Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Enternasyonalizm

Dünyanın en büyük uluslararası kuruluşu ve enternasyonalizmin timsali Birleşmiş Milletler'in bayrağı

**Enternasyonalizm** uluslar, devletler ve insanlar arasında daha fazla politik ya da ekonomik iş birliğini savunan bir politik ilkedir. Başka politik hareketler ve ideolojiler ile ilişkili olmanın yanı sıra, kendi başına bir doktrini, inanç sistemini ya da hareketi de yansıtabilir.

Enternasyonalizmi destekleyenlere **enternasyonalist** denir ve bu kişiler genel olarak insanların ortak çıkarlarını geliştirmek için ulus, politika, kültür, ırk ve sınıf ayrımlarını aşarak birleşmeleri gerektiğine ve devletlerin, uzun vadeli ortak çıkarlarının kısa vadeli uyuşmazlıklarından daha önemli olduğu için, iş birliği yapmaları gerektiğine inanırlar.

Enternasyonalizmin farklı yorumları ve anlamları olmakla birlikte, genellikle ulusçuluğa ve izolasyonalizme karşı olmak, Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kurumları desteklemek ve diğer kültürlere ve göreneklere saygı göstermek anlamına gelir.

Bu terim globalizm ve kozmopolitanizm ile benzerliklere sahip olmakla birlikte bunlardan farklıdır.

## Sosyalizm

Enternasyonalizm aynı zamanda genel olarak sosyalizmi veya sosyal demokrasiyi savunan kişilerin kendilerini tanımlamak için kullandıkları bir tanımdır. Ayrıca Enternasyonal adıyla dünya sosyalizminin ortak marşı sayılan bir şarkı bulunmaktadır.

Enternasyonalizmin savunucularından Vladimir Lenin, enternasyonalizmin, milliyetçiliğin tam karşısında bir doktrin olduğundan bahseder. Lenin bu durumu şu şekilde ifade eder:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | Bir sosyalist olarak ben, eğer düşman yurduma girmişse, yurdumu savunma hak ve görevine sahibim diyorsa, bu bir sosyalistin, bir enternasyonalistin, bir devrimci proleterin değil, milliyetçi bir darkafanın argümanıdır. Çünkü bu argümanda, işçinin sermayeye karşı devrimci sınıf mücadelesi yitip gidiyor, genelde tüm savaşın dünya burjuvazisi ve dünya proleteryası değerlendirilmesi yitip gidiyor, yani enternasyonalizm yitip gidiyor ve yerine sadece zavallı kemikleşmiş bir milliyetçilik kalıyor. Ülkem haksızlığa uğradı başka hiçbir şey umrumda değil - böyle bir argüman buraya varır, bu argümanın küçük burjuva milliyetçi darkafalılığı burada yatar.
 | „
 |
|  |

## Kaynakça
# Hristiyan demokrasi

İtalya'da bulunan ve Hristiyan-demokratik görüşü temsil ettiğini savunan Unione di Centro partisinin logosu
**Hristiyan demokrasi**, merkez sağ bir ideolojidir. Bu ideoloji, ülke içinde "Hristiyanlık ilkelerinin" uygulamasına dayalıdır. Kamu içinde Hristiyan ahlakı, geleneği ve adetlerinin, modern ve demokratik bir biçimde uygulanmasını savunmaktadır. Hristiyan demokrasi ideolojisi, muhafazakârlık ve Katolik toplumsal öğretisinin etkisi altında, 19. yüzyılda Avrupa'da ortaya çıkmıştır. Ekonomik olarak ise sosyal piyasa ekonomisini savunur. Latin Amerika'da bu sol ideolojiye dönüşmüşken, Avrupa'daki Hristiyan demokrat siyasi partiler genellikle muhafazakâr, liberal ve ılımlıdır.

## Bazı Hristiyan demokratik partiler

Wikimedia Commons'ta Hristiyan demokrasi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Hristiyan Demokrat Birliği
* Şili Hristiyan Demokratik Partisi
* İsviçre Hristiyan Demokratik Halk Partisi

## Kaynakça
# Küreselcilik

**Küreselcilik**, insanları birbirine yaklaştırmanın, sınırları açmanın, ticareti serbestleştirmenin, ABD ile diğer ülkelerin küresel güvenliği sağlamak için beraber çalışmasını sağlamanın ve ABD’nin diğer ülkeleri desteklemesinin dünyayı daha iyi bir yer yapacağını iddia eden bir ideolojidir.

