Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Batı Çalukya İmparatorluğu

Batı Çalukya İmparatorluğu'nun 1121 yılında sınırları.
**Batı Çalukya İmparatorluğu**, (Kannada dili:*ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ*) 10. ve 12. yüzyıllar arasında Güney Hindistan'da Deccan yaylası'nın batısında hüküm sürmüş olan bir imparatorluktur. Bu hanedana günümüz Karnataka eyaletinin Basavakalyan şehrindeki başkentleri Kalyani nedeniyle *Kalyani Chalukya* da denir. 6. yüzyılda Badami şehrinden çıkan Çalukya hanedanı ile olan teorik ilişkileri nedeniyle de *Geç Çalukya* adı da verilir. Aynı dönemde Vengi şehrinde kurulmuş olan Doğu Çalukyalar hanedanından ayırmak için de Batı Çalukyalar adı verilir. Çalukyaların ortaya çıkmasından önce, iki yüzyıl boyunca Manyakheta, 2da kurulmuş olan Raştrakuta İmparatorluğu orta Hindistan ve Deccan yaylasının tamamına yakın bir bölüme hükmediyordu. 973 yılında Malvalı Paramara klanı tarafından Raştrakuta İmparatorluğu'nun başkentinin istilasından sonra ortaya çıkan karışıklıklardan istifade eden Bijapurlu derebeyi II. Tailapa efendilerine karşı başkaldırmış, onları yenmiş ve Manyakheta'yı başkenti yapmıştır. Kısa sürede güçlenen hanedan kontrolü eline almış ve başkenti Kalyani'ye taşıyan I. Someşvara zamanında imparatorluk olmuştur.

Yüzyılı aşkın bir süre boyunca, Güney Hindistan'ın iki imparatorluğu; Batı Çalukyalar ve Tanjore'li Çola hanedanı verimli Vengi bölgesini ele geçirmek için birçok kere savaştı. Bu sırada Vengi bölgesinde Batı Çalukyaların uzaktan kuzeni olan ama Çolalarla evlilik yoluyla akraba olan Doğu Çalukyalar da durumu daha da karıştıracak şekilde Çolaların yanında yer aldı.Ancak onbirinci yüzyılda, VI. Vikramaditya'nın hükümdarlığı sırasında Batı Çalukyalar Çolaların önüne geçti ve dönemlerinin doruğuna ulaşarak Deccan yaylasının büyük bir kısmını kontrolleri altına aldı. Kuzeyde Narmada nehri ile güneyde Kaveri nehri arasında kalan geniş topraklar Batı Çalukya idaresindeydi. Bu dönemde Deccan yaylasındaki kuvvetli derebeyleri Hoysalalar, Devagirili Seuna Yadavalar, Kakatiya hanedanı ve güney Kalaçuriler Batı Çalukyaların yönetimi altındaydı ve ancak onikinci yüzyılın ikinci yarısında Batı Çalukyaların idaresi zayıfladığında bağımsızlıklarını kazandılar.

Batı Çalukyalar ilk Çalukya hanedanı ile Hoysala imparatorluğu mimari tarzları arasında geçiş sayılan kendilerine özgü bir mimari tarz geliştirdiler. Bu dönemden kalma yapıtların çoğu ort Karnataka'da Tungabhadra nehir kıyılarındadır. Çok iyi bilinen örnekler arasında Lakuundi'de Kasi Vişveşvara tapınağı, Kuruvatii'de Mallikarjuna tapınağı, Bagali'de Kalleşvara tapınağı ve İtagi'de Mahadeva tapınağı sayılabilir. Bu dönem Güney Hindistan'da güzel sanatların gelişmesini sağlayan önemli bir dönemdir. Batı Çalukyalar özellikle Kannada dili ve Sanskritçe yazan yazarları desteklemişlerdi.

