# Hibrit rejim

**Hibrit rejim** veya **melez rejim** genellikle otoriter bir rejimden demokratik bir rejime (ya da tam tersi) geçişin tamamlanamaması sonucunda ortaya çıkan karma bir siyasi sistem türüdür. Hibrit rejimler otokratik özelliklerle demokratik özelliklerin bir kombinasyonu olarak kategorize edilir ve aynı anda hem siyasi baskıları hem de düzenli seçimleri barındırabilir. Hibrit rejimler genellikle petro-devletler gibi bol doğal kaynaklara sahip gelişmekte olan ülkelerde görülür. Bu rejimler sivil huzursuzluklar yaşasa da on yıllar boyunca nispeten istikrarlı ve inatçı olabilirler. Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana hibrit rejimlerde bir artış olmuştur.

*Hibrit rejim* terimi, otokrasi ya da demokrasi ikilemine karşı çıkan siyasi rejimlere yönelik polimorfik bir görüşten kaynaklanmaktadır. Hibrit rejimlerin modern akademik analizi, demokratik kurumların dekoratif doğasına (seçimler iktidar değişikliğine yol açmaz, farklı medya yayınları hükûmetin bakış açısını yayınlar ve parlamentodaki muhalefet iktidar partisiyle aynı şekilde oy kullanır vb.) odaklanır ve buradan demokratik gerilemenin, otoriterliğe geçişin melez rejimlerin en yaygın temeli olduğu sonucuna varılır. Bazı akademisyenler ayrıca hibrit rejimlerin tam bir diktatörlüğü taklit edebileceğini iddia etmektedir.

## Tarih

 Soğuk Savaş sonrası ülkelerin demokratikleşmesini gösteren harita.
Üçüncü demokratikleşme dalgası, ne tam demokratik ne de tam otoriter olan hibrit rejimlerin ortaya çıkmasına neden olmuştur. Ne illiberal demokrasi kavramı ne de seçimsel otoriterlik kavramı bu melez rejimleri tam olarak tanımlamaktadır.

Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana, bu tür rejimler demokratik olmayan rejimler arasında en yaygın olanlar haline gelmiştir. Otoriter rejimlerin dönüşüm sürecinin sonunda, liberalleşme gerçekleştiğinde sınırlı seçimler şu ya da bu şekilde ortaya çıkmaktadır. Liberal demokrasi her zaman varsayılırken, uygulamada bu süreç temelde "yarı yolda" donmuştur.

1980'lerde daha önce "geçiş dönemi" olarak adlandırılan rejimlerle ilgili olarak hibrit rejim terimi kullanılmaya başlanmış ve güçlendirilmiştir çünkü Thomas Carothers'a göre "geçiş dönemi ülkelerinin" çoğunluğu ne tamamen diktatörlüktür ne de demokrasiyi arzulamaktadır ve genel olarak geçiş dönemi olarak adlandırılamazlar. Bu ülkeler siyasi olarak istikrarlı gri bölgede yer alırlar ve değişimler on yıllar boyunca gerçekleşmeyebilir". Dolayısıyla, hibrit rejimlerin nihayetinde demokrasiye dönüşecekleri varsayımı olmaksızın değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu hibrit rejimler yarı-otoriterlik ya da seçimsel otoriterlik olarak adlandırılmıştır.

 Büyük ölçüde ve önemli ölçüde otokratikleşen (kırmızı) veya demokratikleşen (mavi) ülkeler (2010-2020). Gri renkteki ülkeler büyük ölçüde değişmemiştir.
Hbirit rejimler, bazı demokratik özellikleri korurken daha otoriter bir eğilime sahip olacak şekilde evrimleşmiştir. Otoriter yönetimin temel sorunlarından biri kitlelerden gelen tehditleri kontrol edebilme becerisidir ve hibrit rejimlerdeki demokratik unsurlar kitleler ile elitler arasındaki sosyal gerilimi azaltabilir. Üçüncü demokratikleşme dalgasından sonra bazı rejimler demokrasiye geçişte tıkanmış ve zayıf demokratik kurumların oluşmasına neden olmuştur. Bu durum, geçiş döneminin kritik noktalarında kurumsal sahiplenme eksikliğinden kaynaklanmakta ve rejimi demokrasi ile otokrasi arasında gri bir bölgeye sokmaktadır.