## Sağcı kullanım

"Küreselci" terimi, sağ ve aşırı sağ siyasette aşağılayıcı olarak kullanılmıştır. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri başkanı Donald Trump'ın seçilmesi ve başkanlığı sırasında, o ve yönetiminin üyeleri, küreselci terimini birçok kez kullandılar. Yönetim, eleştirilerini bir Yahudi komplosu ile ilişkilendirmek için terimi antisemitik bir "köpek düdüğü" olarak kullanmakla suçlandı. QAnon komplo teorisinin takipçileri, demokrasiyi ve özgürlüğü baltalamak ve kendi küresel gündemlerini uygulamak isteyen dünya çapında gizli bir elit örgüte atıfta bulunmak için "Kabal"ı kullanır. "Küreselciler", Alex Jones ve InfoWars tarafından COVID-19 karantinalarını, maske zorunluluklarını ve zorunlu aşıları teşvik edenlere referans olarak kullanılmıştır.

## Kaynakça
# Senkretik siyaset

**Senkretik siyaset**, geleneksel sağ-sol siyasi yelpazedeki unsurları birleştiren bir siyasi düşüncedir. Senkretik siyaset fikri, senkretizm ve senkretik dinden etkilenmiş olup ana fikri, sol ve sağ ile ilişkili unsurları birleştirerek siyasi tarafsızlık pozisyonları almanın bir uzlaşma hedefine ulaşabileceğidir.

## Ayrıca bakınız

* Üçüncü görüş

## Kaynakça
# Büyük çadır

**Büyük çadır** veya **geniş kapsamlı taraf**, siyasette seçmenleri farklı bakış açıları ve ideolojilerden çekmeyi amaçlayan bir tür siyasi oluşum. Bu anlayış belirli bir ideolojiyi savunan ve bu ideolojiye bağlı olan seçmenleri arayan diğer partilerin aksine çeşitli ideolojilerden oluşan bir parti anlayışıdır.
Tüm siyasi görüşlerin desteklenmesini amaçlamaktadır.

## Türkiye'de "büyük çadır"

Türkiye'de büyük çadıra örnek olarak muhafazakâr demokrasi ideolojisiyle ön plana çıkan, içerisinde liberalizm, ekonomik milliyetçilik, Yeni Osmanlıcılık, Avrupa şüpheciliği gibi farklı görüşleri barındıran Adalet ve Kalkınma Partisi ve sosyal demokrasi ideolojisiyle ön plana çıkan, içerisinde Atatürkçülük, demokratik sol, Pro-Avrupacılık, Y-CHP anlayışıyla birlikte demokratik sosyalizm ve sosyal liberalizmi barındıran Cumhuriyet Halk Partisi gösterilebilir.

## Kaynakça
# Seçkin parti

**Seçkin parti,** özellikle parlamento üyeleri olmak üzere toplumsal seçkinlerden oluşan bir siyasi partidir. Bu parti üyeleri, prensip ve hedefler ruhunda siyasi olarak işbirliği yapmayı kabul ederler.

Seçkin partiler, bireysel politikacıların geniş halk desteği olmaksızın siyasi duruşlarını sağlayabildikleri durumlarda, özellikle toplumun elit üyelerinden oluşan bir siyasi parti olarak ortaya çıkar. Seçkin bir parti, genellikle parlamenter içinde oluşur ve siyasi gücü, bireysel üyelerinin gücünden türetilir. Seçkin partilerin pratikte ekstra-parlamento yapısı neredeyse yoktur ve genellikle kitle partilerinden daha esnektirler. Bağımsız, güçlü bireylerin merkezi rolü, yapının genellikle gevşek olduğunu ve politikalarının bireysel üyeler arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle içten içe tartışmalı olabileceğini gösterir.

