Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Eugenius Warming

**Johannes Eugenius Bülow Warming** (3 Kasım 1841 - 2 Nisan 1924), **Eugen Warming** olarak bilinen, Danimarkalı botanikçi ve ekolojinin bilimsel disiplininin ana kurucu isimlerinden birisi. Warming, bitki ekolojisi üzerine ilk ders kitabını 1895 yılında yazdı, ekoloji konusunda ilk üniversite dersini verdi ve konsepte anlamını ve içeriğini kazandırdı.

Warming; botanik, bitki coğrafyası ve ekolojisi üzerinde birçok ders kitabı yazmıştır. Bu kitaplar çeşitli dillere tercüme edilmiş, kendi zamanında ve daha sonra sıkça başvurulmuştur. En önemli kitapları Plantesamfund ve **Haandbog i den systematiske Botanik** kitaplarıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Eugenius Warming ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* commons:Eugen Warming*, Wikimedia Commons: "Om Skudbygning, Overvintring og Foryngelse"*
* Biographical sketch 22 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Encyclopaedia Britannica Online: Warming7 Nisan 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Nikolaas Tinbergen

| Nikolaas Tinbergen |
| --- |
| Nikolaas (Niko) Tinbergen (1978) |
| Doğum | 15 Nisan 1907 Lahey, Hollanda |
| Ölüm | 21 Aralık 1988 Oxford, İngiltere |
| Milliyet |  Hollanda |
| Ödüller |  1973 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Zooloji, etoloji |
| Çalıştığı kurumlar | Oxford Üniversitesi |
| Doktora öğrencileri | Richard Dawkins |
|  |
|  |

**Nikolaas Tinbergen,** (d. 15 Nisan 1907, Lahey, Hollanda - ö. 21 Aralık 1988, Oxford, İngiltere) Hollandalı bir zoolog ve seçkin bir etologdu. 1940-1949 yılları arasında Leiden Üniversitesi'nde, 1949-1974 yılları arasında ise Oxford Üniversitesi'nde profesörlük yapmıştır. 1955 yılında İngiliz vatandaşlığına geçmiştir.

Nikolaas Tinbergen, Patrick Bateson, Robert Hinde ve William Thorpe ile birlikte İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra İngiltere'de *biyolojik davranış bilimi* disiplininin kurulmasında etkili olmuştur. 1973 yılında Karl von Frisch ve Konrad Lorenz ile birlikte Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülmüştür.

## Hayatı

Nikolaas Tinbergen, hayatı boyunca kendisiyle kişisel teması olan herkes tarafından *Niko* olarak çağrıldı. Anne ve babası Dirk Cornelis Tinbergen (d.1874) ve Jeanette van Eek (d.1877) 1902 yılında evlenmişlerdir. Tinbergen Ailesi'nin soyu, 15'inci yüzyıla kadar uzanmaktadır ve Hollanda'nın doğu kesiminde Doetinchem yakınlarındaki *Engbergen* adını taşıyan bir gayrimenkulden gelmektedir. Nikolaas Tinbergen'in biri doğumdan hemen sonra ölen altı kardeşi vardır.

Babası Dirk Tinbergen, Lahey'deki bir gimnasiyumda Hollandaca öğretmeniydi ve Orta Çağ Hollandacası konusunda tanınmış bir uzmandı. Hollandaca dilinin yaygın olarak kullanılan bir grameri ve Reineke Fuchs başlıklı epik fablın 13.'üncü yüzyıl Hollandaca hâli *Van den vos Reynaerde*'nin şerhi de dahil olmak üzere, birçok kitabın yazarıydı.

## Kaynakça
# Karl von Frisch

| Karl von Frisch |
| --- |
| Karl von Frisch |
| Doğum | 20 Kasım 1886 Viyana, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu |
| Ölüm | 12 Haziran 1982 Münih, Almanya |
| Milliyet |  Avusturya |
| Mezun olduğu okul(lar) | Viyana Üniversitesi |
| Ödüller |  1973 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Etoloji |
| Çalıştığı kurumlar | Münih Üniversitesi |
| Doktora danışmanı | Richard von Hertwig |
|  |
| İmza |
|  |

**Karl von Frisch** (d. 20 Kasım 1886 - ö. 12 Haziran 1982), Avusturya asıllı etolog. Özellikle arı davranışları ve duyuları üzerinde yaptığı çalışmalarla tanınır. Arıların morötesi ve polarize ışığa karşı hassasiyetlerini ortaya çıkarmış, ayrıca bal arılarının kendilerine özgü bir "dans" kullanarak kovanda birbirlerine nasıl bilgi aktardıklarını çözmüştür. Meslektaşları Konrad Lorenz ve Nikolaas Tinbergen ile beraber 1973 Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü'ne layık görülmüştür.