Bu durum bazı akademisyenlerin hibrit rejimlerin kötü işleyen demokrasiler değil, otoriter rejimlerin yeni biçimleri olduğuna inanmalarına neden olmuştur. Kusurlu demokratik istikrar, bu yeni otokrasi biçimlerini açıklamak ve ölçmek için bir göstergedir. Buna ek olarak, siyasi liderlerin onaylanma oranları bu tür rejimlerde önemli bir rol oynamaktadır ve demokratik unsurlar, bu tür liderlerin daha önce kullanmadığı bir araç olan güçlü adam olan bir liderin oylarını artırabilir. Günümüzde 'hibrit rejim', otoriter liderlerin rejimlerini istikrara kavuşturan demokrasi unsurlarını bünyelerine kattıkları ve giderek büyüyen bir siyasi gelişim alanını açıklamak için kullanılan bir terimdir.

## Tanım

Akademisyenler, temel akademik disiplinlerine göre hibrit rejimlerin tanımı konusunda farklılık göstermektedir. "Bazı akademisyenler eksik demokrasilerin ve eksik otokrasilerin hibrit rejimlere örnek olarak görülebileceğini savunurken, diğerleri hibrit rejimlerin hem demokratik hem de otokratik rejimlerin özelliklerini bir araya getirdiğini savunmaktadır." Akademisyenler ayrıca bu rejimlerin geçiş sürecinde mi yoksa doğası gereği istikrarlı bir siyasi sistem mi olduğunu da tartışmaktadır.

1995 yılında Terry Karl, basitçe şu şekilde tanımlanan "hibrit" rejim kavramını ortaya atmıştır:

> demokratik ve otoriter unsurları birleştiren
>
>

Profesör Matthijs Bogaards'a göre hibrit tipler şunlardır:

> bir özelliğin tam gelişiminden yoksun olmadıkları için azalmış alt tipler değil, daha ziyade her iki temel tipin özelliklerinin bir karışımını sergilerler, böylece otokratik ve demokratik boyutları veya kurumları aynı anda birleştirirler
>
>

Pippa Norris hibrit rejimleri şu şekilde tanımlamıştır:

> Yürütme erki üzerindeki zayıf denge ve denetleme mekanizmaları, kusurlu ve hatta askıya alınmış seçimler, parçalanmış muhalefet güçleri, medya özgürlüğü, aydınlar ve sivil toplum örgütleri üzerindeki devlet kısıtlamaları, yargının bağımsızlığının engellenmesi ve hukukun üstünlüğünün göz ardı edilmesi, güvenlik güçlerinin insan haklarını ihlal etmesi ve otoriter değerlere hoşgörü gösterilmesi ile karakterize edilen bir sistem.
>
>

Profesör Henry E. Hale hibrit rejimleri şu şekilde tanımlamıştır:

> Bazı demokratik ve bazı otokratik unsurları önemli bir şekilde birleştiren bir siyasi rejim. Bununla birlikte, bu sadece bir yarı yol kategorisi değildir: hibrit rejimlerin, bir demokraside göreceğimizin yarısı artı bir otokraside göreceğimizin yarısı anlamına gelmeyen kendine özgü dinamikleri vardır.
>
>

Leonardo Morlino hibrit rejimleri şu şekilde tanımlamıştır;

