Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Andican

| Andican Andijon Андижон |
| --- |
| İl merkezi |
|  |
| AndicanŞehrin Özbekistan'daki konumu |
| Ülke |  Özbekistan |
| İl | Andican ili |
| İdare |
|  • Hokim | Bahromjon Haydarov |
| Nüfus (2024)Ülkede 3. |
|  • Toplam | 747.800 |
|  • Yoğunluk | 10,000/km² |
| Zaman dilimi | UTC+05.00 (ÖSS) |
| Posta kodu | 170100 |
| Alan kodu | +998 74 |

**Andican** (Özbekçe: Andijon), Özbekistan'da bir şehirdir. Andican Bölgesi'nin idari, ekonomik ve kültürel merkezidir. 2024 yılı itibarıyla nüfusu 747.800'dür ve kilometrekare başına 10.000 kişiyle, Özbekistan'ın en yoğun nüfuslu şehridir. Şehir, Fergana Vadisi'nin güneydoğu ucunda, Özbekistan ile Kırgızistan sınırına yakın bir sınır bölgesinde yer almaktadır.

Yaklaşık 2.500 yıllık tarihiyle Andican, Özbekistan'ın en eski şehri ve Fergana Vadisi'ndeki en eski şehirlerden biridir. Şehrin bazı bölgelerinde arkeologlar, M.Ö. 7. ve 8. yüzyıllara tarihlenen kalıntılar bulmuşlardır. Tarih boyunca Andican, İpek Yolu üzerinde önemli bir şehir olmuştur.

Şehir, Babür’ün doğum yeri olarak bilinir. Babür, çeşitli başarısızlıklardan sonra sonunda Hint alt kıtasında Babür İmparatorluğu'nun temelini atmış ve bu imparatorluğun ilk hükümdarı olmuştur. Andican ayrıca, 2005 yılında hükûmet güçlerinin protestoculara ateş açarak yüzlerce kişiyi öldürdüğü ve "Andican Olayları" olarak anılan olayla da uluslararası kamuoyunda tanınmıştır.

Sovyetler Birliği döneminde Andican, önemli bir sanayi şehri olarak geliştirilmiştir. Şehirde üretilen sanayi ürünleri arasında kimyasallar, ev aletleri, elektronik ürünler, gıda maddeleri, mobilya, pulluklar, pompalar, ayakkabılar, tarım makineleri için yedek parçalar, çeşitli mühendislik araçları ve tekerlekli sandalyeler yer almaktadır.

Andican, sık sık sismik aktivite yaşamaktadır ve 1902 yılında büyük bir depremle yıkılmıştır. Bu deprem, 20. yüzyılda Özbekistan'da meydana gelen en yıkıcı deprem olarak kayıtlara geçmiştir.

## Kaynakça
# Cemmu ve Keşmir

| Cemmu ve Keşmir |
| --- |
|
Bayrak

Arma

 |
|  |
| Başkent | Srinagar (Mayıs–Ekim) Cemmu (Kasım–Nisan) |
| Resmî dil(ler) | Urduca |
| Liderler |
| Kuruluşu | 26 Ekim 1947 |
|  |
| Nüfus |
| • 2011 sayımı | 12,541,302 |

Hindistan'daki konumu.
**Cemmu ve Keşmir**, Hint altkıtasının kuzey kesiminde yer alan ve Hindistan kontrolündeki bir eyaletti. Eyalet, 2019 yılında çıkarılan yeni düzenleme sonucunda feshedilerek Cemmu ve Keşmir ile Ladakh olmak üzere merkezi hükûmetçe yönetilen iki birlik toprağına dönüştürülmüştür. Büyük çoğunluğu Himalaya Dağları üzerinde bulunmuş olan eyaletin başkenti kışın Cemmu, yazın ise Srinagar'dı. Eyalet 222,236 km2 alana sahipti.

Eyaletin bulunduğu topraklar 1947'den bu yana Hindistan, Pakistan ve Çin arasındaki anlaşmazlığa konu olan Keşmir bölgesinin bir parçasıydı. Pakistan tarafından Hindistan İşgalindeki Keşmir olarak adlandırılır.

