Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1806

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1780'ler
* 1790'lar
* **1800'ler 1810'lar
* 1820'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1803
* 1804
* 1805
* **1806 1807
* 1808
* 1809
 |

Çeşitli takvimlerde 1806
| Miladi
 | 1806 *MDCCCVI* |
| Ab urbe condita
 | 2559
 |
| Asur
 | 6556
 |
| Bahâî
 | MÖ 38 – MÖ 37
 |
| Bengal
 | 1213
 |
| Berberi
 | 2756
 |
| Birmanya
 | 1168
 |
| Bizans
 | 7314 – 7315
 |
| Budist
 | 2350
 |
| Discordian
 | 2972
 |
| Ermeni
 | 1255 ԹՎ ՌՄԾԵ
 |
| Etiyopya
 | 1798 – 1799
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 14 – 15
 |
| Hicrî
 | 1220 – 1221
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4907 – 4908
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1728 – 1729
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1862 – 1863
 |
| Holosen takvimi
 | 11806
 |
| İbrani
 | 5566 – 5567
 |
| İran
 | 1184 – 1 BP – MÖ 1185 BP
 |
| Juche
 | MÖ 105
 |
| Kıpti
 | 1522 – 1523
 |
| Kore
 | 4139
 |
| Tayland güneş
 | 2349
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 12 Haziran – Napolyon Almanya'yı Ren Konfederasyonu olacak şekilde örgütledi. Avusturya imparatoru I. Francis bunu Kutsal Roma Cermen İmparatorluğu'nun sonu olduğunu anladı ve Kutsal Roma İmparatoru olarak tahtını resmen bıraktı.
* Napolyon Avrupa ile Birleşik Krallık arasındaki tüm ticarete son verecek Berlin Kararnamesini yayınladı.
* III. Selim tarafından Selimiye Kışlası açıldı.

## Doğumlar

* 14 Şubat - Lajos Batthyány, Macar devlet adamı (ö. 1849)
* 13 Mart - Adolphe Napoléon Didron, Fransız sanat tarihçisi ve arkeolog (ö. 1867)
* 13 Kasım - Emilia Plater, Polonyalı-Litvan kahraman (ö. 1831)

## Ölümler

* 16 Ocak - Nicolas Leblanc, Fransız fizikçi, cerrah ve kimyacı (d. 1742).
* 23 Ağustos - Charles-Augustin de Coulomb, Fransız fizikçi (d. 1736)
* 17 Ekim - Jean-Jacques Dessalines, Haiti imparatoru (d. 1758).
# 1819

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 18. yüzyıl
* **19. yüzyıl 20. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1790'lar
* 1800'ler
* **1810'lar 1820'ler
* 1830'lar
 |
| Yıllar:
 | * 1816
* 1817
* 1818
* **1819 1820
* 1821
* 1822
 |

Çeşitli takvimlerde 1819
| Miladi
 | 1819 *MDCCCXIX* |
| Ab urbe condita
 | 2572
 |
| Asur
 | 6569
 |
| Bahâî
 | MÖ 25 – MÖ 24
 |
| Bengal
 | 1226
 |
| Berberi
 | 2769
 |
| Birmanya
 | 1181
 |
| Bizans
 | 7327 – 7328
 |
| Budist
 | 2363
 |
| Discordian
 | 2985
 |
| Ermeni
 | 1268 ԹՎ ՌՄԿԸ
 |
| Etiyopya
 | 1811 – 1812
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 27 – 28
 |
| Hicrî
 | 1234 – 1235
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4920 – 4921
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1741 – 1742
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1875 – 1876
 |
| Holosen takvimi
 | 11819
 |
| İbrani
 | 5579 – 5580
 |
| İran
 | 1197 – 1 BP – MÖ 1198 BP
 |
| Juche
 | MÖ 92
 |
| Kıpti
 | 1535 – 1536
 |
| Kore
 | 4152
 |
| Tayland güneş
 | 2362
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 17 Ocak - Simón Bolívar Kolombiya Cumhuriyeti'ni ilan etti.
* 22 Şubat - Florida 5 milyon dolara İspanya'dan satın alındı
* 14 Aralık - Alabama 22. eyalet olarak ABD birliğine katıldı

## Doğumlar

### Ocak

### Şubat

* 14 Şubat - Christopher Latham Sholes, Amerikalı mucit (ö. 1890)
* ? Şubat - Osman Selahaddin Dede Efendi

