# Hindistan Genel Valiliği

| Hindistan Genel Valisi |
| --- |
| Britanya Hindistanı dönemi sancak |
| Hindistan Dominyonu dönemi sancak |
| Ünvan | Muhterem Ekselansları |
| Resmî ikamet | * Hindistan Hükûmet Konağı (1858–1931)
* Raştrapati Bhavan (1931–1950)
* Raştrapati Niwas (1888–1947)
 |
| Atayan | * + Doğu Hindistan Şirketi (1774–1858)
* Birleşik Krallık monarşisi (1858–1950)
 |
| Görev süresi | Majestelerinin isteği üzerine (*hukuken*) Beş yıl (*fiilen*) |
| İlk sahibi | Warren Hastings (Fort William) Lord William Bentinck (Hindistan) |
| Oluşum | 20 Ekim 1773 (Fort William) 22 Nisan 1834 (Hindistan) |
| Son sahibi | * Louis Mountbatten (21 Şubat 1947 — 15 Ağustos 1947; *Hindistan Genel Valisi* olarak)
* Chakravarti Rajagopalachari (21 Haziran 1948 — 26 Ocak 1950; *Hindistan Dominyonu Genel Valisi* olarak)
 |
| Kaldırılma | 26 Ocak 1950) (1950-01-26) |
| Ardılı | * Pakistan Genel Valisi
* Hindistan Cumhurbaşkanı (Hindistan’ın Cumhuriyet olup Hindistan Anayasası’nı benimsemesinden sonra)
 |

**Hindistan Genel Valisi**, **Hindistan Genel Valisi ve Viceroy'u** veya **Hindistan Viceroy'u** (1833 - 1950 "Britanya Hindistanı"; 1858 - 1947 "Hindistan Dominyonu"), ilk olarak Britanya Kralı veya Kraliçesinin ünvanı olan Hindistan İmparatoru veya İmparatoriçesi adına yöneten temsilci ve 1947'de Hindistan'ın bağımsızlığından sonra Hindistan hükümdarının temsilcisiydi. Bu makam, 1773 yılında Fort William (Bengal) Eyaleti’nın genel valisi unvanıyla ihdas edilmiştir. Bu görevli yalnızca kendi başkanlığı üzerinde doğrudan denetim yetkisine sahipti; fakat Hindistan’daki diğer Doğu Hindistan Şirketi memurlarını da denetliyordu. 1833’te Hint alt kıtasındaki tüm Britanya toprakları üzerinde tam yetki verilmiş ve sonrasında “*Hindistan Genel Valisi*” olarak anılmaya başlanmıştır.

1858 yılında, bir önceki yıl patlak veren 1857 Hint Ayaklanması nedeniyle, Doğu Hindistan Şirketi’nin toprakları ve mal varlığı doğrudan Britanya Kraliyeti’nin denetimine geçti; bunun neticesinde Doğu Hindistan Şirketi yönetimindeki Hindistan devri sona ermiş ve Britanya Hindistanı dönemi başlamıştır. Genel Vali (bu andan itibaren aynı zamanda Viceroy), Hindistan’daki merkezi hükûmetin başıydı ve bu hükûmet Bengal, Bombay, Madras, Pencap, Hindistan Birleşik Eyaletlerini kapsayan Britanya Hindistanı eyaletlerini yönetmekteydi. Ancak Hindistan’ın büyük bir kısmı, Britanya Hindistanı vilayetleri dışında, doğrudan Britanya hükûmeti tarafından idare edilmiyordu; sayıları yüzleri bulan ve görünürde bağımsız olan Hint prenslik devletleri vardı ve bu devletlerin bağımlılığı Britanya hükûmetiyle değil, doğrudan Babür İmparatorlarının meşrû ardılı sıfatıyla Britanya hükümdarıyla kurulmuş bir feodalizm ilişkisine dayanıyordu. 1858’den itibaren, genel valinin Hint prenslik devletleriyle olan bu feodal bağlılık ilişkilerine binaen hükümdarı temsilen üstlendiği yeni görevi yansıtmak maksadıyla kendisine ek bir unvan verilmiş ve makamın tam adı “*Hindistan Viceroy'u ve Genel Valisi*” olmuştur. Bu unvan genellikle “*Hindistan Viceroy'u*” şeklinde kısaltılmıştır.