Hindistan Hükûmeti, Hindistan Anayasası'nın 370. maddesi uyarınca Cemmu ve Keşmir'e verilen özel statüyü iptal ettikten sonra Hindistan Parlamentosu, eyaleti feshedip iki birlik toprağı oluşturmak için Cemmu ve Keşmir Yeniden Düzenleme Yasasını kabul etti. Yasa 31 Ekim 2019'dan itibaren yürürlüğe girmiştir. Cemmu ve Keşmir, Hindistan'da Müslümanların çoğunluğunu elinde tutan tek eyaletti. Eyalet nüfusunun %68,31'ini Müslümanlar, %28,43'ünü Hindular, %1,87'sini Sihler ve %0,89'unu Budistler oluşturmaktaydı.

## Kaynakça
# Rajput

Mehrangarh Kalesi
Rajputlar (12 Şubat 1876)
**Rajput** veya **Râjpût** (Hindu: राजपूत), Sanskritçe'de prens anlamına gelen (kral anlamına gelen raja ve oğul anlamına gelen putra'dan oluşan terim) ve Hindistan'da bir savaşçı olup genelde Ksatriya kastına ait olan bir toplumsal grup. Racputana bölgesi (bugünkü Racastan eyaletinin büyük bir bölümü) ve Gucerat'ın bir kısmında yoğun olarak ikamet etmektedir.

## Kökenler

Kökenleri hakkında kesin bilgi yoktur. İskitler ve Hunlar'a dayandığına dair tez, Harşa Vardhana'nın döneminden sonra Hayber Geçidi'nden Güney Asya'ya giren Ak Hunlar ve Kuşanlar'ın yerli hükûmdarlar ile kaynaşarak Hinduizm'i kabul etmenin sonucu ortaya çıktığına dair tez mevcuttur. Kendileri ise kendi meşruluğunu savunmak için Mahabharata'da adları geçtiği güneş ve aydan ortaya çıkan aileler, Gucerat'ta bulunan cesaret ateşine dayandırmaktadırlar.

## Rajput hanedanları

Rajput hanedanlarından, Pratihara hanedanı yaklaşık 300 yıldır müslümanların saldırılarına karşı direndi fakat 1018 yılında Gazne Devleti sultanlarından Gazneli Mahmut'un saldırısıyla yıkıldı. Chauhan hanedanı 1191 ve 1192 yıllarında meydana gelen Tarain Muharebesi (I. Tarain ve II. Tarain)'nde Gurlu sultanlarından Gurlu Muhammed (Şehabettin Muhammed)'e yenilerek yıkıldı. Ancak Chauhanlar Ranthambore'de geçerek yeniden küçük bir krallık kurdu. Paramara hanedanı 1226 yılında Kölemen hanedanı sultanlarından İltutmuş'un saldırısını geri çevirdiyse Halaciler sultanlarından Alaeddin Halaci'nin 1299 - 1303 yılları arasında düzenlediği Rajput Seferi'nde yok edildi. Ayrıca bu sefer sırasında savaşın kaybedileceğini anlayan Rajput kadınları Jauhar uygulamasını gerçekleştirmiştir.

Rajputlar Delhi Sultanlığının zayıflama döneminde tekrar bağımsızlığı kazandılar. Babür İmparatorluğu'un ilk yıllarda şiddetli direnişleri gösterdi. Zamanla ilhak edildiyse de Malwa 19. yüzyılın başlarına kadar bağımsızlığını kordu.
# Muhammed Azam Şah

| Muhammed Azam Şah |
| --- |
| *Padişah Es-Sultanü'l-Azam* |
| Muhammed Azam Şah |
| 7. Babür şahı |
| Hüküm süresi | 14 Mart 1707-20 Haziran 1707 |
| Önce gelen | Evrengzib |
| Sonra gelen | I. Bahadır Şah |
| 26. Bengal subahdarı |
| Hüküm süresi | 1677-1680 |
| Önce gelen | II. Fedayi Han |
| Sonra gelen | Şayeste Han |
|  |
| Doğum | 28 Haziran 1653(1653-06-28) Burhanpur, Babür İmparatorluğu |
| Ölüm | 20 Haziran 1707 Agra Subah, Babür İmparatorluğu |
| Hanedan | Babür Hanedanı |

**Mirza Ebu'l Feyaz Kutbu'ddin Muhammed Azam** veya **Muhammed Azam Şah** (26 Haziran 1653-20 Haziran 1707), Babür İmparatorluğu'nun yedinci şahıydı. Saltanatı Mart-Haziran 1707 tarihleri arasında ölümüne kadar yalnızca üç ay sürmüştür. Altıncı Babür şahı Evrengzib ve baş eşi Dilras Banu Begüm'ün üçüncü oğluydu.

