# Cesare Zavattini

| Cesare Zavattini |
| --- |
|  |
| Doğum | 20 Eylül 1902(1902-09-20) Luzzara, İtalya Krallığı |
| Ölüm | 13 Ekim 1989 (87 yaşında) Roma, İtalya |
| Milliyet |  İtalya |
| Vatandaşlık |  İtalya |
| Uğraş | Senarist, gazeteci, oyun yazarı, yazar, ressam |
| Ödüller | tam liste |
| Resmî site |  |
|  |

**Cesare Zavattini** (20 Eylül 1902, Luzzara - 13 Ekim 1989, Roma); İtalyan senarist, gazeteci, oyun yazarı, yazar, şair ve ressamdır.

Sinema alanında 80'den fazla filme imza atan Zavattini, aynı zamanda teorisyenliğini de yaptığı İtalyan Yeni Gerçekçiliği akımının en önemli figürlerinden biri sayılmaktadır.

## Hayatı

### Gençliği

Cesare Zavattini, 20 Eylül 1902'de Reggio Emilia iline bağlı Luzzara'da, bir otel/restoran işleten Arturo Zavattini ve Ida Giovanardi'nin oğlu olarak dünyaya geldi. Öğrenim hayatına önce Luzzara'da başladı, ardından Bergamo'daki Paolo Sarpi Lisesi'nde ortaöğrenimini tamamladı. Eğitimine Alatri'deki Conti Gentili Klasik Lisesi'nde devam etti.

Liseden sonra Emilia'ya dönerek Parma Üniversitesi Hukuk Fakültesi'ne kaydoldu. İlk işi, Parma'daki Maria Luigia yatılı okulunda eğitmenlik yapmaktı. Burada Giovannino Guareschi, Attilio Bertolucci, Pietro Bianchi ve Ugo Betti gibi isimlerin öğretmenliğini yaptı ancak onun en büyük tutkusu her zaman yazmaktı.

### Gazetecilik faaliyetleri

Cesare Zavattini, 1928 yılında Parma'da gazetecilik kariyerine başladı. Gazzetta di Parma gazetesindeki ilk gazetecilik deneyimi 19 Ağustos 1926 tarihine dayanır; Zavattini bu yazısında, "Maria Luigia" okulu öğrencileriyle çıkılan bir okul gezisini ironik bir dille kaleme almıştır.

1929'da askerlik görevini Floransa'da yerine getirdi. Burada, dönemin büyük şöhrete sahip edebiyatçı ve sanatçılarının buluşma noktası olan Caffè Le Giubbe Rosse'ye devam etti. Bu süreçte Elio Vittorini, Eugenio Montale, Giuseppe Ungaretti ve Giuseppe Antonio Borgese gibi "Solaria" dergisi çevresindeki isimlerle temas kurdu.

1930 yılında Rizzoli Editore ile beş yıl sürecek bir işbirliği başlattı. Milano'ya taşınan Zavattini; *Lei*, *Novella*, *Piccola*, *Il Secolo Illustrato* ve *Cinema Illustrazione* gibi çeşitli dergilerde yazılar kaleme aldı. Bu dergilerden sonuncusunda, "Hollywood Günlükleri" (Cronache da Hollywood) adlı bir köşe hazırladı; burada dünya sinemasının başkentinden hayali mektuplar göndererek ve sürekli değişen takma isimler (Jules Parme, Louis Sassoon, Kaiser Zha gibi) kullanarak yaratıcılığını sergiledi. Büyük ilgi gören bu köşe, 1930'dan 1934'e kadar sürdü ancak 1933 yılında getirildiği genel yayın yönetmenliği görevi tüm vaktini almaya başladı. 1935 yılının Haziran ayı sonunda ise Giuseppe Marotta'nın yerine sorumlu müdür olarak atandı.

1936 yılında Rizzoli için başarılı hiciv dergisi *Bertoldo'*yu kurdu ve yönetimine Giovanni Mosca'yı getirdi. Ertesi yıl, Angelo Rizzoli ile yaşadığı bir dizi anlaşmazlık nedeniyle editör sözleşmesi feshedildi. Zavattini işsiz kalmadı: Hemen Mondadori tarafından tüm süreli yayınların genel yayın yönetmeni olarak işe alındı. Üç yıl boyunca *Marc'Aurelio* dergisinde çalıştı.

1937'de, Pitigrilli tarafından kurulan ve yönetilen 15 günlük *Grandi Firme* dergisinin yönetimini devraldı ve dergiyi başarıyla bir haftalık yayına dönüştürdü. Nisan 1938'de Pitigrilli yönetimi tamamen ona bıraktı, ancak Ekim ayında Halk Kültürü Bakanlığı "bozguncu" bulunan bir makale nedeniyle dergiyi kapattı. Zavattini pes etmedi ve derginin adını değiştirerek yayın hayatına devam etti: 13 Ekim 1938'den itibaren *Grandi Firme'*nin yerini *Il Milione* aldı.

Kasım 1938'den itibaren Achille Campanile ile birlikte mizah haftalığı *Il Settebello'*yu yönetti. Burada iki köşesi vardı ("Zavattini'nin Mektupları" ve "Utangaç Birinin Günlüğü") ve haftalık Grazia dergisinin ilk sayısından itibaren annelere yönelik bir başka köşe başlattı: *I Vostri Bambini Vi Guardano* (Çocuklarınız Size Bakıyor).

1 Haziran 1939'dan itibaren haftalık *Tempo* dergisinde sinema eleştirileri yazmaya başladı. Temmuz sonunda Mondadori'deki yayın yönetmenliği görevinden istifa etti ancak 26 Eylül 1940'a kadar *Ecco/Settebello* dergisinin yönetimini sürdürdü.