## Ayrıca bakınız

* Kapitalizm
* Seçkinler
* Pütokrasi

## Kaynaklar
# Kartel parti teorisi

**Kartel partisi** veya **kartel siyasi partisi,** politik sistemin içerisindeki konumunu korumak için devletin kaynaklarını kullanan bir partidir ve bir kartel gibi işler. Richard Katz ve Peter Mair, "Batı Avrupa'daki partiler, parti faaliyetlerine katılım ve ilgi düzeylerinin azalmasına uyum sağlamak için sadece devlet tarafından sağlanan kaynaklara yönelmekle kalmayıp bunu ortaklaşmacı bir şekilde yapmaktadırlar" şeklinde ifade etmektedirler.

## Tanım

Kartel parti kavramı, 1992 yılında, rekabet yerine partiler arası işbirliği veya işbirliği desenlerine dikkat çekmek ve devletin parti gelişimi üzerindeki etkisini vurgulamak amacıyla önerilmiştir. Tanımsal olarak, kartel parti, ileri demokratik rejimlerde ortaya çıkan ve parti ile devletin iç içe geçtiği ve partiler arası işbirliği deseniyle karakterize olan bir parti türüdür. Kartel partinin gelişimiyle birlikte, siyasetin hedefleri özreferansiyel, profesyonel ve teknokratik hale gelir ve kalan az sayıdaki parti arası rekabet, politikanın etkili ve verimli yönetimine odaklanır. Kartel partiler tarafından yürütülen seçim kampanyaları sermaye yoğunluğuna, profesyonelleşmeye ve merkezileşmeye dayanır ve mali destek ve diğer avantajlar için devlete güçlü bir şekilde bağımlıdır. Parti içerisinde, parti üyeleri ve üye olmayanlar arasındaki ayrım belirsizleşir, çünkü önseçimler, elektronik anketler vb. aracılığıyla partiler tüm destekçilerini, üye olsun olmasın, parti faaliyetlerine ve karar alma süreçlerine katılmaya davet eder. Özellikle kartel partilerin ortaya çıkmasıyla birlikte, siyaset giderek politik olmaktan çıkmaktadır.

## Kitle partileriyle karşılaştırma

Kartel parti, geniş bir insan kitlesi tarafından önemsenen konular etrafında örgütlenen siyasi partilerin geleneksel görüşüyle karşılaştırılır. Kitle partileri genellikle belirli politika ihtiyaçları olan belirli gruplarla ilişkilendirilir ve seçimlerde yarışarak seçmenlerinin ihtiyaçlarını ilerletmeyi amaçlarlar. Kitle partileri genellikle hükûmetten az formal destek alırken, finansmanları ve örgütlenmeleri büyük ölçüde sivil toplum tarafından sağlanır. Batı Avrupa'da, 19. ve 20. yüzyılın başlarında sosyalist partilerin büyümesi, genellikle kitlesel partilerin gelişimiyle ilişkilendirilir. Bu partiler, evrensel oy hakkı ve işçi reformu gibi konuları ilerletmek için çalışma sınıfı topluluklarında ortaya çıkmışlardır.

## Ortaya çıkış nedenleri

### Kitle partilerinin ilgi görmemesi

Kitle partileri birçok ülkede 20. yüzyılın sonlarında politik partilerin politika fikirlerinin giderek ılımlılaşması ve geleneksel grup kimliklerinin çözülmesi nedeniyle gerilemiştir. Birçok demokraside parti üyeliği azalmıştır ve bu da seçmenlerin partilere maddi ve kişisel olarak yatırım yapma konusundaki azalmaya yol açmıştır.

### Siyasi kampanya

Halk desteğindeki düşüşü telafi etmek için partiler, daha büyük ve daha pahalı siyasi kampanyalara yönelmiştir. Partiler, büyük miktarda kamu hibeleri ve dış politik katkılara dayanan giderek daha pahalı bir kampanya şekline yönelmiştir.

