# 4 Eylül

|  |  |
| --- | --- |
|  | **4 Eylül** günü gerçekleşen en önemli olayları **Tarihte Bugün** sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
 |

**4 Eylül**, Miladi takvime göre yılın 247. (artık yıllarda 248.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 118 gün vardır.

## Olaylar

* 476 - Batı Roma İmparatorluğu'nun son Hükümdarı Romulus Augustus, kendisini İtalya Kralı olarak ilân eden Germen şefi Odoacer tarafından tahttan indirilince, Batı Roma İmparatorluğu sona erdi.
* 1521 - İlyaki Kuşatması: Kara Mahmut Reis tarafından gerçekleştirilen kuşatma sonucunda İlyaki adası fethedildi.
* 1781 - Los Angeles, İspanyollar tarafından bölgeye yerleştirilen insanlarca kuruldu.
* 1870 - Fransa'da, III. Cumhuriyet ilan edildi.
* 1885 - Self-servis, ilk defa New York'ta uygulanmaya başlandı.
* 1886 - Yaklaşık 30 yıl süren savaşlardan sonra, Apaçi lideri Geronimo, Arizona'da teslim oldu.
* 1888 - George Eastman, Kodak adını ticarileştirdi ve makaralı film kullanan kamerasının patentini aldı.
* 1919 - Gazi Mustafa Kemal, Sivas Kongresi'ni açtı.
* 1922 - Türk Kurtuluş Savaşı: Türk Ordusu, Yunan İşgali altındaki Sarıgöl, Buldan ve Bigadiç'i geri aldı.
* 1932 - Dünya Barış Konferansı Viyana'da toplandı.
* 1935 - İstanbul telefon şirketi, Hükûmet adına işletilmeye başlandı.
* 1936 - Birleşik Krallık Hükümdarı VIII. Edward, İstanbul'da Atatürk'ü ziyaret etti.
* 1939 - Tüm gıda maddelerine ihraç yasağı kondu.
* 1941 - II. Dünya Savaşı: İlk kez bir ABD gemisi, bir Alman denizaltısının hücumuna uğradı. Geminin adı USS *Greer'*di.
* 1944
	+ Adolf Hitler, Doğu Prusya'daki Rastenburg yakınlarındaki karargahında Japon büyükelçisi Hiroshi Oshima'yı karşıladı.
	+ II. Dünya Savaşı: Müttefikler, Brüksel ve Anvers'i ele geçirdi.
* 1950 - Türkiye'de Hasbi Tembeler olarak bilinen Beetle Bailey çizgi dizisi ilk kez çizgi bant olarak yayımlandı.
* 1956 - Depolama aygıtı olarak manyetik disk kullanan ilk ticari bilgisayar olan "IBM RAMAC 305" tanıtıldı.
* 1957 - Afroamerikan sivil haklar hareketi: -Little Rock Krizi- Arkansas Valisi, siyahi öğrencilerin Merkez Lisesi'ne kayıt yaptırmalarına engel olabilmek için Ulusal Muhafızlar'ı göreve çağırdı.