Azam, 12 Ağustos 1681'de babasının vârisi olarak atandı ve Aurangzeb'in ölümüne kadar bu görevini sürdürdü. Uzun askeri kariyeri boyunca Berar Subah, Malwa, Bengal, Gucerat ve Deccan'ın genel valisi olarak görev yaptı. Azam, babasının 14 Mart 1707'de ölümü üzerine Ahmednagar'da Babür tahtına çıktı. Ancak kendisi ve üç oğlu Bidar Baht, Civan Baht ve İskenderr Şan, daha sonra Azam Şah'ın üvey ağabeyi Şah Alem tarafından 1707'deki Cacav Muharebesi sırasında mağlup edildi ve öldürüldü.

## Kaynakça

|  |
| --- |
| Muhammed Azam Şah **Babür Hanedanı** |
| Resmî unvanlar
 |
| Önce gelen: **Evrengzib** | **Babür şahı** 1707
 | Sonra gelen: **I. Bahadır Şah** |
# Burhanpur

| Burhanpur |
| --- |
| Şehir |
| Burhanpur şehri |
|  |
| Burhanpur |
| Ülke |  Hindistan |
| Eyalet | Madhya Pradesh |
| İlçe | Burhanpur |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 426,95 km² |
| Nüfus |
|  • Toplam | 210.891 |
|  • Yoğunluk | oto/km² |
| Zaman dilimi | UTC+05.30 (IST) |

**Burhanpur**, Hindistan'ın Madhya Pradesh eyaletinde yer alan ve Burhanpur ilçesinde yer alan bir şehirdir. Şehrin toplam nüfusu 210.891'dir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Burhanpur ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# I. Bahadır Şah

| I. Bahadır Şah |
| --- |
|  |
| 7. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 19 Haziran 1707 - 27 Şubat 1712 |
| Taç giymesi | 19 Haziran 1707, Delhi |
| Önce gelen | I. Alemgir Şah |
| Sonra gelen | Cihandar Şah |
|  |
| Doğum | 14 Ekim 1643(1643-10-14) Burhanpur, Babür İmparatorluğu |
| Ölüm | 27 Şubat 1712 (68 yaşında) Lahor, Babür İmparatorluğu |
| Eş(ler)i | Nizam Bai ve 8 diğer eşi |
| Çocuk(lar)ı | 8 oğul, 1 kız, Cihandar Şah Azim-üş-Şan Refi-üş-Şan Hucista Aktar Cihan Şah Bülend Aktar |
|

| Tam adı |
| --- |
| Ebû Nasr Kutbüddîn Muhammed Muazzam Şah Âlem Bahâdır Şah b. Evrengzîb |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | I. Alemgir Şah |
| Dini | İslam |

**I. Bahadır Şah** veya tam adı **Ebû Nasr Kutbüddîn Muhammed Muazzam Şâh Âlem Bahâdır Şâh b. Evrengzîb,** (F‎arsça: **بہادر شاه‎Bahādur Shāh*; d. 14 Ekim 1643, Burhanpur - ö. 27 Şubat 1712, Lahor) 19 Haziran 1707 - 27 Şubat 1712 yılları arasında yapmış yedinci Babür İmparatorluğu Şahıdır.

Prens Muaz'zam gençlik yıllarında
## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta I. Bahadır Şah ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Cihandar Şah

| Cihandar Şah |
| --- |
|  |
| 8. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 28 Şubat 1712 - 11 Şubat 1713 |
| Önce gelen | I. Bahadır Şah |
| Sonra gelen | Ferruhsiyer |
|  |
| Doğum | 9 Mayıs 1661 Deccan, Babür İmparatorluğu |
| Ölüm | 12 Şubat 1713 (51 yaşında) Delhi, Babür İmparatorluğu |
| Eş(ler)i | Seyyidünnisa Begüm Lal Künver Muazzamabadi Mahal |
| Çocuk(lar)ı | İzzeddin Mirza Azuddin Mirza II. Alemgir Şah İffet Ara Begüm Rabi Begüm |
|

| Tam adı |
| --- |
| Ebü'l-Feth Muizzüddin Muhammed b. Bahadır Şah |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | I. Bahadır Şah |
| Dini | İslam |

**Cihandar Şah** tam adıyla **Ebü'l-Feth Muizzüddin Muhammed b. Bahadır Şâh** (Farsça: جهاندار شاه; d. 9 Mayıs 1661, Deccan - ö. 12 Şubat 1713, Delhi), Babür İmparatorluğu'nun sekizinci şahı.