## Ayrıca bakınız

* İktidar
* Baskın parti sistemi
* Partizan olmayan demokrasi

## Kaynakça
# Kitle siyaseti

**Kitle siyaseti,** kitlevi siyasi partilerin ortaya çıkması üzerine dayanan bir siyasi düzendir. Bu düzende, geniş halk kitlelerinin siyasi katılımı ve etkisi artmıştır. Kütle politikası, 19. ve 20. yüzyıllarda özellikle demokratik ülkelerde yaygın hale gelmiştir. Bu dönemde, toplumun farklı kesimlerini temsil eden büyük ölçekli siyasi partiler ortaya çıkmıştır. Bu partiler, geniş halk tabanına sahip olup, halkın çeşitli ihtiyaçlarını ve taleplerini ilerletmek amacıyla seçimlere katılmıştır. Kitle siyaseti, demokratik siyasi süreçlerde geniş kitlelerin politik katılımını ve temsilini teşvik ederek, demokratik yönetimlerin oluşmasına katkıda bulunmuştur.

Kitle siyasetinin ortaya çıkması genellikle Batı'daki Sanayi Devrimi ile çakışan kitle toplumu yükselişiyle ilişkilendirilir. Bununla birlikte, Protestan Reformasyonu'ndaki geniş halk katılımı sebebiyle, onun ilk kitlevi siyasi hareket olarak adlandırıldığı ve "daha sonradan daha seküler bir niteliğe sahip diğer ideolojilerin" onun yerini aldığı ifade edilmiştir.

Kitle siyaseti, özünde kitlelerin siyasi sürece dahil edilmesidir. Bu kitle hareketlerinin ilki, İrlanda'da Daniel O'Connell liderliğindeki Katolik Hürriyeti için yapılan hareket olabilir. Avrupa'da 1880 ile 1914 yılları arasında önemli bir yükseliş yaşandı ve bu dönemde oy hakkı tüm insanlara genişletildi ve bazı ülkelerde kadınlara bile oy hakkı tanındı. Kitle tabanlı siyasi partiler, sosyal, ekonomik ve siyasi reformlar için sofistike araçlar olarak ortaya çıktı.

## Kaynakça
# Muhalefet

**Muhalefet** veya **opozisyon**, bir veya daha fazla siyasi parti veya diğer örgütlü gruplardan oluşur ve bir şehir, bölge, devlet, ülke veya diğer siyasi birimde siyasi kontrolü elinde tutan hükûmete, partiye veya gruba, öncelikle ideolojik olarak karşı çıkar. Karşıtlık derecesi siyasi koşullara göre değişir. Örneğin, otoriter ve demokratik sistemlerde, karşıtlık sırasıyla baskılanabilir veya istenen bir durum olabilir. Bir muhalefetin üyeleri genellikle diğer partilere karşı antagonistik roller üstlenir.

Muhalefet politikalarına odaklanan akademik çalışmalar, 20. yüzyılın ortalarına kadar popüler veya sofistike hale gelmedi. Son çalışmalar, ekonomi ve yaşam kalitesiyle ilgili halkın hoşnutsuzluğunun, siyasi muhalefetin harekete geçmesi ve değişim talep etmesi için kullanılabileceğini ortaya koymuştur. Bilim insanları, siyasi muhalefetin siyasi istikrarsızlık ve ekonomik krizlerden faydalanıp faydalanamayacağı konusunda tartışmış, bazıları ise tam tersini sonuçlandırmıştır. Ürdün'deki vaka çalışmaları, siyasi muhalefetin istikrarsızlıktan faydalanabileceği konusunda yaygın düşünceyle uyumlu bir şekilde hareket ederken, Fas'taki vaka çalışmaları istikrarsızlığa yanıt olarak muhalefetin harekete geçmediğini göstermektedir. Ürdün vaka çalışmasında, bilim insanları siyasi ve ekonomik istikrarsızlığın artmasıyla muhalefetin iktidardakilere meydan okumada artış gösterdiğine atıfta bulunurken, Fas'taki muhalefet istikrarsızlık üzerine harekete geçmemiştir.

Ayrıca, Güney Asya'da muhalefet politikaları üzerine yapılan araştırmalar, araştırmacılara demokratik gerileme sonrası yenilenme olasılıkları ve siyasi şiddet olasılıkları konusunda bilgi sağlamıştır. Çeşitli Güney Asya ülkelerinde saldırgan ve güçlü rejimler olmasına rağmen, muhalefet hala güçlü bir karşı taraf oluşturmaktadır. Örneğin, Nepal'de muhalefet üyeleri görevlere gelmiş ve Sri Lanka, daha önce seçim yapılmayan bölgelerde seçimlere ev sahipliği yapmıştır. Bu durumlarda, muhalefet varlığı olumlu demokratik değişimlere neden olmuştur.

