Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oyun yazarı

Aristofanes
**Oyun yazarı**, özellikle tiyatroda sahnelenmesi için eserler yazan kişidir.

Bazı oyun yazarları sahne uygulamalarını açık ve detaylı olarak ifade ederken, bazıları daha esnek şekilde yazabilir. Örneğin Samuel Beckett eserlerinin nasıl oynanacağını özellikle belirtir ama Anton Çehov'un oyunları farklı uygulamalara imkân bırakır. Bazı oyun yazarlarının tarz olarak sahnelenmesi neredeyse imkânsız eserler yazması tartışma konusudur.

Bazı oyun yazarları belli gruplar ya da sahneler için yazabilirler. Bu da oyunların içerik ve formuna etki eder. Örneğin William Shakespeare belli bir grup ve izleyici kitlesini düşünerek yazmıştır. Ama genellikle oyun yazarlığı esnek bir edebiyat üretimi olarak ön plana çıkar.

Günümüzde oyun yazarları televizyon ya da sinema için de yazmaktadır. Ya da yazılan oyunlar uyarlanarak kullanılmaktadır. Fakat senarist ile oyun yazarı birbirine karıştırılmamalıdır. Yazılan eserin amacı ve kullanılacağı ortam eseri etkileyeceğinden bir senaristten ve oyun yazarından beklenenler farklı olacaktır.
# 1840'lar

1840'larda Conway Köprüsü (Kuzey Galler)

1800'ler | 1810'lar | 1820'ler | 1830'lar | **1840'lar** | 1850'ler | 1860'lar | 1870'ler | 1880'ler | 1890'lar
1840 | 1841 | 1842 | 1843 | 1844 | 1845 | 1846 | 1847 | 1848 | 1849

**1840'lar**, Gregoryen takvimine göre 1 Ocak 1840'ta başlayan ve 31 Aralık 1849'da sona eren onyıldır.

On yıl boyunca, dünya çapında pek çok ülke (özellikle Avrupa) birçok isyan ve ayaklanma gördü. Bunların en önde gelenleri 1848'de meydana geldi. Ayaklanmaların yanı sıra, Amerika Birleşik Devletleri'nde halk Kaliforniya gibi kıyı yerleşimlerine göç etmeye başladı. Altına hücum on yılın ikinci yarısında ortaya çıktı.

1848'de Karl Marx'ın Komünist Manifesto'yu yayınlaması, küresel sosyalist hareketin temellerinin atılmasına yardımcı olacaktı. Tartışmasız on yılın ilk büyük olayı, Şubat 1840'ta başlayan Birleşik Kabileler'deki (günümüz Yeni Zelanda ) Waitangi Antlaşması'nın Māori rangatira ile İngiliz Tacı temsilcileri arasında imzalanmasıydı. Metinlerin Māori ve İngilizce versiyonları arasındaki farklılıklar nedeniyle, İngilizler Māori'nin egemenliği bıraktığını iddia etti ve yeni bir Koloni ilan etti; bu da Koloni esas kontrolü ele geçirene kadar 25 yıldan fazla süren asimetrik silahlı çatışmaya yol açtı.

Meksika -Amerika Savaşı, Kuzey Amerika'daki ulusal sınırların yeniden çizilmesine yol açtı. Amerika Birleşik Devletleri'nde, Guadalupe Hidalgo Antlaşması ile Kaliforniya'nın Meksika'dan ilhak edilmesi ve orada altın keşfedilmesinin ardından Kaliforniya Altına Hücum'un başlamasının ardından, her ikisi de 1848'in başlarında yeni Batı Kıyısı'na kitlesel göç meydana geldi. Kuzey sınırında, Amerika Birleşik Devletleri, 1846'da Birleşik Krallık ile Oregon sınır anlaşmazlığını çözerek, eski ulustaki iç siyasi krizi çözdü. Bu arada, İrlanda'da Büyük Kıtlık 1845'te başladı ve bir milyon İrlandalının ölümüne ve bir milyondan fazla kişinin göç etmesine neden oldu. 1848'de, kadın hakları hareketi New York'taki Seneca Falls Kongresi ile başladı.
# 1850'ler