## Gençliği

Karl von Frisch, cerrah ve ürolog Anton von Frisch'in (1849-1917) oğludur. Karl, hepsi üniversite profesörü olan dört oğlun en küçüğü idi.

Karl, Viyana'da Hans Leo Przibram ve Münih'te Richard von Hertwig'in altında, ilk başta tıp alanında çalıştı, ancak daha sonra doğa bilimlerine döndü. Doktora derecesini 1910'da aldı ve aynı yıl Münih Üniversitesi zooloji bölümünde asistan olarak çalışmaya başladı.

## Kariyeri

1912'de zooloji ve karşılaştırmalı anatomi dersleri verdi; 1919'da profesörlüğe terfi etti. Bal arıları araştırmaları öğrencisi Ingeborg Beling tarafından sürdürüldü. 1921 yılında Rostock Üniversitesi'ne zooloji profesörü ve bir enstitü yöneticisi olarak girdi. 1923'te Breslau Üniversitesinde bir görev teklifini kabul etti, 1925'te Münih Üniversitesi'ne döndü, burada zooloji enstitüsünün başına geçti.

Von Frisch, birçok kadın da dahil olmak üzere Yahudi asistanlarını işe almak ve "Yahudi bilimini" uyguladığı gerekçesiyle, Nazi rejiminin olumsuz ilgisini çekti. Sonunda Frisch emekli olmaya zorlandı, ancak arılardaki burun hastalıkları üzerine yaptığı araştırmalar nedeniyle karar geri alındı.

II. Dünya Savaşı'nda zooloji enstitüsü tahrip edildi ve 1946'da Frisch, yeniden açılmış Münih enstitüsüne geri döndüğünde 1950 yılına kadar kaldığı Graz Üniversitesi'nde çalışmaya başladı. 1958'de emekli oldu ama araştırmasına devam etti.

## Özel hayatı

Karl von Frisch, 1964 yılında ölen Margaret Née Mohr ile evlendi. Oğlu Otto von Frisch, 1977-1995 yılları arasında Brunswick doğa tarihi müzesinin direktörlüğünü yaptı.

## Kaynakça
# Biyoloji felsefesi

**Biyoloji felsefesi**; biyoloji ve biyomedikal bilimlerle ilgili epistemoloji, metafizik ve etik sorularını inceleyen felsefe alanıdır. Bilim felsefesi çerçevesinde bulunan oldukça genç bir felsefe dalıdır. Biyolojinin temel prensip ve kuramlarını felsefi açıdan bir daha inceler. Bu cevaplar, sorulan soruya göre ontolojiye, epistemolojiye veya genel bilim felsefesine dayanır.

Klasik soruların bazıları:

* Bir tür nedir?
* Doğal seçilim nedir ve nasıl gerçekleşir?
* Hastalık durumlarını sağlıklı durumlardan nasıl ayırırız?
* Evrim nedir ve dinlerle uyumlu mudur?
* Biyolojide kullanılan fonksiyonel açıklamalar ne türdendir?
* Seçilim bireyleri nedir?
* Yaşam nedir?
* İnsanı insan yapan şeyler nelerdir?
* Ahlaki düşünmenin temeli nedir?

## Dış bağlantılar

* Acta Biotheoretica dergisi:  Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Kaynakça
# Doğal teoloji

**Doğal teoloji**, geçmişteki kullanımıyla fiziko-teoloji, usa ve olağan doğa deneyimine dayalı olarak bir tanrının varlığına ilişkin argümanlar sağlamaya çalışan bir teoloji türüdür.