* 1963 - İsviçre Hava Yolları'na ait bir yolcu uçağı, İsviçre'nin Dürrenäsch şehri yakınlarında düştü; 80 kişi öldü.
* 1964 - Endonezya Hükûmeti, Beatles tarzı saç kesimini yasakladı.
* 1970 - Erdal İnönü, Ortadoğu Teknik Üniversitesi Rektörü oldu.
* 1970 - Şili'de, sosyalist lider Salvador Allende Başkan seçildi.
* 1971 - Alaska Hava Yolları'na ait Boeing 727 tipi bir yolcu uçağı, Juneau, Alaska yakınlarında düştü: 111 kişi öldü.
* 1972 - 1972 Yaz Olimpiyatları: Mark Spitz, yüzmede 7. altın madalyasını aldı, böylelikle tek bir Olimpiyat Oyunları'nda, 7 madalya birden alan ilk sporcu olarak rekor kırdı.
* 1975 - Bülent Ecevit'in seçim otobüsü, Elazığ'da taşlandı; 50 yaralı, 57 gözaltı.
* 1981 - Millî Güvenlik Konseyi, gözaltı süresinin 90 günden 45 güne inmesini onayladı.
* 1988 - Bangladeş'te sel: 300 kişi öldü, 20 milyon insan evsiz kaldı.
* 1989 - Türkiye'nin ilk spor gazetesi *Fotospor*, yayın hayatına başladı.
* 1990 - İslam Eleştirmeni, Araştırmacı Yazar Turan Dursun öldürüldü.
* 1991 - Halkın Emek Partisi (HEP), Sosyaldemokrat Halkçı Parti (SHP) ile anlaşarak seçimlerde iş birliği kararı aldı.
* 1993 - Demokrasi Partisi (DEP) Milletvekili Mehmet Sincar, Batman'da öldürüldü.
* 1996
	+ Abdi İpekçi cinayetinin sanıklarından Oral Çelik, İsviçre tarafından Türkiye'ye iade edildi. Çelik, 16 Eylül'de 17 yıl aradan sonra çıkarıldığı Mahkemece tutuklandı.
	+ Kolombiya Devrimci Silahlı Kuvvetleri (FARC) örgütü militanları, Kolombiya'nın Guaviare bölgesindeki askerî bir kampa saldırdı, üç hafta süren çatışmalarda en az 130 kişi öldü.
* 1997 - Kudüs'te çarşı merkezinde üç büyük patlamada 7 kişi öldü, 192 kişi yaralandı. Saldırıyı Hamas örgütü üstlendi.
* 1998 - Google, Stanford'da doktora yapan iki öğrenci; Larry Page ve Sergey Brin tarafından kuruldu.
* 2008 - Emekli Tümgeneral Osman Pamukoğlu önderliğinde, Hak ve Eşitlik Partisi kuruldu.
* 2022 - James Smith Cree Ulusu'nda ve Saskatchewan'daki Weldon'da 13 yerde meydana gelen bıçaklama saldırılarında kişi öldü ve 15 kişi yaralandı

