Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Athanasius Kircher

| Athanasius Kircher |
| --- |
|  |
| Doğum | 2 Mayıs 1601 Geisa, Thüringen, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu |
| Ölüm | 27 Kasım 1680 (79 yaşında) Roma, Papalık Devleti |
| Uğraş | yazıbilimci, mısırolog |
|  |

**Athanasius Kircher** (2 Mayıs 1601, Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu - 27 Kasım 1680; Roma, Papalık Devleti Alman Cizvit papazı ve yazıbilimci. Zamanının önemli bilim insanlarından biriydi.

Henüz 17 yaşındayken Cizvitler'e katılan Kircher, hayatında hiç Mısır'a gitmemesine rağmen bir protomısırolog olarak değerlendirilir. Hiyeroglifleri çözmek için sarf ettiği çabası, hiyeroflifleri deşifre etmeyi başaran Champollion'a büyük katkı sağlamıştır.

## Bazı eserleri

* 1631 *Ars Magnesia*
* 1635 *Primitiae gnomoniciae catroptricae*
* 1636 *Prodromus coptus sive aegyptiacus*
* 1641 *Magnes sive de arte magnetica*
* 1643 *Lingua aegyptiaca restituta* [1] 17 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 1645–1646 *Ars Magna Lucis et umbrae in mundo* [2]
* 1650 *Obeliscus Pamphilius*
* 1650 *Musurgia universalis, sive ars magna consoni et dissoni*
* 1652–1655 *Œdipus Ægyptiacus*
* 1656 - 1660 *Itinerarium exstaticum quo mundi opificium* - *Iter Exstaticum*

## Kaynakça
# Charles Sédillot

Charles-Emmanuel Sédillot (1869)
**Charles-Emmanuel Sédillot** (18 Eylül 1804 – 29 Ocak 1883) Fransız askeri doktor ve cerrah. Oryantalist Jean Jacques Emmanuel Sédillot (1777–1832)un oğlu ve tarihçi Louis-Pierre-Eugène Sédillot'un büyük kardeşi.

Paris'te doğdu, Alexis Boyer ve Philibert Joseph Roux'tan cerrahi dersleri aldı. 1836'da Val-de-Grâce'de operatif cerrahi profesörü oldu, .

Sedillot üretrotomi ve gastronomik operasyonların öncüsü oldu, Çıkık ve piyemi tedavisi çalışmaları ile tanındı. "Mikrop" terimini yayınlarında kullandı (micros "küçük" ve bios "hayat").

## Bazı yazıları

* *Du nerf pneumo-gastrique et de ses fonctions* (1829, doktora tezi) - Vagus siniri ve fonksiyonları.
* *Phlébite traumatique* (1832, thesis for agrégation in surgery) Travmatik filebit.
* *Campagne de Constantine de 1837* - Fransız Cezayiri (French North Africa).
* *De l'opération de l'empyème*, (second edition 1841) - Empiyem operasyonu
* *De l'infection purulente, ou, Pyoémie*, 1849 - Purulent enfeksiyon ya da piyemi.
* *Traité de médecine opératoire : bandages et appareils* (third edition 1865-66) - Operatif tıp tezi : bandaj ve cihazlar.
* *De l'uréthrotomie interne*, 1858 - Dahili üretrotomi.
* *De l'Évidement sous-périosté des os* (second edition 1867) - Kemiğin periost altı girintisi.

## Kaynakça
# Pastörizasyon

Louis Pasteur'ün pastörizasyon deneyi, sıvının bozulmasının havanın kendisinden çok, havadaki parçacıklardan kaynaklandığını gösteriyor. Bu deneyler, Mikrop Hastalık Teorisi fikrini destekleyen önemli kanıt parçaları olarak kabul edilir.
**Pastörizasyon**, gıda sanayide, besin maddelerini hastalık yapıcı mikroorganizmalardan arındırmak amacıyla uygulanan ısıtma yöntemi. İlk kez 1860'larda Fransız bilim insanı Louis Pasteur tarafından geliştirilen ve onun adıyla anılan bu yöntem, mikroorganizmaların ısı yardımıyla tahrip edilmesi esasına dayanır. İçinde enzim ve bakteri bulunan besleyici özelliği olan maddenin 60 °C'den 100 °C dereceye kadar ısıl işlemle öldürme veya etkisiz hale getirilme işlemidir.