## Hayatı

## Kaynakça
# Ferruhsiyer

| Ferruhsiyer |
| --- |
|  |
| 9. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 12 Şubat 1713 - 28 Şubat 1719 |
| Önce gelen | Cihandar Şah |
| Sonra gelen | Refiüdderecât |
|  |
| Doğum | 11 Eylül 1683 Evrengabad, Babür İmparatorluğu |
| Ölüm | 27-28 Nisan 1719 Delhi, Babür İmparatorluğu |
| Defin | Hümayun Türbesi, Delhi, Hindistan |
| Eş(ler)i | Fahrünnisa Begüm İndira Kenvar Bip Devi |
| Çocuk(lar)ı | Badşah Begüm |
|

| Tam adı |
| --- |
| Ebül-Muzaffer Muhammed Muinüddin |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | Muhammed Azimüşşan |
| Dini | İslam |

**Ferruhsiyer** tam adıyla **Ebül-Muzaffer Muhammed Muinüddin** (Farsça: **فرّخ سير**; d. 11 Eylül 1683, Evrengabad - ö. 27-28 Nisan 1719, Delhi), Babür İmparatorluğu'nun dokuzuncu şahı.

## Saltanatı

I. Bahadır Şah'ın oğlu Muhammed Azimüşşan'ın oğludur. 1712 yılında amcası Cihandar Şah'ın tahta çıktıktan sonra ülkeyi iyi idare edememesi üzerine tahtta hak iddia ederek isyan etti. Bengal'den Patna'ya gelerek hükümdarlığını ilan etti. Amcasının üzerine gönderdiği orduyu mağlup etti. Bunun üzerine Cihandar Şah Agra'ya hareket etti. 11 Eylül 1713'te yapılan savaşta Ferruhsiyer galip geldi ve amcası kaçarak Esed Han'a sığındı ve burada hapsedildi. Ferruhsiyer amcasını idam ederek tahtın tek sahibi oldu.

Kararsız, endişeli tavrından ötürü devletin idaresi vezirliğe atadığı Abdullah Han ile ordu başkumandanlığına atadığı Hüseyin Ali kardeşlerin eline geçti. Acizliğinden ötürü farklı gruplar arasında devlete itaatsizlik baş gösterdi ve Seyyid kardeşler giderek güçlendi ve sonunda kendisini Maratalar'ın da yardımını alarak 28 Şubat 1719'da tahttan indirdiler. Gözlerine mil çekildikten sonra 27-28 Nisan gecesi öldürüldü. İyi bir eğitim gören Ferruhsiyer Kur'an hafızı idi ve şiir yazdığı biliniyordu.

## Kaynakça
# Doğu Hindistan Şirketi (anlam ayrımı)

**Doğu Hindistan Şirketi**, çeşitli Avrupalı devletin, Hindistan ile kurmuş olduğu ticaret yoludur.

* İngiliz Doğu Hindistan Şirketi, kuruluş: 1600
* Hollanda Doğu Hindistan Şirketi, kuruluş: 1602
* Danimarka Doğu Hindistan Şirketi, kuruluş: 1616
* Portekiz Doğu Hindistan Şirketi, kuruluş: 1628
* Fransız Doğu Hindistan Şirketi, kuruluş: 1664
* İsveç Doğu Hindistan Şirketi, kuruluş, 1731
# Ferman

Sultan II. Mehmed ve Sultan II. Bayezid'ın Moğolların Azize Meryem Kilisesini Rum cemaatine bırakıldığına dair fermanları.
Tanzimat Fermanı, Abdülmecid döneminde Hariciye Nazırı Koca Mustafa Reşid Paşa tarafından okunmuştur.
**Ferman**, **yarlık** ya da **buyruk**, hükümdarın tuğrasını taşıyan yazılı emir. Farsça buyurmak, emretmek anlamına gelen *fermān* (Farsça: فرمان) kelimesinden türemiştir.

İlhanlılar, Karakoyunlu ile Akkoyunlu devletleri, Altınordu ve Kırım Hanlıklarında *yarlığ* kelimesi, Büyük Selçuklular, Anadolu Selçukluları'nda *pervane*, Memluklerde *mevkii* kelimesi kullanılmakta idi.

## Osmanlıda ferman

Ferman kelimesi, İlhanlılar tarafından, İslamiyeti kabul etmelerinden sonra kullanılmış, daha sonra da Osmanlılara geçerek yerleşmiştir.