18. yüzyıl | **19. yüzyıl** | 20. yüzyıl

1840'lar | **1850'ler** | 1860'lar | 1870'ler | 1880'ler | 1890'lar | 1900'ler | 1910'lar | 1920'ler | 1930'lar

1850 | 1851 | 1852 | 1853 | 1854 | 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | 1859

**1850'ler** 1 Ocak 1850'den başlayıp 31 Aralık 1859'e kadar geçen dönemdir.

## Savaş

* Kırım Savaşı (1854–56)
* 8 Ekim 1856, II. Afyon Savaşı
* İkinci İtalyan Bağımsızlık Savaşı (1859)

## İç çatışmalar

* 1857 Hint Ayaklanması
* Kanayan Kansas (1854–59)
* Taiping Ayaklanması (1851–64)

## Tanınmış siyasi olaylar

* Boğdan Prensliği ve Eflak Prensliği birleşerek Romanyayı oluşturdular.
* Gideon T. Stewart Yasak Partisini kurdu.
* Babür İmparatorluğunun İngilizler tarafından yıkılışı.

## Suikastler

1850'lerde birçok önemli suikastlar ve suikast girişimleri oldu:

* Paristeki III. Napolyon suikastinde 8 kişi öldü 142 kişi yaralandı (1858).

## Fen

* Charles Darwin *Türlerin Kökeni* kitabını yayımladı 1859
* Epidemiyoloji başlıyor John Snow koleranın izini sürüyor.
* Neanderthal fosilleri Neanderthal, Almanyada bulundu.
* Güneş püskürtüsü Richard Christopher Carrington tarafından keşfedildi.

## Ekonomi

* Bessemer process çelik üretimine başladı.
* Benjamin Silliman petrolü ilk defa damıttı.
* Pasifiği geçen ilk telgraf kablosu döşendi.
* Elisha Otis tarafından ilk güvenli asansör kuruldu.
* İlk ticari olarak başarılı dikiş makinası Isaac Singer tarafından yapıldı.

### Literatür

* Charles Dickens *Bleak House*, *Hard Times*, *Little Dorrit* ve *İki Şehrin Hikayesi* yayımladı.
* Nathaniel Hawthorne *Kırmızı Leke* 1850'de yayımladı.
* Herman Melville *Bartleby, the Scrivener* 1853de yayımladı.
# 1870'ler

1800'ler | 1810'lar | 1820'ler | 1830'lar | 1840'lar | 1850'ler | 1860'lar | **1870'ler** | 1880'ler | 1890'lar
1870 | 1871 | 1872 | 1873 | 1874 | 1875 | 1876 | 1877 | 1878 | 1879

**1870'ler** Gregoryen takvimine göre 1 Ocak 1870'te başlayan ve 31 Aralık 1879'da sona eren onyıldır.

Avrupa ve Asya'da yeni imparatorluklar, emperyalizm ve militarizm yükselirken, önceki onyılın eğilimleri bunda da devam etti. Amerika Birleşik Devletleri Amerikan İç Savaşı'nı atlatıyordu. Almanya 1871'de birleşti ve İkinci Reich'ına başladı. Onyılın sonlarında dünya çapında işçi sendikaları ve grevleri meydana geldi ve I. Dünya Savaşı'na kadar devam etti. Amerika Birleşik Devletleri'nde Yeniden Yapılanma dönemi başladı.
# 1861

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1840'lar
* 1850'ler
* **1860'lar 1870'ler
* 1880'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1858
* 1859
* 1860
* **1861 1862
* 1863
* 1864
 |