## Hükümdarlar

* 957 - 997 II. Tailapa
* 997 - 1008 Satyasraya
* 1008 - 1015 V. Vikramaditya
* 1015 - 1042 II. Jayasimha
* 1042 - 1068 I. Someşvara
* 1068 - 1076 II. Someşvara
* 1076 - 1126 VI. Vikramaditya
* 1126 – 1138 III. Someşvara
* 1138 – 1151 II. Jagadhekamalla
* 1151 - 1164 III. Tailapa
* 1163 – 1183 III. Jagadhekamalla
* 1184 – 1200 IV. Someşvara
# Halaciler

**Halaciler** (Farsça: **سلطنت خلجی** soltanat-e khaljī; 1290 - 1321), Hindistan'daki Delhi Sultanlığı'nı yöneten hanedanı.

Uzun süre önce Afganistan'a yerleşmiş bir kabileden gelen Türk kökenli olup diğer unsurlarıyla melezleşmiş Halacilerin üç hükümdarı da güneydeki Hindu topraklarını ele geçirmeye çalışmıştır.

İlk Halaci hükümdarı Firuz Şah, bir grup soylunun desteğiyle son Kölemen hükümdarı Keyûmers'i devirerek başa geçti.Hindu egemenliğindeki Dekkan'a bir sefer düzenlereyek Elliçpur'u ve hazinesini ele geçiren damadı Cuna Han tarafından öldürüldü. Cuna Han, Aleaddin adıyla 20 yıl hükümdarlık yaptı.

### Sultanlar

* Celaleddin Firuz Halacı (1290 - 1296)
* Rükneddin İbrâhim Şah (1296)
* Alaeddin Halaci (1296 - 1316) Celaleddin Firuz Halaci'nin yeğenidir.
* Şehâbeddin Ömer Şah (1316)
* Kutbüddin Mübarek Şah (1316 - 1320)
* Hüsrev Han (Hanedan dışı) (1320)

## Soyağacı

**Halaci Hanedanı (1290-1320)**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  | Yuğruş |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  | **Celâleddin II. Fîrûz Şah(Celâleddin Fîrûz Halaci)** (12) h. 1290-1296 |  |  |  |  |  | Şehâbeddin Mesud |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  | **Rükneddin I. İbrâhim Şah** (13) h. 1296 |  |  |  |  |  | **Alâeddin I.Muhammed Şah(Alâeddin Halaci)** (14) h. 1296-1316 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  | **Şehâbeddin Ömer Şah** (15) h. 1316 |  |  |  |  |  | **Kutbüddin Mübarek Şah** (16) h. 1316-1320 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Hüsrev Han** (17) h. 1320 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|

## Ayrıca bakınız

* Delhi Sultanlığı
* Delhi Sultanları
* Memlûk Hanedanı
* Tuğluk Hanedanı

## Kaynakça
# Ludîler

| Ludî Hanedanı (Delhi Sultanlığı) سلسله لودیLudîler |
| --- |
| 1451-1526 |
| Haritada, Ludîlerin toprakları **Afgan İmparatorluğu** olarak işaretlenmiş. |
| Başkent | Delhi |
| Yaygın dil(ler) | Farsça |
| Hükûmet | Monarşi |
| Sultan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1451-1489  | Behlûl Han Ludî (ilk) |
| • 1517-1526  | İbrahim Ludî (son) |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1451 |
| • Kuruluş  | 1451 |
| • Yıkılış  | 1526 |
| • Dağılışı  | 1526 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ardıllar** |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Babür İmparatorluğu
 |  |

 |

 |

**Ludîler**, Delhi Sultanlığı'nı 1451-1526 yılları arasında idare eden Peştun veya Türk kökenli bir hanedan.

Babür 1526 yılında Panipat Muharebesi (1526)'nde İbrahim Ludî'yi mağlup ederek Ludîler hanedanına son vermiştir.