Orhan Gazi'nin 1324 tarihli vakfiyesi ilk Osmanlı fermanı, 1922 tarihli VI. Mehmed'inki ise sonuncu Osmanlı fermanı kabul edilir.

Osmanlılarda Ferman, yedi esas üzerine yazılırdı:

1. Ferman kelimesinin anılması,
2. Ferman yazıldığı kişinin rütbe derecesine göre dua ve övgü yazılması,
3. Fermanın gönderilme sebebi,
4. Ferman gönderilen kişiye, padişah isteğinin emrolunması,
5. Yapılması istenilen işin belirtilmesi,
6. Verilen işin bitirilmesi için istek,
7. Fermanın tarihi ve gönderildiği yerin ismi.

Osmanlılarda iki çeşit fermana rastlanmaktadır. Fermanlardan birisi, doğrudan doğruya divandan, maliyeden yazılarak üzerine hükümdarın tuğrası çekilerek, gönderilen emr-i şerif idi. Diğeri ise tuğralı bir fermanın üzerine ve baş tarafına padişahın kendi el yazısıyla fermanda yazılanı teyid eden iradedir. *Hatt-ı Hümayûnla Muvaşşah*, yani padişahın el yazısıyla tezyin edilmiş olan ikinci çeşit ferman, işin ehemmiyetini göstermek, hakkında teveccüh gösterilen zata, yahut da tehdid edici olarak bir vali veya serasker vesaireye gönderilirdi. Ferman şekil olarak, divani hat denilen girift keşideli yazıyla yazılırdı.

## Ayrıca bakınız

* Papalık fermanı
* Fetva
* İmtiyazname
* Bildiri
* Ukaz
* Tuğra

## Kaynakça
# II. Cihan Şah

| II. Cihan Şah |
| --- |
|  |
| 11. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 6 Haziran - 19 Eylül 1719 |
| Önce gelen | Refiüdderecât |
| Sonra gelen | Muhammed Şah |
| Vekil | Seyyid kardeşler |
|  |
| Doğum | 1696 |
| Ölüm | 19 Eylül 1719 (23 yaşında) |
|

| Tam adı |
| --- |
| Refiüddin Refiüddevle Şah Cihan |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | Refiuşşan |
| Annesi | Nurunnisa Begüm |
| Dini | İslam |

**II. Cihan Şah** (Farsça: **شاه جہان دوم**; d. 1696 - ö. 19 Eylül 1719), Babür İmparatorluğu'nun on birinci şahı.

## Kaynakça
# Refiüdderecât

| Refiüdderecât |
| --- |
|  |
| 10. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 28 Şubat - 6 Haziran 1719 |
| Önce gelen | Ferruhsiyer |
| Sonra gelen | II. Cihan Şah |
| Vekil | Seyyid kardeşler |
|  |
| Doğum | 30 Kasım 1699 |
| Ölüm | 13 Haziran 1719 (19 yaşında) Agra, Babür İmparatorluğu |
| Defin | Delhi |
| Eş(ler)i | İnayet Banu Begüm |
|

| Tam adı |
| --- |
| Ebul Bereket Şemseddin Muhammed Refiüdderecât Padişah Gazi Şehinşah-ı Bahr-u Bar |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | Refiuşşan |
| Annesi | Raziyetünnisa Begüm |
| Dini | İslam |

**Refiüdderecât** (Farsça: **رفیع الدرجات**; d. 30 Kasım 1699 - ö. 13 Haziran 1719, Agra), Babür İmparatorluğu'nun onuncu şahı.

## Kaynakça
# Ahmed Şah Bahadır

| Ahmed Şah Bahadır |
| --- |
|  |
| 15. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 26 Nisan 1748 - 2 Temmuz 1754 |
| Taç giymesi | 4 Mayıs 1748, Delhi |
| Önce gelen | Muhammed Şah |
| Sonra gelen | II. Alemgir Şah |
|  |
| Doğum | 23 Aralık 1725(1725-12-23) Delhi |
| Ölüm | 1 Ocak 1775 (49 yaşında) Delhi |
| Eş(ler)i | Nawab Gouhar Efruz Banu Begüm ve diğer eşi |
| Çocuk(lar)ı | Hamid Şah Bahadır Bidar Baht Mahmud Şah Bahadır IV. Cihan Şah Tala Said Şah Bahadır Muhammed Cemiyet Şah Bahadır Muhammad Dilawar Shah Bahadur Mirza Rujbi Mirza Muğlu Muhterem-un-Nisa Begüm Dil Efruz Begüm |
|

| Tam adı |
| --- |
| Ebu-Nasır Mücahiddin Muhammed Ahmed Şah Bahadır |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | Muhammed Şah |
| Annesi | Kudsiye Begüm |
| Dini | İslam |

