# 22 Eylül

|  |  |
| --- | --- |
|  | **22 Eylül** günü gerçekleşen en önemli olayları **Tarihte Bugün** sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
 |

**22 Eylül**, Miladi takvime göre yılın 265. (artık yıllarda 266.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 100 gün vardır.

## Olaylar

* 1792 - Fransa'da Cumhuriyet ilan edildi.
* 1864 - Rus birlikleri Çernyayev komutasında Çimkent'i ele geçirdi
* 1903 - Italo Marchioni, dondurma külahının (kornet) patentini aldı.
* 1919 - Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası kuruldu.
* 1939 - Dikili ve çevresinde deprem: 100'den fazla kişi öldü. Dikili ve Karaburun tamamen yıkıldı.
* 1940 - Bakanlar Kurulu, İstanbul'da çıkan *Le Journal d'Orient* gazetesini yedi gün süreyle kapattı. Gazetenin resmi dış politikaya aykırı yayın yaptığı ileri sürüldü.
* 1950 - *Yeni Baştan* gazetesinin kurucusu ve yazarı Aziz Nesin hakkında gıyabi tutuklama kararı verildi. Nesin, "Sosyal düzeni yıkmaya yönelik yayın" yapmakla suçlanıyor.
* 1958 - CHP Genel Başkanı İsmet İnönü, "*Demokrasiye paydos demeye Demokrat Parti Genel Başkanı'nın gücü yetmeyecektir*" dedi.
* 1964 - Cumhurbaşkanı Cemal Gürsel, "Yassıada Yargılamaları" hükümlüleri; Refik Koraltan, Rüştü Erdelhun, Selim Yatağan ve Nedim Ökmen'i hastalık nedeniyle affetti.
* 1980 - İran-Irak Savaşı başladı.
* 1984 - Gökova Körfezi'nde termik santral kurulmasına karşı çıkan köy kadınları eylem yaptılar.
* 1986 - 12 Eylül darbesi sonrası Alparslan Türkeş, ilk kez Milliyetçi Çalışma Partisi'nin (MÇP) İstanbul mitinginde konuştu.
* 1993 - New York Metropolitan Müzesi, "Karun Hazinesi"ni Türkiye'ye geri göndermeye karar verdi.
* 2000 - Bakanlar Kurulu, Kopenhag Kriterleri ile paralel olan İnsan Hakları Raporunu kabul etti.
* 2002
	+ Almanya'da Şansölye Gerhard Schröder'in liderliğindeki Sosyal Demokratlar, genel seçimlerden birinci parti olarak çıktı.
	+ İsrail birliklerinin, militanları yakalama gerekçesiyle Gazze'de düzenlediği operasyon sırasında çıkan çatışmada 9 Filistinli öldü.
* 2018 - İran'nın Ahvaz şehrinde bir askeri geçit törenine silahlı saldırı gerçekleşti. Saldırıda 25 kişi öldü, 70 kişi yaralandı.