Bakterilerin ölüm eğrisi canlının bulunduğu asitlik yüzdesi ve uygulanan sıcakla orantılıdır ve bazı sebzelerdeki enzimlerin parçalanma başlangıcı olan 60 °C'den 100 °C dereceye kadar ısı uygulanarak o besin maddesindeki bozulma enzimi parçalanana ve o besin maddesine özgü bakteri öldürme ya da etkisiz hâle getirilme derecesine kadar ısı uygulanır. Besinin merkezindeki sıcaklık esas alınır. Ürünler besi kuvvetine göre bir yıldan bir haftaya kadar dayanıklık kazanır. Pastörize gıdaların ev buzdolabı şartlarında (5-7 °C) saklanması ve satışa sunulması uygundur. Tazeden daha uzun süre tüketilecek gıdalar pastörize edilerek kullanma süresi uzatılır. Süt 63 °C, Turşular 82 °C, Domates suyu 94 °C dereceye kadar ısıtılarak bakterileri etkisiz hale getirilir. Pastörize etme süresinin yarı süresinde madde genellikle suyla soğutularak 40 °C dereceye getirilmelidir, yoksa renk, kalite kayıpları olur.

Et ve etsular pastörize edilemez, faydası çok kısa süreli olur. Bu yöntemin yaygın olarak uygulandığı gıdaların başında süt gelir. Ayrıca meyve suları, bira ve şarap gibi içeceklerle bazı katı yiyecekler için de bu yöntem kullanılır. Isıl işlemin 101 ve üstündeki derecelerinde basınç da uygulanması gerekir ve buna sterilizasyon denir. Yüksek proteinli olan et ve baklagilli sebzelerde ve un gibi karbonhidratlar ihtiva eden gıdalarda uygulanır. Hazır gıda olarak nitelendirilebilir.

Sütün içeriğindeki protein yapısına ne kadar ihtiyaç var ise sıcaklık o kadar düşük tutulur.
Örneğin;
Isıl işlem sonrası yapı oluşumu olması gereken kaşar peyniri 70 C de pastörize edilirken,
Günlük süt, Yoğurt, Ayran 93-95 C'de pastörize edilir.
UHT süt 135 C'de pastörize edilir.

## Kaynakça
# Tavuk kolerası

**Tavuk kolerası** (TK) hem evcil hem yabani kanatlıların; çok bulaşıcı ve öldürücü, hemorajik septisemik tabiatlı salgın hastalığıdır. 18. Yüzyılın son yarısında Avrupa ciddi epidemiler neden olmuştur.

1782'de Chabert, TK üzerine Fransa’da ilk çalışmayı gerçekleştirmiş, 1836 yılında Mailet hastalığa “Tavuk Kolerası” ismini vermiştir. Huppe 1886'da “Hemorrhagic Septicemia”, 1900'da Lignierres ise “Avian Pasteurellosis” terimlerini önermişlerdir.
# Koch postülatları

Robert Koch**Koch postülatları**, bir hastalık ile bir mikrop arasında nedensel ilişki kurmak için gereken dört kriter. İlk kez 1884 yılında Robert Koch ile Friedrich Loeffler tarafından ortaya atılmış olan kriterler, 1890 yılında tekrar gözden geçirilip basılmıştır. Koch, şarbon ve tüberküloz etyolojisini oluştururken bu postülatları uygulamıştır.

Orijinal postülatlar şunlardır:

1. Mikroorganizma tüm hastalıklı organizmalarda yüksek oranda bulunmalı, sağlıklı organizmalarda ise bulunmamalıdır.
2. Mikroorganizma hastalıklı organizmadan ayırılıp (izole edilip), saf kültürde büyütülmelidir.
3. Kültürdeki mikroorganizmalar sağlıklı bir organizmaya nakledildiğinde hastalığa yol açmalıdır.
4. Aşılanmış, hastalıklı deneysel ev sahibi organizmadan mikroorganizma tekrar ayırılmalı (izole edilmeli) ve orijinal spesifik nedensel ajan (mikroorganizma) ile aynı olduğu tespit edilmelidir.

Bununla birlikte, asemptomatik kolera taşıyıcılarıyla karşılaşınca Koch ilk postülatın ikinci kısmından vazgeçmiştir. Nitekim asemptomatik taşıyıcılar birçok enfeksiyöz hastalığın, özellikle de HIV, hepatit C ve herpes simpleks gibi virüslerin, yaygın bir özelliğidir.