Çeşitli takvimlerde 1861
| Miladi
 | 1861 *MDCCCLXI* |
| Ab urbe condita
 | 2614
 |
| Asur
 | 6611
 |
| Bahâî
 | 17 – 18
 |
| Bengal
 | 1268
 |
| Berberi
 | 2811
 |
| Birmanya
 | 1223
 |
| Bizans
 | 7369 – 7370
 |
| Budist
 | 2405
 |
| Discordian
 | 3027
 |
| Ermeni
 | 1310 ԹՎ ՌՅԺ
 |
| Etiyopya
 | 1853 – 1854
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 69 – 70
 |
| Hicrî
 | 1277 – 1278
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4962 – 4963
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1783 – 1784
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1917 – 1918
 |
| Holosen takvimi
 | 11861
 |
| İbrani
 | 5621 – 5622
 |
| İran
 | 1239 – 1 BP – MÖ 1240 BP
 |
| Juche
 | MÖ 50
 |
| Kıpti
 | 1577 – 1578
 |
| Kore
 | 4194
 |
| Tayland güneş
 | 2404
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* Kuş olma sürecine girmiş yarı sürüngen yarı kuş dinozor fosili *Archaeopteryx* fosili bulundu.
* Talyum elementi keşfedildi.
* 29 Ocak – Kansas, ABD birliğine 34. eyalet olarak katıldı.
* 4 Şubat – ABD birliğinden ayrılan köleci eyaletler Montgomery, Alabama'da toplanarak Amerika Konfedere Devletleri birliğini kurdular. Jefferson Davis bu birliğin ilk başkanı oldu.
* 17 Mart – İtalya Krallığı ilan edildi.
* 12 Nisan – Amerikan İç Savaşı başladı.

## Doğumlar

* 4 Ocak – Vahidettin, son Osmanlı padişahı (ö. 1926)
* 6 Ocak - Abbott Lawrence Rotch, Amerikalı meteorolog (ö. 1912)
* 10 Nisan – Edmund Allenby, Britanyalı mareşal (ö. 1936)
* 2 Kasım – Maurice Blondel, Fransız düşünür (ö. 1949)
* 29 Aralık – Necip Asım Yazıksız, Türk dilbilimci, tarihçi, siyasetçi (ö. 1935)

Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler
* Corci Zeydan, Mısırlı Arap yazar (ö. 1914)

## Ölümler

* 2 Ocak – Prusya kralı IV. Friedrich Wilhelm öldü, yerine I. Wilhelm geçti.
* 2 Haziran – Mehmet İskender Paşa
* 25 Haziran – Abdülmecid, 31. Osmanlı padişahı
* 14 Aralık - Albert, Kraliçe Victoria'nın eşi
# 1863

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1840'lar
* 1850'ler
* **1860'lar 1870'ler
* 1880'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1860
* 1861
* 1862
* **1863 1864
* 1865
* 1866
 |

Çeşitli takvimlerde 1863
| Miladi
 | 1863 *MDCCCLXIII* |
| Ab urbe condita
 | 2616
 |
| Asur
 | 6613
 |
| Bahâî
 | 19 – 20
 |
| Bengal
 | 1270
 |
| Berberi
 | 2813
 |
| Birmanya
 | 1225
 |
| Bizans
 | 7371 – 7372
 |
| Budist
 | 2407
 |
| Discordian
 | 3029
 |
| Ermeni
 | 1312 ԹՎ ՌՅԺԲ
 |
| Etiyopya
 | 1855 – 1856
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 71 – 72
 |
| Hicrî
 | 1279 – 1280
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4964 – 4965
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1785 – 1786
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1919 – 1920
 |
| Holosen takvimi
 | 11863
 |
| İbrani
 | 5623 – 5624
 |
| İran
 | 1241 – 1 BP – MÖ 1242 BP
 |
| Juche
 | MÖ 48
 |
| Kıpti
 | 1579 – 1580
 |
| Kore
 | 4196
 |
| Tayland güneş
 | 2406
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 10 Ocak - Dünyanın ilk metro sistemi olan Londra Metrosu, Metropolitan hattı Paddington ile Farringdon arasında ilk kez hizmete girdi.
* 13 Ocak - Darülfünun, Kimyager Derviş Paşa'nın verdiği halka açık fizik dersi ile eğitim hayatına başladı.
* 1 Temmuz -3 Temmuz – ABD birliği ile Konfedere birlik arasında Gettysburg Savaşı
* 16 Eylül - Robert Koleji dört öğrenci ile eğitime başladı.
* Ziraat Bankası'nın kuruluşu
* Londra metrosu açıldı.
* Alman kimyager Adolf von Baeyer barbitürik asiti keşfetti

## Doğumlar

* 1 Ocak - Pierre de Coubertin, Fransız Olimpiyat Oyunları kurucusu (ö. 1937)
* 19 Ocak - Werner Sombart, Alman iktisatçı ve sosyolog (ö. ?)