**Ahmed Şah Bahadır** (23 Aralık 1725 - 1 Ocak 1775), 26 Nisan 1748 - 2 Temmuz 1754 yılları arasında hükümdarlık yapmış on beşinci Babür İmparatorluğu hükümdarıdır. 1748'de tahta geçtiği zaman 22 yaşındaydı. Mücâhidüddin Ebû Nasr unvanını taşıyan Ahmed Şah Bahadır (1748-1754), annesi Udam Bai ve harem ağası Câvid Han'ın tesirinde kaldı. Ahmed Şah Dürrânî onun zamanında Pencap'ı istilâ ederek yağmaladı. Bu arada İskenderâbâd'daki Maratalar ayaklandılar; 1750'de yakın adamı Safder Ceng Maratalar'a katıldı. Bu ayaklanmadan sonra gücünü epeyce kaybeden Bahadır tahttan indirildi. 1775'te 50 yaşında iken ölmüştür. Sadece Nadir Şah'ın (1688? - 1747) doğuya seferler yapmasını durdurmuştur.

## Hayatı

### İlk yılları

Ahmed Şah Bahadır 1725'te babası Muhammed Şah'ın oğlu olarak dünyaya geldi. Babasının hükümdarlığı devam etmekteydi. 1748'de tahta geçmiştir. Ahmed Şah Dürrani 1748 yılında İndus Nehri çevresini ele geçirmiştir.

### Hükümdarlık yılları

1748'de Muhammed Şah'ın ölümüyle yapılan oylamayla hükümdar oldu. 2 Temmuz 1754'te istifa etti. Yerine seçimle II. Alemgir geçti.

### Hükümdarlık sonrası yılları

### Ölümü

Ahmet Şah 1 Ocak 1775'te 50 yaşında öldü. Naaşı Delhi'de bir mezara konuldu.

## Ayrıca bakınız

* Babür İmparatorluğu
* Ahmed Şah Dürrani

## Kaynakça
# II. Âlemgîr Şah

| II. Âlemgîr Şah عالمگير شاه |
| --- |
|  |
| 14. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 2 Haziran 1754 – 29 Kasım 1759 |
| Önce gelen | Ahmed Şah Bahadır |
| Sonra gelen | III. Cihan Şah |
|  |
| Doğum | 6 Haziran 1699(1699-06-06) Multan |
| Ölüm | 29 Kasım 1759 (60 yaşında) Kutla Fetih Şah |
| Eş(ler)i | Seyyid Begüm Zinet Mahal Faiz Baht Begüm Latife Begüm Azizebadi Mahal |
| Çocuk(lar)ı | Şah Alem Mirza Muhammed Ali Asker Mirza Muhammed Harun Hidayet Bahş Bahadır Mirza Cemiyet Şah Bahadır Mirza Mübarek Şah Bahadır Zühre Begüm |
|

| Tam adı |
| --- |
| Azizüddin Alemgir |

 |
| Hanedan | Timurlu Hanedanı |
| Babası | Cihandar Şah |
| Dini | İslam |

**II. Âlemgîr Şah**, (Farsça: عالمگير شاه, d. 6 Haziran 1699, Multan - ö. 29 Kasım 1759, Kutla Fetih Şah), Babür İmparatorluğu'nun hükümdarıdır.

Cihandar Şah'ın oğlu olan Azizüddin 1754'te Ahmed Şah Bahadır'ın vefatından sonra İmadülmülk tarafından tahta çıkarıldı. Tahta çıkışında Âlemgîr unvanını aldı. Tahta çıktığı sırada 55 yaşında idi. Yaşamının çoğunu hapishanede geçirdiği için yönetim ve savaş deneyimi yoktu. Zayıf bir hükümdardı, tüm güçleri naip İmadülmülk'ün elinde idi.

1756'da Ahmed Şah Abdali, Hindistan'ı bir kez daha işgal etti ve Delhi'ye el koydu ve Mathura'yı yağmaladı. Marathalar, İmadülmülk'le yaptıkları iş birliğinden dolayı daha güçlü hale geldiler ve kuzey Hindistan'ın tamamına hakim oldular. Bu durum, Marathalar'ın genişlemesinin doruk noktasıydı, bu da Babür İmparatorluğu için büyük bir sıkıntıya neden olmuştu. Âlemgîr Şah ile İmadülmülk arasındaki ilişkiler bozuldu ve nihayetinde İmadülmülk tarafından öldürüldü. II. Âlemgîr'in oğlu Şah Cihan, İmadülmülk tarafından tahta çıkarıldı ve Delhi kurtarıldı.