## Sosyal medya iletişimi yoluyla sansürü yenme

Sosyal medya dünyadaki toplum ve kültürün daha büyük bir parçası haline geldikçe, çevrimiçi siyasi muhalefet de artmaktadır. Genel olarak çevrimiçi iletişim, daha net siyasi muhalefetin yayılmasını artırmıştır. Sansür, seçici sansür, kutuplaşma ve yankı odaları gibi çeşitli faktörler, siyasi muhalefetin kendini nasıl sunduğunu değiştirmiştir. Birçok Amerikalı, Sosyal Medya sitelerinin politik görüşleri sansürlediğine inanmaktadır, özellikle mevcut durumu çelişen görüşlerde.

## Ayrıca bakınız

* İktidar
* Demokrasi
* Seçim barajı
* Ana muhalefet partisi lideri

## Kaynakça
# Resmi parti statüsü

**Resmi parti statüsü,** resmi olarak Kanada Parlamentosu ve eyalet yasama organlarında kullanılan Westminster uygulamasına atıfta bulunan ve siyasi partilerin parlamento grubunu tanımanın bir yöntemi olarak kullanılan bir terimdir. Resmi belgelerde bunun bazen "tanınmış parti" olarak adlandırıldığı görülmektedir.

Bu uygulama, belirli kriterleri karşılayan siyasi partilerin parlamento içinde ayrıcalıklı bir statüye sahip olmasını sağlamaktadır. Bu kriterler genellikle seçim sonuçlarına dayanmakta ve partiye, belirli sayıda seçilmiş milletvekiline veya belirli bir oy yüzdesine ulaşma gerekliliği getirmektedir. Resmi parti statüsüne sahip olan siyasi partilere, çeşitli avantajlar ve haklar tanınabilir, örneğin daha fazla finansal destek, daha fazla konuşma süresi veya daha geniş katılım imkanları gibi.

Resmi parti statüsü, siyasi partilerin parlamentoda etkin bir şekilde temsil edilmesini ve demokratik süreçlere katılımlarını sağlamayı amaçlamaktadır. Bu statü, parlamentoda daha fazla ağırlığı olan ve politika oluşturma süreçlerine daha aktif bir şekilde katılan partilerin tanınmasını ve desteklenmesini sağlamaktadır.

## Tarihçe

Geleneksel olarak Westminster tarzı parlamentolarda, başkanın dışında tanınmış bir statüye sahip olan tek hükûmet dışı üye, Muhalefet Lideri'dir. Bu, muhalefet milletvekilleri arasında en geniş destek alan üye olur ve parlamento tartışmalarında hükûmete sorular yönelten kişi olur. Ayrıca, eğer önceki hükûmet parlamentonun güvenini kaybederse, Kral veya Vali tarafından hükûmet kurma girişiminde bulunması için çağrılan kişi olarak da geleneksel olarak tanımlanır. 20. yüzyılda siyasi partiler daha da şekillenmeye başladıkça, bazı Westminster tarzı parlamentolarda (özellikle Kanada'da, ancak başka yerlerde de) muhalefet siyasi parti gruplarının ayrı bir rolü olduğu kabul edilmeye başlandı. Bu gruplar, parlamento tartışmaları sırasında kendi sorularını sorma fırsatlarına ve parlamento binalarında kendi bütçelerine ve ofislere sahip olma imkanına sahip olurlar.

Parlamentoda tanınma, parti gruplarının belirli parlamento ayrıcalıklarına sahip olmasını sağlar. Genellikle resmi parti statüsü, belirli bir sayıda sandalye kazanmaya bağlıdır (yani seçilen Milletvekili veya Meclis Üyesi sayısı). Tanınma türü ve bunu elde etmek için gereken eşik değişkenlik gösterir. Ancak en çok aranan ayrıcalıklar, parti araştırma ofislerine fon sağlanması ve Soru Saati sırasında soru sorma hakkıdır.

