# Basra Körfezi

| Basra Körfezi |
| --- |
|  |
| Havza |
| Ülke(ler) | Ülkeler listesi |
| Konum | Arap Yarımadası, Asya |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
| Genel bilgiler |
| Aktığı yer | Hint Okyanusu |
| Tür | Deniz |
| Akarsu (gelen) | Fırat nehri |
| Akarsu (giden) | Umman Körfezi |
| Uzunluk | 989 km |
| Ortalama derinlik | 50 m |
| En derin noktası | 90 m |
| Yüzölçümü | 251.000 km2 |
| Wikimedia Commons |
|  |

Basra Körfezi'ne kıyısı olan ülkeler8.-9. yüzyıla ait Basra Körfezi HaritasıBir kum fırtanısı altında Basra Körfezi'nin uydudan görünümü
**Basra Körfezi,** (Farsça: **خليج فارس**, *Halîc-î Fars*; Arapça: **الخليج العربي**, a*l-Halîc al-Arabî*), Arap Yarımadası'nın kuzeydoğusu ile İran'ın güneybatısı arasında kalan Hint Okyanusu'na bağlı körfez. Dünyanın en önemli petrol ve doğalgaz yatakları bu bölgede bulunmaktadır. Basra Körfezi, doğuda Hürmüz Boğazı ile Umman Denizi'ne bağlanır ve bu körfezin kıyısının kuzeybatı kesimini Arvandrud Deltası oluşturur.

## Etimolojik kökeni

Körfezin bilinen en eski adı *Fars Körfezi*'dir. Ancak körfez kıyılarının Arap fetihleriyle ele geçmesi ve Arap denizcilerin Asya kıtasında koloniler kurabilecek kadar gelişmesi sonucu aynı ismin Arapça telaffuzu olan *Halic-î Fersî* tanımı doğmuştur.

18. yüzyıldan itibaren körfezin Türkçe adı, körfezin kıyısındaki en gelişmiş yerleşim yeri olan Basra kentinden dolayı *Basra Körfezi* olmuştur. İran, bölgenin Fars ismini korumak için 2010 yılından itibaren 30 Nisan gününü *Millî Fars Körfezi Günü* ilan etmiştir. Ancak özellikle körfeze kıyısı olan Arap ülkeleri tarafından bölge, Arap Körfezi anlamına gelen *el-Halîc'el-Arabî* şeklinde adlandırılmaktadır. Birleşmiş Milletler ise bölgenin tarihi isminden dolayı *Fars Körfezi* ismini tercih etmektedir.

## Coğrafî konumu

Yüzölçümü 240.000 km²'ye varan bu iç denizin Irak kıyılarında Şattülarap'ın ağzından başlayarak Hürmüz Boğazı çıkışına kadar olan uzunluğu 975 km, en geniş yerinde eni ise 370 kilometredir. Genel olarak körfezin derinliği İran'a yakın taraflarda 90–110 m arasında iken Arap kıyılarında ortalama 35 m civarındadır. Esasen sığ olan körfez bölgesinde Fırat, Dicle ve diğer nehirlerin taşıdıkları kum ve çamurlar da gittikçe denizi doldurmakta ve özellikle kuzey kıyılar güneye doğru ilerlemektedir. Önceleri bu kıyıların çok daha yukarıda oldukları ve Fırat ile Dicle'nin ayrı yerlerden denize döküldükleri bilinmektedir. Nehir sularının azlığı ve aşırı buharlaşma dolayısıyla körfezin suyu oldukça tuzludur. Dünya petrol üretiminin üçte biri körfez bölgesinde gerçekleştirilirken yine dünya petrol rezervlerinin üçte ikisi de bu bölgede bulunmaktadır. Petrol zenginliğine ilave olarak Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi ülkelerde bol miktarda doğal gaz da çıkmaktadır.

## Kıyısı olan ülkeler

* İran
* Kuveyt
* Suudi Arabistan
* Bahreyn
* Katar
* Birleşik Arap Emirlikleri
* Umman
* Irak

## Tarihî önemi

1980 ile 1988 arasında süren İran-Irak Savaşı'nın odak noktasıdır. 1991 yılında Körfez Savaşı'nda da temel olmuştur.

25 Mayıs 1981 tarihinde Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nden oluşan 6 ülke, ekonomik, siyasal ve sosyal hedefleri olan Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi kurmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Persian Gulf Online18 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* 1988 yılında Pers Körfezi üzerinde trajedi 30 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (ABC Channel)
* Anglo-Ottoman confrontation in the Persian Gulf