Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Valletta

| Valletta Il-Belt Valletta Ċittà Umilissima |
| --- |
| Şehir ve yerel konsey |
| Humilissima Civitas Valletta |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
| Takma ad: Il-Belt |
| Slogan: Città Umilissima |
|  Valetta yerel konseyinin sınırları |
| VallettaValetta'nın Malta'daki konumu |
| Ülke |  Malta |
| Ada | Malta |
| İdare |
|  • Belediye başkanı | Alexiei Dingli (PN) |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 0.8 km² |
| Nüfus (Aralık 2008) |
|  • Toplam | 6.098 |
|  • Yoğunluk | oto/km² |
| Posta kodu | VLT |
| Alan kodu | 356 |
| **Resmî site** cityofvalletta.org
 |
| Aşağı Barrakka Bahçeleri ve Anıtı |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Konum |  Malta |
| Kriter | Kültürel: i, vi |
| Referans | 131 |
| Tescil | 1980 (4. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |
|  |

**Valletta** (La Citta Valletta, Maltaca: Il-Belt ("Şehir"), Malta Şövalyeleri dönemindeki resmî adı: Humilissima Civitas Valletta), Malta'nın başkentidir. Nüfusu 7650'dir.

Şehrin adı, Osmanlı'nın saldırı girişimini geri çeviren Malta Şövalyeleri tarikatının büyük ustası Jean de Valette'dan alındı.

Şehrin tarihi bölgeleri 1980 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edildi.

## Coğrafya

Ülkeyi oluşturan adaların en büyüğü olan Malta'da yer alır. Marsamxett ve Grand Harbour (Büyük Liman) adları verilen iki doğal limana sahip Valletta yarımadası aynı zamanda Malta'nın başlıca liman şehridir.

## İklim

|  **Valletta iklimi**  |
| --- |
| Aylar
 | Oca
 | Şub
 | Mar
 | Nis
 | May
 | Haz
 | Tem
 | Ağu
 | Eyl
 | Eki
 | Kas
 | Ara
 | Yıl
 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
 | 15,6
 | 15,6
 | 17,3
 | 19,8
 | 24,1
 | 28,6
 | 31,5
 | 31,8
 | 28,5
 | 25,0
 | 20,7
 | 17,1
 | 23,0
 |
| Ortalama sıcaklık (°C)
 | 12,8
 | 12,5
 | 13,9
 | 16,1
 | 19,8
 | 23,9
 | 26,6
 | 27,2
 | 24,7
 | 21,5
 | 17,7
 | 14,4
 | 19,3
 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
 | 9,9
 | 9,4
 | 10,6
 | 12,4
 | 15,5
 | 19,1
 | 21,7
 | 22,6
 | 20,8
 | 18,1
 | 14,6
 | 11,6
 | 15,5
 |
| Ortalama yağış (mm)
 | 98,5
 | 60,1
 | 44,2
 | 20,7
 | 16,0
 | 4,6
 | 0,3
 | 12,8
 | 58,6
 | 82,9
 | 92,3
 | 109,2
 | 595,8
 |
| *Kaynak: MaltaWeather.com* |

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Valletta ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* VisitMalta.com - Valletta
* Street map detailing the attractions and centres of culture in Valletta 25 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Valletta - GuidetoMalta.net 30 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Galeri

Senglea'dan Valleta'nın güney sahilinin panoramik manzarası.
* Valletta
* Valletta Cumhuriyet(republic) caddesi.
* The Grandmaster's Palace

## Kaynakça
# Çeboksarı

| Çeboksarı Vedasuar (1459) Çeboksar (1469) Shaboghjer (1595) |
| --- |
| Şehir |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
| Ülke | Rusya |
| Özerk Cumhuriyet | Çuvaşistan Cumhuriyeti |
| Şehir | Çeboksarı |
| Kuruluş tarihi | 13.yy. |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 251 km² |

**Şupaşkar** veya **Çeboksarı** (Çuvaş alfabesinde: Шупашкар, Rusça: Чебоксары *Çeboksarı*), Çuvaşistan'ın İdil Nehri'nin kıyısında yer alan başkentidir. Nüfusu 453.700'dür. Bazı kaynaklarda "Çubuksaray" adıyla da anılır.