“*Viceroy*” unvanı, Britanya Hindistanı’nın Hindistan Dominyonu ve Pakistan Dominyonu olarak bölünmesi ile terk edilmiş; fakat “*genel vali*” makamı, her iki ülkede de sırasıyla 1950 ve 1956’da cumhuriyet anayasaları benimseninceye dek varlığını sürdürmüştür.

1858’e kadar genel vali, kendisine karşı sorumlu olduğu Doğu Hindistan Şirketi’nin Yönetim Kurulu tarafından seçilirdi. Bu tarihten sonra ise Britanya hükûmetinin tavsiyesi üzerine hükümdar tarafından atanır olmuş; Hindistan Dışişleri Bakanı (İngilizce: *Secretary of State for India*), Birleşik Krallık kabinesi’nin bir üyesi olarak, genel valiye yetkilerinin kullanımına dair talimatlar vermekle yükümlüydü. 1947 sonrasında hükümdar, genel valiyi atamaya devam etmişse de artık bu atamaları bağımsız Hindistan Dominyonu hükûmetinin tavsiyesi doğrultusunda yapmıştır.

Genel Vali, görevini Majestelerinin takdirine bağlı olarak sürdürürdü; ancak teamül gereği beş yıllık sürelerle hizmet etmesi öngörülürdü. Bir genel valinin yetkisi iptal edilebilirdi; görevden alınması ya da görevden ayrılması hâlinde, yeni makam sahibi atanana kadar geçici bir genel vali tayin edilirdi.

Hindistan’daki ilk genel vali;

* Warren Hastings (Bengal),

Britanya Hindistanı’nın ilk resmî genel valisi;

* Lord William Bentinck,

Hindistan Dominyonu’nun ilk genel valisi ise;

* Lord Mountbatten olmuştur.

## İdari Şema

| Britanya Hindistanı İdari Yapısı (1858–1947)
 |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  | Birleşik Krallık Hükümdarı (Hindistan İmparatoru/İmparatoriçesi) |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  | **Viceroy / Genel Vali** 1858–1947 |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| Bengal Başkanlık Eyaleti Başkanı (Bengal Başkanlık Eyaleti) |  | Madras Başkanlık Eyaleti Başkanı (Madras Başkanlık Eyaleti) |  | Bombay Başkanlık Eyaleti Başkanı (Bombay Başkanlık Eyaleti) |
|

 |

## Kaynakça

## Dış Bağlantılar

* Association of Commonwealth Archivists and Record Managers (1999) "Government Buildings – India"
* Forrest, G. W., CIE, (editor) (1910) *Selections from the State Papers of the Governors-General of India; Warren Hastings* (2 vols), Oxford: Blackwell's
* *Encyclopædia Britannica* ("British Empire" and "Viceroy"), London: Cambridge University Press, 1911, 11th edition,
* James, Lawrence (1997) *Raj: the Making and Unmaking of British India* London: Little, Brown & Company 0-316-64072-7
* Keith, A. B. (editor) (1922) *Speeches and Documents on Indian Policy, 1750–1921*, London: Oxford University Press
* Oldenburg, P. (2004). "India." *Microsoft Encarta Online Encyclopedia.* (Archived 2009-10-31)
* mountbattenofburma.com – Tribute & Memorial website to Louis, 1st Earl Mountbatten of Burma

## Ayrıca Okumalar

Wikimedia Commons'ta Hindistan Genel Valiliği ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Arnold, Sir Edwin (1865). *The Marquis of Dalhousie's Administration of British India: Annexation of Pegu, Nagpor, and Oudh, and a general review of Lord Dalhousie's rule in India*. Saunders, Otley, and Company.
* Dodwell H. H., ed. *The Cambridge History of India. Volume 6: The Indian Empire 1858–1918. With Chapters on the Development of Administration 1818–1858* (1932) 660pp online edition; also published as vol 5 of the *Cambridge History of the British Empire*
* Moon, Penderel. *The British Conquest and Dominion of India* (2 vol. 1989) 1235pp; the fullest scholarly history of political and military events from a British top-down perspective;
* Rudhra, A. B. (1940) *The Viceroy and Governor-General of India*. London: H. Milford, Oxford University Press
* Spear, Percival (1990) [First published 1965], *A History of India*, **2**, New Delhi and London: Penguin Books. Pp. 298, ISBN 978-0-14-013836-8 .