> yaklaşık on yıldır istikrarlı veya istikrarsız bir şekilde varlığını sürdüren, öncesinde otoriterlik, geleneksel bir rejim (muhtemelen sömürge özellikleri taşıyan) veya hatta minimal bir demokrasi bulunan ve sınırlı çoğulculuğun ve bağımsız, özerk katılım biçimlerinin parçalanmasıyla karakterize edilen, ancak minimal demokrasinin dört özelliğinden en az birinin bulunmadığı bir dizi kurum
>
>

Profesör Jeffrey C. Isaac hibrit rejimleri şu şekilde tanımlamıştır:

> Hibrit rejimlerin ortak özelliği, iktidardaki siyasi elitin devlet düzenlemeleri ve siyasi arenayı kendisine haksız avantajlar sağlayacak şekilde kasıtlı olarak yeniden düzenlemesine rağmen, hepsinde rekabet olmasıdır
>
>

## Göstergeler

 Küresel trend raporu Bertelsmann Dönüşüm Endeksi 2022.
Guillermo O'Donnell, Philippe C. Schmitter, Larry Diamond ve Thomas Carothers'a göre hibrit bir rejimin işaretleri şunlardır:

1. Demokrasinin dışsal niteliklerinin varlığı (seçimler, çok partili sistem, yasal muhalefet).
2. Siyasi karar alma sürecinde vatandaşların çıkarlarının düşük derecede temsil edilmesi (örneğin işçi sendikaları gibi vatandaş birliklerinin yetersizliği veya devlet kontrolünde olması).
3. Düşük düzeyde siyasi katılım.
4. Siyasi hak ve özgürlüklerin deklaratif niteliği (resmi olarak aslında zor bir uygulamadır).
5. Vatandaşların siyasi kurumlara olan güveninin düşük olması.

### Demokratik geçiş

#### Otokratlaşma

y. 2010'dan bu yana otokratikleşen (mavi) ülkelerin sayısı demokratikleşenlerden (sarı) daha fazladır
Otokratikleşme olarak da adlandırılan demokratik gerileme, "siyasi gücün kullanımını daha keyfi ve baskıcı hale getiren ve hükümet seçimi sürecinde kamusal çekişme ve siyasi katılım alanını kısıtlayan otokrasiye doğru bir rejim değişikliği sürecidir". Demokratik gerileme, iktidarın barışçıl bir şekilde el değiştirmesi veya özgür ve adil seçimler gibi demokratik kurumların zayıflamasını veya demokrasinin temelini oluşturan bireysel hakların, özellikle de ifade özgürlüğünün ihlal edilmesini içerir.

#### Demokratikleşme

Demokratikleşme, demokratik bir yönde ilerleyen önemli siyasi değişiklikleri de içeren daha demokratik bir siyasi rejime geçiştir. Otoriter bir rejimden tam demokrasiye geçiş, otoriter bir siyasi sistemden yarı demokrasiye geçiş veya yarı-otoriter bir siyasi sistemden demokratik bir siyasi sisteme geçiş şeklinde hibrit bir rejim olabilir.

## Ölçüm

Hükümetler arası ve hükümet dışı kuruluşlar tarafından hazırlanan ve kendi tanımlarına göre dünyanın siyasi sistemlerine ilişkin değerlendirmeler yayınlayan çeşitli demokratik özgürlük endeksleri bulunmaktadır.

### *Demokrasi Endeksi*

Demokrasi endeksi türleri
Economist Intelligence Unit tarafından derlenen *Demokrasi Endeksi*'ne göre, dünya nüfusunun %17,2 ile %20,5'ini kapsayan ve ülkelerin yaklaşık %20'sini temsil eden 34 hibrit rejim bulunmaktadır.

