# 9 Eylül

|  |  |
| --- | --- |
|  | **9 Eylül** günü gerçekleşen en önemli olayları **Tarihte Bugün** sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
 |

**9 Eylül**, Miladi takvime göre yılın 252. (artık yıllarda 253.) günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 113 gün vardır.

## Olaylar

* MÖ 479 - Platea Muharebesi gerçekleşti.
* 1141 - Katvan Muharebesi gerçekleşti.
* 1493 - Osmanlı ile Macaristan Krallığı destekli Hırvatistan Krallığı birleşik ordusu arasında Krbava Muharebesi gerçekleşti.
* 1543 - Mary Stuart, daha 9 yaşındayken taç giyerek İskoçya Kraliçesi oldu.
* 1570 - Lefkoşa, Türkler tarafından fethedildi.
* 1850 - Kaliforniya, 31. eyalet olarak ABD'ye kabul edildi.
* 1892 - Jüpiter'in beşinci uydusu olan Amalthea bulundu.
* 1914 - İttihat ve Terakki Cemiyeti, Osmanlı Hükûmeti'nin kabul ettiği tüm kapitülasyonları reddetti.
* 1922 - İzmir'in Kurtuluşu: Dumlupınar Meydan Muharebesi'nin kazanılmasının ardından Yunan Ordusu'nu önüne katan Türk Ordusu işgal altında bulunan İzmir'e girdi.
* 1923 - TBMM'de Birinci Grup mensubu milletvekilleri tarafından oylama neticesinde "Halk Fırkası Nizamnamesi" kabul edildi. Bunun neticesinde Cumhuriyet Halk Partisi, Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliğinde kurulmuş oldu.
* 1940 - Macar Ordusu, 87 Rumeni ve 6 Yahudiyi Treznea Katliamı'nda öldürdü.
* 1945 - Çin-Japon Savaşı (1937-1945) sona erdi.
* 1948 - Kim İl-sung, Kuzey Kore'nin kuruluşunu ilan etti.
* 1971 - Boğaziçi Üniversitesi'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
* 1974 - 11. Altın Portakal Film Festivali'nde, Altın Portakal Ödülü'nü Lütfi Ömer Akad'ın *Düğün* filmi aldı.
* 1992
	+ İspanya, Katalonya bölgesinin özerkliğini tanıdı.
	+ Millî Güvenlik Konseyi tarafından 16 Ekim 1981 tarihinde kapatılmış olan Cumhuriyet Halk Partisi, Haziran 1992'de yapılan yasa değişikliği sayesinde 1979 yılında yapılan son kurultayın delegeleri tarafından yeniden açıldı. Yeniden açılış kurultayındaki seçimin neticesinde Deniz Baykal, Cumhuriyet Halk Partisi'nin 4. genel başkanı oldu.
* 1993 - İsrail ve Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) birbirlerini tanımayı kabul etti.
* 2001 - 12 Dev Adam, Türkiye'de düzenlenen Avrupa Şampiyonasında ikinci oldu.
* 2011 - Dünya'nın en büyük mozaik müzesi olan Gaziantep'teki Zeugma Mozaik Müzesi ziyarete açıldı.
* 2023 - Kuzey Kore hükûmeti beşinci ve bildirildiğine göre en büyük nükleer testini gerçekleştirdi. Dünya liderleri eylemi kınarken, Güney Kore bunu "manyak pervasızlık" olarak nitelendirdi.

