# Breakdance

Tayland'da MTV Sokak Festivali'nde tek eli üzerinde duran bir sokak dansçısı
**Breakdance**, "sokak dansı" olarak da bilinen bir dans türüdür. Bu dansı yapan erkeklere "b-boy" ya da "break boy", kızlara ise "b-girl" ya da "break girl" denmektedir. Breakdans ayrıca breaking, b-boying ve b-girling olarak da adlandırılmaktadır. B-boylar 1980'li yıllardan itibaren sadece breakdance yapan gençlere değil, DJ'lere ve rapçilere de verilen ad olmuştur. Breakdance kültürü 1980'li yılların başında büyük bir patlama göstermiştir.

Dansa ismini veren “break” sözcüğünün tam olarak nereden geldiği bilinmemekle birlikte, büyük olasılıkla funk müzikte kullanılan, ritmin hızlandığı, dansçının hünerlerini sergilediği bölüm olan “break” teriminden geldiği düşünülmektedir.

Breakdance'ta dans edecekler bir daire oluşturur. Dans edecek kişi dairenin içine girer ve ritme ayak uydurmak için bir dizi ayak hareketi (footwork) yapar. Ardından yer hareketleri başlar: yerde sırt üstü veya kafa üstü dönmeler, ayak döndürmeler vs. Yer hareketlerinden sonra dansçı anlık bir fotoğraf (freeze) verir ve daireye katılır. Sıra bir başka dansçıdadır. Dansın bu basit formatı ilk fotoğraftan sonra ayak hareketlerinin ve yer hareketlerinin tekrar tekrar bağlanmasıyla uzatılabilir.

Fotoğraf dansın en önemli parçası kabul edilir ve dansçının bir çeşit imzasıdır. Fotoğrafın temel değeri rakipleri aşağılayıcı, rakiplerle alay edici ve yaratıcı olmasından gelir. Bunun dışında dansçıya freeze dışında ayrıcalık (özellik) kazandıran figürler de olabilir. Örneğin Crazy Legs (Çılgın Bacaklar), bacaklarını lastik gibi kullandıkları figürleri ile ünlenmişlerdir. Veyahut da, Kip Dee, elleri üzerinde yürüyüp dans etmeyi icat ettiğini iddia etmiştir. Dansın yarışmacı yönü yeni hareketlerin bulunmasına önayak olmuştur.

## Tarihçesi

Breakdance sanatçıları
Breakdans, 1970'lerin sonlarında New York’un Bronx mahallesinde Siyah ve Hispanik gençler arasında başlayan ve kısa bir süre sonra dünyanın her yerine yayılan “yarışmacı (competitive), akrobatik ve pantomomik bir sokak dansı şeklidir. Başlangıçta sadece yerde dans etme anlamına gelen breakdans, şu an electric boogie, locking, uprocking, popping ve diğer fantezi varyasyonları içeren bir kavram haline gelmiştir.

Afrika Bambaata’nın New York’ta sokak kavgalarına son vermek, gençler arasında çıkan sorunlara barışçıl bir çözüm bulmak amacıyla breakdance’ı ortaya çıkardığını söyleyenlere karşılık, Los Angeles'tan Sugarpop’un bu dansı ortaya ilk kez çıkardığını söyleyenlerde bulunuyor.

### Türkiye'de breakdance

1980'li yılların başında Amerika'da başlayan ve bir fırtına gibi bütün dünya gençliğini etkisi altına alan breakdance, Türkiye’de 1983 yıllarında kendini etkin olarak göstermeye başladıktan bir süre sonra bir anda gözden kayboldu. Bugün ise bildiğimiz stili ile breakdance (sosyal, kültürel ve ekonomik yapısı gereği, breakdance’ın ortaya çıkışı için en uygun koşulların oluştuğu) İstanbul’da, Almanya’dan gelen "İstanbul City Breakers’ın" tetiklemesiyle yurdun dört bir yanına yayıldı. İstanbul City Breakers'ın efsanevi danslarıyla suladıkları topraklardan, Bakırköy’de "Lords Of İstanbul" ve "Takım 34", Kadıköy'de "İstanbul Street B-Boys" yeşerdi. Hemen ardından; İzmir’de Young Energy B-Boys, Ankara'da Devil Dogs, Bursa’da Bursa City B-Boys esen bu rüzgarı Anadolu’ya taşıyan öncüler oldular.

Paris 2024 Olimpiyatları ile birlikte breakdans bir olimpik spor olarak kabul edildi ve olimpiyatlarda yer aldı.

## Çeşitleri

Breakdance yarışması, Riga, Letonya (1986)
### Uprocking

Uprocking bir breakdance çeşidi olmakla birlikte daha çok pantomomik bir “dövüş” dansıdır. Bu dansta dansçı rakibine gerçekte fiziksel olarak dokunmadan tekme atar, üzerine atlar ve yumruklar. Amaç rakibini aşağılamak, gülünç duruma düşürmek veya sindirmektir. Uprocking'i iyi icra eden dansçılar rakibiyle olabildiğince yakın temasta bulunan ama onlara hiçbir fiziksel temasta bulunmayan dansçılardır.

### Locking

Locking 1970'lerde Don Campbell’ın kurduğu *The Lockers* adlı gruptan ismini almıştır. Locking bir çeşit gülünç (comical) sokak dansıdır. Dansçının eklemlerinin bir yerden bağlandığı (kilitlendiği), geriye kalan uzuvlarının sert biçimde salındığı dans şeklidir. Dansın gülünç tarafını vurgulamak için “locker” her zaman gülümser. Beyaz eldiven ve siyah bir şapka (veya kep) locker'ın vazgeçilmez kostümleridir. Locking dansının repertuvarı breakdansa göre dar ve sabittir. Yeni hareketlerin bulunması veya değiştirilmesi bu dansın özünde yoktur.

### Popping

Dar anlamda popping dansçının kaslarını ani bir şekilde gerip gevşetmesiyle vücudunda ani sarsıntılar (pop ya da hit) yaratması tekniğine dayalı bir sokak dansı şeklidir. Popping aynı zamanda, popping tekniğinin içinde kullanıldığı bir grup illüzyonist dans şekilleri ve teknikleri için çatı terimi olarak kullanılır. Bu dansların şaşırtıcılığı dansçı vücudu ile sergilenen, doğal olmayan hareketler arasındaki sürrealist zıtlığa dayanır.

Popping'in 1970'lerde California'da locking'den esinlenilerek ortaya çıktığına inanılır. Electric Bogaloos grubu (önceki isimleri Electronic Boogaloo Lockers) bu dansı ilk icra edenler olarak bilinir.

Birer popping dansı olmakla beraber robot dansı, liquid (sıvı) dans ve Tutting/King Tut en bilinen popping türleridir. (Bunlara kukla dansı (muppeting) da eklenebilir.) Robot dansında dansçı, bir robotu taklit eder. Hareketleri bir robot gibi sert, köşeli ve analitik düzlemler üzerinde yapar. Liquid dansta ise robot dansının tersine dansçı ellerini, parmaklarını ve kollarını akıcı ve sürekli şekilde hareket ettirir. Sert ve köşeli hareketler yoktur. Tutting/King Tut ise Mısır resim yazılarındaki figürlerden esinlenilerek yapılan hareketlerden oluşur. Kol ve bacak hareketleri, dik açı olabildiğince korunarak yapılır.

Wikimedia Commons'ta Breakdance ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

## Kaynakça