## Kaynakça
# Vezir

**Vezir** (Arapça: الوزير), İslâm devletlerinde hükümdardan sonra gelen en yetkili yönetici.

## Etimoloji

Kelimenin kökeni hakkında farklı görüşler bulunmaktadır. Bir kısım vezir kelimesinin Sasani kökenli olduğunu ve dolayısıyla Farsça olup daha sonra Arapçaya geçtiğini savunurken bir kısım ise kelimenin Kur'an ve hadis kaynaklarında geçmesini öne sürerek Arapça orijinli olduğunu savunmaktadır. Türk Dil Kurumu da kelimenin kökenini Arapçaya dayandırmaktadır.

Erken dönem Arapça sözlüklerde sığınılacak yer anlamındaki "vezer", ağır yük anlamındaki "vizr" ve kuvvet anlamında "ezr" kelimelerinden türediği bilgisi yer alan vezir sorumluluk sahibi, yükü çeken anlamına gelmektedir.

## Tarihçe

Kelimenin kökenine olduğu gibi kurumun kökeni hakkında da bir ihtilaf mevcuttur. Vezirliğin genel olarak Sasani kökenli olduğu fikri öne çıksa da Arap kabile geleneğinin bir devamı olarak yorumlayanlar da bulunmaktadır. Buna karşın vezirliği ilk uygulayan Arap devleti olan Abbâsîlerin ilk vezirlerinin Fars olmasından harekete kurumun Fars geleneğinden etkilendiği de kabul edilmektedir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Sadrazam
# III. Cihan Şah

| III. Cihan Şah |
| --- |
|  |
|  15. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 10 Aralık 1759 - 10 Ekim 1760 |
| Taç giymesi | 10 Aralık 1759 |
| Önce gelen | II. Alemgir Şah |
| Sonra gelen | Şah Alem |
|  |
| Doğum | 1711 |
| Ölüm | 1772 (61 Yaşında) Delhi |
| Defin | Delhi |
| Eş(ler)i | Sadet Begüm |
|

| Tam adı |
| --- |
| Muhi-ul-Millat Cihan Şah |

 |
| Hanedan | Timur |
| Babası | Muhi-us-Sunnet Mirza |
| Annesi | Rushqimi begum |
| Dini | İslam |

**III. Cihan Şah** (Farsça: شاه جہان, d. 1711 - ö. 1772) Tam ismi Muhi-ül-Millat olarak bilinen Babür İmparatoru. İmadülmülk'ün yardımıyla Delhi'de Aralık 1759 yılında Babür İmparatorluğu tahtına geçti ve daha sonra Marathalılar tarafından devrildi.

## Kaynakça
# Şah Âlem

| Şah Alem |
| --- |
|  |
|  16. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 24 Aralık 1759 - 19 Kasım 1806 |
| Taç giymesi | 24 Aralık 1759 |
| Önce gelen | III. Cihan Şah |
| Sonra gelen | Mahmud Şah *Şah-I Alem'e Tahtı kaptırmasıyla Yönetimi Sona Erdi* |
| Sonra gelen | II. Ekber Şah |
|  |
| Doğum | 25 Haziran 1728 Delhi |
| Ölüm | 19 Kasım 1806 (78 yaşında) Delhi |
|

| Tam adı |
| --- |
| Abdullah Celaleddin Ebu'l Muzaffer Ham ud-din Muhammed 'Ali Gauhar Şah-ı Alem II |

 |
| Hanedan | Timur |
| Babası | II. Alemgir Şah |
| Annesi | Nevabb Zinet Mahal Sahibe |
| Dini | İslam |

**Şah Âlem** veya asıl adı ile **Ebü'l-Muzaffer Celâlüddîn Mîrzâ Abdullah Âlem Alî Cevher,** (25 Haziran 1728 - 19 Kasım 1806) 1759 ile 1806 yıllarında hükümdarlık yapmış 16. Babür Şah'ıdır. Babası II. Âlemgir Şah (ölümü 1772; 1759-1760)'dır. 50 tane oğlu vardır. Bilinenler arasında en önemlisi II. Ekber Şah'dır.