## Sultanlar

* Behlûl Han Ludî (1451-1489)
* İskender Ludî Nizam Han (1489-1517)
* İbrahim Ludî (1517-1526)

## Soyağacı

**Ludî Hanedanı (1451-1526)**

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | **Behlül Han Ludî** (32) h. 1451-1489 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  | **Nizâm Han II. İskender** (33) h. 1489-1517 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  | **II. İbrâhim** (34) h. 1517-1526 |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|

## Ayrıca bakınız

* Delhi Sultanlığı
* Delhi Sultanları
* Seyyid Hanedanı
* Babürlüler

## Kaynakça
# Sint Eustatius

| Sint EustatiusSint Eustatius Adası |
| --- |
|
Bayrak

Arma

 |
|  |
|  |
| Başkent ve  | Oranjestad |
| Resmî dil(ler) | Felemenkçe |
| Tanınan bölgesel dil(ler) | İngilizce |
| Hükûmet | Hollanda'ya bağlı özel belediye (10 Ekim 2010'da Hollanda Antilleri'nin dağılmasının ardından) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Vali Vekili  | Gerald Berkel |

 |
|  |
| Yüzölçümü |
| • Toplam | 21 km2 |
| Nüfus |
| • Aralık 2013 sayımı | 4,020 |
| • Yoğunluk | 190/km2 |
| Para birimi | Amerikan doları1 (USD) |
| Zaman dilimi | UTC-4 (-4) |
| Trafik akışı | sağ |
| Telefon kodu | +599-3 |
| ISO 3166 kodu | [[ISO 3166-2:BQ-SE, NL-BQ3|BQ-SE, NL-BQ3]] |
| İnternet alan adı | .an, .nl, .bq |
| 1. 2010 öncesi: Hollanda Antilleri guldeni
 |

Sint Eustatius'un haritası
**Sint Eustatius** (yerel olarak **Statia** olarak da anılır), Karayipler'de Hollanda'ya bağlı olan ve ülkenin özel belediye statüsüne sahip ada. Ada yaklaşık 2500 kişilik nüfusuyla BES Adaları'nın bir parçasını oluşturmaktadır. Adanın başkenti Oranjestad'dır.

Curaçao, Bonaire, Saba, Sint Maarten adalarıyla birlikte **Hollanda Antilleri'**ne bağlıydı, 10 Ekim 2010'da yapılan bir referandumla Hollanda Antilleri dağılınca, BES Adaları'nın bir parçası hâline geldi. Adanın yüzölçümü 21 km²dir.

Ada, Avrupalılarca ilk kez Kristof Kolomb tarafından 1493'te görülmüş, sonraki 150 yıl boyunca da birçok ulusun egemenliğine girmiştir. 1636'dan beri, arada başka ülkelerce ele geçirilmesine karşın, Hollanda'nın egemenliğinde kalmıştır. Adanın adı, Katolik Aziz **Eustatius'**dan gelmektedir.

Mazinga Dağı (Quill)
Ada, eyer biçiminde olup, güneydoğusunda 602 metre yüksekliğindeki (sönmüş bir yanardağ olan) Mazinga Dağı (bilimsel adı "Quill"), kuzeybatısında ise daha küçük Signal Hill/Little Mountain ("Küçük Dağ") dağları vardır. Mazinga dağındaki yanardağı ağzı, gezginlerin ilgisini çeken bir yerdir.

**Sint Eustatius** yerlileri ABD'yi tanıyan ilk "ulus" olmakla övünürler. Bu tanıma adaya 1775'te gelen USS Andrew Doia adlı Amerikalı gemisinin top atışıyla selamlanmasıyla olmuştur. O zamanlar adanın şeker kamışı üretim yeri olmasının yanı sıra kuşatılmış Amerika sömürgelerine mal kaçırılan yerlerden birisi olması önemini daha da arttırmıştır. Bir ara insan sayısı 20 bine dek çıkmışsa da, sonradan Curaçao ile Saint Martin (Sint Maarten) adalarının gölgesinde kalmıştır.

## Kaynakça

Şablon:Hollanda Antilleri'nin ada bölgeleri
Şablon:Hollanda'nın özel belediyeleri
Şablon:Avrupa ülkelerinin uzak bölgeleri
Şablon:Kuzey Amerika ülkeleri
Şablon:Hollanda kolonileri
# Kolombiya'nın illeri

Kolombiya'nın illerini gösteren harita
Kolombiya, idari bakımdan 32 ile ve bir başkent Bogota'nın yer aldığı ve *Distrito Capital* adı verilen bir özerk bölgeye ayrılmıştır. Her ilde dört yılda bir seçimle işbaşına gelen bir valisi ve il meclisi bulunmaktadır. İller belirli bir özerkliğe sahiptirler ve valileri arda arda yeniden seçilemezler. Her il, kendi içinde olarak belediyelere ayrılmıştır.