## Doğumlar

* 214 - Aurelian, Roma İmparatoru (ö. 275)
* 384 - Honorius, önce Roma İmparatoru sonra Batı Roma İmparatoru (ö. 423)
* 1349 - III. Albert, Habsburg Hanedanı'nın üyesi, 1365'ten ölümüne kadar Avusturya dükü (ö. 1395)
* 1466 - Ashikaga Yoshitane, Ashikaga şogunluğunun 10. şogunu (ö. 1523)
* 1583 - Girolamo Frescobaldi, İtalyan müzisyen ve besteci (ö. 1643)
* 1585 - Armand Jean du Plessis de Richelieu, Fransız din adamı, asilzade ve siyasetçi (ö. 1642)
* 1737 - Luigi Galvani, İtalyan fizikçi (ö. 1798)
* 1778 - Clemens Brentano, Alman yazar (ö. 1842)
* 1823 - Joseph Leidy, Amerikalı bilim insanı (ö. 1891)
* 1828 - Lev Tolstoy, Rus yazar ve aktivist (ö. 1910)
* 1855 - Houston Stewart Chamberlain, İngiliz yazar ve filozof (ö. 1927)
* 1869 - Abdullah Cevdet, Osmanlı siyaset adamı ve düşünür, göz doktoru, şair ve tercüman (ö. 1932)
* 1890 - Colonel Sanders, Amerikalı iş insanı (ö. 1980)
* 1901 - Jürgen Wagner, Alman general (ö. 1947)
* 1906 - Ali Hadi Bara, Türk heykeltıraş (ö. 1971)
* 1908 - Cesare Pavese, İtalyan ozan ve romancı (ö. 1950)
* 1909 - Arthur Jonath, Alman atlet (ö. 1963)
* 1912 - Wilhelm Oxenius, Alman asker (ö. 1979)
* 1913 - Tarık Levendoğlu, Türk sahne tasarımcısı, tiyatro yönetmeni, çevirmen ve fresk ressamı (ö. 1978)
* 1919 - Gottfried Dienst, İsviçreli futbol hakemi (ö. 1998)
* 1922
	+ Bernard Bailyn, Amerikalı tarihçi, yazar ve profesör (ö. 2020)
	+ Hans Dehmelt, Alman asıllı Amerikalı fizikçi ve Nobel Fizik Ödülü sahibi (ö. 2017)
* 1923 - Marcel Zanini, Türk-Fransız caz müzisyeni (ö. 2023)
* 1924
	+ Sylvia Miles, Amerikalı aktris (ö. 2019)
	+ Russell M. Nelson, Amerikalı dini lider, İsa Mesih'in Son Zaman Azizler Kilisesi'nin şu anki başkanı ve peygamberi, 12 Havariler Kurulunun eski başkanı (ö. 2025)
* 1925
	+ Berni Alder, Almanya doğumlu Amerikalı fizikçi (ö. 2020)
	+ Soňa Červená, Çek opera sanatçısı, aktris ve keman sanatçısı (ö. 2023)
* 1926
	+ Jan-Olaf Strandberg, İsveçli aktör (ö. 2020)
	+ Erhard Eppler, Alman Sosyal Demokrat siyasetçi, eski bakan ve eğitimci (ö. 2019)
	+ Yusuf el-Karadavi, Mısırlı din bilgini ve Dünya Müslüman Alimler Birliği başkanı (ö. 2022)
* 1927 - Yusuf Ziya Bahadınlı, Türk yazar, yayıncı ve siyasetçi (ö. 2025)
* 1928 - Sol LeWitt, Amerikalı heykeltıraş ve ressam (ö. 2007)
* 1929
	+ Aleksey Maslennikov, Rus Sovyet tenor ve opera sanatçısı (ö. 2016)
	+ Stu Phillips, Amerikalı besteci, şef ve plak yapımcısı
* 1930
	+ Gültekin Oransay, Türk müzikbilimci, tarih ve dil araştırmacısı (ö. 1989)
	+ Frank Lucas, Amerikalı uyuşturucu baronu, gangster ve suç patronu (ö. 2019)
* 1932 - Müşfik Kenter, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 2012)
* 1935
	+ Demir Özlü, Türk öykü ve roman yazarı (ö. 2021)
	+ Haim Topol, İsrailli tiyatro ve sinema oyuncusu (ö. 2023)
* 1936 - David Gold, İngiliz iş adamı ve yönetici (ö. 2023)
* 1938 - Claudio Nizzi, İtalyan çizgi romancı ve senarist
* 1939
	+ Alexandre Benmakhlouf, Fransız hukukçu
	+ Sharon Ambrose, Amerikalı siyasetçi (ö. 2017)
	+ Froilan Tenorio, Amerikalı siyasetçi ve bürokrat (ö. 2020)
* 1940 - Cihangir Gaffari, İranlı aktör ve yapımcı

