# Sekreterlik

Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri Xi Jinping.
**Sekreter,** bir organizasyonda belirli bir otorite, güç veya öneme sahip bir kişiyi ifade etmek için sıklıkla kullanılan bir unvandır. Sekreterler önemli etkinlikleri duyurur ve organizasyonla iletişim kurar. Terim, Latince "ayırt etmek" veya "ayrı tutmak" anlamına gelen secernere kelimesinden türetilmiştir. "Set apart" anlamına gelen sıfat kullanımıyla (secretum), zamanla bir şeyin gizli veya mahrem olduğu anlamını kazanmıştır, İngilizce "secret" kelimesi gibi. Bir secretarius, genellikle güçlü bir kişi (kral, papa, vb.) için işleri gizlice denetleyen bir kişiydi.

Çoğu komünist ve sosyalist siyasi partinin liderinin resmi unvanı **"Merkez Komite Genel Sekreteri"** veya "Merkez Komite Birinci Sekreteri"dir. Bir komünist parti iktidarda olduğunda, genel sekreter genellikle ülkenin fiili lideridir (ancak bazen bu lider aynı zamanda devlet düzeyindeki pozisyonları da elinde tutarak, devletin de jure liderliğini temsil etmek amacıyla başkanlık veya başbakanlık gibi güçleri tekeline alabilir), örneğin Çin, Kuzey Kore, Vietnam, Laos ve Küba gibi ülkelerde olduğu gibi.

İngiltere'de, secretarius terimi "13. yüzyılın başından itibaren gizli bir kâtip, bir elçi veya kralın konseyinin bir üyesi" anlamlarında kullanılmıştır. 14. yüzyılda bu unvan, kralın mühür hâkimiyle güçlü bir şekilde ilişkilendirildi. Rönesans'tan 19. yüzyılın sonlarına kadar, güçlülerin günlük yazışmaları ve faaliyetlerine dahil olan erkekler, sekreter unvanını almışlardır. Zamanla, birçok unvan gibi, terim daha fazla ve çeşitli işlevlere uygulanmış, bu da genel sekreter veya mali sekreter gibi kullanımıyla ilişkilendirilen yetkiyi belirten bileşik unvanlara yol açmıştır.

Bazı ülkelerde, Amerika Birleşik Devletleri gibi, sekreter terimi kabine düzeyindeki bir görevlinin unvanını belirtmek için kullanılır. Genel sekreter **(veya Norman dili kullanımına göre sekreter-general),** birinci sekreter ve icra sekreteri gibi yüksek yetkiye sahip olan sekreterleri belirtmek için kullanılan birçok popüler varyasyon bulunmaktadır.

Bir kulüp veya dernekte, sekreter genellikle başkan/başkanlık ve başkan yardımcısı/ikinci başkanın ardından kuruluşun üçüncü kişisi olarak kabul edilir. Daha küçük örgütlerde, sekreter genellikle toplantı tutanaklarını alır, üyeleri toplantılardan haberdar eder, dernek ile ilgili çeşitli kişilerle iletişime geçer, kuruluşun günlük faaliyetlerini yönetir ve iş düzenini oluşturur. Bir sivil toplum kuruluşu veya uluslararası olmayan hükûmet kuruluşunun sekreteri, bazen başkan yardımcısı/ikinci başkanlık göreviyle birleştirilebilir.

## Genel sekreter

Genel sekreter, çeşitli kuruluşlarda, sendikalar, komünist ve sosyalist partiler ve uluslararası olmayan hükûmet dışı kuruluşlar gibi, yetki sahibi bakanlık pozisyonunun bir unvanı olarak karşımıza çıkar. Örnekler şunları içerir:

* Sendikalar Kongresi Genel Sekreteri
* Yeni Güney Galler İşçi Partisi Genel Sekreteri
* Ulusal Kiliseler Konseyi ve Dünya Kiliseler Konseyi gibi bazı kilise kuruluşları
* İngiliz İşçi Partisi Genel Sekreteri

**Genel sekreter veya birinci sekreter,** çoğu Komünist siyasi partinin liderlerinin resmi unvanıdır. Bir Komünist partinin tek parti rejimi altında iktidarda olduğu durumlarda, genel sekreter genellikle ülkenin fiili lideridir. Örnekler şunları içerir:

* Çin Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Vietnam Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Küba Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Lao Halkın Devrimci Partisi Genel Sekreteri
* Sovyetler Birliği Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Kampuchea Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Moğol Halk Partisi Genel Sekreteri
* Kore İşçi Partisi Genel Sekreteri
* Yugoslavya Komünist Birliği Genel Sekreteri
* Doğu Almanya Sosyalist Birlik Partisi Genel Sekreteri
* Çekoslovakya Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Arnavutluk Emek Partisi Genel Sekreteri
* Romanya Komünist Partisi Genel Sekreteri
* Macar Sosyalist İşçi Partisi Genel Sekreteri
* Polonya Birleşik İşçi Partisi Genel Sekreteri
* Bulgar Komünist Partisi Genel Sekreteri

## Genel Sekreterlik

Örnekler şunları içerir:

| Kuruluş
 | Unvan
 |
| --- | --- |
| And Topluluğu (CAN)
 |  |
| Afrika Havayolları Birliği (AFRAA)
 |  |
| Afrika Planlama Derneği (APS)
 | Afrika Planlama Derneği Genel Sekreteri
 |
| Arap Ligi
 |  |
| Asya-Pasifik Telekomünikasyonu (APT)
 |  |
| Karayip Devletleri Birliği (ACS)
 |  |
| Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN)
 | ASEAN Genel Sekreteri
 |
| Uluslararası Sergiler Bürosu (BIE)
 |  |
| Karayip Topluluğu (CARICOM)
 | Karayip Topluluğu Genel Sekreteri
 |
| Kolektif Güvenlik Anlaşması Örgütü (CSTO)
 |  |
| Karayip Turizm Organizasyonu (CTO)
 |  |
| Milletler Topluluğu
 | Commonwealth Genel Sekreteri fiili liderdir. Genel sekreter, üye ülkelere tavsiyelerde bulunur ve şu anda Kral III. Charles olan İngiliz Milletler Topluluğu Başkanı ile konferanslara başkanlık eder.
 |
| Nesli Tehlike Altında Olan Yabani Hayvan ve Bitki Türlerinin Uluslararası Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES)
 |  |
| Avrupa Konseyi (COE)
 | Avrupa Konseyi Genel Sekreteri
 |
| Avrupa Birliği Konseyi
 | Avrupa Birliği Konseyi Genel Sekreteri
 |
| EDU - Hükûmetlerarası Kuruluş (EDU)
 |  |
| EUCLID (üniversite)
 |  |
| Avrupa Komisyonu
 | Avrupa Komisyonu Genel Sekreteri
 |
| Avrupa Sayıştayı
 | Avrupa Sayıştayı Genel Sekreteri
 |
| Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi
 | Avrupa Ekonomik ve Sosyal Komitesi Genel Sekreteri
 |
| Yolsuzluğa Karşı Küresel Parlamenterler Örgütü (GOPAC)
 |  |
| INTERPORTPOLİS
 | INTERPORTPOLİS Genel Sekreteri
 |
| Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyonu
 |  |
| Uluslararası Kriminal Polis Örgütü (Interpol)
 |  |
| Uluslararası Demokrasi ve Seçim Yardımı Enstitüsü (IDEA)
 |  |
| Uluslararası Frankofoni Organizasyonu (OIF)
 |  |
| Uluslararası Denizcilik Kurumu
 |  |
| Güney Pasifik Daimi Komisyonu (CPPS)
 |  |
| Uluslararası Telekomünikasyon Birliği (ITU)
 |  |
| Parlamentolar Arası Birlik (IPU)
 |  |
| Jeunesses Uluslararası Müzikalleri (JMI)
 |  |
| Milletler Cemiyeti (1919 – 1946)
 | Milletler Cemiyeti Genel Sekreteri
 |
| Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO)
 | NATO Genel Sekreteri, NATO'nun baş idari görevlisi ve seferber edildiğinde NATO kuvvetlerinin en yüksek komutanıdır .
 |
| Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD)
 | OECD Genel Sekreteri
 |
| İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT)
 | İslam İşbirliği Teşkilatı Genel Sekreteri
 |
| Amerikan Devletleri Örgütü (OAS)
 | Amerikan Devletleri Örgütü Genel Sekreteri
 |
| Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC)
 | Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü Genel Sekreteri
 |
| Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT)
 |  |
| Pasifik Adaları Forumu
 | Pasifik Adaları Forumu Sekreterliği Genel Sekreteri
 |
| Şanghay İşbirliği Örgütü (SCO)
 |  |
| Güney Amerika Uluslar Birliği (UNASUR)
 | UNASUR Genel Sekreteri
 |
| Birleşmiş Milletler (BM)
 | Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, Birleşmiş Milletler'in baş idari görevlisi ve fiili başkanı olarak tanımlanmaktadır. Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliği Ofisi, tüm Birleşmiş Milletler personelini ve dünya çapındaki yardım çabalarını işe alır, görevden alır ve kontrol eder.
 |
| Batı Avrupa Birliği (BAB)
 | Batı Avrupa Birliği Genel Sekreteri
 |
| Dünya Gümrük Örgütü (WCO)
 |  |

