# 16 Eylül

|  |  |
| --- | --- |
|  | **16 Eylül** günü gerçekleşen en önemli olayları **Tarihte Bugün** sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
 |

**16 Eylül**, Miladi takvime göre yılın 259. (artık yıllarda 260.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 106 gün vardır.

## Olaylar

* 1598 - Kore Donanması, Myong-Yang'da Japon Donanması'na karşı zafer kazandı.
* 1810 - Miguel Hidalgo, Meksika'nın Dolores kasabasında, daha sonra "Dolores'in çığlığı" ("Grito de Dolores") olarak adlandırılan konuşmasıyla, İspanyol hakimiyetine karşı Meksika Bağımsızlık Savaşı'nı başlattı.
* 1873 - Fransa'daki Alman işgalinin sonu.
* 1908 - General Motors Şirketi'nin kuruluşu.
* 1919 - Türk Kurtuluş Savaşı sırasında, Balıkesir Kongresi'nde kurulan "Hareket-i Milliye Redd-i İlhak Heyeti", üçüncü kez toplandı. Alaşehir Kongresi'nde alınan kararların Balıkesir'de de uygulanması kararlaştırıldı.
* 1924 - Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ndeki ayaklanma sert biçimde bastırıldı.
* 1935
	+ Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası açıldı. Cumhuriyet döneminde sanayi hareketini başlatan ilk tesis olan fabrika, Sovyetler Birliği'nden alınan 8,5 milyon TL krediyle kurulmuştu.
	+ Türk Millî Güreş Takımı, 4. Balkan Güreş Şampiyonası'nda Balkan Şampiyonu oldu.
* 1941 - Kiev Muharebesi: II. Dünya Savaşı'nda Alman Kuvvetleri'nin Kiev ve civarındaki kuşatması tamamlandı.
* 1950 - Amerikan Kuvvetleri, Kore'nin güney limanı olan İncheon'a çıkartma yaptı.
* 1953 - İlk sinemaskop film gösterimi New York'ta yapıldı.
* 1961 - Yassıada Yargılamaları neticesinde idama mahkûm edilen Fatin Rüştü Zorlu ve Hasan Polatkan'ın cezaları infaz edildi. Başbakan Adnan Menderes'in idam cezasının infazı ise, intihar girişiminde bulunması nedeniyle ertelendi.
* 1969 - Türk Hava Yolları'na ait SEÇ adlı yolcu uçağı, oyuncak bir tabanca ile Sadi Toker tarafından Bulgaristan'ın Sofya kentine kaçırıldı.
* 1973 - Devrimci sanatçı Victor Jara, Pinochet'nin darbesinin ardından Şili'nin Santiago Stadyumu'nda kurşuna dizildi.
* 1975 - Papua Yeni Gine, Avustralya'dan bağımsızlığını ilan etti.
* 1978 - İran'da bir dakika süren depremde 20 bin kişi öldü.
* 1980 - Devlet Başkanı Orgeneral Kenan Evren, yerli ve yabancı basın mensuplarının katıldığı ilk basın toplantısını başbakanlık binasında düzenledi.
* 1982 - Sabra ve Şatilla Katliamı: İsrail yanlısı aşırı sağcı Hristiyan Falanjist milisler, Batı Beyrut'ta Sabra ve Şatilla adındaki Filistin mülteci kamplarında katliam gerçekleştirdi.
* 1993 - Kanal D yayın hayatına başladı
* 2011 - İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi, Taksim Meydanı'nın tamamının yayalaştırılmasını kabul etti.
* 2022 - Mehsa Emini'nin ölümü Dünya çapında protestolara yol açtı