1941

* + Dennis Ritchie, Amerikalı bilgisayar mühendisi (ö. 2011)
	+ Jitka Svobodová, Çek heykeltıraş, ressam ve akademisyen
* 1942
	+ Ted Herold, Alman rock and roll şarkıcısı ve aktör
	+ Ataman Yalgın, Türk büyükelçi (ö. 2021)
	+ Ted Herold, Alman rock and roll şarkıcısı ve aktör (ö. 2021)
* 1943
	+ Başar Sabuncu, Türk oyun ve senaryo yazarı, tiyatro ve sinema yönetmeni, çevirmen, sahne tasarımcısı, oyuncu (ö. 2015)
	+ Frank Clark, İngiliz eski futbolcu ve teknik direktör
	+ Hélène Vincent, Fransız oyuncu ve tiyatro yönetmeni
	+ Art LaFleur, Amerikalı oyuncu (ö. 2021)
	+ Madeline Kripke, dünyanın en büyük sözlük koleksiyonlarından birine sahip kitap koleksiyoncusu (ö. 2020)
* 1944 - Álvaro Gil-Robles, İspanyol hukukçu ve siyasetçi
* 1945 - Erbil Tuşalp, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2020)
* 1946
	+ Selçuk Esenbel, Türk tarihçi ve akademisyen
	+ Pablo Alarcón, Arjantinli oyuncu
	+ Adrian Smith, İngiliz istatikçi (Alan Turing Enstitüsü Başkanı ve Royal Society başkanı)
* 1947 - Emin Kansu, Türk doktor ve akademisyen
* 1949 - John Curry, Olimpiyat ve Dünya Şampiyonu İngiliz buz patenci (ö. 1994)
* 1951
	+ Fikri Arkan, Türk ülkücü militan (ö. 1982)
	+ Robert Desiderio, Amerikalı aktör (ö. 2021)
	+ Ildikó Schwarczenberger, Macar eskrimci (ö. 2015)
* 1952 - David A. Stewart, İngiliz müzisyen ve prodüktör
* 1953
	+ Janet Fielding, Avustralyalı aktris
	+ Sami Dedeoğlu, Türk iş insanı, siyasetçi ve TBMM 26. dönem milletvekili
* 1956 - Ayhan Kavas, Türk oyuncu
* 1957 - Šefik Džaferović, Boşnak siyasetçi (Demokratik Eylem Partisi (SDA) başkan yardımcısı ve Bosna-Hersek Cumhurbaşkanlığı eski Boşnak üyesi)
* 1958
	+ Almasbei Kchach, Abhazyalı siyasetçi (ö. 2012)
	+ Mrinal Haque, Bangladeşli heykeltıraş (ö. 2020)
* 1959
	+ Ruhsar Öcal, Türk opera solisti, tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
	+ Ali Buysaim, Birleşik Arap Emirlikli eski futbol hakemi
* 1960
	+ Nurullah Genç, Türk iktisatçı ve şair
	+ Hugh Grant, İngiliz oyuncu ve film yapımcısı
	+ Urmas Sisask, Eston besteci (ö. 2022)
* 1961 - Faruk Çaturoğlu, Türk siyasetçi
* 1962
	+ Kaija Kärkinen, Finlandiyalı şarkıcı, şarkı sözü yazarı ve oyuncu
	+ Renato Gaúcho, Brezilyalı eski futbolcu ve teknik direktör
* 1963
	+ Eymen Mansur, Mısırlı milli futbolcu
	+ Roberto Donadoni, İtalyan eski millî futbolcu ve teknik direktör
* 1964
	+ Lance Acord, Amerikalı görüntü yönetmeni ve yapımcı
	+ Aleksandar Hemon, Bosnalı yazar, gazeteci, denemeci ve eleştirmen
* 1965
	+ Cihat Levent, Türk millî basketbolcu, spor yöneticisi ve sivil toplum kuruluşu aktivisti
	+ Yücel Savaş, Türk siyasetçi ve iş insanı
	+ Erick Lonnis, Kosta Rikalı eski millî futbolcu
* 1966 - Adam Sandler, Amerikalı sinema oyuncusu, yönetmen, şarkıcı, senarist ve yapımcı
* 1967
	+ Akshay Kumar, Hint-Punjablı oyuncu, yönetmen ve yapımcı
	+ Anna Malle, Amerikalı porno yıldızı (ö. 2006)
	+ Akshay Kumar, Hint oyuncu
* 1969
	+ Rachel Hunter, Yeni Zelandalı manken, oyuncu ve reality Tv şov sunucusu