Koch üçüncü postülattaki kesinlik ifadesini yumuşatmıştır zira bizzat kendisi tüberküloz ve kolerada enfeksiyöz ajana maruz kalan her organizma enfeksiyon edinmemiştir. Enfeksiyon oluşmaması şu sebeplerden olabilir: ev sahibi organizmanın bağışıklık sisteminin istilacı patojeni başarılı bir şekilde geri çevirebilir; kazanılmış bağışıklık; veya genetik bağışıklık.

## Kaynakça ve notlar
# Mycobacterium tuberculosis

| *Mycobacterium tuberculosis* |
| --- |
| *M. tuberculosis* tipik koloni morfolojisi |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Üst âlem: | Bacteria
 |
| Şube: | Actinobacteria
 |
| Takım: | Actinomycetales
 |
| Familya: | Mycobacteriaceae
 |
| Cins: | *Mycobacterium* |
| Tür:
 | M. tuberculosis |

 |
| İkili adlandırma |
| Mycobacterium tuberculosis(Zopf 1883) Lehmann and Neumann 1896 |

Mycobacterium tuberculosis, verem (tüberküloz) hastalığına yol açan bakteridir.

İlk defa 24 Mart 1882 yılında Robert Koch tarafından tanımlanmıştr. Koch bu keşfi için 1905 yılında tıp alanında Nobel Ödülünü almıştır. *Mycobacterium tuberculosis*in genomu 1999 yılında çözülmüştür.

## Özellikleri

* Yavaş büyüyen bir bakteridir. Her 18 saatte bir bölünür (pek çok diğer bakteri 1 saat veya daha az zamanda bölünür).
* Kültürünün ¨negatif¨ olması için 6-8 hafta beklenmesi gerekir.
* Löwenstein-Jensen besiyerinde yetiştirilebilir. Bu özel besi yeri yumurta ve patates gibi farklı içeriklere sahiptir.
* *M. tuberculosis* zorunlu aerobdur.
* Bakterinin hücre duvarında 3 farklı uzun zincirli lipid bulunur. Bunlar, mikolik asit, wax D ve kazeöz nekrozda rol oynayan fosfatidlerdir.
* *M. tuberculosis*in belirlenmesi için PPD testi yapılır.
* *M. tuberculosis* asit ve bazlara karşı dirençlidir. Örneklerdeki *M. tuberculosis* konstantrasyonunu artırmak için sodyum hidroksit kullanılır. Bu madde diğer canlı hücre ve bakterileri yok ederken *M. tuberculosis*e zarar vermez.
* *M. tuberculosis* susuz koşullara dayanıklıdır ve kuru balgamda hayatta kalabilir. Bu özelliği bulaşıcılığını arttırır.
* Pek çok ¨MDR¨ *M. tuberculosis* suşu tespit edilmiştir. ¨MDR¨ "Çoklu ilaç dayanıklılığı olan" bakteri demektir. Bu suşların izoniazide dayanıklı olmaları dünya çapında problem teşkil etmektedir.

## Kaynakça

* Medical Microbiology and Immunology, Levinson, Lange McGrawHill, 2004, s. 156, ISBN 0-07-111472-6

## Dış bağlantılar

|  |
| --- |
|  Wikimedia Commons'ta Mycobacterium tuberculosis ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
 |

|  |
| --- |
|  Wikispecies'te Mycobacterium tuberculosis ile ilgili detaylı taksonomi bilgileri bulunur.
 |
# Basil

**Basiller:** çubuk biçimli bakteriler
**Basil**, çomak ya da çubuk biçimli bakteri türlerinin genel adıdır.

## Terimin kökeni

Terim Türkçeye Fransızcadaki "bacille" sözcüğünden geçmiştir ve asıl kökeni ise Latincede "küçük çubuk" anlamına gelen "bacillum" sözcüğüdür. "Bacillum" ise yine Latince olan ve "sopa" anlamına gelen "baculum" sözcüğünün bir türevidir.

Basil, bir bakteriyoloji terimi olarak, ilk kez 1853 yılında bakteriyoloji biliminin kurucusu olarak nitelendirilen Alman botanikçi Ferdinand Julius Cohn (1828-1898) tarafından kullanılmıştır. Ferdinand Julius Cohn gözlemlediği bazı bakterileri benzedikleri şekilden dolayı bu biçimde adlandırmıştır.