"EIU *Demokrasi Endeksi*, seçim süreci ve çoğulculuk, sivil özgürlükler, hükümetin işleyişi, siyasi katılım ve siyasi kültür olmak üzere beş kategoride gruplandırılmış 60 gösterge üzerinden yapılan değerlendirmelere dayanmaktadır." *Demokrasi Endeksi* hibrit rejimleri aşağıdaki özelliklerle tanımlamaktadır;

* Seçim hileleri veya usulsüzlükleri düzenli olarak meydana gelir
* Siyasi muhalefete baskı uygulanır
* Yolsuzluk yaygındır ve hukukun üstünlüğü zayıf olma eğilimindedir
* Medya baskı altındadır ve taciz edilir
* Yönetişimin işleyişinde sorunlar vardır

 2021 Economist Intelligence Unit *Demokrasi Endeksi*

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Tam demokrasiler**   9.01–10   8.01–9  | **Kusurlu demokrasiler**   7.01–8   6.01–7  | **Hibrit rejimler**   5.01–6   4.01–5  | **Otoriter rejimler**   3.01–4   2.01–3   0–2.00  |

2021 yılı itibarıyla "*Demokrasi Endeksi*" tarafından hibrit rejim olarak kabul edilen ülkeler şunlardır:

* Bangladeş
* El Salvador
* Kuzey Makedonya
* Ukrayna
* Moldova
* Karadağ
* Malavi
* Fiji
* Bhutan
* Madagaskar
* Senegal
* Hong Kong
* Honduras
* Ermenistan
* Liberya
* Gürcistan
* Nepal
* Tanzanya
* Bolivya
* Kenya
* Fas
* Guatemala
* Uganda
* Zambiya
* Sierra Leone
* Benin
* Gambiya
* Türkiye
* Pakistan
* Haiti
* Kırgızistan
* Lübnan
* Fildişi Sahili
* Nijerya

### Küresel Demokrasi Durumu

Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü (IDEA) tarafından hazırlanan "Demokrasinin Küresel Durumu Raporu"na göre 20 adet hibrit rejim bulunmaktadır. "IDEA'nın uzman anketleri ve gözlemsel veriler de dahil olmak üzere 12 farklı veri kaynağından derlediği veriler, oy verme haklarının ne ölçüde kapsayıcı olduğunu, siyasi partilerin kurulma ve seçim kampanyası yapma özgürlüğüne ne ölçüde sahip olduğunu, seçimlerin ne ölçüde serbest olduğunu ve siyasi makamların seçimler yoluyla ne ölçüde doldurulduğunu içermektedir." IDEA hibrit rejimleri şu şekilde tanımlamıştır;

> Otoriterlik unsurlarının demokrasi ile birleşimi (........). Bunlar genellikle demokrasinin biçimsel özelliklerini benimser (iktidar için çok az gerçek rekabete izin verirken) ve temel siyasi ve medeni haklara zayıf saygı gösterir
>
>

2021 yılı itibarıyla "Demokrasinin Küresel Durumu Raporu" tarafından hibrit rejim olarak kabul edilen ülkeler şunlardır:

* Angola
* Benin
* Fildişi Sahili
* Kongo Demokratik Cumhuriyeti
* Etiyopya
* Gabon
* Ürdün
* Kuveyt
* Kırgızistan
* Libya
* Moritanya
* Fas
* Mozambik
* Nijerya
* Sırbistan
* Singapur
* Tanzanya
* Togo
* Tunus
* Türkiye

### V-Dem Enstitüsü

Göteborg Üniversitesi tarafından derlenen V-Dem Enstitüsüne göre 65 adet hibrit rejim bulunmaktadır. V-Dem'in "Dünyanın Rejimleri" göstergeleri dört siyasi rejim tanımlamaktadır: kapalı otokrasiler, seçimli otokrasiler, seçimli demokrasiler ve liberal demokrasiler ile hem seçimli otokrasiler hem de seçimli demokrasiler hibrit rejimler olarak gruplandırılmaktadır.

V-Dem Enstitüsüne göre:

> 2021 yılında dünya nüfusunun %70'i - 5,4 milyar insan - kapalı veya seçimli otokrasilerde yaşamaktadır.
> Dünya nüfusunun sadece %13'ü liberal demokrasilerde, %16'sı ise seçimli demokrasilerde yaşamaktadır.
>
>

### Freedom House

Avrupa Birliği ve çevre ülkeler için Freedom House derecelendirmeleri, 2019.  Özgür  Kısmen özgür   Özgür değil
Freedom House "Orta Avrupa'dan Orta Asya'ya kadar 29 ülkede demokratik yönetişim düzeyini ölçmektedir".