	+ Özlem Zengin, Türk avukat ve siyasetçi
* 1970
	+ Tülay Günal, Türk aktris
	+ Cüneyt Mete, Türk oyuncu ve tiyatrocu
* 1971
	+ Sevil Akı Saner, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı
	+ Eric Stonestreet, Amerikalı aktör ve komedyen
* 1972
	+ Natasha Kaplinsky, İngiliz haber sunucusu
	+ Xavier Pascual, İspanyol profesyonel basketbol antrenörü
	+ George Perez, Amerikalı oyuncu
	+ Goran Višnjić, Hırvat oyuncu
* 1974 - Ece Uslu, sinema, dizi ve tiyatro oyuncusu
* 1975
	+ İlker Kızmaz, Türk oyuncu
	+ Michael Bublé, Kanadalı müzisyen, pop-caz sanatçısı ve oyuncu
* 1976
	+ Emma de Caunes, Fransız oyuncu ve yönetmen
	+ Mick Blue, Avusturyalı pornografik film oyuncusu ve yönetmen
* 1977
	+ Fatih Tekke, Türk eski futbolcu ve teknik direktör
	+ Ferzad Mecidi, İranlı milli futbolcu
* 1978
	+ Arzu Şahin, Türk halk müziği sanatçısı
	+ Céline Bara, Fransız cinsel içerikli film oyuncusu
* 1979
	+ Nikki DeLoach, Amerikalı oyuncu ve performans şarkıcısı
	+ Gökçe, Türk şarkıcı, söz yazarı ve besteci
* 1980
	+ Václav Drobný, Çek eski millî futbolcu (ö. 2012)
	+ Michelle Williams, Amerikalı aktris
* 1981 - Lyn, Güney Koreli R&B şarkıcısı
* 1982
	+ Fatoş Kabasakal, Türk oyuncu, model ve sunucu
	+ Isabelle Caro, Fransız manken ve oyuncu (ö. 2010)
	+ Welissa De Souza Gonzaga, Brezilyalı voleybolcu
	+ Francesco Gabbani, İtalyan şarkıcı ve şarkı yazarı
* 1983 - Rodrigo Souto, Brezilyalı futbolcu
* 1984
	+ Brad Guzan, Amerikalı futbolcu
	+ Mihalis Sifakis, Yunan eski millî futbolcu
* 1985
	+ Lior Eliyahu, İsrailli profesyonel basketbolcu
	+ Luka Modrić, Hırvat millî futbolcu
* 1986
	+ İbrahim Kendirci, Türk oyuncu
	+ Ri Myong-guk, Kuzey Koreli eski millî futbolcu
	+ Luc Mbah a Moute, Kamerunlu profesyonel basketbolcu
* 1987
	+ Afrojack, Hollandalı DJ ve prodüktör
	+ Alex Song, Kamerunlu futbolcu
	+ Clayton Snyder, Amerikalı oyuncu
	+ Gökhan Keser, Türk şarkıcı, oyuncu ve yapımcı
* 1988
	+ Simge Tertemiz, Türk sunucu, manken ve oyuncu
	+ Danilo D'Ambrosio, İtalyan futbolcu
* 1989
	+ Beta Berk Bayındır, Türk rapçi ve söz yazarı (ö. 2022)
	+ Dairis Bertāns, Letonyalı basketbolcu
* 1990
	+ Hüsnü Başkurt, Türk futbolcu
	+ Muhammed er-Rumeyhi, Bahreynili futbolcu
* 1991
	+ Oscar, Brezilyalı millî futbolcu
	+ Danilo Luís Hélio Pereira, Portekizli futbolcu
* 1992
	+ Başaran Saraçoğlu, Türk futbolcu
	+ Yeldos Smetov, Kazak judocu
* 1993
	+ Sarah Logan, Amerikalı profesyonel güreşçi
	+ Pablo Insua, İspanyol futbolcu
* 1994
	+ Jure Balkovec, Sloven milli futbolcu
	+ Lucas Ontivero, Arjantinli futbolcu
	+ Gilbert Koomson, Ganalı millî futbolcu
	+ Matt Macey, İngiliz futbolcu
	+ Ali Faiz Atiyye, Iraklı futbolcu
	+ Yuto Horigome, Japon futbolcu
	+ Yuta Toyokawa, Japon futbolcu
	+ William Guzmán, Meksikalı futbolcu
* 1995 - Michał Helik, Polonyalı futbolcu
* 1996 - Lennard Kämna, Alman profesyonel yol bisikletçisi
* 1997 - Fredrik Jensen, Fin futbolcu
* 1998 - Colin Dagba, Fransız futbolcu
* 1999
	+ Bilal Hassani, Fransız şarkıcı
	+ 1999 - Tonio Teklić, Hırvat futbolcu