## Doğumlar

* 1386 - V. Henry, (1413-1422) döneminde İngiltere ve İrlanda kralı (ö. 1422)
* 1507 - Jiajing, Çin'in Ming Hanedanı'nın 11. imparatoru (ö. 1567)
* 1626 - Leopold Wilhelm, Alman prensi (ö. 1671)
* 1745 - Mihail Kutuzov, Rus mareşal (ö. 1813)
* 1782 - Daoguang, Çin'in Qing Hanedanı İmparatoru (ö. 1850)
* 1816 - Charles Thomas Newton, İngiliz arkeolog (ö. 1894)
* 1859 - Yuan Shikai, Çinli komutan ve devlet adamı (ö. 1916)
* 1885 - Karen Horney, Amerikalı psikanalist (ö. 1952)
* 1887 - Jean Arp, Alman asıllı Fransız heykeltıraş, ressam ve şair (ö. 1966)
* 1888 - Frans Eemil Sillanpää, Fin yazar ve Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1964)
* 1891 - Karl Dönitz, Alman Donanma Komutanı, Büyük Amiral ve II. Dünya Savaşı sonlarında Almanya'nın Cumhurbaşkanı (ö. 1980)
* 1893
	+ Albert Szent-Györgyi, Macar fizyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (C vitaminini keşfeden) (ö. 1986)
	+ Alexander Korda, İngiliz yönetmen ve yapımcı (ö. 1956)
* 1900 - Suzanne Belperron, Fransız mücevher tasarımcısı (ö. 1983)
* 1904 - Nikolay Ostrovski, Rus yazar (ö. 1936)
* 1908 - Neil Reagan, Amerikalı radyo istasyonu yöneticisi (ö. 1996)
* 1910 - Erich Kempka, Nazi Almanyası'nda yarbay (ö. 1975)
* 1916 - Robert Llewellyn Bradshaw, St. Kitts ve Nevisli siyasetçi (ö. 1978)
* 1922 - Guy Hamilton, İngiliz film yönetmeni ve senarist (ö. 2016)
* 1923 - Lee Kuan Yew, Singapurlu devlet adamı (ö. 2015)
* 1924 - Lauren Bacall, Amerikalı oyuncu ve model (ö. 2014)
* 1925
	+ Charles Haughey, İrlanda Başbakanı (ö. 2006)
	+ B.B. King, Amerikan blues gitaristi ve bestecisi (ö. 2015)
* 1927 - Peter Falk, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 2011)
* 1928 - Patricia Wald, Amerikalı hakim (ö. 2019)
* 1930 - Anne Francis, Amerikalı aktris (ö. 2011)
* 1932 - George Chakiris, Amerikalı oyuncu, dansçı ve Oscar ödülü sahibi
* 1934
	+ Elgin Baylor, Amerikalı eski basketbol oyuncusu (ö. 2021)
	+ Ronnie Drew, İrlandalı müzisyen ve folk şarkıcısı (ö. 2008)
* 1937
	+ Pavel Bobek, Çek şarkıcı (ö. 2013)
	+ Aleksandr Medved, Belarus asıllı Sovyet güreşçi (ö. 2024)
* 1939 - Breyten Breytenbach, Güney Afrikalı yazar ressam ve Afrikaans dili şairi (ö. 2024)
* 1940 - Hamiet Bluiett, Amerikalı caz saksafoncusu, klarnetçi ve besteci (ö. 2018)
* 1941 - Richard Perle, Amerikalı politik danışman ve ABD eski Savunma Bakanı Yardımcısı
* 1942
	+ Alev Alatlı, Türk yazar, akademisyen ve ekonomist (ö. 2024)
	+ Beverly Aadlen, Amerikalı oyuncu (ö. 2010)
* 1943 - Anne-Marie Minvielle, Fransız gazeteci, fotoğraf sanatçısı, yazar ve turizmci (ö. 2019)
* 1944 - Uğurtan Sayıner, Türk oyuncu (ö.2021)
* 1945 - Muammer Hacıoğlu, Türk şair (ö. 1992)
* 1946 - John Holman, İngiliz kimyager ve akademisyen
* 1950 - Mehmet Ali Şahin, Türk avukat ve siyasetçi
* 1951 - René van de Kerkhof, Hollandalı eski millî futbolcu
* 1952
	+ Mickey Rourke, Amerikalı oyuncu, senarist ve eski boksör