### Mart

* 1 Mart - Władysław Taczanowski
* 28 Mart - Joseph Bazalgette, İngiliz mühendis (ö. 1891)

### Nisan

### Mayıs

* 21 Mayıs - Carl Wilhelm von Zehender, Alman hekim (ö. 1916)
* 24 Mayıs - I. Victoria
* 31 Mayıs - Walt Whitman

### Haziran

* 5 Haziran - John Couch Adams, İngiliz gökbilimci (ö. 1892).
* 10 Haziran - Gustave Courbet, Fransız ressam (ö. 1877)
* 12 Haziran - Charles Kingsley, İngiliz yazar (ö. 1875)
* 20 Haziran - Jacques Offenbach, Alman asıllı Fransız müzisyen (ö. 1880)
* 26 Haziran - Abner Doubleday, Amerikalı general (ö. 1893)

### Temmuz

### Ağustos

* 1 Ağustos - Herman Melville), Amerikalı yazar (ö. 1891)
* 13 Ağustos - George Gabriel Stokes
* 19 Ağustos - Tirimüjgan Sultan
* 25 Ağustos - Allan Pinkerton, İskoç dedektif ve casus, ABD'deki ilk dedektif ajansı olan Pinkerton Ajansını kurmasıyla bilinir (ö. 1884).

### Eylül

* 7 Eylül - Thomas A. Hendricks, Amerikalı politikacı ve hakim (ö. 1885)
* 18 Eylül - Léon Foucault, Fransız fizikçi (ö. 1868)

### Ekim

* 4 Ekim - Francesco Crispi, İtalya başbakanı (ö. 1901)

### Kasım

### Aralık

* 30 Aralık - Heinrich Theodor Fontane, Alman eczacı ve yazar (ö. 1898).

### Gün ve Ay belli olmayan

* ? - Hüseyin Avni Paşa, Osmanlı devlet adamı. (ö. 1876)

## Ölümler
# 1792

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 17. yüzyıl
* **18. yüzyıl 19. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1770'ler
* 1780'ler
* **1790'lar 1800'ler
* 1810'lar
 |
| Yıllar:
 | * 1789
* 1790
* 1791
* **1792 1793
* 1794
* 1795
 |

Çeşitli takvimlerde 1792
| Miladi
 | 1792 *MDCCXCII* |
| Ab urbe condita
 | 2545
 |
| Asur
 | 6542
 |
| Bahâî
 | MÖ 52 – MÖ 51
 |
| Bengal
 | 1199
 |
| Berberi
 | 2742
 |
| Birmanya
 | 1154
 |
| Bizans
 | 7300 – 7301
 |
| Budist
 | 2336
 |
| Discordian
 | 2958
 |
| Ermeni
 | 1241 ԹՎ ՌՄԽԱ
 |
| Etiyopya
 | 1784 – 1785
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 0 – 1
 |
| Hicrî
 | 1206 – 1207
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4893 – 4894
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1714 – 1715
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1848 – 1849
 |
| Holosen takvimi
 | 11792
 |
| İbrani
 | 5552 – 5553
 |
| İran
 | 1170 – 1 BP – MÖ 1171 BP
 |
| Juche
 | MÖ 119
 |
| Kıpti
 | 1508 – 1509
 |
| Kore
 | 4125
 |
| Tayland güneş
 | 2335
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 9 Ocak - Osmanlı İmparatorluğu ve Rusya arasında 5 yıllık savaşın ardından Yaş Anlaşması imzalanmıştır. Osmanlı Devleti Kırım'ın Rusya'ya ait olduğunu resmen kabul etmiştir. Yaş Anlaşması ile Osmanlı Devleti'nin yıkılış dönemi başladı.