### Uluslararası sivil toplum kuruluşları

| Kuruluş
 |
| --- |
| Uluslararası Af Örgütü (AI)
 |
| Anglikan Danışma Konseyi (ACC)
 |
| Diaspora Métis Konseyi (CDM)
 |
| Edinburgh Dükü Ödülü Uluslararası Derneği (IAA)
 |
| Avrupa Tıp Öğrencileri Derneği (EMSA)
 |
| Avrupa Hukuk Öğrencileri Derneği (ELSA)
 |
| Avrupa Sivil Havacılık Ekipmanları Örgütü
 |
| Avrupa Gençlik Forumu
 |
| Uluslararası Uyarı
 |
| Uluslararası Deniz Ticaret Odası
 |
| Uluslararası Eşeysiz Olarak Üretilen Süs ve Meyve Çeşitleri Yetiştiricileri Topluluğu - CIOPORA
 |
| Uluslararası Tıp Öğrenci Dernekleri Federasyonu (IFMSA)
 |
| Uluslararası Kızılhaç ve Kızılay Dernekleri Federasyonu (IFRC)
 |
| Uluslararası Halk Konferansı Organizasyonu (IPCO)
 |
| Uluslararası Siyaset Bilimi Öğrencileri Derneği (IAPSS)
 |
| Adalet Olmadan Barış Olmaz
 |
| Turuncu Savunma Ağı (ODN)
 |
| Temsil Edilmeyen Milletler ve Halklar Örgütü
 |
| İşkenceye Karşı Dünya Örgütü (OMCT)
 |
| Dünya İzci Hareketi Örgütü
 |

### Spor yönetim kuruluşları

|  |  |
| --- | --- |
| -
 | Uluslararası Basketbol Federasyonu (FIBA)
 |

## Birinci sekreter

**Birinci sekreter,** birçok kuruluşta baş subay veya liderin unvanıdır ve aynı zamanda modern bir diplomatik rütbedir . Örnekler şunları içerir:

* Ulusal Tüketici Ligi gibi bazı tüketici örgütleri
* Bazı siyasi partiler, özellikle Komünist veya Sosyalist Partiler
* İşçi Partisi ve Komünist Parti örgütlerinde:
	+ Ermenistan Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Azerbaycan Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Çin Komünist Partisi Birinci Sekreteri — bkz. Parti Sekreterliği
	+ Çin Komünist Partisi Birinci Sekreteri — bkz . Parti Komitesi Sekreteri
		- Çin Komünist Gençlik Birliği Birinci Sekreteri
	+ Küba Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Çekoslovakya Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Fransız Sosyalist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Gürcistan Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Litvanya Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Polonya Birleşik İşçi Partisi Birinci Sekreteri
	+ Rusya Federasyonu Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Sovyetler Birliği Komünist Partisi Birinci Sekreteri
		- Moskova Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Tacikistan Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Ukrayna Komünist Partisi Birinci Sekreteri
	+ Vietnam İşçi Partisi Birinci Sekreteri
* Birinci Dışişleri Bakanı, Birleşik Krallık'ta bir kabine pozisyonu
* Galler Birinci Sekreteri, şimdi Galler Birinci Bakanı
* Amirallik Birinci Sekreteri - bkz. Deniz Kuvvetleri Sekreteri
* Bazı sendikalar, özellikle Birleşik Krallık'ta
* Makedonya ve Trakya Genel Sekreterliği, Yunanistan'ın Makedonya ve Trakya bölgeleri için bir devlet kurumu

## Yönetici Sekreteri

Örnekler şunları içerir:

* İcra Sekreteri (Bağımsız Devletler Topluluğu)
* Yönetici Sekreteri (Filipinler)
* Bütünsel Kalkınmadan Sorumlu İcra Sekreteri, Amerikan Devletleri Örgütü
* Dışişleri Bakanlığı İcra Sekreteri, Amerika Birleşik Devletleri

## sekreter-sayman

Birçok kuruluşta sekreter unvanı sayman unvanıyla birleştirilir.

## Ayrıca bakınız

* Müsteşar

## Kaynakça