"Freedom House, dünyanın dört bir yanındaki ülke ve bölgelere 10 siyasi hak göstergesi (örneğin, muhalefet partilerinin seçimler yoluyla iktidara gelmeleri için gerçekçi bir fırsat olup olmadığı) ve 15 sivil özgürlük göstergesi (örneğin, özgür ve bağımsız bir medya olup olmadığı) üzerinden puan vermektedir." Freedom House geçiş dönemi veya hibrit rejimleri şu şekilde sınıflandırmaktadır;

> Demokratik kurumların kırılgan olduğu ve siyasi hakların ve sivil özgürlüklerin korunmasına yönelik önemli zorlukların bulunduğu tipik seçim demokrasileri olan ülkeler
>
>

Freedom House analiz ettiği 29 ülkeden 11'ini "Geçiş Dönemi veya Hibrit Rejimler" olarak sınıflandırmıştır;

* Ermenistan
* Gürcistan
* Moldova
* Bosna Hersek
* Kosova
* Ukrayna
* Macaristan
* Arnavutluk
* Sırbistan
* Kuzey Makedonya
* Karadağ

## Tipoloji

 Polity IV tarafından tanımlandığı üzere, farklı siyasi rejimler altında yaşayan dünya vatandaşları.
Yale profesörü Juan José Linz'e göre günümüzde üç ana siyasi sistem türü vardır: demokrasiler, totaliter rejimler ve bu ikisinin arasında yer alan otoriter rejimler ve belirli hibrit rejim türlerini tanımlayan birçok farklı terim.

Akademisyenler genellikle tam bir diktatörlüğü "hibrit bir sistem" üzerinden ya bir otoriterlik ya da totaliterlik biçimi olarak adlandırmaktadır. Seçimle işbaşına gelen otoriter yönetimler pek çok akademisyene göre hibrit değil, başarılı ve iyi kurumsallaşmış istikrarlı otoriter rejimlerdir. Demokratik unsurlar aynı anda hem otoriter amaçlara hizmet edebilir hem de demokratikleşmeye katkıda bulunabilir.

### Seçimsel otoriterlik

Seçimsel otoriterlik demokratik kurumların taklitçi olduğu ve liberal demokratik normların çok sayıda sistematik ihlali nedeniyle aslında otoriter yöntemlere bağlı kaldığı anlamına gelir. Seçimsel otoriterlik rekabetçi ve hegemonik olabilir ve ikincisi mutlaka seçim usulsüzlükleri anlamına gelmez. A. Schedler seçimsel otoriterliği hibrit bir rejim ya da liberal olmayan bir demokrasi değil, otoriter rejimin yeni bir biçimi olarak adlandırmaktadır. Dahası, salt otoriter bir rejim meşruiyet kaynağı olarak seçimlere ihtiyaç duymazken, yöneticinin talebi üzerine atanan alternatifsiz seçimler, bunları yürüten rejimi hibrit olarak değerlendirmek için yeterli bir koşul değildir.

### Seçimli otokrasi

Seçimli otokrasi, demokratik kurumların taklitçi olduğu ve otoriter yöntemlere bağlı kaldığı hibrit bir rejimdir. Bu rejimlerde düzenli seçimler yapılır, ancak seçimler demokratik özgürlük ve adalet standartlarına ulaşamaz.

### İlliberal demokrasi

İlliberal demokrasi, seçimlerin yapılmasına rağmen, sivil özgürlüklerin olmaması nedeniyle vatandaşların gerçek iktidarı kullananların faaliyetleri hakkında bilgi sahibi olamadığı bir yönetim sistemini tanımlar; dolayısıyla açık bir toplum oluşturmaz.