## Doğumlar

* 28 Şubat - Gioacchino Rossini, İtalyan besteci (ö. 1868)
* 14 Ağustos - John Jeremiah Bigsby, jeoloji üzerine yaptığı çalışmalarıyla tanınan İngiliz doktor (ö. 1881)
* 1 Aralık - Nikolay İvanoviç Lobaçevski, Rus matematikçi (ö. 1856)

## Ölümler

* Richard Arkwright
* Denis Fonvizin
* Ange-Jacques Gabriel
* John Paul Jones
* Joshua Reynolds
* George Brydges Rodney
* Kalafat Mehmed Paşa
* II. Leopold (Kutsal Roma İmparatoru)
* Mekkî Mehmet Efendi
* Pyotr Tekeli
# 1790

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 17. yüzyıl
* **18. yüzyıl 19. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1770'ler
* 1780'ler
* **1790'lar 1800'ler
* 1810'lar
 |
| Yıllar:
 | * 1787
* 1788
* 1789
* **1790 1791
* 1792
* 1793
 |

Çeşitli takvimlerde 1790
| Miladi
 | 1790 *MDCCXC* |
| Ab urbe condita
 | 2543
 |
| Asur
 | 6540
 |
| Bahâî
 | MÖ 54 – MÖ 53
 |
| Bengal
 | 1197
 |
| Berberi
 | 2740
 |
| Birmanya
 | 1152
 |
| Bizans
 | 7298 – 7299
 |
| Budist
 | 2334
 |
| Discordian
 | 2956
 |
| Ermeni
 | 1239 ԹՎ ՌՄԼԹ
 |
| Etiyopya
 | 1782 – 1783
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | MÖ 2 – MÖ 1
 |
| Hicrî
 | 1204 – 1205
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4891 – 4892
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1712 – 1713
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1846 – 1847
 |
| Holosen takvimi
 | 11790
 |
| İbrani
 | 5550 – 5551
 |
| İran
 | 1168 – 1 BP – MÖ 1169 BP
 |
| Juche
 | MÖ 121
 |
| Kıpti
 | 1506 – 1507
 |
| Kore
 | 4123
 |
| Tayland güneş
 | 2333
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* Amerika kolonileri bir araya gelerek ABD'yi kurup, İskoçya ile dostluk antlaşması imzalandı.
* Osmanlı İmparatorluğu ve Prusya Krallığı arasında Osmanlı-Prusya İttifakı imzalandı.

## Doğumlar

* 21 Nisan - Manuel Blanco Encalada, Şili'nin ilk devlet başkanı (ö. 1876)
* 21 Ekim - **Alphonse de Lamartine** (Alphonse-Marie-Louis de Prat de Lamartine), Fransız yazar, şair ve politikacı (ö. 1869).
* 23 Aralık - Jean-François Champollion, Fransız eski Yunan ve Latin edebiyatı âlimi, filolog, doğu bilimci ve mısırbilimci.

## Ölümler

* 20 Şubat – II. Joseph, Kutsal Roma İmparatoru (*Yerine kardeşi II. Leopold (1747-1792) geçti*).
* 17 Nisan - Benjamin Franklin, Philadelphia ABD (d. 1706)
* 17 Temmuz - Adam Smith, İskoç ahlak felsefesi, mantık, hukuk profesörü (d. 1723)

**Öldüğü ay ve gün bilinmeyenler Gelenbevi İsmail Efendi, Osmanlı Devleti matematikçi (d. 1730)
# Aleksandr Menşikov

| Aleksandr Menşikov |
| --- |
| *Alexander Menshikov*, Franz Krüger |
| Doğum | Aleksandr Sergeyeviç Menşikov 26 Ağustos 1787(1787-08-26) |
| Ölüm | 2 Mayıs 1869 (81 yaşında) Saint Petersburg, Rusya İmparatorluğu |
| Bağlılığı |  Rusya |
| Branşı |  Rus İmparatorluk Ordusu  Rus İmparatorluk Donanması |
| Hizmet yılları | 1809–1856 |
| Rütbesi | General Amiral |
| Çatışma/savaşları | 1806-1812 Osmanlı-Rus Savaşı Napolyon Savaşları 1828-1829 Osmanlı-Rus Savaşı Kırım Savaşı |
| Ödülleri | Aziz Yorgi Nişanı |
| İmza |
|  |

**(Prens) Aleksandr Sergeyeviç Menşikov** (Rusça; *Александр Сергеевич Меншиков*) (26 Ağustos 1787 - 1 Mayıs 1869), Kırım Savaşı'nın ilk iki yılında Rus kuvvetlerinin komutanı.