1954)

* ? - Hans Aanrud, Norveçli yazar (ö. 1953

### Eylül

* 8 Eylül - William Wymark Jacobs, İngiliz kısa hikâye yazarı (ö. 1943)
* 22 Eylül - Ferenc Herczeg, Macar oyun yazarı (ö. 1954)

## Ölümler

* 9 Haziran - Dost Muhammed Han, Afganistan hükümdarı (1826-1863) ve Barakzay hanedanının kurucusu (d. 1793).
* 13 Ağustos - Eugène Delacroix, Fransız ressam (d. 26 Nisan 1798)
* 17 Eylül - Alfred de Vigny, Fransız şair, oyun ve roman yazarı
* 21 Aralık - Giuseppe Gioacchino Belli, Romalı şair
# 1864

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1840'lar
* 1850'ler
* **1860'lar 1870'ler
* 1880'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1861
* 1862
* 1863
* **1864 1865
* 1866
* 1867
 |

Çeşitli takvimlerde 1864
| Miladi
 | 1864 *MDCCCLXIV* |
| Ab urbe condita
 | 2617
 |
| Asur
 | 6614
 |
| Bahâî
 | 20 – 21
 |
| Bengal
 | 1271
 |
| Berberi
 | 2814
 |
| Birmanya
 | 1226
 |
| Bizans
 | 7372 – 7373
 |
| Budist
 | 2408
 |
| Discordian
 | 3030
 |
| Ermeni
 | 1313 ԹՎ ՌՅԺԳ
 |
| Etiyopya
 | 1856 – 1857
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 72 – 73
 |
| Hicrî
 | 1280 – 1281
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4965 – 4966
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1786 – 1787
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1920 – 1921
 |
| Holosen takvimi
 | 11864
 |
| İbrani
 | 5624 – 5625
 |
| İran
 | 1242 – 1 BP – MÖ 1243 BP
 |
| Juche
 | MÖ 47
 |
| Kıpti
 | 1580 – 1581
 |
| Kore
 | 4197
 |
| Tayland güneş
 | 2407
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* Nevada ABD birliğine 36. eyalet olarak girdi
* 7 Mart 1864, Ruslara yenilen ve Türkiye'ye gönderilmekte olan Adige Şapsığlara verilen süre doldu ve Şapsığ köyleri istisnasız Rus askerlerince ateşe verilip yakılmaya başlandı.
* 8 Ekim - Osmanlının yeni vilayet sistemine geçmesi Tuna Vilayeti'nin kurulması
* Çin'de Taiping Ayaklanması bastırıldı.
* 21 Mayıs - Çerkes Sürgünü

## Doğumlar

### Ocak

* 1 Ocak - Alfred Stieglitz, Amerikalı fotoğrafçı (ö. 1946)

### Şubat

### Mart

### Nisan

* 2 Nisan - Max Weber, ünlü Alman sosyolog ve ekonomist (ö. 1920)

### Mayıs

* 3 Mayıs - Albert Malet, Fransız tarihçi (ö. 1915)
* 15 Mayıs - Vilhelm Hammershøi, Danimarkalı ressam (ö. 1916)

### Haziran

### Temmuz

### Ağustos

### Eylül

### Ekim

* 30 Ekim - Theodor Wiegand, Alman arkeolog (ö. 1936)

### Kasım

### Aralık

* 14 Aralık - Frank Campeau, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1943)

### Doğum ay ve günü bilinemeyenler

* Einar Benediktsson, İzlandalı şair ve avukat (ö. 1940)
* Salih Zeki, Osmanlı- Türk matematik bilgini (ö. 1921)

## Ölümler

* 8 Aralık - George Boole, İngiliz matematikçi ve filozof.
# 1866

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1840'lar
* 1850'ler
* **1860'lar 1870'ler
* 1880'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1863
* 1864
* 1865
* **1866 1867
* 1868
* 1869
 |