Şah Âlem, esas olarak Afganistan Emiri Ahmed Şah Abdali tarafından, Delhi'deki Babür yönetimi ve Afganlar arasında süren mücadelelerde ilgisizliğini sürdürdü daha sonra Maratha İmparatorluğu ile Dürraniler arasındaki meydana gelen Panipat Muharebesi'nin Marathalıların yenilgiyle sonuçlanmasıyla beraber, 1760 yılında Marathalılar Sadashivrao Bhau liderliğindeki güçler tarafından, Afgan işgalci güçlerini ve Vezir III. Firuz Ceng'in kuklası olan Babür imparatoru III. Cihan Şah'ı görevden alarak bölgeden sürerek, Maratha gözetimi altında olmak kaydıyla Ali Cevher'i (Şah Âlem) padişah atadılar.

II. Şah Âlem tek ve gerçek padişah olarak kabul görülmesine rağmen, babasının veziri Gāziddin'in ancak Maratha generali Mahadaji Shinde tarafından bertaraf edildiği 1772'ye kadar Delhi'ye geri dönemedi. Buksar Muharebesi'nde İngiliz Doğu Şirketi tarafından ağır mağlubiyete uğrayarak Hindistan'ı İngiliz sömürgesi olarak tanımasıyla sonuçlanan tek taraflı anlaşmayla, saltanatını Saray'ın duvarlarını aşmayacak şekilde kaybetti. II. Şah Âlem'in Afıtab ve Hurşid mahlasıyla yazdığı Divan şiirleri vardır. Şiirleri Mirza Fakhir Makin tarafından derlenip toplandı. Şah Âlem'in ayrıca *Acâʾibü’l-kısas* adlı eseri Urduca nesrin ilk örnekleri arasında yer alır.

## Hükümdarlık öncesi hayatı

Şahı Âlem 1728'de Delhi'de doğdu. 1759'da II. Âlemgîr Şah'ın ölümünden sonra tahta geçmiştir.

## Hükümdarlık dönemi

Saltanatının ilk yıllarında 1764'te Buksar Muharebesi ortaya çıktı. Babürlülerin Hindistan'da etkisi azaldı. Şah-ı Âlem 19 Şubat 1806'da 78 yaşında öldü.

## Kaynakça
# IV. Şah Cihan

**Bîdârbaht Mahmud Şah Bahadur**, kısa bir süreliğine hüküm süren on sekizinci Babür imparatorudur. Şah Alem'in 1788'de Gulam Kadir tarafından tahttan indirilmesinden sonra başa geçti. Ahmed Şah Bahadır'ın oğludur. 1790 yılında Şah Alem tarafından idam edilmiştir.

## Kaynakça
# II. Ekber Şah

| II. Ekber Şah |
| --- |
|  |
|  18. Babür İmparatoru |
| Hüküm süresi | 19 Kasım 1806 - 28 Eylül 1837 |
| Önce gelen | Şah Alem |
| Sonra gelen | II. Bahadır Şah |
|  |
| Doğum | 22 Nisan 1760(1760-04-22) Mukundpur |
| Ölüm | 28 Eylül 1837 (77 yaşında) Delhi |
| Defin | Mehrauli, Delhi |
| Çocuk(lar)ı | II. Bahadır Şah Mirza Cihangir Şah Mirza Cihan Şah Mirza Babur Mirza Salim Şah Mirza Nazım Şah 8 kız |
|

| Tam adı |
| --- |
| Ebu Nasir Muin ud-din Muhammed Ekber Şah II |

 |
| Hanedan | Timur |
| Babası | Şah Alem |
| Annesi | Kudsiye Begüm |
| Dini | İslam |

**II. Ekber Şah** veya asıl adı **Ebu Nasir Mu'in ud-din Muhammed Ekber Şah II** (d. 22 Nisan 1760 - ö. 28 Eylül 1837, 19 Kasım 1806 ile 28 Eylül 1837 Babür Şahıdır. Şah Alem oğlu ve kendisinden sonra tahta çıkan son Babür Şahı II. Bahadır Şah'ın babasıdır. Babası Şah Alem'dir.

Doğu Hindistan'daki İngiliz etkisi kendisinin yönetimi altında artmış ve şah gitgide gücünü kaybederek İngilizlerin kukla hükümdarı olmuştur. Zaman içerisinde hükümranlığı neredeyse tamamen İngilizlerin kontrolüne geçmiştir.

## Kaynakça