# Dünya nüfusu

MÖ 10.000'den 2023'e kadarki dünya nüfusunun artışının grafiği.
2018'deki dünya nüfusunu gösteren bir harita. Her bir kare, yarım milyon insanı temsil etmektedir.
**Dünya nüfusu** ya da **dünya insan nüfusu**, dünya üzerinde yaşayan insan sayısını belirtmektedir. Birleşmiş Milletler tarafından Kasım 2022'de yapılan açıklamaya göre, dünya nüfusu 8 milyarı aşmıştır. Dünyadaki insan nüfusunun 1 milyara ulaşması, modern insanlığın ortaya çıkışından sonra 200.000 yıldan fazla zaman aldı ve 8 milyara ulaşması sadece 219 yıl sürdü. 20. yüzyılın son 70 yılında dünya nüfusu tarihte en hızlı yükselişini gösterdi.

İnsan nüfusu, 1315–1317 arasındaki Büyük Kıtlık ve 1346–1353 arasındaki Kara Veba'nın sona ermesinin ardından sürekli bir büyüme yaşadı. En yüksek küresel nüfus artış oranları, yılda %1,8'in üzerinde artışlarla 1955 ile 1975 yılları arasında gerçekleşti ve 1965–1970 arasında %2,1 ile zirve yaptı. Büyüme oranı, 2015 ile 2020 yılları arasında %1,1'e geriledi ve 21. yüzyılda daha da düşeceği tahmin edilmektedir. Dünyadaki insan nüfusu hâlâ artmaktadır, ancak değişen doğurganlık ve ölüm oranları nedeniyle uzun vadeli gidişatı hakkında önemli bir belirsizlik de bulunmaktadır. Birleşmiş Milletler Ekonomik ve Sosyal Konseyi, 2050 yılına kadar dünyadaki nüfusun 9–10 milyar olacağını, 21. yüzyılın sonuna kadar ise 10–12 milyar arasında olacağını tahmin etmektedir. Diğer demograflar ve araştırmacılar ise, insan nüfusunun 21. yüzyılın ikinci yarısında azalmaya başlayacağını tahmin etmektedir. 2020 yılında, dünyadaki ortalama insan yaşı 31 idi.

Küresel olarak toplam doğum sayısı 2015–2020 arasında "yılda 140 milyon" olup, bunun 2040–2045 yılları arasında "141 milyon/yıl" ile zirveye ulaşacağı ve ardından 2100 yılına kadar yavaş yavaş yılda 126 milyona kadar düşeceği tahmin edilmektedir. Toplam ölüm sayısı şu an "yılda 57 milyondur" ve 2100 yılına kadar istikrarlı bir şekilde yılda 121 milyona çıkması beklenmektedir.

## Tarihçe

Çatalhöyük yerleşiminin bir modeli. Çatalhöyük, MÖ 7.000'de muhtemelen dünyadaki en büyük yerleşim yeriydi.
Tarımın ortaya çıktığı MÖ 10.000 civarlarındaki insan nüfusuna yönelik tahminler, 1 milyon ile 15 milyon arasında değişmektedir. Tarım ile birlikte insan nüfusu hızlı bir şekilde büyümeye başladı. Yaklaşık MÖ 8.500'lerde dünyadaki en büyük yerleşimler, günümüzde Filistin sınırlarında bulunan Eriha gibi köylerdi ve sadece birkaç yüz kişiye ev sahipliği yapıyorlardı. MÖ 7.000'de, o sıralar muhtemelen dünyadaki en büyük yerleşim yeri olan, Orta Anadolu'da yer alan Çatalhöyük'te 5.000 ila 10.000 insan yaşıyordu. MÖ 5.000 ila 4.000 arasında, Bereketli Hilal adı verilen Orta Doğu bölgesinde 10.000 kişilik şehirler birer birer ortaya çıkmaya başladı.

