# Bengalce

| Bengalce |
| --- |
| বাংলা |
|  |
| Telaffuz | Bangla |
| Bölge | Güney Asya |
| Konuşan sayısı | 193,263,700  (2001) |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Hint-İran dilleri
	+ Hint-Aryan dilleri
		- **Bengalce**
 |
| Yazı sistemi | Bengal alfabesi |
| Resmî durumu |
| Resmî dil |  Bangladeş  Hindistan |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | bn |
| ISO 639-2 | ben |
| ISO 639-3 | ben |
| Bengalce'nin konuşulduğu yerler. |
| Dünyada Bengalcenin konuşulduğu yerlerin haritası. |

**Bengalce** (Bengalce: বাংলা *Bangla* [baŋˈla]) veya Bengal Dili (Bengalce: বাংলা ভাষা *Bangla Bhaşa*), bir doğu Hint-Ari dilidir.

Bengalcenin kökeni Güneydoğu Asya'nın Bengal olarak bilinen bölgesidir ve bu bölge, bugünkü Bangladeş'i ve Hindistan'ın Batı Bengal eyaletini ve Tripura ve Assam eyaletlerinin bir kısmını kapsamaktadır. Dili konuşanların sayısı 230, 250 veya kimilerine göre 300 milyon civarındadır ve dünyanın en çok konuşulan (beşinci veya altıncı) dillerinden biridir. Ayrıca, 125.000'den fazla sözcüğüyle dünyanın en zengin beşinci dilidir.

Hindistan, Pakistan ve Afganistan'da konuşulan dillerin çoğu (Hintçe, Urdu, vs.) Sanskritçe kökenlidir. Diğer Doğu Hint-Ari dilleriyle birlikte 800-1200 yılları arasında Magadhi Prakrit dilinden kökenlenmiştir. Bangladeş'in resmî dilidir ve Hindistan'ın ikinci en çok konuşulan dilidir.

Bengalce, uzun ve zengin edebi geleneğiyle, yüksek kültürel çeşitliliği barındıran bir bölgenin insanlarını bir araya getirir ve aynı zamanda Bengal milliyetçiliğinde önemli bir rol oynar. Bengalce'nin en önemli kişiliklerinden biri edebiyat Nobel Ödülü sahibi Rabindranath Tagore'dur. Tagore, Nobel ödülü almış ilk Asya'lıdır ve aynı zamanda hem Hindistan hem de Bangladeş Ulusal marşlarını bestelemiştir, bu iki ülkenin de ulusal marşı Bengalce'dir.

Bangladeş'in Pakistan'ın bir parçası olduğu bir dönemde, Urdu dili, milli dil olarak her alanda kullanılmak üzere, Bengalce'yi baskılamak amacıyla kullanılmış, ayrıca Bengalce'nin de Arap alfabesiyle yazılması istenmiştir. Bütün bunlar üzerine, güçlü bir dil bilinci olan Bangladeş'liler (o zamanın Doğu Pakistan'lıları) Bengal Dil Hareketi'ni başlatmışlar, 21 Şubat 1952'de Bengal dilinin ve alfabesinin yazımını sürdürmek amacıyla yapılan protestolarda birçok insan ölmüştür. O günden bu yana 21 Şubat Bangladeş'te Dil Hareket Günü olarak anılmaktadır ve 17 Kasım 1999'da UNESCO tarafından Uluslararası Anadil Günü ilan edilmiştir.

## Kökeni ve Tarihçesi

## Yazısı

Bengal yazısı, Latin yazısından farklı olarak, heceseldir. Asamca, Manipuri ve Munda gibi dillerin yazımında da kullanılır. Orijinalde 50 harflik Sanskritçeyi yazmak için tasarlanmıştır. Bengalce'ye has 10 harfin eklenmesiyle de alfabesinde 60 harfe sahip olmuştur.

Bengal yazısıyla "Seni seviyorum“: *Ami tomake bhalobashi*
Ancak gramer incelemeleri genelde bu 50 harflik alfabe üzerinden yapılır. Bu harflerin on altısı sesli, otuz dördü sessizdir. Her sessiz harf, ilk sesli harfi "অ" harfini bünyesinde içerir. Yazımda, büyük harf veya küçük harf kavramı yoktur. Soldan sağa yazılır.

### Alfabe

**Sesliler**
| Harf | Harfin/Sesin Türkçe Karşılığı | Transkripsiyon | Transliterasyon | IPA
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| অ | a ile o arası 3 farklı ses | ô ve o | a | /ɔ/ and /o/ |
| আ | a | a | á | /a/ |
| ই | i | i | i | /i/ |
| ঈ | i | i | ii | /i/ |
| উ | u | u | u | /u/ |
| ঊ | u | u | ú | /u/ |
| ঋ | ri | ri | r | /ri/ |
| ৠ | ri | ri | rr | /ri/ |
| ঌ | lri | lri | lr | /lri/ |
| ৡ | lri | lri | lrr | /lri/ |
| এ | e | e ve ê | e | /æ/ ve /e/ |
| ঐ | ai ile oi arası bir ses | oi | ae | /ɔj/ |
| ও | o | o | o | /o/ |
| ঔ | owa - owo arası / ow | ou | ao | /ow/ |
| অং | ang - ong arası / ng | ôņ | aḿ | /ŋ/ |
| অঃ | ah - oh arası / h | ôh | ah | /h/ |