1809'da orduya girdi, 1816'da tümgeneral oldu. 1853'te, Filistin'deki kutsal yerlerde Hristiyanların ayrıcalıklarının korunması konusunda çıkan anlaşmazlık sırasında özel bir görevle İstanbul'a gönderildi. Rus hükûmetinin Osmanlı Devleti'ndeki Ortodoksların koruyucusu olarak tanınması konusunda ısrarı, görüşmelerin kesilmesine ve Kırım Savaşı'nın başlamasına yol açtı. Kırım'daki Rus kara ve deniz kuvvetlerinin yüksek komutanlığına getirildi. 20 Eylül 1854'te Alma Muharebesi'nde İngiliz ve Fransız kuvvetlerine yenildi. İnkerman Muharebesi'nde (5 Kasım 1854) büyük kayıp verince, Sivastopol'u kurtarma girişimi de başarısızlığa uğradı. Şubat 1855'te görevinden alındı.

## Kaynakça
# 1787

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 17. yüzyıl
* **18. yüzyıl 19. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1760'lar
* 1770'ler
* **1780'ler 1790'lar
* 1800'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1784
* 1785
* 1786
* **1787 1788
* 1789
* 1790
 |

Çeşitli takvimlerde 1787
| Miladi
 | 1787 *MDCCLXXXVII* |
| Ab urbe condita
 | 2540
 |
| Asur
 | 6537
 |
| Bahâî
 | MÖ 57 – MÖ 56
 |
| Bengal
 | 1194
 |
| Berberi
 | 2737
 |
| Birmanya
 | 1149
 |
| Bizans
 | 7295 – 7296
 |
| Budist
 | 2331
 |
| Discordian
 | 2953
 |
| Ermeni
 | 1236 ԹՎ ՌՄԼԶ
 |
| Etiyopya
 | 1779 – 1780
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | MÖ 5 – MÖ 4
 |
| Hicrî
 | 1201 – 1202
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4888 – 4889
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1709 – 1710
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1843 – 1844
 |
| Holosen takvimi
 | 11787
 |
| İbrani
 | 5547 – 5548
 |
| İran
 | 1165 – 1 BP – MÖ 1166 BP
 |
| Juche
 | MÖ 124
 |
| Kıpti
 | 1503 – 1504
 |
| Kore
 | 4120
 |
| Tayland güneş
 | 2330
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* Bağımsızlıklarını ilan eden koloniler, içişlerinde serbest eyaletlerden oluşan ABD'yi (Amerika Birleşik Devletleri) kurmuşlardır.
* 7 Aralık - Delaware Amerika Birleşik Devletleri anayasasını onaylayan 1. eyalet oldu.
* 12 Aralık - Pensilvanya Amerika Birleşik Devletleri anayasasını onaylayan 2. eyalet oldu.
* 18 Aralık - New Jersey Amerika Birleşik Devletleri anayasasını onaylayan 3. eyalet oldu.

## Doğumlar

### Ocak

### Şubat

### Mart

### Nisan

### Mayıs

### Haziran

### Temmuz

### Ağustos

* 26 Ağustos - (Prens) Aleksandr Menşikov, Kırım Savaşı'nın ilk iki yılında Rus kuvvetlerinin komutanı (ö. 1869).

### Eylül

* 1 Eylül - Jan Bake, Hollandalı dilbilimci ve eleştirmen (ö. 1864)

### Ekim

### Kasım

### Aralık

### Doğduğu ay ve gün bilinmeyenler

* Abbas Mirza Kaçar, Kaçarlar hükümdarı (ö. 1833).
* Basmacı Abdi Efendi, Osmanlı Devleti bestekârı (ö. 1851).

## Ölümler

* Şahin Giray, Son Kırım hanı.
# Thomas Graham

| Thomas Graham |
| --- |
| İskoçyalı kimyacı |
| Doğum | 21 Aralık 1805 İskoçya / Glasgow |
| Ölüm | 16 Eylül 1869 İngiltere / Londra |
| Uğraş | Kimyager |
| İmza |
|  |

**Thomas Graham** (d. 21 Aralık 1805 Glasgow - ö. 16 Eylül 1869 Londra), İskoç kimyacı.

Kimya öğrenimi gören Thomas Graham, Glasgow (1830) ve Londra (1837) üniversitelerinde ders verdi. İngiltere darphanesi yöneticiliği yaptı. Fosfatların incelenmesinden sonra poliasit kavramını ortaya atıp (1833), gazların katılar tarafından soğurulması yasasını buldu. Ayrıca geçişme olayları konusunda çalışmalar yaptı. 1829 yılında da Graham Yasası'nı ortaya çıkardı.

