wright boyası ile Wright-Giemsa boyasını oluşturmak için birleştirilmesi durumunda olduğu gibi bir ayrıntılı boyama bileşenidir. Patojenik bakterilerin insan hücrelerine yapışmasını incelemek için kullanılabilir. İnsan ve bakteri hücrelerini sırasıyla mor ve pembeye ayrıntılı olarak boyar. Sıtmaya neden olan *Plasmodium* türlerinin ve diğer bazı spiroket ve protozoa kan parazitlerinin histopatolojik tanısı için kullanılabilir. Ayrıca *Drosophila melanogaster*'de *Wolbachia* hücrelerini boyamada kullanılır.

Giemsa boyası, periferik kan yaymaları ve kemik iliği örnekleri için klasik bir kan filmi boyasıdır. Eritrositleri pembe boyar, trombositleri açık soluk pembe gösterir, lenfosit sitoplazmasını gök mavisi, monosit sitoplazmasını soluk mavi boyar ve lökosit nükleer kromatininin rengini macenta boyar. Ayrıca *Yersinia pestis*'teki klasik "çengelli iğne" şeklini görselleştirmek için de kullanılır.

 Sitomegalovirüs enfeksiyonu ile ilişkili "baykuş gözü" görünümünde viral inklüzyon cisimcikleri.
Giemsa boyası, kromozomları görselleştirmek amacıyla da kullanılmaktadır. Bu durum, özellikle klasik bir bulgu olan "baykuş gözü"nün viral inklüzyon cisimciği olduğu Sitomegalovirüs enfeksiyonunun saptanmasında kullanışlıdır.

Giemsa, *Histoplasma* mantarını, *Chlamydia* bakterisini boyar ve mast hücrelerini saptamak için kullanılabilir.

## Yapımı ve uygulaması

Giemsa çözeltisi; metilen mavisi, eozin ve Azur B'nin 17 Şubat 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. bir karışımıdır. Boya genellikle ticari olarak temin edilebilen Giemsa tozundan hazırlanır.

Mikroskop lamı üzerindeki örneğin ince bir filmi; 30 saniye boyunca saf metanole daldırılarak veya lama birkaç damla metanol damlatılarak tespit edilir. Lam, yeni hazırlanmış %5'lik Giemsa boyası çözeltisine 20-30 dakika süreyle daldırılır (acil durumlarda %10'luk çözelti içinde 5-10 dakika bekletilebilir), ardından musluk suyu ile yıkanır ve kurumaya bırakılır.

## Ayrıca bakınız

* Biyolojik boyamalar ve boyama protokolleri
* Histoloji
* Leishman boyası
* Mikroskopi
* Romanowsky boyası
* Wright boyası

## Kaynakça