	+ Fatos Nano, Arnavut politikacı ve eski Arnavutluk başbakanı (ö. 2025)
* 1953
	+ Kurt Fuller, Amerikalı oyuncu
	+ Jerry Pate, Amerikalı golfçü
	+ Manuel Pellegrini, Şilili futbolcu ve teknik direktör
* 1956 - David Copperfield, Amerikalı illüzyonist
* 1957 - Clara Furse, Britanyalı iş insanı
* 1958
	+ Neville Southall, Galli millî futbolcu
	+ Jennifer Tilly, Amerikalı oyuncu, seslendirme sanatçısı ve profesyonel poker oyuncusu
* 1961
	+ Matthew Koss, Türk teorisyen ve siyasetçi
	+ Aydemir Güler, Türk siyasetçi
* 1963
	+ Yonca Evcimik, Türk şarkıcı, dansçı, oyuncu, yapımcı ve sunucu
	+ Richard Marx, Amerikalı şarkıcı-şarkı yazarı, albüm yapımcısı
* 1964
	+ Rossy de Palma, İspanyol aktris
	+ Dave Sabo, Amerikalı müzisyen
	+ Molly Shannon, Amerikalı komedyen, aktris ve seslendirme sanatçısı
* 1965 - Karl-Heinz Riedle, Alman millî futbolcu ve teknik direktör
* 1966 - Kevin Young, Amerikalı eski atlet
* 1968 - Marc Anthony, Latin şarkıcı, söz yazarı ve aktör
* 1971 - Amy Poehler, Amerikalı oyuncu
* 1972 - Vebjørn Rodal, Norveçli eski orta mesafe atleti
* 1973 - Camiel Eurlings, Hollandalı politikacı
* 1974
	+ Loona, Hollandalı pop-dans müzisyeni ve şarkıcı
	+ John McAdorey, İrlandalı atlet
* 1975
	+ Thekla Reuten, Hollandalı aktris
	+ Mahmut Hoşgiz, Türk futbolcu
* 1976 - Tina Barrett, İngiliz şarkıcı ve oyuncu
* 1977 - Musiq Soulchild, Amerikalı müzisyen
* 1978
	+ Brian Sims, Amerikalı avukat ve LGBT sivil hakları savunucusu
	+ Coco Brown, Amerikalı pornografik film oyuncusu
* 1979 - Fanny Biascamano, Fransız şarkıcı (ö. 2025)
* 1980 - Gaia Bermani Amaral, Brezilyalı-İtalyan oyuncu, manken ve televizyon yapımcısı
* 1981 - Alexis Bledel, Amerikalı oyuncu
* 1982 - Barbara Engleder, Alman atıcı
* 1983 - Kirsty Coventry, Zimbabveli dünya rekortmeni yüzücü
* 1984
	+ Sabrina Bryan, Amerikalı aktris, şarkıcı, söz yazarı, dansçı, koreograf, moda tasarımcısı ve televizyon kişiliği
	+ Katie Melua, Gürcü asıllı İngiliz şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen
* 1987
	+ Merve Boluğur, Türk oyuncu
	+ Fatih Kara, Türk futbolcu
	+ Kyle Lafferty, Kuzey İrlandalı futbolcu
	+ Burry Stander, Güney Afrikalı bisikletçi (ö. 2013)
* 1989 - Salomón Rondón, Venezuelalı futbolcu
* 1990 - Karim Boudiaf, Fransız-Katarlı futbolcu
* 1991 - Doğaç Yıldız, Türk oyuncu
* 1992 - Nick Jonas, Amerikalı oyuncu ve Jonas Brothers'ın vokalist, davulcu ve gitarist
* 1994
	+ Mina Popović, Sırp voleybolcu
	+ Unoaku Anyadike, Nijeryalı model
	+ Daudet N'Dongala, Kongo Demokratik Cumhuriyeti asıllı Fransız futbolcu
	+ Adam Kowalski, Polonyalı profesyonel voleybolcu
	+ Aleksandar Mitrović, Sırp milli futbolcu
* 1995 - Aaron Gordon, Amerikalı profesyonel basketbolcu
* 1997 - Jackie Young, Amerikalı profesyonel basketbolcu
* 1998 - Diogo Sousa, Portekizli futbolcu
* 2003 - Claude Kiambe, Kongo asıllı Hollandalı şarkıcı ve yazar