## Kariyeri

Graham'ın ilk önemli makalesi gazların difüzyonu üzerineydi (1829). Gazların difüzyon hızını belirleyen Graham Yasası'nı geliştirdi ve gazların yayılma hızlarının difüzyon hızlarına kıyasla olduğunu buldu. Bir sıvının diğerine difüzyonunu inceleyerek, partikülleri iki sınıfa ayırdı: yayılabilirliği yüksek olan kristalloidler (örneğin, sofra tuzu) ve yayılabilirliği düşük olan kolloidler (örneğin, Arap zamkı). Kolloidleri kristalloidlerden ayırmak için bir yöntem olan diyalizi icat etti ve sıvı difüzyonunun bazı kimyasal bileşiklerin kısmi ayrışmasına neden olduğunu kanıtladı. Kolloid kimyasında kullanılan birçok terimi icat etti.

1833'te Graham, fosforik asidin üç formunu inceledi ve bu çalışmadan polibasik asitler kavramı gelişti. 1835'te, hidratlı tuzlardaki kristal suyun özelliklerini rapor etti; ayrıca, hidratların analogları olan “alkolatlar” olarak bilinen, tuz ve alkolün belirli bileşiklerini elde etti. Son makalesinde, bir metal ile bir gazdan oluşan ilk bilinen katı bileşik olan paladyum hidridi tanımladı.

## Kaynakça
# Franklin Pierce

| Franklin Pierce |
| --- |
|  |
| 14. Amerika Birleşik Devletleri başkanı
 |
| **Görev süresi** 4 Mart 1853 - 4 Mart 1857
 |
| Başkan yardımcısı | William R. King
 |
| Yerine geldiği | Millard Fillmore
 |
| Yerine gelen | James Buchanan
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 23 Kasım 1804(1804-11-23) Hillsborough, New Hampshire
 |
| Ölüm
 | 8 Ekim 1869 (64 yaşında) Concord, New Hampshire
 |
| Partisi
 | Demokratik
 |
| Evlilik(ler)
 | Jane Appleton
 |
| Çocuk(lar)
 | Franklin Frank Robert Benjamin
 |
| Dini
 | Episkopal
 |
| İmzası
 |  |

**Franklin Pierce** (23 Kasım 1804, Hillsborough, New Hampshire - 8 Ekim 1869, Concord, New Hampshire), Amerikalı siyasetçidir. 14. Amerika Birleşik Devletleri başkanıdır (1853-1857). Pierce, kölelik karşıtı hareketi ülkenin temel birliğine ve beraberliğine karşı asli bir tehlike olarak gören kuzeyli bir Demokrat Partiliydi. Kansas-Nebraska Kanunu'nu desteklemesi ve Kaçak Köle Kanunu'nu yürürlüğe sokması gibi bölücü politikaları sonucunda Güney eyaletlerinin ayrılığına imkân sağladı.

New Hampshire'da doğan Pierce, 1842'de istifa edinceye kadar Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi'nde ve Amerika Birleşik Devletleri Senatosu'nda görev yaptı. Eyaletinde kurduğu özel hukuk şirketinin yakaladığı başarı sonucunda 1845'te New Hampshire eyaleti Başsavcısı olarak atandı. Pierce Meksika-Amerika Savaşı sırasında orduda Tuğgeneral olarak görev aldı. Demokratlar tarafından Kuzey ve Güney eyaletleri arasında uzlaşmacı bir aday olarak görülen Pierce, partisinin 1852 Demokratik Ulusal Kongresi'nde başkan adayı olarak belirlendi. 1852 seçimlerinde, seçim ortağı William R. King ile birlikte rakipleri Winfield Scott ve William A. Graham'ı kolayca alt ederek seçimleri üstünlükle kazandı.

