# 1798

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 17. yüzyıl
* **18. yüzyıl 19. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1770'ler
* 1780'ler
* **1790'lar 1800'ler
* 1810'lar
 |
| Yıllar:
 | * 1795
* 1796
* 1797
* **1798 1799
* 1800
* 1801
 |

Çeşitli takvimlerde 1798
| Miladi
 | 1798 *MDCCXCVIII* |
| Ab urbe condita
 | 2551
 |
| Asur
 | 6548
 |
| Bahâî
 | MÖ 46 – MÖ 45
 |
| Bengal
 | 1205
 |
| Berberi
 | 2748
 |
| Birmanya
 | 1160
 |
| Bizans
 | 7306 – 7307
 |
| Budist
 | 2342
 |
| Discordian
 | 2964
 |
| Ermeni
 | 1247 ԹՎ ՌՄԽԷ
 |
| Etiyopya
 | 1790 – 1791
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 6 – 7
 |
| Hicrî
 | 1212 – 1213
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4899 – 4900
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1720 – 1721
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1854 – 1855
 |
| Holosen takvimi
 | 11798
 |
| İbrani
 | 5558 – 5559
 |
| İran
 | 1176 – 1 BP – MÖ 1177 BP
 |
| Juche
 | MÖ 113
 |
| Kıpti
 | 1514 – 1515
 |
| Kore
 | 4131
 |
| Tayland güneş
 | 2341
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

### Ocak-Haziran

* **4 Ocak –** Konstantin Hangerli, Duğarşiye (Wallachia) Prensi olarak Bükreş’e girer.
* **22 Ocak –** Hollanda (Batavya Cumhuriyeti)'nda bir darbe gerçekleşir. Üniter Demokrat Pieter Vreede, parlamentonun gücünü (muhafazakar-orta çoğunlukla) sona erdirir.
* **10 Şubat –** Papa, Fransız General Louis-Alexandre Berthier tarafından esir alınır ve Papalık iktidardan uzaklaştırılır.
* **15 Şubat –** ABD Temsilcisi Roger Griswold (Fed-CT), Meclis'in daha önce yüzüne tükürdüğü için uyarılamamasının ardından, Kongre üyesi Matthew Lyon'u (Dem-Rep-VT) bir asma ile döver; Meclis her iki şahsı da disipline etmeyi reddeder.
* **Mart –** 1798 İrlanda İsyanı, İrlanda Milisinin Birleşik İrlandalılar Topluluğu liderliğini tutuklamasıyla başlar, bu grup, İrlanda cumhuriyetçi ve milliyetçi hareketleri arasında, Katolikler ile Protestanları (Anglikan, Presbiteryen, Metodist, Baptist ve diğerleri) cumhuriyetçi idealler etrafında birleştiren benzersiz bir oluşumdur. Bu ay, Lord Castlereagh, İrlanda Geçici Baş Sekreteri olarak atanır ve 30 Mart'ta burada olağanüstü hal ilan edilir. İsyanın ilk çatışmaları 24 Mayıs'ta yapılır ve isyan Eylül'e kadar sürer; ancak isyancılar, Fransa'dan beklenen desteği alamaz; Fransa yalnızca 1.100 asker gönderir.
* **5 Mart –** Fransız birlikleri Bern'e girer.
* **7 Mart –** Fransız kuvvetleri Papalık Devletleri'ni işgal ederek Roma Cumhuriyeti'ni kurar.
* **7 Nisan –** ABD, Georgia ve Güney Karolina tarafından teslim edilen topraklardan Mississippi Bölgesi'ni organize eder; daha sonra, ABD ile İspanya arasında tartışmalı olan bölge iki kez genişletilir.
* **12 Nisan –** Fransız müttefik Helvetik Cumhuriyeti, Fransız işgali sonrasında Eski İsviçre Konfederasyonu'nun çöküşüyle ilan edilir; Aarau, cumhuriyetin geçici başkenti olur.
* **26 Nisan –** Fransa, Cenevre'yi ilhak eder.
* **30 Nisan –** ABD Donanma Bakanlığı, kabine seviyesinde bir bakanlık olarak kurulmuş olur. Başkan Adams, sivil bir iş insanı olan Benjamin Stoddert'i ilk Donanma Sekreteri olarak atar.
* **7 Mayıs –** Fransız Devrim Savaşları kapsamında, Îles Saint-Marcouf'da küçük bir İngiliz garnizonunu çıkarma girişimindeki Fransız kuvvetleri ağır kayıplarla püskürtülür.
* **9 Mayıs –' *Napolyon, Telon'a doğru yola çıkar; Başkomutan Yardımcısı Brueys'in amiral gemisi* L'Orient**te seyreder; filosu, neredeyse 37.000 asker taşıyan 300'den fazla gemiden oluşan daha büyük bir filo parçasıdır.
* **27 Mayıs –** Putney Heath'te Pitt–Tierney düellosu gerçekleşir. İngiltere Başbakanı William Pitt the Younger, muhalif politikacı George Tierney ile düello yapar.
* **12 Haziran –** Fransızlar Malta'yı ele geçirir. Hollanda (Batavya Cumhuriyeti)'nda ılımlı bir darbe gerçekleşerek Pieter Vreede devrilir.
* **13 Haziran –** California'da Mission San Luis Rey de Francia kurulur.
* **18 Haziran –** 1798 Dört Yabancı ve İsyan Yasası'nın ilki olan 1798 Vatandaşlığa Kabul Yasası, ABD Başkanı Adams tarafından imzalanır; bu yasa, göçmenlerin ABD vatandaşlığına kabulü için beş yıl yerine 14 yıl beklemelerini şart koşar. 25 Haziran'da ise, tehlikeli olarak değerlendirilen herhangi bir vatandaşlık dışı kişiyi hapis ve sınır dışı etmeyi yetkilendiren başka bir yasa imzalanır.