## Doğumlar

* 1211 - İbn-i Hallikân, On üçüncü yüzyılda yaşamış olan tarihçi, fakih ve şair (ö. 1282)
* 1515 - Clevesli Anne, VIII. Henry'nin dördüncü karısı (ö. 1557)
* 1552 - IV. Vasili, Rus Çarı (ö. 1612)
* 1593 - Matthäus Merian, İsviçreli yayıncı (ö. 1650)
* 1606 - Li Zicheng, Çin'in kısa süreli Shun Hanedanı'nın kurucusu ve tek imparatoru (ö. 1645)
* 1715 - Jean-Étienne Guettard, Fransız doğa bilimci, botanikçi ve mineralog (ö. 1786)
* 1741 - Peter Simon Pallas, Prusyalı zoolog ve botanikçi (ö. 1811)
* 1750 - Christian Konrad Sprengel, Alman doğa bilimci, teolog ve öğretmen (ö. 1816)
* 1759 - William Playfair, İskoç mühendis ve siyasi ekonomist (ö. 1823)
* 1791 - Michael Faraday, İngiliz fizikçi (ö. 1867)
* 1863 - Ferenc Herczeg, Macar oyun yazarı (ö. 1954)
* 1875 - Mikalojus Konstantinas Čiurlionis, Litvan ressam, besteci ve yazar (ö. 1911)
* 1878 - Şigeru Yoşida, Japon siyaset adamı (ö. 1967)
* 1885 - Paul Muni, Amerikalı aktör ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 1967)
* 1901 - Charles Brenton Huggins, Amerikalı hekim, fizyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (ö. 1997)
* 1902 - Ayetullah Humeyni, İran'ın dini lideri (ö. 1989)
* 1906 - Ilse Koch, Nazi savaş suçlusu (ö. 1967)
* 1917 - Türkan Aziz, İlk Kıbrıslı Türk başhemşire (ö. 2019)
* 1924 - İlyas Hüseynov, Azerbaycanlı müzisyen (ö. 2017)
* 1927 - Tommy Lasorda, Amerikalı beyzbolcu ve spor yöneticisi (ö. 2021)
* 1931 - Alain Bacquet, Fransız bürokrat ve Danıştay üyesi
* 1932 - Josef Stoll, Avusturyalı eski futbol hakemi
* 1934 - Ayla Erduran, Türk keman sanatçısı (ö. 2025)
* 1941 - Anna Tomowa-Sintow, Bulgar soprano
* 1942 - David J. Stern, Amerikalı spor (NBA patronu) adamı (ö. 2020)
* 1951 - David Coverdale, İngiliz müzisyen ve Whitesnake kurucusu ve vokalisti
* 1952 - Oliver Mtukudzi, Finlandiya Cumhuriyeti'nin ilk devlet başkanı (ö. 2019)
* 1953
	+ Rhoda Kadalie, Güney Afrikalı akademisyen (ö. 2022)
	+ Tomasz Wójtowicz, Polonyalı eski voleybolcu (ö. 2022)
* 1954 - Vedat Bilgin, Türk sosyolog, akademisyen, bürokrat, siyasetçi ve yazar
* 1957
	+ Nick Cave, Avustralyalı rock müzisyeni, şarkı yazarı, kitap yazarı, senaryo yazarı
	+ Refat Çubarov, Ukraynalı siyasetçi
* 1958 - Andrea Bocelli, İtalyan tenor, söz yazarı ve besteci
* 1960 - Scott Baio, Amerikalı oyuncu ve televizyon yönetmeni
* 1961
	+ Bonnie Hunt, Amerikalı aktris, yönetmen, komedyen, yazar
	+ Catherine Oxenberg, Amerikalı aktris
* 1964 - Hasan Basri Güzeloğlu, Türk bürokrat
* 1966
	+ Erdoğan Atalay, Türk asıllı Alman oyuncu
	+ Ruth Jones, Galli oyuncu
* 1967 - Félix Savón, Kübalı boksör
* 1968 - David Bisconti, Arjantinli eski futbolcu
* 1969 - Yalçın Akdoğan, Türk siyasetçi
* 1970
	+ Mystikal, Amerikan rapçi, söz yazarı ve aktör
	+ Emmanuel Petit, Fransız eski futbolcu
* 1972 - Dana Vespoli, Amerikalı pornografik film oyuncusu ve yönetmeni
* 1973 - François-Xavier Demaison, Fransız oyuncu
* 1975 - Elif Güvendik, Türk yapımcı ve sunucu
* 1976 - Martin Solveig, Fransız DJ ve prodüktör
* 1977 - Ali Sunal, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
* 1978 - Harry Kewell, Avustralyalı eski futbolcu ve teknik direktör
* 1981
	+ Barış Atay, Türk oyuncu ve siyasetçi
	+ Emre Canpolat, Türk oyuncu
	+ Sedat Ağçay, Türk futbolcu
	+ Serdar Berdimuhammedov, Türkem siyasetçi ve Türkmenistan cumhurbaşkanı
* 1982
	+ Ayben, Türk rap sanatçısı
	+ Billie Piper, İngiliz şarkıcı ve oyuncu
	+ Maarten Stekelenburg, Hollandalı kaleci
* 1983
	+ Glenn Loovens, Hollandalı millî futbolcu
	+ Şeref Tüfenk, Türk güreşçi
* 1984
	+ Lazar Angelov, Bulgar fitness modeli
	+ Thiago Silva, Brezilyalı millî futbolcu
* 1985
	+ Rima Fakih, Lübnanlı Amerikalı model, hayırsever ve eski Miss USA
	+ Faris Haroun, Belçikalı eski milli futbolcu
	+ Tatiana Maslany, Kanadalı oyuncu
* 1986
	+ Oleh Herasimyuk, Ukraynalı orta saha oyuncusu
	+ Yasin Şihavi, Tunuslu futbolcu
* 1987
	+ Tom Felton, İngiliz oyuncu
	+ Zdravko Kuzmanović, İsviçre doğumlu Sırp futbolcu
* 1989 - Kim Hyo-yeon, Güney Koreli şarkıcı, rapçi, dansçı, DJ ve televizyon kişiliği
* 1990
	+ Senem Kuyucuoğlu, Türk model ve sunucu
	+ Akın Akınözü, Türk oyuncu
* 1991 - Dmitro Hreçişkin, Ukraynalı futbolcu
* 1992 - Emin Mehdiyev, Azeri futbolcu
* 1993 - Sinan Tekerci, Türk futbolcu
* 1994
	+ Enver Cenk Şahin, Türk profesyonel futbolcu
	+ Muhammed Kanu, Suudi milli futbolcusu
	+ Park Jin-young, Güney Koreli oyuncu, şarkıcı-şarkı yazarı, koreograf ve dansçı
* 1995 - Nayeon, Güney Koreli şarkıcı ve dansçı
* 1996 - Anthoine Hubert, Fransız otomobil yarışçısı (ö. 2019)
* 1999 - Kim Yoo-jung, Güney Koreli oyuncu, model ve sunucu
* 2000 - Seungmin, Güney Koreli şarkıcı, söz yazarı ve dansçı