## Tarihi

Arkeolojik veriler ışığında şehrin 13-14. yüzyılda kurulduğu anlaşılmaktadır. Pizzigani'nin 1367 tarihli haritasında isimsiz olarak konumu gösterilmiştir. 1459 yılında Fra Mauro haritasında Vedasuar olarak geçer, Çuvaşça Orta Suvar demektir. 1469'dan itibaren kayıtlarda Çeboksar olarak anılır.

Arapça kaynaklara göre 1236 yılında Bulgar şehriyle beraber diğer İdil Bulgar şehirleri yıkılmıştı. Moğollardan kaçan Bulgarlar Rusya topraklarına sığındı ve Büyük Prens Yuri Bulgarları Volga yakınlarındaki şehirlere yerleştirdi. 1238-1242 yılları arasında Volga Bulgaristan'dan göç dalgası sürdü. Ayaklanmalar 1243'te Bulgar Ulusu'nun kurulmasıyla bir süreliğine kesilince, Bulgar Ulusu önemli bir ticari merkez oldu ve şehirler yeniden inşa edildi, böylece göç dalgası da durdu. Bu süreçte Volga yakınlarına yerleştirilen Bulgarların arkeolojik veriler ışığında daha önce küçük bir idari ve askeri bölge olan Çeboksarı'ya yerleştiği, şehrin 13'üncü yüzyılda çoğunlukla Suvardan gelen göçebeler tarafından kurulduğu düşünülmektedir. Şehrin nüfusu, 14. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Bulgar şehirleri yeniden yakılıp yıkılmaya başladığında artmış olmalıdır. (Bkz. Bulgar Ulusu'nun yıkılışı)

Fra Mauro'nun haritasında Vedasuar'ın konumu
## Kardeş şehirler

* Antalya, Türkiye

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Çeboksarı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Çerkessk

Çerkessk arması
**Çerkessk** (Adigece: *Şerdjesqale/Шэрджэскъалэ*; Karaçayca: *Çerkes-Şahar*), Rusya Federasyonu üyesi Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nin başkenti.

## Tarihçe

1804 yılında Ruslar tarafından Adigelerden ele geçirilen ve Kuban Irmağı'nın doğu kıyısında bulunan stratejik bir yerde bir Rus askeri kalesi olarak kuruldu. İlk adı *Batalpaşinsk* idi. Bu ad 1787'de bu yerde Osmanlılar ve müttefikleri Adigeler ile Ruslar arasında yapılan bir savaşta Ruslar tarafından tutsak alınmış olan Osmanlı birlikleri komutanı Battal Paşa'dan gelmektedir.

Nüfusu 117.100 olup (2005) bu nüfusun %35'i Çerkes (Adıge), %20.7'si Karaçay, %11.5'i Abaza (Abazin) kökenlidir.

Bir Kazak yerleşimi (stanitsa) olan Batalpaşinsk 1931'de kent statüsü elde etti. Batalpaşinsk 1922-1926 yılları arasında Karaçay-Çerkes Özerk Oblastı merkezi iken 1926'da oblastın "Karaçay Özerk Oblastı" ve "Çerkes Ulusal Okruğu" biçiminde ikiye bölünmesiyle oluşan Çerkes Ulusal Okruğu'nun merkezi, 1928-1957 yılları arasında da Çerkes Özerk Oblastı'nın merkezi oldu. Kent 1934'te Sulimov, 1937'de Ejovo-Çerkessk, 1939'da da Çerkessk adını aldı.

1943'te Kazakistan'a sürülmüş olan Karaçayların 1956'da aklanmaları ve eski yerlerine dönmeleri üzerine 5 Ocak 1957'de, 12 Ocak 1922'de kurulmuş ve 1922'de ikiye bölünmüş olan eski Karaçay-Çerkes Özerk Oblastı toprakları yeniden birleştirildi ve Karaçay-Çerkesya, 1922'de olduğu gibi yeniden canlandırıldı. Oblast 3 Temmuz 1991'de cumhuriyet oldu.