## Kaynakça
# Tabela partisi

"**Tabela partisi**", Türkiye'de belli bir seçmen kitlesi olmayan veya seçimlere girme yeterliliğini sağlayamayan ancak resmî olarak faaliyet gösteren siyasi partiler için kullanılan terimdir.

Türkiye'deki siyasi parti sayısının çokluğu nedeniyle birçok parti arka planda kalarak neredeyse hiç destek alamamış ve "tabela partisi" olarak adlandırılmıştır. Bu da, siyasi partiler yasasının ve seçim barajının %7 gibi diğer ülkelere göre çok yüksek olmasının eleştiri konusu olmasına neden olmuştur. Bazı siyasi partiler ise önceleri ülke siyasetinde ön planda iken, daha sonraları bu desteği kaybederek "tabela partisi" konumuna düşmüştür. Örneğin Demokratik Sol Parti, 1999 genel seçimlerinde oyların %22,18'ini alarak birinci parti konumundayken bir sonraki seçimde oylarının neredeyse tamamını kaybederek meclis dışında kalmıştır. 1965 ve 1969 genel seçimlerini kazanarak iktidar olan Adalet Partisi, 1981'de kapandıktan 14 yıl sonra 11 Nisan 1995'te yeniden açılmış, resmî olarak faaliyet göstermesine karşın hiçbir seçime katılamayarak "tabela partisi" olarak kalmış ve 26 Kasım 2009'da siyasi parti kriterlerini karşılayamadığı için kapanmıştır. 2015 yılında yeniden açılan Adalet Partisi, 2023 genel seçimlerine katılma hakkı kazansa da henüz kayda değer bir başarı elde edememiştir.

"Tabela partisi" terimi, siyasi partiler tarafından küçümseme ve aşağılama amaçlı da kullanılmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Türkiye'deki siyasi partiler listesi

## Kaynakça
# Tek sorun siyaseti

**Tek sorun siyaseti**, siyasi kampanyasını tek bir sorun üzerine kuran siyasi partilerin temel politikası veya düşüncesini ifade eder.

Tek sorun siyasetini takip eden partiler kürtaj, vergi, hayvan hakları, çevre, bireysel silahlanma veya esrarın yasallaşması gibi konuları ele alır. Korsan partiler ve yeşil partiler, tek sorun siyasetini güden partilere örnektir. Birleşik Krallık Bağımsızlık Partisi'nden ayrılan Nigel Farage'ın kurduğu Brexit Partisi, Birleşik Krallık siyasetinde köklü değişim yaratması bakımından bu partilerin en çarpıcı örneklerindendir.

Bu tür partilerin zayıf noktası, büyük çadır partilerinin çıkar gruplarına dayanarak etkili olmasıdır. Tek sorun siyasetini takip eden partiler, bu yönde düşünen kişilerin tamamını kendi bünyesinde toplayamayacağı için çoğunlukla kamuoyu oluşturmaktan ileri gidemez. Ancak mesele edindiği sorunu dile getirmeleri seçimlerin gidişatını etkileyebilir. Bu sorunların büyük partilerin ajandalarına eklenmesini sağlayabilirler.

## Kaynakça
# Andiçme

**Andiçme,** birçok parlamento sisteminde kullanılan, bir siyasi parti liderinin veya bir parti adayının, bir yasama organına seçilmesi durumunda, lider veya aday olarak görev yapacak kişinin anayasaya bağlılığını teyit etmek için kullanılan bir terimdir. Genellikle, başbakanlık gibi hükûmetin başı olma pozisyonuna aday olan parti lideri, seçildiğinde genellikle milletvekili olur. Hükûmet kurulduğunda, siyasi partilerin milletvekilleri andiçme için kürsüye davet edilir.