## Ölümler

* 1158 - Otto von Freising, Alman papaz ve vakainüvis (d. 1114)
* 1253 - Dōgen, Kyoto doğumlu Japon Zen hocası ve Japonya'daki Soto Zen okulunun kurucusu (d. 1200)
* 1408 - VII. İoannis, İmparator IV. Andronikos ile Bulgar Çarı İvan Alexander ve Eflaklı Teodora'nin kızı olan Bulgar Keratsa'nın oğlu (d. 1370)
* 1520 - Yavuz Sultan Selim, Osmanlı'nın 9. Padişahı (d. 1470)
* 1531 - Louise de Savoie, Fransız soylu, Auvergne ve Bourbonnais naibesi, Nemours düşesi ve Fransa Kralı I. François'nın annesi (d. 1476)
* 1539 - Guru Nanak, Sihlerin ilk gurusu (d. 1469)
* 1554 - Francisco Vásquez de Coronado, İspanyol kâşif (d. 1510)
* 1703 - Vincenzo Viviani, İtalyan matematikçi ve bilim insanı (d. 1622)
* 1756 - Ebu'l Hasan Ali, Hüseyni Hanedanının ve Tunus Beyliğinin ikinci beyi (d. 1688)
* 1774 - XIV. Clemens, 19 Mayıs 1769 ile 22 Eylül 1774 arasında papa (d. 1705)
* 1828 - Shaka, Zulu kabilesinin en etkili lideri (d. 1787)
* 1872 - Vladimir Dal, Rus Hekim, doğabilimci, sözlükbilimci ve dilbilimci (d. 1801)
* 1888 - Gustave Boulanger, Fransız klasik figür ressamı ve doğa bilimci (d. 1824)
* 1895 - Viktor Rydberg, İsveçli yazar (d. 1828)
* 1897 - Antônio Conselheiro, Brezilya dini lider ve vaiz (d. 1830)
* 1914 - Alain-Fournier (d. Henri Alban-Fournier), Fransız yazar (ö. 1886)
* 1943 - Sedat Nuri İleri, Türk karikatürist (d. 1888)
* 1945 - Galip Bahtiyar Göker, Türk siyasetçi (d. 1881)
* 1945 - Mürsel Bakü, Türk asker ve siyasetçi (d. 1881)
* 1952 - Kaarlo Juho Ståhlberg, Finlandiya Cumhuriyeti'nin ilk Devlet Başkanı (d. 1865)
* 1956 - Frederick Soddy, İngiliz kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (d. 1877)
* 1960 - Melanie Klein, Britanyalı psikanalist (d. 1882)
* 1969 - Adolfo López Mateos, Meksikalı siyasetçi (d. 1909)
* 1969 - Aleksandras Stulginskis, Litvanya'nın ikinci Cumhurbaşkanı (d. 1885)
* 1973 - Paul van Zeeland, Belçikalı avukat, ekonomist, Katolik politikacı ve devlet adamı (d. 1893)
* 1979 - Ebu'l-A'lâ Mevdudî, Pakistanlı müfessir, İslam âlimi, gazeteci ve yazar (d. 1903)
* 1989 - Irving Berlin, Amerikalı besteci ve şarkı sözü yazarı (d. 1888)
* 1994 - Hedwig Potthast, Heinrich Himmler'in metresi (d. 1912)
* 1999 - George C. Scott, Amerikalı oyuncu ve Oscar Ödülü sahibi (d. 1927)
* 2001 - Fikret Kızılok, Türk besteci ve müzik yorumcusu (d. 1946)
* 2001 - Isaac Stern, Rus asıllı Amerikalı kemancı (d. 1920)
* 2004 - Big Boss Man, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1963)