Çerkessk'te 5 resmî dile (Kabardey-Çerkesçe, Karaçay-Balkarca, Abazaca, Nogayca ve Rusça) ait kültürel kurumlar, basın, radyo ve televizyon yayını vardır. Fiili resmî dil Rusça olup resmî yazışmalar bu dilde yapılmaktadır.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Çerkessk ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Elista

| Elista Элст |
| --- |
| Элиста |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
|  Kalmık Cumhuriyeti'nin Rusya'daki konumu |
| Ülke |  Rusya |
| Bölge | Güney |
| Cumhuriyet | Kalmık Cumhuriyeti |
| İdare |
|  • Belediye Başkanı | Radi Burulov |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 208 km² |
| Rakım | 120 m |
| Nüfus (2008) |
|  • Toplam | 102.657 |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (MSK) |
| Posta kodları | 3580xx +7 84722 (tel) 85 401 (OKAT) |
| Alan kodu | 08 |
| **Resmî site** Elista'nın resmî sitesi |

**Elista** (Kalmıkça: Элст, Rusça: Элиста), Rusya'ya bağlı Kalmık Cumhuriyeti'nin başkenti.

Rus İmparatorluğu'nun Astrahan Guberniyası'na bağlı küçük bir yerleşim olarak 1856'da kuruldu ve Şubat 1918'de Sovyetlerin eline geçti. 1927'de şehir kurulmaya başlanıp 4 Kasım 1920'de kurulmuş olan Kalmık Özerk Oblastı'nın idarî merkezi oldu ve 1930'da şehir (gorod) statünü aldı. 1935'te Kalmık Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulunca onun başkenti oldu.

II. Dünya Savaşı'nda Mavi Durum sırasında 12 Ağustos 1942'de Nazi Almanyası'nın ve 31 Aralık 1942'de Kızıl Ordu'nun eline geçti. Stalin rejim karşıtı olan Kalmıkların Almanlara yardım ettiği gerekçesiyle 1943'te Kalmık Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti feshedilip 1944'te Kalmıkların çoğu Sibiriya'ya sürgüne gönderildi. Ardından Kalmıkların yerine Ruslar yerleştirildi ve şehrin adı da Stepnoy (Степной) olarak değiştirildi. Stalin'in ölümünden sonra Kruşçev döneminde 1957'de Kalmık Özerk Oblastı tekrar kuruldu (1958'de Kalmık Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti oldu) ve Kalmıkların dönüşüne izin verilip şehrin adı tekrar Elista oldu.

5 Ekim 1996'da Kalmık Cumhuriyeti'nin en büyük Budist tapnağı olan Syakyusn-Syume (Сякюсн-Сюме) tamamlandı.

Wikimedia Commons'ta Elista ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Udmurtya

|  |
| --- |
| **Udmurtya cumhuriyeti Удмуртская Республика Удмурт Республика** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Udmurtya bayrağı
 | Udmurtya arması
 |

 |
| **Milli Marş:** Udmurtya Millî Marşı
 |
| **Konum** |
| Udmurtya cumhuriyeti |
| **Yönetim** |
| **Ülke:** |  Rusya |
| **Federâl Bölge:** | Volga Federal Bölgesi
 |
| **Ekonomik Bölge:** | Urallar Ekonomik Bölgesi
 |
| **Başkent:** | İjevsk
 |
| **Başkan:** | Alexander Volkov
 |
| **Anayasa:** | Udmurtya Cumhuriyeti Anayasası
 |
| **Genel bilgiler** |
| **Yüzölçüm:** | 42 km² (16 sq mi)
 |
|  - **Rusya içinde:** | 57 |
| **Nüfus:** | 1.570.316
 |
|  - **Rusya içinde:** | 29 |
|  - **Şehir nüfusu:** | %69,7 |
|  - **Köy nüfusu:** | %30,3 |
|  - **Yoğunluk:** | 37.300 /km² (96.606 /sq mi) |
| **Diğer bilgiler** |
| **Dili:** | Udmurtça ve Rusça
 |
| **Kuruluş tarihi:** | 4 Kasım 1920
 |
| **Kodu:** | 18
 |
| **ISO 3166-2:RU:** | RU-UD
 |
| **Resmî İnternet sayfası:** |
 |

**Udmurtya Cumhuriyeti** (Rusça: Удму́ртская респу́блика; Udmurtça: Удмурт Элькун, Udmurt Elkun) veya Udmurtya (Удму́ртия), Rusya'ya bağlı bir federal bölge.