## Doğumlar

* 973 - Birûni, Farsi gök bilimci (ö. 1051)
* 1383 - VIII. Amadeus, Savoy Dükü - V. Felice adıyla son anti-papa olarak bilinir (1439-1449) (ö. 1451)
* 1563 - Wanli, Ming Hanedanı'nın 13. imparatoru (ö. 1620)
* 1768 - François-Auguste-René Chateaubriand, Fransız yazar ve diplomat (ö. 1848)
* 1809 - Juliusz Słowacki, Polonyalı şair (ö. 1849)
* 1824 - Anton Bruckner, Avusturyalı besteci (ö. 1896)
* 1850 - Luigi Cadorna, İtalyan general ve mareşal (ö. 1928)
* 1869 - Karl Seitz, Avusturyalı siyasetçi ve devlet adamı (ö. 1950)
* 1888 - Oskar Schlemmer, Alman ressam, heykeltıraş, tasarımcı ve Bauhaus okulu koreografı (ö. 1943)
* 1891
	+ Fridolin von Senger und Etterlin, Alman asker (ö. 1963)
	+ Fritz Todt, Alman mühendis, general ve Todt Örgütü'nün kurucusu (ö. 1942)
* 1896 - Antonin Artaud, Fransız oyun yazarı, şair ve tiyatro oyuncusu (ö. 1948)
* 1901 - Ahmet Kutsi Tecer, Türk şair ve oyun yazarı (ö. 1967)
* 1905 - Nubar Tekyay, Türk-Ermeni kemancı ve besteci (ö. 1955)
* 1906 - Max Delbrück, Alman biyolog ve Nobel Tıp veya Fizyoloji Ödülü sahibi (ö. 1981)
* 1908 - Edward Dmytryk, Amerikalı film yönetmeni (ö. 1999)
* 1908 - Richard Wright, Afrikalı-Amerikalı öykü, roman ve makale yazarı ve şair (ö. 1960)
* 1913
	+ Kenzo Tange, Japon mimar (ö. 2005)
	+ Stanford Moore, Amerikalı biyokimyacı ve Nobel Kimya Ödülü sahibi (ö. 1982)
	+ Kenzō Tange, Japon mimar (ö. 2005)
* 1917 - Henry Ford II, Edsel Ford'un oğlu ve Henry Ford'un torunu iş insanı (ö. 1987)
* 1925 - Forrest Carter, Amerikalı yazar (ö. 1979)
* 1927 - John McCarthy, Amerikalı bilgisayar bilimci ve bilişsel bilimci (ö. 2011)
* 1928 - Dick York, Amerikalı sinema oyuncusu (ö. 1992)
* 1931 - Jeanette Schultze, Alman sinema oyuncusu (ö. 1972)
* 1931- Mitzi Gaynor, Amerikalı sinema oyuncusu, dansçı ve gösteri sanatçısı (ö. 2024)
* 1934
	+ Clive Granger, Galli ekonomist ve Nobel Ekonomi Ödülü sahibi (ö. 2009)
	+ Tony Book, İngiliz futbolcu ve teknik direktör (ö. 2025)
	+ Jan Švankmajer, Çek sürrealist sanatçı, animatör, film direktörü ve yönetmen
* 1935 - Dorothy Masuka, Zimbabveli kadın caz sanatçısı
* 1942 - Raymond Floyd, Amerikalı golfçü
* 1944 - Tony Atkinson, Britanyalı akademisyen ve ekonomist (ö. 2017)
* 1945 - Kandemir Konduk, Türk oyun yazarı ve senarist
* 1946 - Gary Duncan, Amerikalı rock müziği gitaristi ve şarkıcısı (ö. 2019)
* 1949
	+ Tom Watson, Amerikalı golfçü
	+ Daniel Leclercq, Fransız futbolcu ve teknik direktör (ö. 2019)
* 1950 - Aleksandar Berček, Sırp aktör
* 1951 - Judith Ivey, Amerikalı oyuncu ve tiyatro yönetmeni
* 1953 - Fatih Terim, Türk spor adamı (Türk teknik direktör ve eski millî futbolcu)
* 1954 - Bülent Bilgiç, Türk oyuncu