Çeşitli takvimlerde 1866
| Miladi
 | 1866 *MDCCCLXVI* |
| Ab urbe condita
 | 2619
 |
| Asur
 | 6616
 |
| Bahâî
 | 22 – 23
 |
| Bengal
 | 1273
 |
| Berberi
 | 2816
 |
| Birmanya
 | 1228
 |
| Bizans
 | 7374 – 7375
 |
| Budist
 | 2410
 |
| Discordian
 | 3032
 |
| Ermeni
 | 1315 ԹՎ ՌՅԺԵ
 |
| Etiyopya
 | 1858 – 1859
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 74 – 75
 |
| Hicrî
 | 1282 – 1283
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4967 – 4968
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1788 – 1789
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1922 – 1923
 |
| Holosen takvimi
 | 11866
 |
| İbrani
 | 5626 – 5627
 |
| İran
 | 1244 – 1 BP – MÖ 1245 BP
 |
| Juche
 | MÖ 45
 |
| Kıpti
 | 1582 – 1583
 |
| Kore
 | 4199
 |
| Tayland güneş
 | 2409
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* Prusya ve İtalya, Avusturya'ya saldırarak Yedi Hafta Savaşı'nı başlattılar
* 11 Mart - İlk özel Türkçe gazete olan Tercüman-ı Ahval yayınına son verdi.
* 7 Haziran - İzmir-Aydın arasında kurulan ilk demiryolu hattı açıldı
* 3 Temmuz – Sadowa Muharebesi (veya Königgrätz Muharebesi) ile Yedi Hafta Savaşı sona erdi. 23 Ağustos'ta Prag Antlaşması imzalandı.
* Avrupa ile Amerika arasındaki ilk başarılı telgraf kablosu atlantiğe Great Eastern gemisi tarafından döşendi.
* Rus yazar Dostoyevski'nin en büyük romanı kabul edilen Suç ve Ceza yayımlandı.
* Norveçli tiyatro yazarı Henrik İbsen'in Brand adlı eseri yayımlandı.

## Doğumlar

* 26 Nisan - Adelheid Steinmann, Alman politikacı ve kadın hakları aktivisti (ö. 1925)
* 10 Haziran - Arthur Castrén, Fin siyasetçi (ö. 1946)
* 10 Eylül - Jeppe Aakjær, Danimarkalı yazar (ö. 1930)
* 9 Ekim
	+ Philippe Berthelot, Fransız diplomat (ö. 1934)
	+ Emine Nazikeda, VI. Mehmed'in eşi (ö. 1941)
* 12 Kasım - Sun Yat-sen, modern Çin'in kurucusu, devrimci lider (ö. 12 Mart 1925)

## Ölümler

* 15 Ocak - Massimo d'Azeglio
* 31 Mart - Louis Meijer, Hollandalı sanatçı (d. 1809)
* 5 Nisan - Thomas Hodgkin
* 21 Nisan - Jane Welsh Carlyle
* 26 Nisan - Hermann Goldschmidt
* 7 Haziran - Şef Seattle
* 20 Temmuz - Bernhard Riemann
* 11 Ağustos - Philippe Buchez
* 26 Ağustos - Joseph Weydemeyer
* 26 Eylül - Carl Jonas Love Almqvist
* 25 Eylül/7 Ekim - Aleksandr Filippoviç Kaşevarov
* 18 Ekim - Manuel Bulnes
* ?? Kasım - Sabah II Al-Sabah
* 19 Kasım - Francesco Della Suda
* 18 Aralık - Salomon Rafael Kamondo
* 31 Aralık - Ateş Mehmet Paşa

### ???

* Garabet Amira Balyan
* Han Mahmud
* Âşık Seyrani
# 1865

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1840'lar
* 1850'ler
* **1860'lar 1870'ler
* 1880'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1862
* 1863
* 1864
* **1865 1866
* 1867
* 1868
 |