İlliberal bir demokrasinin yöneticileri, güçleri üzerindeki anayasal sınırları görmezden gelebilir veya atlayabilir. Ayrıca azınlığın iradesini de görmezden gelme eğilimindedirler ki bu da demokrasiyi illiberal yapan şeydir. İlliberal bir demokraside seçimler genellikle manipüle edilir veya hileli yapılır, ülkenin liderlerini ve politikalarını seçmek yerine iktidarı meşrulaştırmak ve pekiştirmek için kullanılır.

Bazı teorisyenler illiberal demokrasinin temelde demokratik olmayan hibrit bir rejim olduğunu söyler ve bu nedenle *seçimsel otoriterlik*, *rekabetçi otoriterlik* veya *yumuşak otoriterlik* gibi terimleri tercih ederler.

### Baskın parti sistemi

Baskın parti sistemi veya tek partili baskın sistem, tek bir siyasi partinin seçim sonuçlarına sürekli olarak muhalefet grupları veya partileri üzerinde hakim olduğu bir siyasi oluşumdur. Birden fazla dönem üst üste iktidarda kalan herhangi bir iktidar partisi baskın parti olarak kabul edilebilir (*hegemonik parti* olarak da adlandırılır). Bazı baskın partiler, iktidarda kaldıkları süre göz önünde bulundurularak doğal iktidar partisi olarak adlandırılmıştır.

Baskın partiler ve onların bir devlet üzerindeki hakimiyeti, çok partili bir sistemde (özellikle başkanlık yönetim sistemlerinde) tek taraflı seçim ve parti dizilimlerinden doğar ve bu haliyle belirli bir parti etrafında karmaşık bir şekilde örgütlenmiş tek parti sistemi altındaki devletlerden farklılık gösterir. Bazen "*de facto* tek parti devleti" terimi, tek parti sisteminden farklı olarak (en azından nominal olarak) demokratik çok partili seçimlere izin veren, ancak mevcut uygulamalar veya siyasi güç dengesi muhalefetin iktidarı kazanmasını etkili bir şekilde engelleyen ve dolayısıyla tek parti devletine benzeyen hakim parti sistemlerini tanımlamak için kullanılır.

Baskın parti sistemleri, dar veya dengeli rekabet ve işbirliği ile karakterize edilen ve sürdürülen eştoplumlaştırmacılık, büyük koalisyonlar ve iki partili sistemler gibi diğer baskın çok partili yapıların siyasi dinamiklerinden farklıdır.

### Delegatif demokrasisi

Siyaset biliminde delegatif demokrasi, Sezarizm, Bonapartizm veya caudillismo'ya yakın bir yönetim biçimi olup, yeni oluşturulan demokratik olmayan bir hükûmette güçlü bir lidere sahiptir. Bu kavram, Arjantinli siyaset bilimci Guillermo O'Donnell tarafından ortaya atılmıştır ve O'Donnell, temsili demokrasinin var olduğu şekliyle genellikle yalnızca gelişmiş kapitalist ülkelerle bağlantılı olduğunu belirtmektedir. Ancak yeni kurulan demokrasiler tam anlamıyla temsili demokrasiler olma yolunda ilerlemiyor gibi görünüyor. O'Donnell eski delegatif demokrasiler olarak adlandırmaktadır, çünkü bu demokrasiler tam olarak konsolide olmamışlardır ancak kalıcı olabilirler.

Temsili bir demokrasinin var olabilmesi için önemli bir etkileşim etkisi olmalıdır. Başarılı örneklerde, demokratik siyasi kurumların oluşturulması ve güçlendirilmesi konusunda büyük özen gösteren ve geniş destek gören siyasi liderlerden oluşan belirleyici bir koalisyon bulunmaktadır. Buna karşın, delegasyon biçimi kısmen demokratiktir, çünkü başkan halk adına hareket etme ve eylemlerini haklı gösterme özgürlüğüne sahiptir. Başkan, seçime girerken verdiği sözlere benzemese bile "uygun gördüğü şekilde yönetebilir". Başkan sadece bir siyasi partiyi değil, Kongre ve yargıyı da kapsayacak şekilde tüm ulusu temsil ettiğini iddia eder.