* 1956 - Blackie Lawless, Amerikalı müzisyen
* 1958
	+ Satoshi Tezuka, Japon eski millî futbolcu
	+ Michael Morell, CIA eski Başkan Yardımcısı
* 1959 - Domiziana Giordano, İtalyan fotoğrafçı, sanatçı, oyuncu ve video sanatçısı
* 1960 - Damon Wayans, Amerikalı komedyen, oyuncu, yazar ve yapımcı
* 1961 - Uğur Polat, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
* 1962 - Shinya Yamanaka, Japon doktor ve araştırmacı
* 1964 - Mehmet Varol, Türk siyasetçi
* 1965 - Mustafa Zeki Uğurlu, Türk asker
* 1966 - Kemalettin Nalcı, Türk siyasetçi
* 1968
	+ Natacha Amal, Belçikalı oyuncu
	+ Gavin Smith, Kanadalı profesyonel poker oyuncu (ö. 2019)
* 1969
	+ Giorgi Margvelaşvili, Gürcü akademisyen ve siyasetçi
	+ Alexander Paul Coe, Galler doğumlu DJ ve prodüktör
* 1970
	+ Jesse Spencer, Amerikalı pornografik film oyuncusu ve yönetmeni
	+ Jesús Luis Álvarez de Eulate Güergue, Andorralı eski milli futbolcu ve teknik direktör
* 1971 - Yuji Nakayoshi, Japon eski futbolcu
* 1972 - Yuji Nakayoshi, Japon futbolcu
* 1973 - Jason David Frank, Amerikalı oyuncu ve dövüş sanatları ustası (ö. 2022)
* 1974 - Oğuz Aksaç, Türk halk müziği sanatçısı
* 1975 - Mark Ronson, Britanyalı DJ, gitarist, şarkıcı ve müzik prodüktörü
* 1976 - Iván Massagué, İspanyol aktör
* 1977 - Lucie Silvas, Britanyalı şarkıcı-şarkı yazarı, besteci ve piyanist
* 1978
	+ Takao Yamauchi, Japon eski futbolcu
	+ Danijel Ljuboja, Sırp eski futbolcu
* 1979 - Ankaralı Yasemin, Türk şarkıcı
* 1980 - Max Greenfield, Amerikalı oyuncu
* 1981
	+ Beyoncé, Amerikalı şarkıcı, oyuncu ve Grammy Ödülü sahibi
	+ Lacey Mosley, Amerikalı şarkıcı (Flyleaf'in kurucusu ve eski solisti)
* 1983
	+ Andrew McCollum, Facebook'un kurucu ortağı ve melek yatırımcı
	+ Leobardo López, Meksikalı futbolcu
* 1984 - Camila Bordonaba, Arjantinli aktris ve model
* 1985 - Raúl Albiol, İspanyol defans futbolcusu
* 1986
	+ Aaron Hunt, Alman eski futbolcu
	+ Ayumi Kaihori, Japon milli futbolcu
	+ Xavier Woods, Amerikan profesyonel güreşçi
* 1987 - Wesley Blake, Amerikalı profesyonel güreşçi
* 1988
	+ Bilal Göregen, Türk sokak müzisyeni ve "Ievan polkka" yorumuyla ünlenen internet fenomeni
	+ JJ Hickson, Amerikalı profesyonel basketbolcu
* 1989 - Barry Douglas, İskoç futbolcu
* 1990
	+ Olha Harlan, Ukraynalı eskrimci
	+ Stefanía Fernández, Venezuelalı model
* 1991 - Carter Jenkins, Amerikalı oyuncu
* 1992
	+ Kaan Boşnak, Türk müzisyen
	+ Hanna Schwamborn, Alman oyuncu
* 1993 - Yannick Carrasco, Belçikalı profesyonel milli futbolcu
* 1994 - Senou Coulibaly, Malili futbolcu
* 1995 - Forrest Molinari, Amerikalı güreşçi
* 1996 - Mizuki Hayashi, Japon futbolcu
* 2000 - Jayden Richardson, İngiliz futbolcu