## Ölümler

* 276 - Florianus, Roma İmparatoru
* 1087 - I. William, İngiltere Kralı (d. 1028)
* 1271 - III. Yaroslav, 1264'ten 1271'e kadar ilk Tver Prensi ve Vladimir'in onuncu Büyük Prensi (d. 1230)
* 1483 - IV. Edward, İngiltere Kralı (d. 1442)
* 1487 - Chenghua, Çin İmparatoru (d. 1447)
* 1513 - IV. James, İskoç Kralı (d. 1473)
* 1569 - Pieter Brueghel, Hollandalı ressam (d. 1525)
* 1583 - Humphrey Gilbert, I. Elizabeth döneminde görev yapmış İngiliz maceraperest, kâşif, milletvekili ve asker (d. 1539)
* 1596 - Anna Jagiellon, 1575'ten 1586'ya Polonya kraliçesi ve Litvanya Büyük Düşesi (d. 1523)
* 1830 - Bailey Bartlett, Amerikalı siyasetçi (d. 1750)
* 1841 - Augustin Pyramus de Candolle, İsviçreli botanikçi (d. 1778)
* 1891 - Jules Grévy, Fransız devlet adamı (d. 1807)
* 1898 - Stéphane Mallarmé, Fransız şair (d. 1842)
* 1901 - Henri de Toulouse-Lautrec, Fransız ressam (d. 1864)
* 1941 - Hans Spemann, Alman embriyolog ve Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi (d. 1869)
* 1942 - Şevki Savaşçı, Türk asker ve İstiklâl Savaşı gazisi (d. 1878)
* 1943 - Charles McLean Andrews, Amerikalı tarihçi (d. 1863)
* 1959 - Ramón Fonst, Kübalı eskrimci (d. 1883)
* 1976 - Mao Zedong, Çinli devrimci, siyasetçi ve Çin Komünist Partisi'nin kurucusu (d. 1893)
* 1978 - Ida Noddack, Alman kimyager ve fizikçi (d. 1896)
* 1978 - Jack Warner, Kanada doğumlu Amerikalı film yapımcısı (d. 1892)
* 1981 - Jacques Lacan, Fransız psikiyatr (d. 1901)
* 1983 - Luis Monti, Arjantinli futbolcu (d. 1901)
* 1984 - Yılmaz Güney, Türk yönetmen ve sinema oyuncusu (d. 1937)
* 1985 - Sırrı Atalay, Türk siyasetçi ve hukukçu (d. 1919)
* 1985 - Paul Flory, 1974 yılında Nobel Kimya Ödülünü kazanan Amerikalı kimyacı (d. 1910)
* 1985 - Erkan Yücel, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1944)
* 1989 - Elevter Andronikaşvili, Gürcü fizikçi (d. 1910)
* 1990 - Nicola Abbagnano, İtalyan varoluşçu felsefeci (d. 1901)
* 1993 - Maurice Yaméogo, Burkina Fasolu siyasetçi (d. 1921)
* 1995 - Erik Nilsson, İsveç futbolcu (d. 1916)
* 1996 - Bill Monroe, Amerikalı mandolist, şarkıcı ve şarkı sözü yazarı (d. 1911)
* 1997 - Burgess Meredith, Amerikalı oyuncu (d. 1907)
* 1998 - Semiha Şakir, Türk hayırsever (d. 1905)
* 2001 - Ahmet Şah Mesut, Afgan askeri lider (d. 1953)
* 2003 - Edward Teller, Macar asıllı Amerikalı kuramsal fizikçi (d. 1908)
