Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Rounders

Barona, Glamorgan Vale, Avustralya'da Noel Günü oynanan bir rounders oyunu, 1913
**Rounders**, en az 6 en fazla 15 oyuncudan oluşan iki takımla oynanan ve takımların vuruş ve sayı turuyla sayı yapmasına dayanan bir spordur. Oyun en çok; Kanada, İngiltere, Galler ve İrlanda'da oynanır. İngiltere'deki Ulusal Rounders Birliği (NRA) ile İrlanda'daki Gal Atletik Birliği (GAA), iki farklı kurallar sistemi koysa da bazı kurallar kesişmektedir ve iki taraf arasında bir maç oynandığında ortak paydalar kullanılır.

## Tarih

Rounders sporunun 16. yüzyıl gibi çok erken tarihlerde İngiltere'de veya İrlanda'da ortaya çıktığı bilinmektedir. En eski kurallar 1884 yılında GAA tarafından konulmuştur. NRA ise 1943'te kurulmuştur. İlk ulusal turnuva 2006'da Pakistan'da düzenlenmiştir.

## Oynanışı ve Kurallar

Oyunda kadınlar, erkekler ve çocuklar tarafından hep beraber oynanabilir. Ancak karışık bir takımda 5'ten fazla erkek oyuncu bulunamaz.

İki ayağı da karenin içinde duran atıcı el altında topu fırlatır. Top vurucuya gitmeden öce yerde sekmemeli ve vurucunun vurabileceği yükseklikte (NRA kurallarına göre dizleriyle baş seviyesi arasında) olmalıdır. Aksi takdirde faul olur. Vurucular, vuruş alanı içinde durur. Vurucu sadece tek atışta vuruş yapmalıdır. Ama GAA kuralları 3 hak tanımaktadır. Vurucu top varsa da, ıskalasa da ya da bıraksa da en azından birinci kaleye kadar koşmalıdır. Sahada aynı anda birden fazla vurucu bulunamaz. Vurucu topu ıskalarsa ya da vurduğu top bir yerde sekmeden önce rakip oyuncular tarafından tutulursa oyun dışı kalır. Fakat faullü atış oyuncuyu oyun dışında bırakamaz. Atıcı takımın bir üyesi, vurucu takım oyuncusu kaleye gelmeden önce topa dokunursa o vurucu oyun dışında kalır.

RNA kurallarına göre bir oyun 2 atış sonrasından oluşur. Böylece iki takım da ikişer kez topa vurur ve sayı koşusu yapar. GAA kurallarına göreyse her oyun 5 veya 7 atış sırasından oluşur ve oyun, 3 vurucu oyun dışında kalınca sona erer.

### Sayı

Vurucu topa vurur ve rakip topu dolaştırmadan önce durmadan tüm kaleleri dolaşırsa sayı yapmış olur. RNA kurullarına göre; vurucu yarım tur tamamlarsa yarım sayı, tam tur tamamlarsa bir sayı yapmış olur. Atıcı 2 tane de faullü atış kullanırsa yarım sayı cezası verilir.

### Son adam

Geriye bir tek vurucu kalırsa sonraki topu kazanabilmek için sürekli sayı yapmak zorundadır. Bu durumda vurucu için aralarda bir dakikalık soluklanma molası verilir ve her turda 3 hakkı bulunur.

## Ayrıca bakınız

* Bandy
* Hokey
* Buz hokeyi
* Rink hokey
* Çim hokeyi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Gaelic Athletic Association\*22 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* National Rounders Association20 Haziran 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Schools Rounders29 Mayıs 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Hurling

Hurley ve sliotar
**Hurling**; oldukça hızlı bir spor olmasının yanında esas olarak Gal futbolu'yla beraber İrlanda'nın millî sporudur. Oyuncuları ve izleyicileri arasındaki popülerliği açısından İrlanda'da futbolun arkasından 2. olarak gelir. Ülke nüfusunun yarısından çoğu her yıl düzenlenen Hurling organizasyonunu takip eder. İrlanda dilinde "iomanaichot" veya "iomaint" olarak adlandırılan hurling, herkesin rahatlıkla oynayabileceği bir oyun değildir. Rakibin durdurulması ya da bariz bir şekilde engellenmesi yasaktır.

## Oynanışı ve Kurallar

Hurling maçından bir kare
15 kişiden oluşan takımlar, topu ya da "sliotar" adı verilen özel Hurling topunu kazanmaya ve rakibin kalesine sokmaya ya da "hurley" olarak bilinen elindeki eğimli çubuğu kullanarak direğin üstünden atmaya çalışır.

Bir oyun 30 dakikalık 2 yarıdan oluşur ancak; şehir takımları arası maçlarda devre 35 dakikadır. Elemeli karşılaşmalarda oyun sonunda eşitlik durumu oluşursa 10 dakikalık uzatma devresi oynanır. Oyuncular hurleylerini pas vermek, şut atmak, yerde sektirmek veya topu yakalamak için kullanabilirler. Topa ayakla vurabilirler ama; elleriyle yerden alamaz, fırlatamaz, ellerinden tutarak 5 adımdan fazla atamazlar. Yere değmeden üst üste 3 kez tutamaz veya elden ele pas veremezler.