## Ölümler

* 307 - Flavius Valerius Severus, Roma İmparatoru (azledilerek öldürüldü) (d. ?)
* 1380 - V. Charles, 1364'ten 1380'deki ölümüne kadar Fransa kralı (d. 1338)
* 1498 - Tomás de Torquemada, İspanya'nın ilk büyük engizisyon lideri (d. 1420)
* 1573 - Asakura Yoshikage, Japon Daimyo (d. 1533)
* 1583 - Catherine Jagiellon, İsveç konsort kraliçesi (d. 1526)
* 1672 - Anne Bradstreet, İngiliz-Amerikalı feminist şair (Amerikan kolonilerindeki ilk kadın şair) (d. 1612)
* 1681 - Cihanara Begüm, Babür İmparatoru Şah Cihan'ın kızı (d. 1614)
* 1701 - II. James, İngiltere, İskoçya ve İrlanda kralı (d. 1633)
* 1736 - Daniel Gabriel Fahrenheit, Alman fizikçi (Fahrenhayt sıcaklık ölçüm birimi onun adını taşır) (d. 1686)
* 1782 - Farinelli, İtalyan kontralto, soprano ve kastrato sanatçısı (d. 1705)
* 1803 - Nicolas Baudin, Fransız kâşif (d. 1754)
* 1824 - XVIII. Louis, Fransa Kralı (d. 1755)
* 1896 - Antônio Carlos Gomes, Brezilyalı besteci (d. 1836)
* 1925 - Alexander Friedman, Rus fiziksel evrenbilimci ve matematikçi (d. 1888)
* 1931 - Ömer Muhtar, Libya'da İtalyanlara karşı yürütülen direniş hareketinin önderi (d. 1858)
* 1932 - Ronald Ross, İngiliz doktor ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1857)
* 1944 - Gustav Bauer, Weimar Cumhuriyeti'nin 1919-1920 arasındaki şansölyesi (d. 1870)
* 1946
	+ Henri Gouraud, Fransız asker (d. 1867)
	+ James Hopwood Jeans, İngiliz fizikçi, gök bilimci ve matematikçi (d. 1877)
* 1959 - Süleyman Hilmi Tunahan, İslam alimi, Kur'an muallimi ve vaiz (d. 1888)
* 1961
	+ Fatin Rüştü Zorlu, Türk siyasetçi ve bürokrat (d. 1910)
	+ Hasan Polatkan, Türk siyasetçi (d. 1915)
* 1965 - Fred Quimby, Amerikalı çizgi film yapımcısı (d. 1886)
* 1973 - Víctor Jara, Şilili sanatçı (d. 1932)
* 1976 - Bertha Lutz, Brezilyalı zoolog, politikacı ve diplomat (d. 1894)
* 1977
	+ Maria Callas, Yunan soprano (d. 1923)
	+ Marc Bolan, İngiliz müzisyen (d. 1947)
* 1980 - Jean Piaget, İsviçreli psikolog (d. 1896)
* 1982 - Muhittin Sadak, Türk müzisyen ve Devlet Operası'nın koro şefi (d. 1900)
* 1984 - Richard Brautigan, Amerikalı yazar (d. 1935)
* 1988 - Dick Pym, İngiliz millî kaleci (d. 1893)
* 1991 - Olga Spessivtseva, Rus balerin (d. 1895)
* 2000 - Şükriye Dikmen, Türk ressam (d. 1918)
* 2003 - Sheb Wooley, Amerikalı aktör ve şarkıcı (d. 1921)
* 2005 - Gordon Gould, Amerikalı fizikçi (d. 1920)
* 2007 - Robert Jordan, Amerikalı yazar (*Zaman Çarkı* adlı epik fantastik dizinin yazarı) (d. 1948)
* 2009 - Mary Travers, Amerikalı müzisyen ve şarkıcı (d. 1936)
* 2010 - Robert J. White, Amerikalı beyin cerrahı (d. 1926)
* 2011 - Kara Kennedy, Tv yapımcısı (d. 1960)
* 2012
	+ John Ingle, Amerikalı dizi, sinema oyuncusu ve seslendirme sanatçısı (d. 1928)