### İngilizcede basil

Mikrobiyoloji ile ilgili İngilizce metinlerdeki cümleler içinde "bacillus" (*italik* değil, baş harfi küçük) ve "bacilli" (baş harfi küçük) sözcüklerinin yer aldığı görülür:

* "bacillus", Türkçedeki "basil" teriminin İngilizcedeki direkt karşılığıdır ve tekildir;
* "bacilli" ise "bacillus" sözcüğünün çoğuludur ve Türkçede "basiller" olarak geçer.

İngilizce metinlerdeki cümleler içinde geçen *"Bacillus"* (*italik*, baş harfi büyük) ve "Bacilli" (baş harfi büyük) ise, sırasıyla, bir bakteri cinsi olan *Bacillus'*u ve bu cinsin üyesi olduğu bakteri sınıfı Bacilli'yi tanımlar:

* Bu iki terim Türkçe metinler içinde de aynen kullanılır; okunuşları ise "basillus" ve "basilli" şeklindedir.

## Basil Türleri

* *Bacillus anthracis* - Şarbon basili
* *Mycobacterium tuberculosis* - Verem basili ya da Koch basili
* *Mycobacterium leprae* - Cüzzam basili
* *Bacillus cereus*
* *Bacillus coagulans*
* *Bacillus natto*
* *Bacillus subtilis*
* *Bacillus thuringiensis*
* *Bacillus myocoides*
* *Bacillus megaterium*
* *Bacillus sphaericus*
* *Bacillus pumilus*
* *Bacillus circulans*
* *Bacillus coagulans*
* *Bacillus licheniformis*
* *Bacillus macerans*

## Kaynakça

* Etimoloji Sözlüğü 23 Mart 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Biyoloji Tarihi
# Otoklav

Basit otoklavlar
*Techna*, 1987
**Otoklav**, basınçlı su buharı ile doymuş bir ortamda 121 santigrat derece sıcaklıkta 15-20 dakikada sterilizasyon yapar. 1879'da Charles Chamberland tarafından icat edilmiştir. Otoklav ismi Yunanca *auto-* (kendi kendine) ve Latince *clavis* (anahtar) kelimelerinden türetilmiştir ve "kendinden kilitli cihaz " anlamına gelmektedir.

Mikropları yok etmek amacıyla laboratuvar ve ameliyathanelerde kullanılır. Aynı zamanda mikropları yok ettiği için meyve ve sebze konservesi yapımında da yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Sterilizasyon dışında otocamlarında laminasyon işlemi gibi başka işlemlerde de kullanılabilir.

## Kaynakça
# Fotoototrof bakteri

**Fotoototrof bakteri**, fotosentez yoluyla kendi besinini üretebilen bakteri.

Fotoototrof bitkilerden farkı klorofillerinin kloroplastın içinde değil sitoplazmada bulunması ve H (hidrojen kaynağı olarak) H2O (su) yerine H2S (hidrojen sülfür) veya sadece H (hidrojen) kullanmalarıdır. Enerji kaynağı olarak güneşi kullanırlar.
# Ferdinand Cohn

Ferdinand Cohn
**Ferdinand Julius Cohn** (24 Ocak 1828 – 25 Haziran 1898), Almanya doğumlu Yahudi biyolog.

Prusya'nın Silesia eyaletinde Breslau'da (Wrocław)) dünyaya gelmiştir. 10 yaşındayken duyma güçlükleri yaşamıştır. Botanik dalında eğitim gören Cohn, 1847 yılında, 19 yaşındayken, botanik dalında lisans derecesini almıştır. Bakterileri bitki olarak sınıflandıran ilk kişi Cohn'dur. Aynı zamanda bakterileri dört gruba ayırmıştı: *Sphaerobacteria*, *Microbacteria*, *Desmobacteria* ve *Spirobacteria*. 1885 yılında Leeuwenhoek Madalyası kazanmıştır.

*Bacillus*`un yaşam döngüsünü tanımlamasıyla tanınmıştır. Aynı zamanda bu cins bakterilerin "düşmanca" bir çevre ile karşılaştıklarında (örneğin yüksek ısıyla karşılaştıklarında) bitkisel durumdan endospora dönüşebileceklerini de göstermiştir. Bu önemli bir bulguydu zira kaynatmanın bu bakteriler üzerinde etkili olmadığını göstermiştir. Kaynatma bu durumda sadece bitkisel durumdaki bakterileri öldürecek, endosporlarsa yaşayabilir bir şekilde kalacaklardır.