Bu, onu kutsal metinlere ve/veya dini deneyimlere dayanan vahyedilmiş teolojiden ve ayrıca a priori us yürütmeye dayanan aşkın teolojiden ayırır. Bu nedenle, göksel devinimden sorumlu olan göksel motorların, tanrıların veya tek bir yüce tanrının doğasını açıklamayı amaçlayan bir felsefe türüdür. Aristoteles'in metafizik üzerine risalesi, devinmeyen bir ilk devindiricinin zorunlu varlığını kanıtladığını savlar.

Doğal teolojinin idealleri Eski Ahit'e ve Yunan felsefesine kadar uzanabilir. Bu ideallere ilişkin ilk kaynaklar, Jeremiah ve Solomon'un Bilgeliği (MÖ 50) ve Platon'un Timaeus diyaloğundan (c. 360 BC) gelmektedir.

## Kaynakça
# Madhuri Dixit

| Madhuri Dixit |
| --- |
| Madhuri Dixit, 2022 |
| Doğum | 15 Mayıs 1967 Bombay (Maharashtra, Hindistan) |
| Uğraş | oyuncu |
| Etkin yıllar | 1984–günümüz |
| Evlilik | Shriram Madhav Nene (e. 1999) |
| Resmî site | madhuridixit-nene.com |
| İmza |
|  |

**Madhuri Dixit** (d. 15 Mayıs 1967), Bollywood'da yer aldığı filmlerle tanınan Hint oyuncu. En İyi Kadın Oyuncu dalında dört ve En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu dalında bir tane olmak üzere birçok kez Filmfare Ödülü almıştır. Filmfare En İyi Kadın Oyuncu adaylığında (13) en yüksek sayıyla rekoru elinde bulundurur. 2008 yılında Hindistan Hükûmeti tarafından Hindistan'da dördüncü en büyük sivil ödülü Padma Shri'ye layık görülmüştür.

## Biyografi

Dixit, 15 Mayıs 1967 tarihinde Bombay'da doğdu. Mikrobiyoloji alanında kariyer için Mumbai Üniversitesi'nde okudu. Aynı zamanda eğitimli bir kathak dansçısıydı.

1984 yılında *Abodh* filmi ile Bollywood'da ilk kez sahneye çıktı. Dört yıl sonra yer aldığı *Tezaab* filmi onun oyunculuk kariyerinde önemli bir dönüm noktasıydı. O zamandan bu yana *Dil, Beta, Khalnayak, Raja, Dil To Pagal Hai, Hum Hain Tumhare Sanam, Devdas* gibi filmlerde rol aldı.

*Devdas* (2002) filminin sonrasında, aile yaşamına odaklanmak için kariyerine ara verdi. 2007 yılında *Aaja Nachle* filmi ile oyunculuğa tekrar döndü.

1999'da Dr. Shriram Madhav ile evlenen Dixit iki çocuk annesidir.

## Kaynakça
# Jerome Bruner

**Jerome Seymour Bruner** (1 Ekim, 1915, New York - 5 Haziran 2016), bilişsel psikoloji, bilişsel öğrenme kuramı ve eğitim psikolojisi gibi alanlarda geliştirdiği teorileri ile tanınan Amerikalı psikolog.

## Yaşamı

Bruner, Polonya göçmeni anne babanın çocuğu olarak 1 Ekim 1915'te New York'ta doğdu. Duke Üniversitesi'nde psikoloji lisans eğitimini tamamladıktan sonra, 1939'da Harvard Üniversitesi'nde yüksek lisansını 1941'de doktorasını tamamladı. İlk yayımlanan makalesi 1939 yılında dişi farelerin cinsel davranışlarının timüs özütüne etkisi konusu üzerineydi.

## Öğrenme Kuramı

Buluş yoluyla öğrenme, öğrencinin kendi etkinliklerine ve gözlemlerine dayalı olarak yargıya varmasını teşvik edici bir öğretim yaklaşımıdır. Bruner'e göre öğretmenin rolü, öğrencinin kendi kendine öğrenebileceği ortamı oluşturmaktır. Bruner, buluşla öğrenmenin zihinde tutmayı ve transferi kolaylaştırdığını, öğrenmeyi güdülediğini savunmuştur. Buluş yolunun matematikte geniş uygulama alanı vardır. Buluş yoluyla öğrenme fen bilimleri ve dil öğretiminde de etkili olarak kullanılabilecek bir stratejidir.

## Kaynakça