## İller

|  | İl | Merkez | Yüzölçümü (km²) | Nüfus | ISO
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 01 |  Amazonas | Leticia | 109,665 | 80,360 | CO-AMA
 |
| 02 |  Antioquia | Medellín | 63,612 | 5,750,478 | CO-ANT
 |
| 03 |  Arauca | Arauca | 23,818 | 28,2302 | CO-ARA
 |
| 04 |  Atlántico | Barranquilla | 3,388 | 2,365,663 | CO-ATL
 |
| 05 |  Bolívar | Cartagena | 25,978 | 2,229,967 | CO-BOL
 |
| 06 |  Boyacá | Tunja | 23,189 | 1,411,239 | CO-BOY
 |
| 07 |  Caldas | Manizales | 7,888 | 1,170,187 | CO-CAL
 |
| 08 |  Caquetá | Florencia | 88,965 | 463,333 | CO-CAQ
 |
| 09 |  Casanare | Yopal | 44,640 | 325,713 | CO-CAS
 |
| 10 |  Cauca | Popayán | 29,308 | 1,363,054 | CO-CAU
 |
| 11 |  Cesar | Valledupar | 22,905 | 1,050,303 | CO-CES
 |
| 12 |  Chocó | Quibdó | 46,530 | 413,173 | CO-CHO
 |
| 13 |  Córdoba | Montería | 25,020 | 1,392,905 | CO-COR
 |
| 14 |  Cundinamarca | Bogotá | 24,210 | 2,680,041 | CO-CUN
 |
| 15 |  Guainía | Inírida | 72,238 | 43,314 | CO-GUA
 |
| 16 |  Guaviare | San José del Guaviare | 53,460 | 133,236 | CO-GUV
 |
| 17 |  Huila | Neiva | 19,890 | 994,218 | CO-HUI
 |
| 18 |  La Guajira | Riohacha | 20,848 | 524,619 | CO-LAG
 |
| 19 |  Magdalena | Santa Marta | 23,188 | 1,403,318 | CO-MAG
 |
| 20 |  Meta | Villavicencio | 85,635 | 771,089 | CO-MET
 |
| 21 |  Nariño | Pasto | 33,268 | 1,775,139 | CO-NAR
 |
| 22 |  Norte de Santander | Cúcuta | 21,658 | 1,493,932 | CO-NSA
 |
| 23 |  Putumayo | Mocoa | 24,885 | 378,483 | CO-PUT
 |
| 24 |  Quindío | Armenia | 1,845 | 613,375 | CO-QUI
 |
| 25 |  Risaralda | Pereira | 4,140 | 1,024,362 | CO-RIS
 |
| 26 |  San Andrés ve Providencia | San Andrés | 52 | 83,491 | CO-SAP
 |
| 27 |  Santander | Bucaramanga | 30,537 | 2,085,084 | CO-SAN
 |
| 28 |  Sucre | Sincelejo | 10,917 | 868,648 | CO-SUC
 |
| 29 |  Tolima | Ibagué | 23,562 | 1,312,972 | CO-TOL
 |
| 30 |  Valle del Cauca | Cali | 22,140 | 4,524,678 | CO-VAC
 |
| 31 |  Vaupés | Mitú | 54,135 | 33,152 | CO-VAU
 |
| 32 |  Vichada | Puerto Carreño | 100,242 | 97,276 | CO-VID
 |
| — |  Bogotá | — | 1,587 | 8,254,722 | CO-DC
 |