Cohn 25 Haziran 1898'de doğduğu yer olan Breslau'da ölmüştür.

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Ferdinand Cohn ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Jewish Encyclopedia entry for Ferdinand Julius Cohn 29 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* *Ferdinand Julius Cohn (1828-1898): Pioneer of Bacteriology* 27 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., (İngilizce)
# Bacillus

| *Bacillus* |
| --- |
| *Bacillus subtilis* |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Üst âlem: | Bacteria
 |
| Şube: | Firmicutes
 |
| Sınıf: | Bacilli
 |
| Takım: | Bacillales
 |
| Familya: | Bacillaceae
 |
| Cins: | Bacillus Cohn, |

 |
| Tip tür |
| Bacillus subtilis(Ehrenberg 1835) Cohn 1872 |

Bacillus, çubuk ya da çomak şekilli, gram pozitif ve sporlu bir bakteri cinsidir. *Bacillaceae* familyasına dahildir.
Sporları ısıya dayanıklıdır. Havada suda tozlarda dışkıda ve genellikle toprakta bulunur. *Bacillus* türleri zorunlu aerob veya fakültatif anaerob'durlar. Kültürde gelişen türleri oksijen varlığında katalaz pozitiftirler.

Cinsi tanımlayan *"Bacillus"* ve sınıfı tanımlayan "Bacilli" bilimsel ve Latince özel adlardır ve gerek İngilizce, gerekse Türkçe metinlerde baş harfleri büyük olarak yazılırlar. Ayrıca, cinsi ve o cinse ait türleri tanımlayan tüm diğer terimlerde olduğu gibi, *"Bacillus"* da *italik* yazılır.

Mikrobiyoloji ile ilgili İngilizce metinlerdeki cümleler içinde **"bacillus"** (*italik* değil, baş harfi küçük) ve **"bacilli"** (baş harfi küçük) sözcüklerinin yer aldığı görülür:

* "bacillus", çomak yapılı bakterileri genel anlamda tanımlamak için kullanılan, tekil bir sözcüktür ve Türkçede **"basil"** olarak geçer;
* "bacilli" ise "bacillus" sözcüğünün çoğuludur ve Türkçede **"basiller"** olarak geçer.

*"Bacillus"* adının Türkçedeki okunuşu **"basillus"** şeklindedir.

## Kaynakça
# Endospor

Endospor boyama yöntemiyle görüntülenmiş Bacillus subtilis hücresi. Endosporlar yeşil, vejetatif hücreler ise kırmızı renkte görünmektedir.
**Endospor**, bir bakterinin uygun olmayan koşullar altında sitoplazma yüzeyini minimuma indirerek metabolizmasını en düşük halde çalıştırmasıyla ortamın dış etkilerinden korunması amaçlı olarak aldığı haldir.

Endospor bir üreme biçimi değildir. Yüksek ve düşük sıcaklık durumlarında meydana gelir. Bakteriler çok düşük sıcaklıklarda endospor halde uzun yıllarca var olabilirken (buzullarda binlerce yıllık bakterilere rastlanmıştır) yüksek sıcaklıklarda durum böyle değildir; belli sıcaklık değerlerinden sonra endospor korumaya devam edememektedir. Endospor olayı protista aleminde yer alan canlılarda gerçekleşmez. Endospor genel olarak hücre içerisinde oluşan bir yapıdır. Genelde bakterilerin büyük çoğunluğu spor oluşumu gerçekleştirmez. Ancak belli başlı bazı bakteriler endospor üzerinden bu oluşumu sağlar. Bunlar içerisinde Clostridium ve Bacillus kendisine ait bakteriler bulunmaktadır. Bu bakteriler endospor meydana getirir ve böylece minimum yaşam seviyesinde hayatta kalma imkanı elde eder. O yüzden belli başlı sınıfa ait olan bakteriler için endospor ortamlarda hayatta kalma noktasında büyük bir öneme sahiptir.

Endospor oluşurken;

* Bakteri su kaybeder.
* DNA dayanıklı bir örtü ile kaplanır.
* DNA'nın niteliği ve niceliği değişmez.