1740 yılına kadar paganizmin farklı bir kolundaki dini inançlarını ve dillerini koruyan Permik halklardan Udmurtlar, çarlığın etkisiyle Hristiyanlığı benimsedi.
Çarlık Rusya'sı, 1756 yılından itibaren bölgenin imarına büyük önem verdi. Çünkü zengin demir ve bakır yataklarına sahip Uralların bu bölgesi, Çarlığın en önemli cevher sağlayan eyaleti oldu. İlk özel demir çelik fabrikası 1759 yılında kuruldu.
19. yüzyılın ikinci yarısında Udmurtya'da sanayi ve kültür hızlı bir gelişme sağladı
Udmurtlar'da ulusal bilinç 1917 devrimi sonrası başladı. Udmurtya'ya verilen özerklik 1934 yılında daha da ileri düzeye taşındı, Udmurt Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti (UASSR) adıyla kendi sınırları içinde yönetim birimlerini kurdu.
1990 yılından bu yana UASSR, onun Yüksek Sovyet karar uyarınca, Udmurtia Cumhuriyeti adı olmuştur. 1993 yılında Udmurtia Cumhuriyeti bayrağını tanıttı. Amblem ve Udmurtia marşı 1994 yılında doğrulanmıştır.

## Zaman Dilimi

Udmurtia Samara saat dilimi'ndedir (SAMT/SAMST). UTC ye olan zaman farkı +0400 (SAMT)/+0500 (SAMST).

## Nüfus ve demografi

|  | 1926
 | 1939
 | 1959
 | 1970
 | 1979
 | 1989
 | 2002
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Udmurt
 | 395.607 (%52,3)
 | 480.014 (%39,4)
 | 475.913 (%35,6)
 | 484.168 (%34,2)
 | 479.702 (%32,1)
 | 496.522 (%30,9)
 | 460.584 (%29,3)
 |
| Besermyan
 | 9.200 (%1,2)
 | 2.998 (%0,2)
 |
| Rus
 | 327.493 (%43,3)
 | 679.294 (%55,7)
 | 758.770 (%56,8)
 | 809.563 (%57,1)
 | 870.270 (%58,3)
 | 945.216 (%58,9)
 | 944.108 (%60,1)
 |
| Tatar
 | 19.248 (%2,5)
 | 40.561 (%3,3)
 | 71.930 (%5,4)
 | 87.150 (%6,1)
 | 99.139 (%6,6)
 | 110.490 (%6,9)
 | 109.218 (%7)
 |
| Diğer
 | 4.716 (%0,6)
 | 19.481 (%1,6)
 | 30.314 (%2,3)
 | 36.794 (%2,6)
 | 43.061 (%2,9)
 | 53.435 (%3,3)
 | 53.408 (%3,4)
 |

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Udmurtya ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Kişinev

| Kişinev *Chișinău* |
| --- |
| Başkent |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
| KişinevKişinev'in Moldova'daki konumu |
| Ülke |  Moldova |
| Belediye | Kişinev |
| Alt idari birimler |
Liste
* Bankya
* Buiucani
* Botanica
* Râşcani
* Ciocana
 |
| İdare |
|  • Belediye başkanı | Ion Ceban (MAN) |
| Yüzölçümü |
|  • Başkent | 120 km² |
| Rakım | 85 m |
| Nüfus (2007) |
|  • Başkent | 685.900 |
|  • Yoğunluk | 4938/km² |
|  • Kent | 820,500 |
|  • Kent yoğunluğu | 3.291/km² (8.520/mil²) |
|  • Metropol | 911,400 |
|  • Metropol yoğunluğu | 549,19/km² (142.230/mil²) |
| Zaman dilimi | UTC+02.00 (DAS) |
|  • Yaz (YSU) | UTC+03.00 (DAYS) |
| Posta kodu | MD-20xx |
| Alan kodu | +373 22 |
| **Resmî site** chisinau.md |

**Kişinev** (Rumence: Chișinău), Moldova'nın başkenti ve en büyük şehridir. Şehir, Moldova'nın ana sanayi ve ticaret merkezidir. Ülkenin ortasında, Dinyester Nehri'nin bir kolu olan Bîc Nehri üzerinde yer almaktadır. 2024 Moldova nüfus sayımının sonuçlarına göre, şehrin nüfusu 567.000'den fazla iken, Kişinev Belediyesi'nin (şehrin kendisi ve diğer yakın yerleşim yerlerini içerir) nüfusu 720.000'den fazla kişidir. Kişinev, Moldova'nın ekonomik olarak en müreffeh yerleşim yeri ve ülkenin en büyük ulaşım merkezidir. Moldova nüfusunun neredeyse üçte biri metropol alanında yaşamaktadır.