Kuzey eyaletlerindeki popülerliği Kansas-Nebraska Kanunu'nu desteklemesi ile hızlıca düşüşe geçmiştir. Kanunun yürürlüğe girmesi, özellikle Batı eyaletlerinde kölelik yandaşları ve karşıtları arasında şiddetli çatışmalara sebep oldu. Pierce hükûmetinin popülaritesi, bazı kabine üyeleri ve diplomatlarının Küba'yı kuşatmaya yönelik olan ve hayli eleştiri alan Ostend Manifestosu'na imza atmalarıyla daha da azaldı. 1856'da partisinin ikinci dönem adaylığını desteklememesi sonucunda yeniden başkan adayı olamadı. Başkanlık sonrası Kuzey eyaletlerindeki itibarı Amerikan İç Savaşı sırasında Abraham Lincoln'ün sert eleştirileri sonucunda iyice azaldı. Hayatının büyük bölümünde alkole olan ilgisiyle bilinen Pierce, 1869 yılında karaciğer sirozu sebebi ile öldü. Pierce, tarihçiler ile politik yorumcular tarafından Amerika Birleşik Devletleri'nin en kötü başkanlarından biri olarak sayılmaktadır.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Franklin Pierce ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Jean Léonard Marie Poiseuille

| Jean Léonard Marie Poiseuille |
| --- |
|  |
| Doğum | 22 Nisan 1797 Paris |
| Ölüm | 26 Aralık 1869 (72 yaşında) Paris |
| Milliyet | French |
| Mezun olduğu okul(lar) | École Polytechnique |
| Tanınma nedeni | Poiseuille kanunu |
| Ödüller | Prix scientifique Montyon (1843) |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | fizikçi ve fizyolog |
|  |
|  |

**Jean Léonard Marie Poiseuille** (22 Nisan 1799, Paris - 26 Aralık 1869, Paris), Fransız Tıp doktoru, matematikçi ve fizyolog.

## Kariyeri

1815-1816 yılları arasında Paris'teki École Polytechnique'te okudu. Fizik ve matematik alanlarında çalıştı . 1828'de doktora derecesini aldı. İnsan kanının ince tüpler içindeki akışı ile ilgileniyordu.

1838'de deneysel olarak geliştirdiği yasayı (Poiseuille kanunu) 1840'ta formülleştirdi ve 1846'da yayımladı. Yasa, aynı zamanda, Gotthilf Heinrich Ludwig Hagen'in (1797-1884) adına ithafen Hagen-Poiseuille yasası adıyla da bilinir ve laminar, üniform ve viskoz bir sıvının, sabit kesit alanına sahip silindirik bir tüp içindeki akışını tanımlar. Kapiler veya damarlarda akan kanın, alveollerdeki havanın akışını tanımlamada başarıyla kullanılabilir.

## Kaynakça
# Hovahannes Dadyan

| Hovahannes Dadyan |
| --- |
| Doğum | 1799 Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 1869 Osmanlı İmparatorluğu |
| Meslek | Mühendis ve müteşebbis |
| Milliyet | Osmanlı Ermenisi |
|  |

**Barutçubaşı Hovannes Bey Dadyan** (Ermenice: Օհաննես Տատեան; 1799 - 1869), Osmanlı Ermenisi mühendis ve müteşebbis.

## Hayatı

Hovannes Dadyan Padişah III. Selim döneminde Azatlı'daki Baruthaneye Barutçubaşı görevinde getirilen Arakel Dadyan Efendi'nin üçüncü oğludur. 1799'da dünyaya gelen Hovannes Dadyan iyi bir eğitim almış ve genç yaşta barut yapımı, dokuma ve kâğıt yapımı ile ilgili Fransızca kitaplardan çeviriler yaparak babasına yardımcı olmaya başlamıştır. Sultan Selim tarafından ’Amira’ sıfatı ile ödüllendirilmiş olan Arakel Bey'in ölümünden sonra devrin Sultanı II. Mahmut Arakel Bey'in oğullarını önemli görevlere getirmiştir.

Birkaç kez Fransa'ya gidip araştırmalarda bulunan Hovannes Bey 1820'de Beykoz Kağıt Fabrikasını, 1826'da Eyüpsultan'daki Dokuma Fabrikasını kurmuş, Baruthanedeki makineleri modernleştirmiş ve Sultan Mahmut tarafından ödüllendirilmiştir. Son derece verimli çalışmalardan dolayı 1835'te Saray Barutçubaşılığı görevine getirilmiştir. 1836'da Hereke'de bir ipek dokuma fabrikası, İzmit'te bir çuha fabrikası ve Beykoz'da bir Dabakhane kurmuştur. Sultan Mecit, Hovannes Bey'in mühendislik konusundaki kabiliyetine hayran kalarak onu 1842'de Paris ve Londra'ya yollayıp Çuha fabrikası için gerekli makineleri getirmesini ister. Dönüşte Çuha fabrikasını ziyaret eden Sultan Mecit buradaki düzenli çalışmadan etkilenerek Hovannes Bey'e "Dile benden ne dilersen" der. Hovannes Bey'in dilekleri kişisel olmaz. Padişahtan Surp Pırgiç Ermeni Hastanesi'nin ekmek ve et iaşesini karşılamak için yardım ister. Bu yardım uzun süreler devam eder.