Wikimedia Commons'ta Endospor ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

## Kaynakça
# Emil Adolf von Behring

| Emil Adolf von Behring |
| --- |
| Emil Adolf von Behring |
| Doğum | 15 Mart 1854(1854-03-15) Hansdorf, Kreis Rosenberg, Prusya |
| Ölüm | 31 Mart 1917 (63 yaşında) Marburg, Hessen-Nassau, Almanya |
| Milliyet | Almanya |
| Ödüller |  Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü (1901) |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Fizyoloji, immunoloji |
|  |
|  |

**Emil Adolf von Behring**, (*Adolf Emil Behring*), (d. 15 Mart 1854, Hansdorf-Almanya – ö. 31 Mart 1917, Marburg). Alman fizyoloji uzmanı. Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibidir.

1874-1878 yıllarında Berlin'de askeri tıp akademisinde çalıştı. Daha sonra Marburg Üniversitesi'nde, 1894 yılında hijyen profesörü oldu. Difteriye karşı aşılanmış hayvanlardan alınan kan serumunun, başka hayvanlarda da bu hastalığa karşı bağışıklık sağladığını ispatladı. Bu çalışmasıyla 1901'de ilk kez verilen Nobel Tıp ve Fizyoloji Ödülü'nü kazandı.
# Serum

* **Serum (Hematoloji)**: Kanın bileşenlerinden, hafif şurup kıvamında, sarı ve berrak bir sıvı.
* **Antiserum**: Enfeksiyon yapıcı mikroorganizmalara ya da zehirli maddelere karşı etkili özgül antikorları içeren kan serumu.
* **Serum fizyolojik**: Halk dilinde tuzlu su olarak bilinen serum fizyolojik, %0.9 NaCl izotonik olarak açıklanan eriyiktir.
# Tetanos

Sir Charles Bell - 1809 tarafından yapılmış tetanoslu hasta resmi
**Tetanos** ya da **kazıklı humma**, gram-pozitif, anaerobik bir basil olan *Clostridium tetani* bakterisinden ileri gelen ve çizgili kaslarda uzun süreli sertleşme ve kasılmayla belirginleşen toksik ve ölümcül bir enfeksiyon hastalığıdır.

Bakteri, toprakta spor şeklinde bulunur. Ne zaman ki anaerob bir yara içine girebilirse germinasyon oluşturur. Basilin klasik görünümü davul tokmağını andıran basil şeklindedir. Terminal sporu, basile tipik " davul tokmağı" görünümü verir. Toprakta yaşayan *Clostridium tetani* sporları, derideki bir yara, çizik vb (portantre) aracılığıyla organizmaya girmesinden kaynaklanan hastalıkta, giriş noktasında üreyen basilin çıkardığı toksinlerin organizmanın her yanına dağılması sonucunda 2-12 gün süren kuluçka döneminin ardından, önce çene kaslarında görülen ağrılı kas kasılmaları (çene kilitlenmesi) bütün vücuda yayılır. Tedavi edilmezse çok ağrılı kasılma nöbetleriyle sürer ve ölümle sonuçlanır.

Clostridial etkenlerin oluşturdukları hastalık tablosuna göre tetanos nörotoksik tipte bir infeksiyondur.

## Belirtilere yönelik (semptomatik) tedavi

Yeniden canlandırma ortamında, kasılmaları ve nöbetleri önlemek için yüksek dozda uyuşturucu verilmesine, hastanın tedavi komasına sokulup solunumunun yeniden canladırılmasına dayanır.

## Temel tedavisi

Koruyucu önlemler alınması, yani kısa süre içinde insan kökenli tetanos anti serumu verilmesidir; bebeklik döneminde ya da 15 yaşlarında da uzun süreli koruyucu önlem olarak da, tetanos aşısı yapılmalıdır.

## Korunma

* Paslı yüzeylere temas etmeme.
* Yaraların antiseptik solüsyonlarla temizlenmesi.
* Kapalı ortam oluşturabilecek yaraların hidrojen peroksit (oksijenli su) ile dezenfeksiyonu.
* Tetanos aşısı olmak.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Tetanos ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Tetanoz, Medline Plus21 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Tetanus Surveillance -- United States, 1998-2000 (Data and Analysis) 22 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Video: Generalized tetanus in a 70-year-old woman (Neurology) 4 Mayıs 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (video)
* Video: Tetanus in dogs 12 Nisan 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (video)
# Nitrat