### Yazar olarak Zavattini

Cesare Zavattini'nin çoğunlukla mizahi, satirik ve ironik bir nitelik taşıyan anlatıcılık serüveni, 1931 yılında yayımlanan ve olağanüstü bir başarı yakalayan *Parliamo Tanto Di Me* (Benden Bahsedelim) adlı eseriyle başladı. 20. yüzyıl edebiyat akımları içinde sınıflandırılması her zaman kolay olmayan, toplumu hem acı verici hem de gülünç yanlarıyla gözlemleyen ve ona karşı sert eleştiriler yönelten bir yazar olan Zavattini, İtalyan edebiyatında nev-i şahsına münhasır bir konuma sahip oldu.

Zavattini, 1931'den 1943'e kadar olan ilk eserlerinde, gerçeklik ve fantezi arasındaki ilişkiyi alışılmadık form ve içeriklerle sundu; fanteziyle kurduğu özgün aracılıklar yoluyla gerçekliğe öncelik vermeye çalıştı. İlk kitabı olan *Parliamo Tanto Di Me'*nin yanı sıra, en bilinen erken dönem edebi çalışmaları 1937 tarihli *I Poveri Sono Matti* (Fakirler Delidir), *Io Sono il Diavolo* (Ben Şeytanım, 1941) ve *Totò il Buono* (İyi Kalpli Totò, 1943) oldu.

Entelektüelin rolü üzerine -özellikle faşizm dönemi ve hemen sonrasına dair- bir tefekkür niteliği taşıyan *Ipocrita* (Münafık 1943; 1954 ve 1955) ile Zavattini'nin edebi damarı önemli ölçüde değişti. Bu değişim, onu *Straparole* (1967) gibi karma metinlere kitap olmayan plaklar gibi (1970) radikal deneysel çalışmalara yöneltti.

Zavatti'nin ünlü yönetmen Vittorio de Sica tarafından filme çevrilen *Totò il Buono* romanı, 1980 yılında Arkadaş Kitaplar tarafından *Milano Mucizesi* başlığıyla Türkçede yayınlandı.

### Sinema

Cesare Zavattini, 1934 yılında sinema dünyasına adım attı. O yıldan itibaren edebi çalışmalarının ve gazetecilik faaliyetlerinin yanı sıra, "yedinci sanat"a hikâye yazarı ve senarist olarak büyük bir kararlılıkla eğilmeye başladı. 1939'da Vittorio De Sica ile tanıştı ve onunla birlikte yaklaşık 20 film gerçekleştirdi. Bu filmler arasında İtalyan Yeni Gerçekçiliği'nin başyapıtları sayılan şu eserler yer almaktadır:

* Sciuscià (Kaldırım Çocukları, 1946)
* Ladri di Biciclette (Bisiklet Hırsızları, 1948)
* Miracolo a Milano (Milano'da Mucize, 1951) - Kendi romanı *Totò il Buono'*dan uyarlanmıştır.
* Umberto D. (1952)

Zavattini'nin 80'den fazla film içeren kariyeri boyunca birlikte çalıştığı İtalyan ve uluslararası sinema yönetmenleri arasında şu isimler yer almaktadır:

Michelangelo Antonioni, Hall Bartlett, Alessandro Blasetti, Mauro Bolognini, Mario Camerini, René Clément, Giuseppe De Santis, Federico Fellini, Pietro Germi, Alberto Lattuada, Mario Monicelli, Elio Petri, Dino Risi, Roberto Rossellini, Mario Soldati, Luchino Visconti ve Arturo'nun Adası (L'Isola di Arturo, 1962) filminde Damiano Damiani.

Cesare Zavattini, 1955 yılında ünlü Amerikalı fotoğrafçı Paul Strand ile bir proje gerçekleştirdi. Buradaki fikir, bir İtalyan kasabasının (Luzzara) günlük yaşamını, bir halkın ruhunun aynası olarak anlatmaktı. Eser, Einaudi tarafından *Un Paese* (Bir Kasaba) başlığıyla yayımlandı. Bu çalışma, İtalya'daki fotoğrafçılık tarihinin klasiklerinden biri kabul edilir.

Zavattini'nin sol çizgideki toplumcu duruşu nedeniyle, 1950'li yıllarda ABD'yi saran ve 60'ların ortasına kadar etkisi devam eden McCartyci anti-komünist cadı avı, onun Hollywood'a gidişini erteledi. Cesare Zavattini, kariyerindeki tek Hollywood deneyiminde, Oscar Lewis'in bir Meksikalı aileyi konu alan klasik çalışmasıyla aynı adı taşıyan kitabından uyarlanan Sanchez'in Çocukları (Children of Sanchez, 1978) filminin senaryosunu yazdı.

## Ödülleri

* Gümüş Kurdele Ödülü
	+ 1949: En İyi Konu Ödülü, Ladri di Biciclette için
	+ 1949: En İyi Senaryo Ödülü, *Ladri di Biciclette* için
	+ 1950: En İyi Senaryo Ödülü, *È Primavera...* için
	+ 1951: En İyi Senaryo Ödülü, *Prima Comunione* için
	+ 1957: En İyi Senaryo Ödülü, *Il Tetto* (Yuvasızlar) için
* 1979: Onur Ödülü, 11. Moskova Uluslararası Film Festivali
* 1982: Yaşam Boyu Başarı Altın Aslan Ödülü, Venedik Film Festivali

## Kaynakça