MÖ 2.250'de Akad İmparatorluğu'nda yaklaşık 1 milyon kişi yaşıyordu. MÖ 2.800 civarlarında dünya nüfusu 50 milyona vardı. MÖ 2'de Çin'deki Han Hanedanlığı'nın nüfusu yaklaşık 57 milyondu; Çin'in nüfusu daha sonra MS 1200'e gelindiğinde 123 milyon kadar büyüdü ve 1393'te kıtlık, hastalık ve Moğol istilalarının ortak bir sonucu olarak 65 milyona geriledi. MS 4. yüzyılda, sadece doğu ve batı Roma İmparatorluğu'nda toplam 50 ila 60 milyon insan yaşıyordu. MÖ 1. yüzyıldan MS 4. yüzyıla kadar Antik Dünya'nın en önemli yerleşimlerinden biri olan Roma, bu dönemde nüfusu 1 milyonu aşan ilk şehir oldu.

İslam'ın Altın Çağı'nın en önemli bilim, kültür ve sanat merkezlerinden biri olan Bağdat, MS 750 yılındaki kayıtlara göre 500 binlik nüfusuyla, 1 milyonluk Çin şehri Çang'an'dan sonra dünyanın en kalabalık şehriydi.
13. yüzyılda Küçük Asya'nın (Anadolu) nüfusu 6 milyon civarındaydı. İlk olarak MS 6. yüzyılda kaydedilen hıyarcıklı vebalar; ölümcüllüğünün zirvesine kemeler ve onların pireleri ile yayılan, 1347'de Himalayalar'da ortaya çıkmış ve sadece 6 yıl içerisinde Avrasya ve Kuzey Afrika'da 75 ila 200 milyon insanı öldürmüş olan Kara Ölüm ile ulaşarak nüfusu yarı yarıya düşürdü. 1315–1317 arasında gerçekleşen Büyük Kıtlık ve Kara Ölüm'den sonra –yaklaşık 55 milyonluk bir nüfusu olan Amerikan yerlilerinin 15. ve 16. yüzyıllarda kıtanın Avrupalılar tarafından sömürgeleştirilmesiyle birlikte %95'inin öldürülmesi gibi bölgesel istisnalara rağmen– nüfusta sürekli bir artış görüldü.

1542 yılında dünya nüfusu yaklaşık 500 milyondu. 1800–1804 civarlarında insan nüfusu bir milyara ulaştı. 1908'de Almanya'da, Haber–Bosch işlemi kullanılarak amonyak ilk kez endüstriyel ölçekte azottan sentezlenmeye başlandı ve bunun sonucu olarak inorganik kimyasal gübreler ortaya çıktı. Bir çalışmaya göre, "dünya nüfusunun yarısının aç kalmasını engelleyen" bu gelişmenin de büyük katkısıyla dünya nüfusu katlanarak artmaya devam etti; 1930'da iki, 1960'ta üç, 1975'te dört, 1987'de beş ve 1999'da altı milyarı gördü. 1968 yılı, %2,07 ile insan nüfusunun büyüme oranının zirvesini gördüğü yıldı. 20. yüzyılda dünyanın en kalabalık ülkelerini sırasıyla Çin (1982'de 1 milyara ulaştı), Hindistan (1991'de yaklaşık 846 milyondu), Sovyetler Birliği (1989'da yaklaşık 286 milyondu) ve Amerika Birleşik Devletleri (1990'da yaklaşık 248 milyondu) oluşturuyordu.

1994'te uzaydan görüldüğü hâliyle gece saatinde dünyayı gösteren bu fotoğraf, insanların gezegen üzerinde ne kadar yayıldığını gözler önüne seriyor. Parlak ışıklar, hem en yoğun yerleşim bölgelerini hem de finansal olarak bu aydınlatmayı yapabilecek olan bölgeleri gösteriyor.21. yüzyılda insan nüfusu katlanarak artmaya devam etti. Ekim 2011'de dünya nüfusu yedi milyarı aştı. Ağustos 2021'de dünyada 7,8 milyar insan vardı. Kasım 2022'de ise nüfus 8 milyarı aştı. 21. yüzyılın en kalabalık ülkelerini sırasıyla Hindistan, Çin, Amerika Birleşik Devletleri, Endonezya, Pakistan, Nijerya, Brezilya gibi ülkeler oluşturmaktadır. Birleşmiş Milletler'in 2023 yılındaki verilerine göre Hindistan, uzun bir süre boyunca "dünyanın en kalabalık ülkesi" ünvanını elinde bulunduran Çin'in nüfusunu geçerek bu ünvanın yeni sahibi oldu.