Hovannes Bey 1844'te Padişah Fermanı ile Bakırköy'deki Dzınunt Surp Asdvadzadzni Kilisesi ve onun yanında bugün Dadyan Ermeni Okulu'nu inşa eder. Bakırköy'deki Rum kilisesinin toprağını veren de kendisidir. Ayrıca kilisenin yapımında da büyük katkısı olmuştur. Sultan Abdülmecid 1845'te Zeytinburnu'daki demir fabrikasını inşa ettirerek buranın başına değerli mühendisi Hovannes Bey Dadyan'ı getirir. Burada çok verimli bir çalışma gösteren Hovannes Bey Dadyan çok az kişiye verilen iftihar madalyası ile taltif edilir. Dadyan ailesinin devlet hizmetlerindeki başarısı babadan oğla geçerek sürmüştür. Dikkat çekici bir husus da şudur. 1856 Kırım Savaşı sonunda Paris Antlaşması öncesi İstanbul'da bulunan Birleşik Krallık ve Fransa komutanları Sultan Abdülmecit'e kullandıkları barutun Avrupa'dakinden daha kaliteli olduğunu söyleyerek övgüler yağdırır ve Hovannes Dadyan'ı kendi ülkelerine iyi maddi koşullarda çalışmaya davet ederler. Hovannes Bey bu teklifi şu sözlerle reddeder. "Ben Türk sevgili yurdumda doğmuş, onun iyilikleri ile beslenmiş bir kulum. Hizmetlerim velev pek cüzi olsun ona masruftur".
# General

| TSK rütbeleri
 |
| --- |
|  Kara Deniz Hava
 |
| Genel Komutanlar
 |
| Cumhurbaşkanı (Başkomutan)
 |
| Millî Savunma Bakanı
 |
| Genelkurmay Başkanı
 |
| Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları
 |
| Askerî Kurul
 |
| Yüksek Askerî Şûra
 |
| General ve Amiral
 |
|  Mareşal
 | Büyükamiral
 |
|  Orgeneral
 | Oramiral
 |
| Korgeneral
 | Koramiral
 |
|  Tümgeneral
 | Tümamiral
 |
|  Tuğgeneral
 | Tuğamiral
 |
| Üstsubay
 |
| Albay
 |
| Yarbay
 |
| Binbaşı
 |
| Subay
 |
| Yüzbaşı
 |
| Üsteğmen
 |
| Teğmen
 |
| Asteğmen
 |
| Astsubay
 |
| Astsubay Kıdemli Başçavuş
 |
| Astsubay Başçavuş
 |
| Astsubay Kıdemli Üstçavuş
 |
| Astsubay Üstçavuş
 |
| Astsubay Kıdemli Çavuş
 |
| Astsubay Çavuş
 |
| Astsubay Astçavuş
 |
|  |
| Uzman Erbaş
 |
| Uzman Çavuş
 |
| Uzman Onbaşı
 |
| Sözleşmeli Erbaş
 |
| Sözleşmeli Çavuş
 |
| Sözleşmeli Onbaşı
 |
| Erbaş
 |
| Çavuş
 |
| Onbaşı
 |
| Sözleşmeli Er
 |
|  Sözleşmeli Er
 |
| Er
 |
| Er
 |

**General**, eski Türkçede "Tümenbaşı" rütbesinin karşılığıdır.Kara ve hava kuvvetlerinde albaydan sonra gelen ve mareşale kadar olan yüksek rütbeli subaylara verilen ünvan. Deniz Kuvvetleri'ndeki dengi "amiral"dir. Hitap ederken yalnızca korgeneral ve orgenerale "General" denilmekle birlikte, tuğgeneral ve tümgeneral rütbeli subaylar, doğrudan bu rütbeleriyle anılırlar.