Moldova'nın şarapçılık tarihi en az MÖ 3000 yılına kadar uzanmaktadır. Başkent Kişinev, her yıl ekim ayında ulusal şarap festivaline ev sahipliği yapmaktadır. Şehrin binaları II. Dünya Savaşı ve depremler sırasında önemli ölçüde hasar görmüş olsa da, zengin bir mimari miras hala mevcuttur. Ayrıca, savaş sonrası Sosyalist gerçekçilik ve Brütalist mimari tarzlarında tasarlanmış çok sayıda bina bulunmaktadır.

Şehrin merkez tren istasyonu, Rus-İmparatorluk mimari tarzına sahiptir ve Romanya'ya doğrudan demiryolu bağlantısı sağlamaktadır. İsviçre-İtalyan-Rus mimar Alexander Bernardazzi, Kişinev Belediye Binası, Aziz Theodore Kilisesi ve Aziz Panteleimon Kilisesi de dahil olmak üzere şehrin birçok binasını tasarlamıştır. Şehirde Ulusal Güzel Sanatlar Müzesi, Moldova Devlet Üniversitesi, Brancusi Galerisi ve 236.000'den fazla sergiye ev sahipliği yapan Moldova Ulusal Tarih Müzesi bulunmaktadır.

Şehrin kuzeyinde, Rusya İmparatoru I. Alexander'dan sürgündeyken Alexander Puşkin'in yaşadığı evin de bulunduğu hareketli pazarlar vardır. Bu ev şimdi müze olarak düzenlenmiştir.

* Moldov - %72,8
* Rus - %13,7
* Ukraynalı - %8,4
* Bulgar - %1,2
* Gagauz - %0,9
* Diğerleri - %2,9

## Kardeş şehirler

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Grenoble, Fransa (1977)
* Kingston upon Hull, Birleşik Krallık (1982)
* Reggio Emilia, İtalya (1989)
* Mannheim, Almanya (1989)
* Sacramento, Kaliforniya (1990)
* Odessa, Ukrayna (1994)
 | * Bükreş, Romanya (1999)
* Kiev, Ukrayna (1999)
* Erivan, Ermenistan (2000)
* Minsk, Belarus (2000)
* Tel Aviv, İsrail (2000)
* Patras, Yunanistan (2004)
 | * Ankara, Türkiye (2004)
* Yaş, Romanya (2008)
* Tiflis, Gürcistan (2011)
* Buenos Aires, Arjantin (2011)
* Alba Iulia, Romanya (2011)
* Çernivtsi, Ukrayna (2014)
 |

## Kaynakça

 Wikimedia Commons'ta **Kişinev** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
# Mahaçkale

| Mahaçkale МахІачхъала, Махачкала |
| --- |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
| MahaçkaleMahaçkale'nın Dağıstan'daki konumu |
| Ülke |  Rusya |
| Federal Bölge | Kuzey Kafkasya |
| Federe Yapılanması |  Dağıstan Cumhuriyeti |
| Zaman dilimi | UTC+03.00 (MZD) |
| **Resmî site**  |

**Mahaçkale** veya **Mahaçkala** (Kumukça: Anсi, Ancikala, Rusça: Махачкала; Avarca: МахIачхъала; Lakça: МахIачкъала, Анжи), Rusya'nın Dağıstan eyaletinin başkenti ve en büyük şehridir. Hazar Denizi kıyısında yer alan şehir, 468,13 kilometrekarelik (180,75 mil kare) bir alanı kaplamakta ve 623.254'ten fazla sakini bulunmaktadır. Şehir yerleşim alanı ise 3.712 kilometrekarelik (1.433 mil kare) bir alanı kaplamakta ve yaklaşık 1 milyon sakini barındırmaktadır. Mahaçkala, Kafkasya'nın dördüncü büyük şehri, Kuzey Kafkasya ve Kuzey Kafkasya Federal Bölgesi'nin en büyük şehri ve Bakü ve Reşt'ten sonra Hazar Denizi kıyısındaki üçüncü büyük şehirdir. Şehir, az sayıda Rus nüfusuyla son derece etnik çeşitliliğe sahiptir.

Şehrin tarihi öncülü, Kumukya'da bulunan ve 8. yüzyıldan beri Kumuklar başkenti olarak bilinen Tarki devletinin topraklarının bir parçası olan Anji (Andzhi) liman kentidir.