## Ayrıca bakınız

* Kolombiya'nın idari bölümleri
* ISO 3166-2:CO

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Kolombiya'nın illeri ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Departments of Colombia 15 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. statoids.com (İngilizce)
# Sierra Leone Kolonisi ve Protektorası

| Sierra LeoneSierra Leone Colony and Protectorate Sierra Leone Kolonisi ve Protektorası |
| --- |
| 1808-1961 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **SloganAuspice Britannia liber* (Latince: "Britanya'nın koruması altında özgür") |
| **Millî marş** God Save the King (1808–1837; 1901–1952) God Save the Queen (1837–1901; 1952–1961)Süre: 1 dakika ve 4 saniye.1:04 |
|  |
| Başkent | Freetown |
| Yaygın dil(ler) | İngilizce (resmi olarak), Temne, Mende, Krio |
| Britanya hükümdar |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1808–1820  | III. George (ilk) |
| • 1952–1961  | II. Elizabeth (son) |

 |
| Vali |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1808  | Thomas Ludlam (ilk) |
| • 1956–1961  | Maurice Henry Dorman (son) |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1808 |
| • Koloni kuruldu  | 1 Ocak 1808 |
| • Sierra Leone olarak bağımsız oldu  | 27 Nisan 1961 |
| • Hamilik kuruldu  | 31 Ağustos 1896  |
| • Dağılışı  | 1961 |

 |
| Nüfus |
| • Sayılan | 2,000 |
| Para birimi | İngiliz sterlini (1912'ye kadar) British West African pound (1912'den sonra) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Koya Krallığı
 |
|  | Wassoulou İmparatorluğu
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Sierra Leone (1961–1971)
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  Sierra Leone |

**Sierra Leone Kolonisi ve Protektorası**, Yeni Sömürgecilik çağında Britanya İmparatorluğu'nun bir parçası olan Sierra Leone'de 1808-1961 yılları arasında Britanya sömürgesiydi. Freetown ve çevresini kapsayan Kraliyet kolonisi, 1808 yılında kurulmuştur. Hamilik 1896'da kuruldu ve bugün Sierra Leone olarak bilinen yere dâhil edildi. Freetown 1821'den 1874'e kadar Britanya Batı Afrikası'nın başkentliğini yaptı.

## Kaynakça

### Bibliyografi

* Fyle, Magbaily C. (2006). *Historical Dictionary of Sierra Leone*. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. ss. XVIII-XXII. ISBN 978-0-8108-5339-3.

### Notlar

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Sierra Leone Colony and Protectorate ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Britanya Solomon Adaları

| Britanya Solomon Adaları*British Solomon Islands* |
| --- |
| 1893-1978 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **Millî marş** Tanrı Kralı/Kraliçeyi Korusun Süre: 50 saniye.0:50 |
|  |
| Başkent | Tulagi (1893-1952) Honiara (1952-1978) |
| Yaygın dil(ler) | İngilizce |
| Hükûmet | Anayasal monarşi |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1893 |
| • Üçlü Sözleşme  | 14 Kasım 1899 |
| • Kendi Kendini yöneten koloni statüsünün verilmesi  | 2 Ocak 1976 |
| • Dağılışı  | 1978 |

 |
| Para birimi | Solomon Adaları sterlini (1916-1966) İngiliz sterlini (1893-1920) Solomon Adaları doları (1977-1978) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Alman Yeni Ginesi
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Solomon Adaları
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  Solomon Adaları |

**Britanya Solomon Adaları** ya da **Britanya Solomon Adaları Himaye Bölgesi**, Okyanusya'daki Solomon Takımadaları'nın ilk etapta güney kısımlarının daha sonra diğer adalarında da Britanya'nın 1893'te kurduğu koloni.

Britanya Solomon Adaları Himaye Bölgesi ilk olarak 1893'te HMS Curacoa kaptanı Gibson R. N. tarafından takımadaların güney adalarının Britanya himayesi altına alındığını ilan etmesi ile oluşturulmuştur. Bu süreçten önce Alman Yeni Ginesi olarak Alman kontrolünde olan bölge, 2 Ocak 1976'da kendi kendini yönetme hakkı elde etmiş, 7 Temmuz 1978'de de Solomon Adaları ile bağımsızlığını ilan etmiştir.

## Kaynakça