Çeşitli takvimlerde 1865
| Miladi
 | 1865 *MDCCCLXV* |
| Ab urbe condita
 | 2618
 |
| Asur
 | 6615
 |
| Bahâî
 | 21 – 22
 |
| Bengal
 | 1272
 |
| Berberi
 | 2815
 |
| Birmanya
 | 1227
 |
| Bizans
 | 7373 – 7374
 |
| Budist
 | 2409
 |
| Discordian
 | 3031
 |
| Ermeni
 | 1314 ԹՎ ՌՅԺԴ
 |
| Etiyopya
 | 1857 – 1858
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 73 – 74
 |
| Hicrî
 | 1281 – 1282
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4966 – 4967
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1787 – 1788
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1921 – 1922
 |
| Holosen takvimi
 | 11865
 |
| İbrani
 | 5625 – 5626
 |
| İran
 | 1243 – 1 BP – MÖ 1244 BP
 |
| Juche
 | MÖ 46
 |
| Kıpti
 | 1581 – 1582
 |
| Kore
 | 4198
 |
| Tayland güneş
 | 2408
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 15 Nisan - Andrew Johnson ABD'nin 17. başkanı oldu
* Amerikan İç Savaşı sona erdi
* Maxwell Denklemleri geliştirildi
* Möbius Şeridi
* Dolunay ilk kez semada görülmedi. (Şubat)

## Doğumlar

* 17 Mart - Gabriel Narutowicz, seçilen ilk Polonya devlet başkanı (ö. 16 Aralık 1922)
* 13 Haziran - William Butler Yeats, İrlandalı şair, Nobel Edebiyat Ödülü sahibi (ö. 1939)
* 24 Eylül - Mollie McConnell, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1920)
* *tarihi bilinmeyen*
	+ Ali Haydar Efendi, Evkaf-ı Hümâyun nâzırı (ö. 1935)

## Ölümler

* 15 Nisan – Abraham Lincoln ABD başkanı suikast sonucu öldürüldü (d. 1809)
* 30 Nisan - Robert FitzRoy İngiliz meteorolog ve denizci (d. 1805)
* 12 Kasım - Elizabeth Gaskell, İngiliz romancı (d. 29 Eylül 1810)
# 1867

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1840'lar
* 1850'ler
* **1860'lar 1870'ler
* 1880'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1864
* 1865
* 1866
* **1867 1868
* 1869
* 1870
 |

Çeşitli takvimlerde 1867
| Miladi
 | 1867 *MDCCCLXVII* |
| Ab urbe condita
 | 2620
 |
| Asur
 | 6617
 |
| Bahâî
 | 23 – 24
 |
| Bengal
 | 1274
 |
| Berberi
 | 2817
 |
| Birmanya
 | 1229
 |
| Bizans
 | 7375 – 7376
 |
| Budist
 | 2411
 |
| Discordian
 | 3033
 |
| Ermeni
 | 1316 ԹՎ ՌՅԺԶ
 |
| Etiyopya
 | 1859 – 1860
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 75 – 76
 |
| Hicrî
 | 1283 – 1284
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4968 – 4969
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1789 – 1790
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1923 – 1924
 |
| Holosen takvimi
 | 11867
 |
| İbrani
 | 5627 – 5628
 |
| İran
 | 1245 – 1 BP – MÖ 1246 BP
 |
| Juche
 | MÖ 44
 |
| Kıpti
 | 1583 – 1584
 |
| Kore
 | 4200
 |
| Tayland güneş
 | 2410
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 30 Ocak - Mutsuhito Japonya'nın İmparatoru oldu.
* 17 Şubat - Süveyş Kanalı'ndan ilk gemi geçti.
* 1 Mart - Nebraska, ABD'ye 37. eyalet olarak katıldı.
* 30 Mart – Alaska, Rus Çarı II. Aleksandr tarafından ABD'ye 7.2 milyon dolara satıldı
* 1 Nisan - Singapur, Britanyalı kolonisi oldu.
* 29 Mayıs - Avusturya-Macaristan İmparatorluğu kuruldu.
* 1 Temmuz - Kanada Konfederasyonu kuruldu.
* 28 Ağustos – ABD Hawainin batısındaki Midway Adaları'nı topraklarına kattı
* 18 Ekim - ABD, Alaska'yı Rusya'dan alarak topraklarına kattı.