O'Donnell'ın delegatif demokrasi kavramı yanıltıcı olmakla eleştirilmiştir, çünkü dünya çapında mevcut birçok demokratik yönetimin özünü oluşturan delegatif modeli olumsuz bir kavram haline getirmektedir.

### Diktablanda

*Dictablanda*, sivil özgürlüklerin yok edilmek yerine korunduğu iddia edilen bir diktatörlüktür. *Diktablanda* kelimesi, İspanyolca *dictadura* ("diktatörlük") kelimesinden bir kelime oyunudur ve kendi başına "sert" anlamına gelen *dura* kelimesini "yumuşak" anlamına gelen *blanda* ile değiştirir.

Bu terim İspanya'da ilk kez 1930 yılında Dámaso Berenguer'in Miguel Primo de Rivera y Orbaneja'nın yerine iktidardaki diktatörlük hükûmetinin başına geçmesi ve Berenguer tarafından getirilen bazı sert önlemleri yürürlükten kaldırarak ülkedeki gerilimi azaltmaya çalışmasıyla kullanılmaya başlanmıştır. Ayrıca Francisco Franco'nun İspanyol Devleti'nin son yıllarına ve Meksika'daki Kurumsal Devrimci Partinin (PRI) 70 yıllık hegemonik yönetimine atıfta bulunmak için ya da Augusto Pinochet tarafından kendisine rejimi ve hükûmeti hakkındaki suçlamalar sorulduğunda kullanılmıştır.

Benzer şekilde, aynı kelime oyunu Portekizcede *ditabranda* veya *ditamole* olarak yapılmaktadır. Şubat 2009'da Brezilya gazetesi *Folha de S.Paulo*, Brezilya'daki askeri diktatörlüğü (1964-1985) "ditabranda" olarak sınıflandıran ve tartışma yaratan bir başyazı yayınladı.

### Güdümlü demokrasi

*Yönetilen demokrasi* olarak da adlandırılan güdümlü demokrasi, fiilen otoriter bir hükûmet veya bazı durumlarda otokratik bir hükûmet olarak işlev gören resmi olarak demokratik bir hükûmettir. Bu tür hibrit rejimler özgür ve adil seçimlerle meşrulaştırılır, ancak devletin politikalarını, güdülerini ve hedeflerini değiştirmez. Bu kavram aynı zamanda yarı demokrasi ya da *anokrasi* ile de ilişkilidir.

Başka bir deyişle, hükûmet seçimleri kontrol eder, böylece halk kamu politikasını gerçekten değiştirmeden tüm haklarını kullanabilir. Temel demokratik ilkeleri takip etseler de otoriterliğe doğru büyük sapmalar olabilir. Yönetilen demokrasi altında, devletin sürekli olarak propaganda tekniklerini kullanması, seçmenlerin politika üzerinde önemli bir etkiye sahip olmasını engeller.

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Endonezya'da 1959'dan 1966'ya kadar Sukarno yönetimi altındaki hükümet yaklaşımı için kullanılmıştır. Bugün Rusya'da yaygın olarak kullanılmaktadır ve Kremlin teorisyenleri, özellikle de Gleb Pavlovsky tarafından yaygın uygulamaya sokulmuştur.