### Temmuz–Aralık

* **1 Temmuz** – Mısır Seferi: Napolyon, Fransız ordusunu Marabout Körfezi’ne çıkarır.
* **7 Temmuz** – Yarı-Savaş: ABD Kongresi, Fransa ile yapılan antlaşmaları fesheder; bu durum savaşın patlak vermesine yol açar. USS Delaware ile La Croyable arasındaki çatışmada, yeni kurulan ABD Donanması ilk esareti gerçekleştirir.
* **11 Temmuz** – ABD Deniz Piyade Kuvvetleri, bugünkü ismiyle yeniden kurulur.
* **12 Temmuz** – Shubra Khit Savaşı: Napolyon’un İskenderiye’den Kahire’yi ele geçirmek için düzenlediği yürüyüş sırasında, Fransız birlikleri Mamelukları mağlup eder.
* **14 Temmuz** – Yabancılar ve İsyan Yasaları’nın dördüncüsü olan 1798 Sedisyon Yasası yürürlüğe girer; bu yasa, ABD hükümeti hakkında asılsız ya da kötü niyetli ifadeler yazmayı, yayımlamayı veya dile getirmeyi federal suç haline getirir.
* **16 Temmuz** – Hasta ve Engelli Denizciler Yardım Yasası imzalanır; bu yasa, günümüzdeki ABD Halk Sağlığı Hizmetleri Komisyonlu Kolordusu’nun öncülü olan Deniz Hastanesi Hizmetleri’ni oluşturur.
* **21 Temmuz** – Piramitler Savaşı: Napolyon, Piramitler yakınlarında Osmanlı güçlerini mağlup eder.
* **24 Temmuz** – Napolyon, Kahire’yi işgal eder.
* **31 Temmuz** – Hollanda’da (Batavya Cumhuriyeti) ikinci bir genel seçim turu yapılır; bu sefer genel seçimler yapılmaz.
* **1 Ağustos** – Nil Savaşı (Abu Qir yakınlarında): Lord Nelson, Amiral Brueys komutasındaki Fransız donanmasını mağlup eder. Fransız savaş gemilerinin 13’ünden 11’i ele geçirilir veya imha edilir; amiral gemi Orient’in mühimmatı patlar; Nelson ise başından yaralanır.
* **22 Ağustos** – Fransız birlikleri, İrlanda İsyanına destek sağlamak amacıyla Mayo İlçesi Kilcummin’e çıkarma yapar.
* **Eylül** – Charles Brockden Brown, Amerikan edebiyatının ilk önemli romanı olarak kabul edilen, Gotik unsurlar taşıyan "Wieland: or, The Transformation; an American Tale" adlı eseri yayımlar.
* **5 Eylül** – Fransa'da zorunlu askerlik, Jourdan Yasası ile uygulanmaya başlanır.
* **10 Eylül** – Piedmont Toprakları'nda Piedmont Cumhuriyeti ilan edilir. Aynı gün, İngiliz Honduras (günümüzde Belize) kıyılarında, İrlanda Birleşik Topluluğu için güç göndermek amacıyla Meksika'dan gönderilen İspanyol kuvvetlerini, Avrupa yerleşimcileri ve Afrikalıların oluşturduğu bir grup mağlup eder; bu çatışma, St. George's Caye Savaşı olarak anılır.
* **18 Eylül** – Samuel Taylor Coleridge ve William Wordsworth tarafından anonim olarak yayımlanan *Lyrical Ballads* ile İngiliz Romantik edebiyat hareketi başlatılır.