## Kilometre taşları

* 1 milyara 1804 yılında ulaşılmıştır.
* 2 milyara 1927 yılında ulaşılmıştır.
* 3 milyara 1961 yılında ulaşılmıştır.
* 4 milyara 1971 yılında ulaşılmıştır.
* 5 milyara 1987 yılında ulaşılmıştır.
* 6 milyara 12 Ekim 1999 tarihinde ulaşılmıştır.
* 7 milyara Ekim 2011 tarihinde ulaşılmıştır.
* 8 milyara 15 Kasım 2022 tarihinde ulaşılmıştır

### Birleşmiş Milletler Nüfus Projeksiyonu

* 9 milyara 2037 yılında ulaşılacaktır.
* 10 milyara 2058 yılında ulaşılacaktır.
* 10,4 milyara 2078 yılında ulaşılacaktır.

## Nüfus sıralamasında ilk 10 ülke

| Sıra
 | Ülke
 | Nüfus
 | Yüzde
 | Tarih
 | Kaynak
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1.
 |  Hindistan
 | 1.425.775.850
 | %17,8
 | 14 Nisan 2023
 |  |
| 2.
 |  Çin
 | 1.412.600.000
 | %17,6
 | 31 Aralık 2021
 |  |
| 3.
 |  Amerika Birleşik Devletleri
 | 334.633.076
 | %4,17
 | 16 Nisan 2023
 |  |
| 4.
 |  Endonezya
 | 275.773.800
 | %3,44
 | 1 Temmuz 2022
 |  |
| 5.
 |  Pakistan
 | 229.488.994
 | %2,86
 | 1 Temmuz 2022
 |  |
| 6.
 |  Nijerya
 | 216.746.934
 | %2,70
 | 1 Temmuz 2022
 |  |
| 7.
 |  Brezilya
 | 216.024.545
 | %2,69
 | 16 Nisan 2023
 |  |
| 8.
 |  Bangladeş
 | 168.220.000
 | %2,10
 | 1 Temmuz 2020
 |  |
| 9.
 |  Rusya
 | 146.188.000
 | %1,83
 | 2 Haziran 2023
 |  |
| 10.
 |  Meksika
 | 128.271.248
 | %1,60
 | 31 Mart 2022
 |  |

Dünya Nüfusu
| **#** | En kalabalık ülkeler
 | Yıllara göre nüfusları
 | Mevcut nüfusu en yüksek olan beş ülkenin 1901–2021 yılları arasındaki nüfus grafiği. |
| --- | --- | --- | --- |
| 2000
 | 2015
 | 2023
 | 2030
 |
| **1** |  Hindistan
 | 1,053
 | 1,311
 | 1,425
 | 1,528
 |
| **2** |  Çin
 | 1,270
 | 1,376
 | 1,412
 | 1,416
 |
| **3** |  Amerika Birleşik Devletleri
 | 283
 | 322
 | 335
 | 356
 |
| **4** |  Endonezya
 | 212
 | 258
 | 275
 | 295
 |
| **5** |  Pakistan
 | 136
 | 208
 | 229
 | 245
 |
| **6** |  Brezilya
 | 176
 | 206
 | 216,7
 | 228
 |
| **7** |  Nijerya
 | 123
 | 182
 | 216,5
 | 263
 |
| **8** |  Bangladeş
 | 131
 | 161
 | 168
 | 186
 |
| **9** |  Rusya
 | 146
 | 146
 | 147
 | 149
 |
| **10** |  Meksika
 | 103
 | 127
 | 128
 | 148
 |
| **Toplam dünya nüfusu** | 6,127
 | 7,349
 | 8,053
 | 8,501
 |

## Ayrıca bakınız

* Nüfuslarına göre ülkeler listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Çeşitli nüfus istatistikleri18 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Saniye saniye Dünya nüfusu
* Tarih boyunca yaşamış insan sayısı15 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* [1]26 Kasım 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.