Şehir, Büyük Petro'nun adından esinlenerek *Petrovskoye* olarak adlandırılmıştır. 1857'de şehir statüsü kazandıktan sonra Petrovskoye kalesi Petrovsk-Port olarak yeniden adlandırılmıştır. Rus Devrimi'nden sonra, Petrovsk-Port, 14 Mayıs 1921'de Bolşevik devrimci Mahaç Dakhadaev'in adından esinlenerek Mahaçkala olarak yeniden adlandırılmıştır. Aynı gün, yeni kurulan Dağıstan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti olmuştur. Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra şehir, Dağıstan Cumhuriyeti'nin başkenti olmuştur.

Mahaçkala, Kuzey Kafkasya'nın önemli bir ekonomik, eğitimsel, bilimsel ve kültürel merkezidir. Şehir, Hazar Denizi'nde önemli bir Rus limanı ve ulaşım merkezidir. Rusya'nın en hızlı büyüyen şehirlerinden biridir.

## Etnik dağılım

* Avarlar (%21)
* Ruslar (%18)
* Kumuklar (%15)
* Darginler (%12,4)
* Laklar (%12)
* Lezgiler (%9,5)
* Çeçenler (%4,3)
* Azeriler (%1,6)

## Kardeş Kentler

Yalova'da Mahaçkale parkı
* Yalova (Türkiye)
* İstanbul (Türkiye)
* Balıkesir (Türkiye)
* Brescia (İtalya)
* Biskra (Cezayir)
* Oldenburg (Almanya)
* Kiev (Ukrayna)
* Ndola (Zambiya)
* Spokane, Washington (ABD)
* Rotterdam (Hollanda)
* Smolyan (Bulgaristan)
* Safakes (Tunus)
* Siping (Çin)
* Aktav (Kazakistan)
* Vladikavkaz (Rusya)
* Bakü (Azerbaycan)

## Resimler

* Dağıstan'ın Hükûmet Sarayı
* Rasul Hamzatov Caddesi
* Dağıstan Devlet Üniversitesi
* Kumuk Tiyatrosu
* Rus Tiyatrosu
* Avar Tiyatrosu
* Şiir Evi
* Şehir Parkı girişinde
* Resul Hamzatov anıt
* Yusuf Bei Cami'i
* Şeyh Şamil'in Camii
* Mahaçkale havaalanından kalkış

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Mahaçkale ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Magas

| Magas Магас (İnguşca) |
| --- |
| Магас (Rusça) |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
|  İnguştyanın harita üzerindeki konumu |
| Magas |
| Şehir | 1995 |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 2502 km² |
| Nüfus |
|  • Toplam | 4.106 |
| Zaman dilimi | UTCUTC+4 (MZD) |

**Magas** (Rusça: Мага́с), Rusya'ya bağlı İnguşetya'nın başkenti. Kasaba, 1995 yılında kuruldu. 2002 yılında Nazran'ın yerine cumhuriyetin başkenti oldu. 2002 sayımına göre 275 kişinin yaşadığı Magas'ın bugünkü nüfusunun 300 civarında olduğu tahmin edilir.

Magas, eski başkent Nazran'ın birkaç kilometre güneyinde, Orta Çağ kenti Mağas'ın adını alarak kuruldu. Kasabadaki başkanlık sarayı ve hükûmet binası Doğu tarzı süslemeleriyle dikkati çeker. Projeye göre Magas'ın nüfusu 30.000 olarak planlanmıştır.

Wikimedia Commons'ta Magas ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Nahçıvan

| Nahçıvan |
| --- |
| Şehir |
| Nahçıvan |
|  |
|  |
| Nahçıvan |
| Ülke |  Azerbaycan |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 15 km² |
| Nüfus*(2019)* |
|  • Toplam | 93.700  |
|  • Yaz (YSU) | UTC+04.00 (AZZ) |

**Nahçıvan** (Azerice: *Naxçıvan*), Azerbaycan'da bir şehirdir. Nahçıvan Özerk Cumhuriyeti'nin başkentidir. Aras Nehri'nin kolu olan Nahçıvan Nehri'nin batı kıyısındadır. Babek Rayonu ile çevrili olan Nahçıvan şehri, özel bir statüye sahiptir. 2019 itibarıyla, şehir nüfusu 93.700'dür. Bakü'den uzaklığı 536 km'dir. Uluslararası havaalanı vardır.