## Doğumlar

### Ocak

* 11 Ocak - Edward Bradford Titchener, İngiliz, psikolog (ö. 1927)

### Şubat

### Mart

### Nisan

### Mayıs

### Haziran

* 28 Haziran - Luigi Pirandello, İtalyan oyun yazarı ve romancı (ö. 1936)
* 28 Haziran - Lightner Witmer, Amerikalı psikolog (ö. 1956)

### Temmuz

* 31 Temmuz - Axel Ohlin, İsveçli zoolog; Arktik ve Antarktika kaşifi (ö. 1903)

### Ağustos

* 16 Ağustos - Ronald Burrows, Britanyalı arkeolog ve akademisyen (ö. 1920)

### Eylül

* 7 Eylül - J.P. Morgan Jr., Amerikalı bankacı, finans yöneticisi ve hayırsever (ö. 1943)
* 8 Eylül - Aleksandr Parvus, Alman aktivist (ö. 1924)

### Ekim

### Kasım

* 7 Kasım - Marie Curie Nobel Fizik Ödülü fizik'çi (ö.1934)

### Aralık

* 27 Aralık - Tevfik Fikret Türk şair ve yazar (ö. 1915)

### Tarihi bilinmeyenler

* Hüseyin Suat Yalçın, Türk şair ve yazar (ö. 1942)
* Dürrizade Abdullah Beyefendi, Osmanlı Devleti şeyhülislamı (ö. 1923)
* Halit Ziya Uşaklıgil, Türk şair ve yazar (ö. 1945)
* Ken'an Rifâî, Türk mutasavvıf (ö. 1950)

## Ölümler

* 14 Ocak - Jean Auguste Dominique Ingres, Fransız ressam (d. 1780)
* 25 Ağustos - Michael Faraday, İngiliz fizikçi (d. 1791)
* 31 Ağustos - Charles Baudelaire, Fransız şair (d. 1821)
* 13 Kasım - Adolphe Napoléon Didron, Fransız sanat tarihçisi ve arkeolog (d. 1806)
* ? - İsmail Selim Paşa, Yunan asıllı Mısırlı general ve siyasetçi (d. y. 1809)
# Étienne Lenoir

| Étienne Lenoir |
| --- |
| Jean Joseph Étienne Lenoir |
| Doğum | 12 Ocak 1822(1822-01-12) Mussy-la-Ville, Lüksemburg |
| Ölüm | 4 Ağustos 1900 (78 yaşında) La Varenne-Sainte-Hilaire, Fransa |
| Tanınma nedeni | Lenoir çevrimi, içten yanmalı motor, elektrokaplama |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Mühendislik |
|  |
|  |

**Jean Joseph Étienne Lenoir** (d. 12 Ocak 1822 - ö. 4 Ağustos 1900), Belçikalı-Fransız mühendis. 1850'lerin başında Paris'e taşındı ve elektrokaplama ile ilgilendi. Konu ile ilgisi sonucunda aralarında geliştirilmiş bir elektrikli telgrafın da olduğu elektrikli buluşlar yaptı. 1859 yılında gaz yağı ile çalışan iki zamanlı ilk içten yanmalı motoru yaptı.

## Kaynakça
# Avogadro sayısı

**Avogadro sayısı** veya **Avogadro sabiti**, bir elementin bir molündeki atom sayısı ya da bir bileşiğin bir molündeki molekül sayısıdır. 1 mol yani 12 gr karbon12 elementindeki atom sayısı deneysel olarak hesaplanarak 6,02214199x1023 bulunmuştur. Sayı, bu alandaki katkılarından dolayı İtalyan bir bilim insanı Amedeo Avogadro'nun (1776–1856) adı ile anılır.

## Tarihçe

Amedeo Avogadro
1811 yılında Avogadro, aynı sıcaklık ve basınç koşulları altında eşit hacimdeki gazların, türleri ne olursa olsun aynı sayıda molekül içereceğini keşfetti. Bu, atomların büyüklüğünü ve ağırlığını isabetli bir şekilde ölçmeyi sağlıyordu.