* 2007 - Marcel Marceau, Fransız pandomim sanatçısı (d. 1923)
* 2008 - Hadi Çaman, Türk tiyatro sanatçısı (d. 1943)
* 2008 - Thomas Dörflein, Alman hayvanat bahçesi görevlisi (d. 1963)
* 2010 - Jackie Burroughs, İngiliz-Kanadalı oyuncu (d. 1939)
* 2010 - Eddie Fisher, Amerikalı şarkıcı (d. 1928)
* 2010 - Jorge González, Arjantin asıllı Amerikalı profesyonel güreşçi ve basketbolcu (d. 1966)
* 2011 - Cengiz Dağcı, Kırım Tatarı yazar ve şair (d. 1919)
* 2011 - Aristides Pereira, Yeşil Burunlu siyasetçi (d. 1923)
* 2011 - Knut Steen, Norveçli heykeltıraş (d. 1924)
* 2011 - Vesta Williams, Amerikalı soul müzik şarkıcısı, söz yazarı ve aktris (d. 1957)
* 2013 - David H. Hubel, Amerikalı nörofizyolog (d. 1926)
* 2013 - Álvaro Mutis, Kolombiyalı yazar, şair, köşe yazarı, yayıncı ve film yapımcısı (d. 1923)
* 2013 - Luciano Vincenzoni, İtalyan oyun yazarı (d. 1926)
* 2015 - Yogi Berra, Amerikalı efsane beyzbol oyuncusu ve çalıştırıcısı (d. 1925)
* 2017 - Paavo Olavi Lonkila, Finlandiyalı kros kayakçısı (d. 1923)
* 2017 - Börje Vestlund, İsveçli siyasetçi (d. 1960)
* 2018 - Avi Duan, İsrailli siyasetçi (d. 1955)
* 2018 - Chas Hodges, İngiliz şarkıcı ve müzisyen (d. 1943)
* 2018 - Al Matthews, Amerikalı siyahi şarkıcı, oyuncu ve dublaj sanatçısı (d. 1942)
* 2018 - Edna Molewa, Güney Afrikalı siyasetçi ve bakan (d. 1957)
* 2019 - Vytautas Briedis, Litvanyalı profesyonel kürek sporcusu (d. 1940)
* 2019 - Sándor Sára, Macar film ve görüntü yönetmeni (d. 1933)
* 2020 - Michael Gwisdek, Alman aktör ve film yönetmeni (d. 1942)
* 2020 - Frie Leysen, Belçikalı festival organizatörü ve sanat yönetmeni (d. 1950)
* 2020 - Jacques Sénard, Fransız diplomat (d. 1919)
* 2020 - Road Warrior Animal, Amerikalı profesyonel güreşçi (d. 1960)
* 2020 - Agne Simonsson, İsveçli eski millî futbolcu (d. 1935)
* 2020 - Ashalata Wabgaonkar, Hint oyuncu (d. 1941)
* 2021 - Doğan Kuban, Türk mimar ve akademisyen (d. 1926)
* 2022 - Jorge Fons, Meksikalı film yönetmeni ve senarist (d. 1939)
* 2022 - Hilary Mantel, İngiliz roman yazarı ve eleştirmen (d. 1952)
* 2024 - Fredric Jameson, ABD'li Marxist edebiyat kuramcısı, edebiyat eleştirmeni ve teorisyen (d. 1934)

## Tatiller ve özel günler

* Dünya Otomobilsiz Yaşam Günü
* Endüstri Mühendisleri Günü
* Mali Cumhuriyeti'nin Bağımsızlık Günü

Wikimedia Commons'ta 22\_Eylül ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

## Kaynakça