	+ Friedrich Zimmermann, Eski Alman siyasetçi (d. 1925)
* 2013 - Patsy Swayze, Amerikalı dans eğitmeni ve koreograf (d. 1927)
* 2015 - Guy Béart, Fransız şarkıcı ve söz yazarı (d. 1930)
* 2016
	+ Edward Albee, Amerikalı tiyatro yazarı (d.1928)
	+ Tarık Akan, Türk oyuncu, aktör ve film yapımcısı (d. 1949)
	+ Gabriele Amorth, İtalyan Katolik rahibi (d. 1925)
	+ Carlo Azeglio Ciampi, İtalyan siyasetçi ve bankacı (d. 1920)
	+ W. P. Kinsella, Kanadalı yazar ve romancı (d. 1935)
	+ António Mascarenhas Monteiro, Yeşil Burunlu siyasetçi (d. 1944)
* 2017
	+ Mitchell Flint, Amerikalı avukat, tecrübeli havacı ve savaş pilotu (d. 1923)
	+ Petr Šabach, Çek yazar (d. 1951)
* 2018
	+ Iris Acker, Amerikalı oyuncu, televivzyon sunucusu, yapımcı, dansçı ve yazar (d. 1930)
	+ Perry Miller Adato, Amerikalı belgesel film yapımcısı, yönetmeni ve yazar (d. 1921)
	+ Maartin Allcock, İngiliz çoklu entsrüman çalan (multi enstrümentalist) müzisyen ve albüm yapımcısı (d. 1957)
	+ Kevin Beattie, İngiliz eski millî futbolcu (d. 1953)
* 2019
	+ Luigi Colani, Alman endüstri mühendisi, tasarımcı ve mimar (d. 1928)
	+ B. J. Khatal-Patil, Hint siyasetçi, yazar ve aktivist (d. 1919)
* 2020
	+ Ahmed bin Salah, Tunuslu siyasetçi ve sendikacı (d. 1926)
	+ Stanley Crouch, Amerikalı şair, gazeteci, yazar ve müzik eleştirmeni (d. 1945)
	+ Enrique Irazoqui, İspanyol aktör ve siyasi aktivist (d. 1944)
	+ P.R. Krishna Kumar, yerli ayurveda doktoru (d. 1951)
	+ Balli Durga Prasad Rao, Hint politikacı (d. 1956)
	+ Saefullah, Endonezyalı siyasetçi ve eğitimci (d. 1964)
* 2021
	+ Dušan "Duda" Ivković, Sırp basketbol koçu (d. 1943)
	+ Hlengiwe Mkhize, Güney Afrikalı siyasetçi (d. 1952)
	+ Casimir Oyé-Mba, Gabon siyâset adamıdır (d. 1942)
	+ Jane Powell, Amerikalı aktris, şarkıcı ve dansçı (d. 1929)
	+ Juli Reding, Amerikalı aktris (d. 1935)
	+ Graciete Santana, Brezilyalı uzun mesafe koşucusu (d. 1980)
	+ Clive Sinclair, İngiliz mucittir (d. 1940)
* 2022
	+ Ebul Hasnat, Bangladeşli siyasetçi ve hukukçu (d. 1940)
	+ James Aubrey Parker, Amerikalı yargıç (d. 1937)
	+ Haluk Pekşen, Türk siyasetçi ve avukat (d. 1961)
	+ Luciano Vassalo, Eritre asıllı Etiyopyalı eski millî futbolcu ve teknik direktördür (d. 1935)
* 2024 - Şamil Ekinci, Türk spor yöneticisi ve eski Trabzonspor Başkanı (d. 1941)
* 2025
	+ Robert Redford, Amerikalı oyuncu, yapımcı ve iş adamı (d. 1936)
	+ Thomas Lindberg, İsveçli şarkıcı, söz yazarı ve müzisyen (d. 1972)

## Tatiller ve özel günler

* Uluslararası Ozon Tabakasını Koruma Günü
* Meksika Bağımsızlık Günü
* Papua Yeni Gine'nin Bağımsızlık Günü

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta 16\_Eylül ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.