## Ölümler

* 626 - Gaozu, Çin'in Tang Hanedanı'nın kurucusu ve ilk imparatoru (d. 566)
* 1063 - Tuğrul Bey, Büyük Selçuklu Devleti'nin kurucusu (d. 990)
* 1323 - Kegen Han, 5. Yuan Hanedanı ve Çin İmparatoru (d. 1302)
* 1342 - Anna, 17 Temmuz 1341 tarihinden 4 Eylül 1342 tarihine kadar Trabzon İmparatorluğu'nun imparatoriçesi
* 1522 - Kara Mahmut Reis, Türk denizci (d. ?)
* 1821 - José Miguel Carrera, Güney Amerikalı milli kahraman ve Şilili politikacı (d. 1785)
* 1836 - Aaron Burr, Amerikalı siyasetçi ve ABD'nin 3. başkan yardımcısı (d. 1756)
* 1907 - Edvard Grieg, Norveçli besteci (d. 1843)
* 1944 - Erich Fellgiebel, Alman general (Hitler'e karşı yapılan 20 Temmuz suikast girişiminde yer alan) (idam) (d. 1886)
* 1951 - Louis Adamic, Amerikalı gazeteci ve yazar (d. 1899)
* 1963 - Robert Schuman, Fransız politikacı (d. 1886)
* 1965 - Albert Schweitzer, Fransız tıp doktoru, teolog, filozof, müzisyen ve Nobel Barış Ödülü sahibi d. 1875)
* 1965 - Mahmut Moralı, Türk tiyatro ve sinema oyuncusu (Şehir Tiyatroları sanatçısı) (d. 1902)
* 1967 - Ali Mümtaz Arolat, Türk şair (d. 1897)
* 1985 - George O'Brien, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1899)
* 1989 - Georges Simenon, Belçikalı polisiye yazarı (d. 1903)
* 1990 - Irene Dunne, Amerikalı oyuncu (d. 1898)
* 1990 - Turan Dursun, Türk yazar ve düşünce adamı (d. 1934)
* 1991 - Henri de Lubac, Katolik ilahiyatçı (d. 1896)
* 1993 - Mehmet Sincar, Türk siyasetçi (d. 1953)
* 1993 - Hervé Villechaize, Fransız oyuncu (d. 1943)
* 1997 - Aldo Rossi, İtalyan mimar ve tasarımcı (d. 1931)
* 2006 - Giacinto Facchetti, İtalyan futbolcu (d. 1942)
* 2006 - Steve Irwin, Avusturyalı belgeselci (d. 1962)
* 2011 - Mino Martinazzoli, İtalyan siyasetçi (d. 1931)
* 2011 - Hakkı Ögelman, Türk gök bilimci ve profesör (d. 1940)
* 2013 - Ferdinand Biwersi, Eski Alman futbol hakem (d. 1934)
* 2014 - Gustavo Cerati, Bir şarkıcı, söz yazarı, besteci ve rock müzik yapımcısı (d. 1959)
* 2014 - Joan Rivers, Amerikalı oyuncu, komedyen, yazar, yapımcı ve sunucu (d. 1933)
* 2015 - Sylvie Joly, Fransız oyuncu ve komedyen (d. 1934)
* 2018 - Marijan Beneš, Yugoslav-Bosnalı boksör (d. 1951)
* 2018 - István Bethlen, Macar ekonomist ve siyasetçi (d. 1946)
* 2018 - Bill Daily, Amerikalı oyuncu (d. 1927)
* 2018 - Christopher Lawford, Amerikalı yazar, oyuncu, yapımcı ve siyasi aktivist (d. 1955)
* 2019 - Abbas Abdulla, Azeri şair (d. 1940)
* 2019 - Edgardo Andrada, Arjantinli eski futbolcu (d. 1939)
* 2019 - Roger Etchegaray, Fransız kardinal (d. 1922)
* 2019 - Kylie Rae Harris, Amerikalı country şarkıcısı, müzisyen ve söz yazarı (d. 1989)
* 2019 - Tevfik Kış, Türk güreşçi ve antrenör (d. 1934)
* 2019 - Dan Warner, Amerikalı müzisyen, albüm yapımcısı ve söz yazarı (d. 1970)
* 2020 - Lloyd Cadena, Filipinli vlogger, radyo kişiliği ve yazar (d. 1993)
* 2020 - Annie Cordy, Belçikalı oyuncu ve şarkıcı (d. 1928)
* 2020 - Dmitry Svetushkin, Moldovalı satranç oyuncusu (d. 1980)
* 2020 - Joe Williams, 1999'da dört ay boyunca Cook Adaları Başbakanı olarak görev yapmış siyasetçi ve doktor (d. 1934)
* 2023 - Ferid Murad, Arnavut asıllı Amerikalı doktor, farmakolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1936)
* 2023 - Steve Harwell, Amerikalı şarkıcı ve söz yazarı (d. 1967)
* 2025 - Katharine, Britanya kraliyet ailesi üyesi, (d. 1933)
* 2025 - Giorgi Armani, İtalyan moda tasarımcısı (d. 1934)

## Tatiller ve özel günler

* Dünya Cinsel Sağlık Günü

Wikimedia Commons'ta 4\_Eylül ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

## Kaynakça