Herhangi bir maddedeki molekül sayısı ilk kez, Avusturyalı lise öğretmeni Johann Josef Loschmidt (1821–1895) tarafından hesaplanmıştır. Loschmidt 1865 yılında, o zamanlar çok yeni olan kinetik moleküler teori yardımıyla, 1 cm³ gaz içerisinde normal sıcaklık ve basınç şartlarında yaklaşık 2,6x1019 molekül olduğunu hesaplamıştır. Bu değer Loschmidt sabiti olarak bilinir.

Daha sonra, herhangi bir maddedeki molekül sayısının hesaplanışı ile ilgili çeşitli yöntemler ortaya atılmıştır. Örneğin; Einstein, mikroskobik parçacıkların mükemmel koşullar altında (sabit sıcaklık ve basınç değerlerinde) dahi sürekli hareket hâlinde oluşunun sebebi olan, *parçacıklar üzerinde sıvının kendi moleküllerinin uyguladığı şoklar* konusunda matematiksel bir teoriyi ortaya atmıştır. Bu konudaki ilk deneysel kanıt Alman fizikçi Seddig tarafından yapılmıştır. Bundan sonra bu problemi ele alan iki bilim insanından Perrin (diğeri Svedberg'dir.) araştırmaları sonucunda Einstein'ın teorisinin deneyle mükemmel bir şekilde uyuştuğunu göstermiştir.

Jean Baptiste Jean Perrin (1926 Nobel adayı), Avogadro sayısı terimini 1909 yılında bir makalesinde kullanmış. İlgili insan ilgili terimi ilk kez kullanan insandır.

## Kaynaklar ve Dipnotlar
# Tercümân-ı Ahvâl

Tercüman-ı Ahvâl| *Tercüman-ı Ahvâl* |
| Kuruluş tarihi | 22 Ekim 1860 |
| Dil | Osmanlı Türkçesi |
| Son yayım tarihi | 11 Mart 1866 |

**Tercüman-ı Ahvâl** (Osmanlıca: ترجمان احوال), İstanbul'da 1860-1866 arasında yayımlanan ilk özel gazetedir.

22 Ekim 1860'ta Agah Efendi ve Şinasi tarafından çıkarıldı. Önceleri Pazar günleri çıkan gazete, 22 Nisan 1861'deki 25. sayısıyla birlikte haftada üç gün (Pazar, Salı, Perşembe) yayımlanmaya başladı. Gazete, zamanla *Ceride-i Havadis* gazetesiyle rekabet edebilmek için yayınını beş güne çıkardı. Bahçekapı'da bir matbaada basılan gazete, matbaanın altındaki bir tütüncü dükkânından satılıyordu.

Ahmed Vefik Paşa, Ziya Paşa ve Refik Bey'in sık sık bu gazetede yazıları yer aldı. Bu yazılarda Osmanlı toplumunun geri kalma nedenleri ve ülkede olup bitenler tartışılıyordu. Ancak 24. sayısından sonra Şinasi ayrılmıştır.

Ayrıca edebi eserlerin de yayımlandığı gazetede, Batılı anlamda ilk Türkçe oyun olan Şinasi'nin *Şair Evlenmesi* de (1860) dizi olarak yayınlamıştı.

Gazete, Ziya Paşa'nın kaleme aldığı sanılan ve eğitim sistemine sert eleştirilerde bulunan bir yazı yüzünden Mayıs 1861'de iki hafta süreyle kapatıldı. Bu olay Türk basınında yayın durdurmanın ilk örneği oldu. 792 sayı yayımlanan Tercüman-ı Ahval'in 11 Mart 1866'da yayınına son verildi.

## Ayrıca bakınız

* *Tercüman-ı Ahvâl* (1860-1866)
* *Tercüman-ı Hakikat* (1878-1921)
* *Hadiselere Tercüman' (1955-1961)*
* *Tercüman* (1961-1995)
* *Dünden Bugüne Tercüman* (2003-2005)
* *Halka ve Olaylara Tercüman* (2003-2010)
* *Halka Tercüman* (2008-günümüz)
* *Tercüman* (1883-1918), Kırım Tatar gazetesi