Nitrat
|  |
|  |
| Adlandırmalar
 |
| Sistematik IUPAC adıNitrat
 |
| Tanımlayıcılar
 |
| CAS numarası
 | * 14797-55-8
 |
| 3D model (JSmol)
 | * Etkileşimli görüntü
 |
| ChEBI
 | * CHEBI:17632
 |
| ChemSpider
 | * 918
 |
| PubChem CID | * 943
 |
|
InChI
* InChI=1/NO3/c2-1(3)4/q-1
 |
|
SMILES
* [N+](=O)([O-])[O-]
 |
| Özellikler
 |
| Molekül formülü
 | NO3- |
| Molekül kütlesi
 | 62,00 g/mol
 |
| Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa).

 |
| Bilgi kutusu kaynakları
 |

**Nitrat**, (*kim. sembol* **NO3-**), kimyada bir azot ve üç oksijen atomundan oluşan bir nitrik asit *(kim. sembol HNO3)* tuzu iyonudur. Moleküler ağırlığı 62.0049'dur. Moleküler geometrisi düzlem üçgendir ve oksijen atomları arasındaki açı 120 derecedir. Toprakta doğal olarak oluşurlar.

Organik kimyada, nitrik asit ve alkollerin esterlerine nitrat adı verilir, bunlar RONO2 formülüne sahiptir (R bir fonksiyonel grup olmak üzere).

## Kaynakça
# Anaerobik

**Anaerobik**, teknik bir kelime olup *havasız* (buradaki hava genellikle oksijeni ifade eder) anlamına gelir.

Bu kelime aşağıdaki anlamlara da gelebilir.

* Anaerobik sindirim, organik maddelerin bakteriler tarafından yıkılması.
* Anaerobik glikoliz, şekerin maya yardımı ile alkole dönüştürülmesi.
* Anaerobik organizma, büyümek için oksijene ihtiyaç duymayan organizma.
* Anaerobik solunum, moleküllerin oksijenin bulunmadığı bir ortamda yükseltgenmesi (oksidasyonu).
# Filtre

Vikisözlük'te filtre ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

**Filtre**, aşağıdaki anlamlara gelebilir:

* Akvaryum filtresi
* Elektronik filtre
* Analog filtre
* Dijital filtre
* Filtre (sosyal medya)
* Filtre (fotoğrafçılık)
* Filtre (video)
* Güzellik filtresi
* Optik filtre
* Hava filtresi
* Ses filtresi (Pop filter)
* Su filtresi
* Yağ filtresi
* Doğrusal filtre
* Ekran filtresi
* Kumaş filtre
# Süzgeç

**Süzgeç**, sıvıları süzmeye yarayan araçtır. Bir başka deyişle, bir akışkanı, içindeki katı maddelerden ayırmak için bez veya delikli bir kaptan geçirmek (süzmek) için kullanılan alet veya aletlerden oluşan düzenektir.

Türk Dil Kurumu, süzgeç ve süzeğin arasındaki farkı belirtmemiş olsa da, Temel Ateş'in hazırlamış olduğu, 2005 Temel Okul Sözlüğü'nde süzek ve süzgeç farkı şöyle açıklanmıştır:
*Süzek, daha çok halk ağzında kullanılmakta olup, tül veya bezden yapılan süzme aracı olarak, süzgeç ise daha çok, telli veya metal süzme araçlarının ismidir.*

Ayrıca süzgeç, sulama kovasının ucuna takılan, küçük delikli metal parça anlamına da gelmekte ve sinema terimlerinde de süzek, ışığın önüne konulan, ince kumaş veya tülden yarı saydam yayındırıcı olarak bilinmektedir.
# Walter Reed

| Walter Reed |
| --- |
|  |
| Doğum | 13 Eylül 1851 Gloucester County, Virginia, ABD |
| Ölüm | 22 Kasım 1902 (51 yaşında) Washington, DC, ABD |
| Uğraş | Askeri tıp doktoru |
| Evlilik | Emilie Lawrence (1876-1902) |
|  |

**Walter Reed** (13 Eylül 1851 - 22 Kasım 1902), 1900'lerde sarıhummanın diğer doğrudan temaslardansa, sivrisineklerle bulaştığı fikrini doğrulayan ekibe öncülük eden Amerikan ordusu doktoruydu.

1902 Kasım ayında apandisi patlamış ve 23 Kasım 1902'de peritonit sonucu 51 yaşında ölmüştür.

## Dış bağlantılar

* Video
* WRAMC Website Reed tarihi (İngilizce)
* WRAIR Website Reed tarihi (İngilizce)