Kara ve hava kuvvetlerindeki general rütbeleri sırasıyla şöyledir:

* Tuğgeneral: Tugay Komutanı
* Tümgeneral: Tümen Komutanı
* Korgeneral: Kolordu Komutanı
* Orgeneral: Ordu Komutanı
* Mareşal: Ordular Grubu Komutanı

Deniz kuvvetlerindeki generale denk gelen amiral rütbeleri sırasıyla şöyledir:

* Tuğamiral
* Tümamiral
* Koramiral
* Oramiral
* Büyükamiral

*(Mareşâl ve Büyükamiral rütbeleri savaşta olağanüstü yararlıkları görülen, hayattaki veya ölmüş, orgeneral veya oramirallere kanunla verilir. Bu rütbeler bekleme süresiyle elde edilemez.)*

Ancak askerî görevlerin yanı sıra idarî görevlere yapılan atamalar nedeniyle her Tuğgeneral bir Tugay Komutanı veya her Tümgeneral bir Tümen Komutanı değildir. Örneğin Genelkurmay Başkanlığı'nın İletişim Dairesi Başkanlığı görevini yürüten bir Tümgeneral'e bağlı bir tümen yoktur.

## Kaynakça
# Büyükamiral

| TSK rütbeleri
 |
| --- |
|  Kara Deniz Hava
 |
| Genel Komutanlar
 |
| Cumhurbaşkanı (Başkomutan)
 |
| Millî Savunma Bakanı
 |
| Genelkurmay Başkanı
 |
| Kara, Deniz ve Hava Kuvvetleri Komutanları
 |
| Askerî Kurul
 |
| Yüksek Askerî Şûra
 |
| General ve Amiral
 |
|  Mareşal
 | Büyükamiral
 |
|  Orgeneral
 | Oramiral
 |
| Korgeneral
 | Koramiral
 |
|  Tümgeneral
 | Tümamiral
 |
|  Tuğgeneral
 | Tuğamiral
 |
| Üstsubay
 |
| Albay
 |
| Yarbay
 |
| Binbaşı
 |
| Subay
 |
| Yüzbaşı
 |
| Üsteğmen
 |
| Teğmen
 |
| Asteğmen
 |
| Astsubay
 |
| Astsubay Kıdemli Başçavuş
 |
| Astsubay Başçavuş
 |
| Astsubay Kıdemli Üstçavuş
 |
| Astsubay Üstçavuş
 |
| Astsubay Kıdemli Çavuş
 |
| Astsubay Çavuş
 |
| Astsubay Astçavuş
 |
|  |
| Uzman Erbaş
 |
| Uzman Çavuş
 |
| Uzman Onbaşı
 |
| Sözleşmeli Erbaş
 |
| Sözleşmeli Çavuş
 |
| Sözleşmeli Onbaşı
 |
| Erbaş
 |
| Çavuş
 |
| Onbaşı
 |
| Sözleşmeli Er
 |
|  Sözleşmeli Er
 |
| Er
 |
| Er
 |

**Büyükamiral**, bazı ülkelerde mareşalin deniz kuvvetlerindeki denk rütbesi olan donanma subaylarının en yüksek aşamasındaki amiraldir.

NATO kodu **OF-10**`dur. Bu rütbe en yüksek askerî rütbe olmakla beraber diğer rütbelerden farkı süreyle kazanılamamasıdır. Savaşta olağanüstü yararlıkları görülen oramiral rütbesine sahip sağ veya ölmüş subaylara Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından kanunla verilir.

## Türk Silahlı Kuvvetleri

Türkiye Cumhuriyeti tarihinde büyükamirallik rütbesi hiç kazanılmamıştır. Osmanlı Devleti'nde büyük amiral rütbesi 1538 yılı Preveze Deniz Muharebesi'ndeki başarısından dolayı Osmanlı Kaptan-ı Deryalarından Barbaros Hayreddin Paşa'ya Kanuni Sultan Süleyman tarafından verilmiştir.

* *Büyükamiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; yazlık)
* *Büyükamiral* (Türk Deniz Kuvvetleri; kışlık)

## Osmanlı ve Erken Cumhuriyet Dönemleri

* 1909'dan beri kullanılan *büyükamiral* rütbe işareti
* 1861-1876 arası kullanılan reis paşa rütbe işareti
* 1856-1861 arası kullanılan reis paşa rütbe işareti

## Ayrıca bakınız

* Türk Silahlı Kuvvetleri subay rütbe dereceleri ve işaretleri

## Notlar

## Kaynakça