* **23 Eylül** – Killala Savaşı: 1798 İrlanda İsyanı'nın son kara muharebesinde, İngiliz birlikleri, Killala'da kalan isyancı İrlandalı ve Fransız kuvvetlerini mağlup eder.
* **2 Ekim** – Cherokee milleti, Tennessee üzerinden Cumberland Geçidi aracılığıyla Appalachian Dağları'ndan Virginia'ya, Kentucky'ye serbest geçiş hakkını tanıyan bir antlaşma imzalar.
* **7 Ekim** – Vermont'lu ABD Temsilcisi Matthew Lyon, 1798 Sedisyon Yasası'nı ihlal ettiği gerekçesiyle Kongre üyesi olarak yargılanan ilk kişi olur.
* **12 Ekim** – Tory Adası Savaşı: Sir John Borlase Warren komutasındaki İngiliz Kraliyet Donanması filosu, Jean-Baptiste-François Bompart komutasındaki Fransız Cumhuriyet gemilerinin, Donegal kıyılarında Birleşik İrlandalılar Topluluğu'na takviye indirmesini engeller; İrlanda lideri Wolfe Tone yakalanır ve daha sonra yaralarından ölmüş olur. Bu çatışma, 1798 İrlanda İsyanı'nı sona erdirir. Aynı gün, Güney Hollanda işgaline karşı köylü savaşı Overmere'de başlar.
* **22 Ekim** – Hyderabad'daki Fransız garnizonunun, İngiliz Resident James Kirkpatrick komutasındaki Doğu Hindistan Şirketi birliklerine teslim olması gerçekleşir.
* **23 Ekim** – Ali Paşa'nın (Janina) Osmanlı-Alban kuvvetleri, Nicopolis Savaşı'nda Fransızları mağlup ederek Preveze kasabasını ele geçirir.
* **25 Ekim** – Ali Paşa'nın kuvvetleri, haftalık kuşatma sonrasında Fransızlardan Butrint'i ele geçirir.
* **4 Kasım** – Rus-Osmanlı kuşatması, Fransızların elinde bulunan Korfu üzerinde başlar.
* **8 Kasım** – İngiliz balina avcısı John Fearn, Nauru'ya ayak basan ilk Avrupalı olur.
* **28 Kasım** – ABD ile modern Uruguay arasındaki ticaret, John Leamy'nin komuta gemisi John'un Montevideo'ya varmasıyla başlar.
* **5 Aralık** – Güney Hollanda'da Köylü Savaşı: İsyan Hasselt'te bastırılır; isyan sırasında 5.000 ila 10.000 kişi öldüğü tahmin edilmektedir.
* **6 Aralık** – Piedmont Cumhuriyeti Genel Komutanı Joubert, Sardinya'nın başkenti Torino'yu işgal eder.

## Doğumlar

* 19 Ocak - Auguste Comte, Fransız sosyolog, matematikçi ve filozof. Sosyolojinin babası olarak tanımlanmaktadır (ö. 1857).
* 17 Şubat -
* 26 Nisan - Eugène Delacroix, Fransız ressam (ö. 13 Ağustos 1863).
* 21 Ağustos - Jules Michelet, Fransız tarihçisi (ö. 1874).
* 12 Ekim - I. Pedro, Brezilya İmparatorluğu'nun kurucusu (ö. 1834).

## Ölümler

* 4 Haziran - Giacomo Casanova, İtalyan yazar (d. 1725)
* 4 Aralık - Luigi Galvani, İtalyan fizikçi (d. 1737).

**Öldüğü gün ve ay bilinmeyenler Abdullah Birri Efendi, Osmanlı Devleti devlet adamı (d. 1743)