### Liberal otokrasi

Liberal otokrasi, liberalizm ilkelerini takip eden demokratik olmayan bir hükûmettir. 20. yüzyıla kadar Batı Avrupa'daki çoğu ülke "liberal otokrasi ya da en iyi ihtimalle yarı demokrasi" idi. "Klasik liberal otokrasi" örneklerinden biri Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'ydu. Fareed Zakaria'ya göre, daha yakın tarihli bir örnek 1 Temmuz 1997'ye kadar İngiliz Kraliyeti tarafından yönetilen Hong Kong'dur. Zakaria, 1991 yılına kadar "hiçbir zaman anlamlı bir seçim yapılmadığını, ancak hükümetinin anayasal liberalizmin örneğini teşkil ettiğini, vatandaşlarının temel haklarını koruduğunu ve adil bir mahkeme sistemi ve bürokrasi yönettiğini" söylemektedir.

### Yarı demokrasi

Anokrasi veya yarı demokrasi, kısmen demokrasi ve kısmen diktatörlük veya "demokratik ve otokratik özelliklerin karışımı bir rejim" olarak gevşek bir şekilde tanımlanan bir yönetim biçimidir. Bir başka tanım ise anokrasiyi "muhalif grup davranışları yoluyla bazı katılım araçlarına izin veren ancak şikayetleri giderecek mekanizmaların tam olarak geliştirilmediği bir rejim" olarak sınıflandırmaktadır. "Yarı demokratik" terimi ise demokratik ve otoriter unsurları bir arada barındıran istikrarlı rejimler için kullanılmaktadır. Akademisyenler ayrıca anokrasileri otoriteyi, siyasi dinamikleri ve politika gündemlerini sürdürme kabiliyetleri bakımından otokrasilerden ve demokrasilerden ayırmaktadır. Benzer şekilde, bu rejimler nominal miktarda rekabete izin veren demokratik kurumlara sahiptir.

### Kusurlu demokrasi

Kusurlu demokrasiler, 21. yüzyılın başında siyaset bilimciler Wolfgang Merkel, Hans-Jürgen Puhle ve Aurel S. Croissant tarafından totaliter, otoriter ve demokratik siyasi sistemler arasındaki ayrımları inceltmek amacıyla ortaya atılmış bir kavramdır. Gömülü demokrasi kavramına dayanmaktadır. Kusurlu demokrasinin dört biçimi vardır ve her ulusun kusurluluk noktasına nasıl ulaştığı farklılık gösterir. Yinelenen bir tema, bölgedeki çevre ulusların etkilerini de içeren ulusun coğrafi konumudur. Kusurlu demokrasilerin diğer nedenleri arasında modernleşme yolu, modernleşme düzeyi, ekonomik eğilimler, sosyal sermaye, sivil toplum, siyasi kurumlar ve eğitim yer almaktadır.

### Gömülü demokrasi

Gömülü demokrasi, demokratik yönetimin demokratik kısmi rejimler tarafından güvence altına alındığı bir yönetim biçimidir. "Gömülü demokrasi" terimi, gömülü bir demokrasi için gerekli olan "birbirine bağlı beş kısmi rejim" tanımlayan siyaset bilimciler Wolfgang Merkel, Hans-Jürgen Puhle ve Aurel Croissant tarafından ortaya atılmıştır: seçim rejimi, siyasi katılım, sivil haklar, yatay hesap verebilirlik ve seçilmiş temsilcilerin yönetme gücü. Bu beş iç rejim, hükûmetin gücünü kontrol etmek için birlikte çalışırken, dış rejimler de yerleşik demokrasileri güvence altına almaya ve istikrara kavuşturmaya yardımcı olur. Tüm bu rejimler birlikte, yerleşik bir demokrasinin üç temel ilkesi olan özgürlük, eşitlik ve kontrol tarafından yönlendirilmesini sağlar.

## Ayrıca bakınız

* Otoriteryen demokrasi
* Delegatif demokrasi
* Demokrasi türleri

## Notlar

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

## Dış bağlantılar

* Hibrit Kavramlar ve Hibritlik Kavramı 6 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Avrupa Siyasi Araştırmalar Konsorsiyumu (İngilizce)
* Demokrasi verileri: araştırmacılar demokrasiyi nasıl ölçer? 3 Nisan 2023 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Our World In Data (İngilizce)