## Türkiye'de uygulanış biçimi

Türkiye Büyük Millet Meclisinde Haziran 2015 Türkiye genel seçimleri sonrası milletvekilleri yemin töreni
Cumhurbaşkanı yardımcıları, bakanlar ve milletvekillerinin Anayasa'nın 81'inci maddesinde yer alan metni kürsüden yüksek sesle okumasıdır. TBMM Genel Kurulunun, milletvekili genel seçimi kesin sonuçlarının Yüksek Seçim Kurulunca TRT kanallarında ilanını takip eden üçüncü gün saat 14.00'te çağrısız olarak yapılan ilk toplantısında milletvekillerinin andiçme töreni yapılır. Andiçme töreninde bulunmayan milletvekilleri ve ara seçimde milletvekili seçilenler, katıldıkları ilk birleşimin başında andiçerler. Andiçme; milletvekillerinin seçim çevresi, soyadı ve adlarının alfabetik sırasına göre yapılır (İçt. m. 3). Ayrıca, Cumhurbaşkanı (Any. md. 103) ve Kamu Başdenetçisi (6328 sayılı Kn. m. 13) de göreve başlarken TBMM Genel Kurulunda andiçerler.

### Milletvekili andiçmesi

Andiçme 1982 anayasası 3. Kısım I. Bölümde yer almaktadır:

> *“Devletin varlığı ve bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini koruyacağıma; hukukun üstünlüğüne, demokratik ve laik Cumhuriyete ve Atatürk ilke ve inkılâplarına bağlı kalacağıma; toplumun huzur ve refahı, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerden yararlanması ülküsünden ve Anayasaya sadakattan ayrılmayacağıma; büyük Türk milleti önünde namusum ve şerefim üzerine andiçerim.”*
>
>

### Cumhurbaşkanı andiçmesi

Anayasa Madde 103, Cumhurbaşkanı, görevine başlarken Türkiye Büyük Millet Meclisi önünde aşağıdaki şekilde andiçer:

> *"Cumhurbaşkanı sıfatıyla, Devletin varlığı ve bağımsızlığını, vatanın ve milletin bölünmez bütünlüğünü, milletin kayıtsız ve şartsız egemenliğini koruyacağıma, Anayasaya, hukukun üstünlüğüne, demokrasiye, Atatürk ilke ve inkılaplarına ve laik Cumhuriyet ilkesine bağlı kalacağıma, milletin huzur ve refahı, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde herkesin insan haklarından ve temel hürriyetlerinden yararlanması ülküsünden ayrılmayacağıma, Türkiye Cumhuriyetinin şan ve şerefini korumak, yüceltmek ve üzerime aldığım görevi tarafsızlıkla yerine getirmek için bütün gücümle çalışacağıma Büyük Türk Milleti ve tarih huzurunda, namusum ve şerefim üzerine andiçerim."*
>
>

## Kaynakça
# Ana muhalefet partisi lideri

**Ana muhalefet partisi lideri,** genellikle hükûmette olmayan en büyük siyasi parti lideri tarafından taşınan bir ünvandır ve tipik olarak parlâmenter sistemi kullanan ülkelerde kullanılır. Ana muhalefet lideri genellikle mevcut başbakan, başbakan yardımcısı, başbakanlık veya başbakanlık görevinde bulunan bir alternatif olarak görülür; Westminster sisteminde, ana muhalefet lideri, gölge kabine veya muhalefet ön sırası olarak bilinen rakip bir alternatif hükûmetin başını çeker. Aynı terim, alt devlet, il veya diğer bölgesel ve yerel meclislerde hükûmette olmayan en büyük siyasi parti liderine de atıfta bulunmak için kullanılır.

Birçok İngiliz Milletler Topluluğu ülkesinde, Ana Muhalefet Lideri için tam ünvan, "Devletinin En Sadık Muhalefet Lideri"dir.

## Ülkelere göre

### Türkiye

Siyasi Partiler Kanunu'nda yer alan Madde 35 uyarınca Bakanlar Kurulunda yer almayan ve mecliste en çok milletvekiline sahip partiye ana muhalefet partisi ve o partinin genel başkanına ana muhalefet partisi lideri denmektedir. Türkiye Cumhuriyeti'nde ana muhalefet partisi lideri, Türkiye devlet protokolünde 4. sırada yer alır. Türkiye Cumhuriyeti'nin şu anki ana muhalefet partisi lideri Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) genel başkanı Özgür Özel'dir.

### Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde ana muhalefet partisi lideri, KKTC devlet protokolünde 9. sırada yer alır. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin şu anki ana muhalefet partisi lideri Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) genel başkanı Sıla Usar İncirli'dir.

## Kaynakça