* 2006 - Mehmet Emin Aga, Batı Trakya Türkü İskeçe seçilmiş müftüsü (Batı Trakya-Yunanistan) (d. 1932)
* 2007 - Saide Arifova, Kırım Tatarı İkinci Dünya Savaşı 74 Yahudi çocuğu kurtaran kadın (d. 1916)
* 2010 - Bent Larsen, Danimarkalı satranç oyuncusu (d. 1935)
* 2010 - Rauno Mäkinen, Fin güreşçi (d. 1931)
* 2013 - Patricia Blair, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1931)
* 2014 - Denny Miller, Amerikalı oyuncu (d. 1934)
* 2016 - Mario Spezi, İtalyan gazeteci ve yazar (d. 1945)
* 2017 - Frank Aarebrot, Norveçli siyaset bilimci ve akademisyen (d. 1947)
* 2018 - Frank Andersson, İsveçli güreşçi ve tv gösteri sanatçısı (d. 1956)
* 2018 - Javier Usabiaga Arroyo, Meksikalı iş insanı ve siyasetçi (d. 1939)
* 2018 - Mr. Catra, Brezilyalı pop-funk müziği şarkıcısı, müzisyen ve aktör (d. 1968)
* 2019 - Seher Hüdayari**,** Tahran'da İslami Devrim Mahkemesi önünde kendisini ateşe vermesiyle bilinen İranlı kadın (d. 1990)
* 2019 - Lavrendis Maheriças, Yunan rock müzisyeni ve şarkı sözü yazarı (d. 1956)
* 2019 - Dinçer Sümer, Türk tiyatro oyuncusu, yönetmen ve seslendirme sanatçısı (d. 1938)
* 2020 - Henrietta Boggs, Amerikalı yazar, gazeteci ve aktivist (d. 1918)
* 2020 - KS Firoz, Bangladeşli aktör (d. 1946)
* 2020 - Shere Hite, ABD doğumlu Alman seksolog ve feminist (d. 1942)
* 2020 - Yopie Latul, Endonezyalı şarkıcı (d. 1953)
* 2020 - Amos Luzzatto, İtalyan yazar (d. 1928)
* 2021 - Borhane Alaouié, Lübnanlı film yönetmeni (d. 1941)
* 2021 - Marianne Battani, Amerikalı siyasetçi ve hukukçu (d. 1944)
* 2021 - Urbain Braems, Belçikalı eski futbolcu, teknik direktör (d. 1933)
* 2021 - Wiesław Gołas, Polonyalı aktör (d. 1930)
* 2021 - Lucette Michaux-Chevry, Fransız merkez sağ siyasetçi, eski bakan (d. 1929)
* 2021 - Danilo Popivoda, Sloven profesyonel futbolcu ve teknik direktör (d. 1947)
* 2022
	+ Wim de Jongh, Hollandalı futbolcu (d. 1928)
	+ Jack Ging, Amerikalı aktör (d. 1931)
	+ Mark Miller, Amerikalı aktör, senarist, yapımcı ve yönetmen (d. 1924)
* 2024 - James Earl Jones, Amerikalı oyuncu (Shakespeare'in Othello'sundaki performansıyla ünlü) (d. 1931)
* 2025 - Stefano Benni, İtalyan yazar, şair ve gazeteci (d. 1947)

## Tatiller ve özel günler

Wikimedia Commons'ta 9\_Eylül ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* İzmir'in Kurtuluş Günü (1922)
* Kuzey Kore Bağımsızlık Günü
* Tacikistan Bağımsızlık Günü

## Kaynakça