**Sessizler**
| Harf | Harfin Adı | Harfin/Sesin Türkçe Karşılığı | Transkripsiyon | Transliterasyon | IPA
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ক | ka | ince k | k | k | /k/ |
| খ | kha | ince, nefesli k | kh | kh | /kʰ/ |
| গ | ga | ince g | g | g | /g/ |
| ঘ | gha | ince, nefesli g | gh | gh | /gʱ/ |
| ঙ | uņa | genizden gelen ng | ŋ | uņ | /ŋ/ |
| চ | ca | ç | ch | c | /tʃ/ |
| ছ | cha | nefesli ç | chh | ch | /tʃʰ/ |
| জ | ja | c | j | j | /dʒ/ |
| ঝ | jha | nefesli c | jh | jh | /dʒʱ/ |
| ঞ | iņa | damaktan gelen n | ñ | iņ | /n/ |
| ট | ťa | t (dil damağa değer) | ţ | ť | /ʈ/ |
| ঠ | ťha | nefesli t (dil damağa değer) | ţh | ťh | /ʈʰ/ |
| ড | d́a | d (dil damağa değer) | ḍ | d́ | /ɖ/ |
| ঢ | d́ha | nefesli d (dil damağa değer) | ḍh | d́h | /ɖʱ/ |
| ণ | ńa | n (dil damağa değer) | ņ | ń | /n/ |
| ত | ta | t | t | t | /t̪/ |
| থ | tha | nefesli t | th | th | /t̪ʰ/ |
| দ | da | d | d | d | /d̪/ |
| ধ | dha | nefesli d | dh | dh | /d̪ʱ/ |
| ন | na | n | n | n | /n/ |
| প | pa | p | p | p | /p/ |
| ফ | pha | p ile f arası | ph | ph | /f/ |
| ব | ba | b | b | b | /b/ |
| ভ | bha | nefesli b | bh | bh | /bʱ/ |
| ম | ma | m | m | m | /m/ |
| য | ya | c veya y | y | y | /dʒ/ |
| র | ra | r | r | r | /ɾ/ |
| ল | la | ince l | l | l | /l/ |
| শ | sha | ş ve s | ś | sh | /ʃ/ / /s/ |
| ষ | śa | ş | ṣ | ś | /ʃ/ |
| স | sa | ş ve s | s | s | /ʃ/ / /s/ |
| হ | ha | h | h | h | /h/ |
| য় | kśa | çok kuvvetli nefesli k | kkh | kś |  |
| ড় | ŕa | damaktan r | ŗ | ŕ | /ɽ/ |
| ঢ় | ŕha | damaktan nefesli r | ŗh | ŕh | /ɽ/ |

## Gramer

### Dil Hakkında Bazı Bilgiler ve Bazı Örnekler

Söz dizimi, Türkçenin söz dizimine çok yakındır.

Örneğin:

* Ami = Ben
* Tumi = Sen
* Tomake = Seni
* Bhalobaşi = Seviyorum
* Ami tomake bhalobaşi = Ben seni seviyorum
* Torun= Gençlik
* Bari = Ev
* Bare = Eve, Evde
* Caççi = Gidiyorum
* Ami bare caççi = Ben eve gidiyorum

Türkçe ile ortak birçok sözcük barındırır.

* Baba = Baba
* Hawa = Hava, Rüzgâr
* Sabun, Şaban = Sabun

### İyelik Zamirleri

**İyelik Zamirleri**
|  | Türkçesi | Tekil Şahıs | Türkçesi | Çoğul Şahıs
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1. Şahıs | Ben | **Ami** | Biz | **Amra** |
| 2. Şahıs, çok samimi | Sen | **Tui** | Siz | **Tora** |
| 2. Şahıs, normal | Sen | **Tumi** | Siz | **Tomra** |
| 2. Şahıs, saygılı | Siz | **Apni** | Siz | **Apnara** |
| 3. Şahıs, normal, yakında | O | **Şe** | Onlar | **Şera** |
| 3. Şahıs, normal, uzakta | O | **O** | Onlar | **Ora** |
| 3. Şahıs, saygılı | O | **Tini** | Onlar | **Ta(n)ra** |

### Fiil Çekimleri

Fiil çekimleri, aynen Türkçedeki gibi sondan eklemelidir. Sona gelen ekler zamirin tekil/çoğul oluşuna göre değil, zamirin hangisi olduğuna bağlıdır. Yani Ben ve Biz aynı çekilir. O ve Onlar da "ben ve biz"den farklıdır. Zamirlere bağlı olarak beş çeşit çekim vardır:

* 1. Şahıs **(Ami, Amra) 2. Şahıs, çok samimi **(Tui, Tora) 2. Şahıs, normal **(Tumi, Tomra) 3. Şahıs, normal **(Şe, Şera, O, Ora) Saygılı şahıslar **(Apni, Apnara, Tini, Ta(n)ra)**

Bunlardan, kolaylık olması için, sırayla "1", "2a", "2b", "3" ve "S" diye bahsedeceğim.

Bengalce'de, fiiller mastar halde **-a** veya **-wa** ile biterler. Fiiller çekilirken bunlar kalkıp yerine, çekim ekleri gelir.

Örneğin,

* Bilmek = Can**a Ekler
	+ 1 **-i**
	+ 2a **-iş**
	+ 2b **-o**
	+ 3 **-e**
	+ S **-en**

Yerine koyunca:

* **Ami cani** = Biliyorum
* **Tui caniş** = Biliyorsun (çok küçük bir çocuğa veya çok samimi arkadaşına)
* **Tumi cano** = Biliyorsun (arkadaşlarına)
* **O cane** = Biliyor (arkadaşın)
* **Apni canen** = Biliyorsunuz (büyüğün)

## Kaynakça