## İklim

Nahçıvan'da kış; kısa, soğuk ve karlı, yaz; uzun, kuru ve çok sıcak geçmektedir.

## Nüfus

Nahçıvan'ın etnik yapısı
| Etnik grup
 | 1829–1832 Nüfus sayımı
 | 1897 Nüfus sayımı
 | 1916 almanağı
 | 1926 Nüfus sayımı
 | 1939 Nüfus sayımı
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Azerbaycan Türkleri
 | 3,624
 | 6,161
 | 6,026
 | 7,567
 | 11,901
 |
| Ermeni
 | 1,825
 | 2,263
 | 2,665
 | 1,065
 | 2,033
 |
| Rus
 | ...
 | 216
 | 147
 | 1,376
 | 1,420
 |
| Gürcü
 | 17
 | 24
 | 72
 | 24
 | 19
 |
| Kürt
 | ...
 | 2
 | ...
 | 6
 | 32
 |
| Diğer
 | 4
 | 124
 | 24
 | 258
 | 289
 |
| Toplam
 | 5,470
 | 8,790
 | 8,934
 | 10,296
 | 15,694
 |

## Ulaşım

Kentte 2004 yılından beri Nahçıvan Uluslararası Havaalanı faaliyet göstermektedir. Havalimanından Azerbaycan'ın Gence ve Bakü kentlerine, Türkiye'nin İstanbul kentine ve ayrıca aksine güzergahlara seferler vardır.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Nahçıvan ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Nalçik

| Nalçik Налшык (Kabardeyce) |
| --- |
| Нальчик (Rusça) |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
|  Rusya haritasında Nalçik |
| Nalçik |
| Ülke |  Rusya |
| Cumhuriyet |  Kabardino-Balkarya |
| İdare |
|  • Başkan | Zalimgeri Khagasov |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 67 km² |
| Nüfus (2010) |
|  • Toplam | 240.203 |
|  • Yoğunluk | 2234.3/km² |
| Zaman dilimi | UTCUTC+3 (MSK) |
| Posta kodu | 360000, 360005, 360032, 360901, 360903, 360904 |
| Alan kodu | +7 8662 |
| **Resmî site**  |

**Nalçik** (Rusça: На́льчик; Kabardeyce: Налшык/НалщӀэч; Karaçay-Balkarca: Налчыкъ), Rusya’nın güneyindeki Kuzey Kafkasya'da yer alan Kabardey-Balkarya Cumhuriyeti'nin başkentidir. Kafkas Dağları eteklerinde, 550 metre yükseklikte kurulmuştur. Kent, 150 km²’lik bir alana yayılır. Kentin 991 hektarlık bir yeşil alanı vardır. Nüfusu: 245.756 (2024).

Bugünkü Nalçik kentinin yerinde, kayıtlara göre 1743 yılından beri Kabardeyler ve Balkarlar yaşıyorlardı. Kent, 19. yüzyılda, 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı sırasında bölgeyi ele geçiren Ruslar tarafından 1818 yılında bir askerî kale olarak kuruldu. Nalçik, 1917 Ekim Devrimi'nden önce önemsiz bir yerleşmeydi. 1 Eylül 1921'de kurulan Kabardey Özerk Oblastı'ının merkezi olarak kent statüsü aldı. Kuzey Kafkasya'daki ana yollardan Nalçik'e kara ve demiryolu uzantıları, ayrıca küçük bir havalimanı vardır.

Nalçik kenti adını, üzerinde kurulu olduğu Nalçik Irmağı'ndan alır. Ama bu ad, doğrudan Türkçedeki *nal* kelimesinden türemiş olarak kabul edilmektedir. Nalçik adı, Kuzeybatı Kafkas dillerinden Kabardeycede ve Türk dillerinden biri olan Karaçay-Balkarcada “küçük at nalı” anlamına gelir.

II. Dünya Savaşı'nda Nalçik, Nazi Almanyası tarafından işgal edildi (28 Ekim 1942-3 Ocak 1943) ve kent bu sırada büyük hasar gördü. Nalçik 2003'te "Rusya’nın ikinci en temiz kenti" seçildi.

Nalçik kent merkezi nüfusu içinde, 2002 sayımına göre, 130.121 Kabardey (%47,3), 87.444 Rus (%31,8) ve 31.308 Balkar (%11,4) bulunuyordu. Nalçik kentsel alanı nüfusu da, yine 2002 sayımına göre, 138.807 Kabardey (%46,2), 88.557 Rus (%29,4) ve 46.155 Balkar (%15,4) nüfustan oluşuyordu.

Wikimedia Commons'ta Nalçik ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

## Kaynakça
# Naryan-Mar

**Naryan-Mar** (Rusça: Нарья́н-Мар Nenetçe: Няръянa мар", Nyar'yana mar"), Nenets Özerk Bölgesinin yönetim merkezi olan şehirdir. Bir deniz limanı ve Peçora Nehri ve Barents Denizi'nin 110 km sağ kıyısında bir nehir limanıdır. Naryan-Mar, Güneyinde Andeg, doğusunda Oksino ve kuzeyinde Arktik Okyanusu olan bir şehirdir. 2002 Nüfus sayımında, şehrin 18.611 nüfuslu olduğu ve yine, 1989 Nüfus sayımında 20.182 olup nüfusunun düştüğü gözlenmiştir. Yine, 1973'te nüfusunun yaklaşık 17.000 olduğu tespit edilmiştir. Şehirde Naryan-Mar Havaalanı hizmet vermektedir.

Alanındaki gelişme, SSCB I. Beş Yıllık Plan'da belirtildiği üzere, bu Pechora kömür havzası geliştirme ve endüstriyel tesislerinin yapımı ile ilgili idi. Bu kasabanın şehir olması 1935'te uygun görüldü.

## Coğrafya

### İklim

|  **Naryan-Mar iklimi**  |
| --- |
| Aylar
 | Oca
 | Şub
 | Mar
 | Nis
 | May
 | Haz
 | Tem
 | Ağu
 | Eyl
 | Eki
 | Kas
 | Ara
 | Yıl
 |
| En yüksek sıcaklık (°C)
 | 2,1
 | 2,8
 | 7,7
 | 14,2
 | 27,8
 | 33,0
 | 33,9
 | 30,8
 | 23,8
 | 14,6
 | 6,5
 | 3,0
 | 33,9
 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
 | −13,4
 | −12,3
 | −6,4
 | −1,5
 | 5,3
 | 14,3
 | 18,7
 | 14,8
 | 9,5
 | 1,7
 | −6
 | −9,7
 | 1,3
 |
| Ortalama sıcaklık (°C)
 | −17,7
 | −16,5
 | −10,8
 | −5,9
 | 1,5
 | 9,6
 | 14,0
 | 11,0
 | 6,4
 | −0,7
 | −9,3
 | −13,7
 | −2,7
 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
 | −22
 | −20,6
 | −15,1
 | −10,3
 | −2,4
 | 5,0
 | 9,2
 | 7,2
 | 3,2
 | −3,1
 | −12,5
 | −17,6
 | −6,6
 |
| En düşük sıcaklık (°C)
 | −47,4
 | −46,5
 | −45,1
 | −36,3
 | −22,5
 | −4,9
 | −0,3
 | −4,3
 | −7,8
 | −26,4
 | −38
 | −45,6
 | −47,4
 |
| Ortalama yağış (mm)
 | 28,4
 | 22,9
 | 25,1
 | 29,6
 | 38,5
 | 48,8
 | 52,3
 | 70,5
 | 56,4
 | 50,5
 | 39,4
 | 36,0
 | 498,4
 |
| *Kaynak: Нарьян-Мар погода - meteolabs.ru* |
# Petrozavodsk

| Petrozavodsk Петрозаводск |
| --- |
|  |
|  Bayrak Arma
 |
|  |
| Federal birim | Karelya Cumhuriyeti |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 135 km² |
| Nüfus (2002) |
|  • Toplam | 266.160 |
| Zaman dilimi | [[UTCUTC+03.00]] (MSK) |
| **Resmî site**  |

**Petrozavodsk** (Rusça: Петрозаводск, Fince ve Karelce: *Petroskoi*), Rusya'nın kuzeybatı kesimindeki Karelya Cumhuriyeti'nin başkenti olan şehirdir. Onega Gölünün batı kıyısında, Şuya Nehri kaynağının güneyinde yer alır.

## Ayrıca Bakınız

 •Petrozavodsk fenomeni