Teknik kural ihlalleri ve tehlikeli hareketler "serbest atış" ile cezalandırılır. Oyuncu bu atışı faulün yapıldığı yerden kullanır. Eğer hakem faulden emin değilse oyunu durdurur ve topu orta çizgide 2 oyuncunun arasına atarak hakem atışıyla tekrar başlatır. Eğer faul kale çizgisinin önündeki geniş dikdörtgenin içinde yapılırsa penaltı ile cezalandırılır ve bu atış 20 m. uzaklıktan kullanılır.

## Ayrıca bakınız

* Gal futbolu
* Rounders
* Shinty

## Okumadan önce

* Seamus J. King, *A History of Hurling*, 2005.
* Seamus J. King, *The Clash of the Ash in Foreign Fields; Hurling Abroad*, 1998.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Hurling ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Oynama kuralları12 Şubat 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Constitution and Rules of the GAA
* Match Regulations 200830 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Official website of the Gaelic Athletic Association\*22 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Seamus J. King, yazarın ağ sayfası20 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Camogie

Camogie| Bir camogie maçı |
| Birlik | Camogie Federasyonu |
| İlk oynanış | 1904 (1904), İrlanda |
| Kayıtlı oyuncu | 100.000 |
| Kulüpler | 536 |
| Özellikleri |
| Takım üyeleri | 15 kişi |
| Kategori | Takım sporu Top sporu |
| Ekipman | Sliotar (top) Hurley/camán (sopa) Kask Dizlik |

**Camogie** (İrlandaca: *camógaíocht*), İrlanda'da kadınların oynadığı sopa ve top takım sporudur. Camogie, İrlanda'da ve dünya çapında, büyük ölçüde İrlandalı topluluklar arasında 100.000 kadın tarafından oynanır.

Yalnızca erkekler tarafından oynan hurlingin bir çeşidi olan camogie, Dublin merkezli Camogie Federasyonu tarafından organize edilmektedir. Yıllık All Ireland Camogie Championship 33.154 kişilik rekor bir katılıma sahipken, son yıllarda ortalama katılım 15.000 ila 18.000 aralığındadır. Final, 300.000'i aşkın televizyon izleyicisiyle canlı olarak yayınlanır.

UNESCO, camogieyi somut olmayan kültürel miras unsuru olarak listelemektedir. Oyuna İrlandalı oyun yazarı Samuel Beckett'in *Godot'yu Beklerken* adlı eserinde atıfta bulunulmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Camogie ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site
* Irish Social and Sporting Club camogie teams in Vancouver, Canada
# Shinty

Shinty oyunu oynanırken.
**Shinty** (İskoç Gaelcesi: "Camanachd" veya "Iomain"), sopa ve topla oynan bir takım sporudur. Shinty oyunun ana vatanı Kuzey İskoçya'dır. En önde gelen shinty mücadelelerinden biri, 1896'dan bu yana oynanan Cammanachd Kupası adlı elemeli turnuvadır. Sadece I. Dünya Savaşı ve II. Dünya Savaşı sırasında oynanmamıştır. Ayrıca İskoçya'da kuzey ve güney olarak ikiye ayrılmış bir lig daha vardır. Bu iki bölümün kazananları ulusal şampiyonluğa ulaşmak için birbirleriyle play-off (baraj maçı) mücadelesi verirler. Oyunun idari yapısını teşkil eden Camanachd Federasyonu 1893'te kurulmuştur ve oyunu uluslararası bir spor hâline getirmek konusunda çaba göstermektedir.

## Oynanışı ve Kuralları

12 oyuncudan (kadın veya erkek) oluşan kalecili iki takım, *camán* adında çengelli ya da eğimli sopalar kullanarak topu rakip kaleye sokmaya çalışır. *Camán* adındaki sopalar, lamine ahşaptan, dişbudak ağacından ya da ceviz ağacından yapılır ve boyları 1 metredir. Hızlı ve sert bir oyundur, buz hokeyine ve lakrosa benzer. Bir shinty karşılaşması iki yarıdan oluşur; ikişerli takımlardan oluşan oyun toplam 90 dk., altışarlı takımlardan oluşan oyun toplam 30 dk. sürer.

Shint görece daha az kurallı bir oyundur. Oyunu başlatmak için iki rakip oyuncu yan yana gelir ve sopalarını başlarının üstüne getirirler. Hakem topu bu oyuncuların önüne atar ve oyun başlar. Oyuncular genelde kendi pozisyonunda kalır. Bu nedenle savunma pozisyonu da bir anda hücuma dönüşür. Oyuncular, top havadayken topa vurabilirler ve iki topun iki yüzünü de kullanabilirler. Ayrıca sopalarını rakibi engellemek ve bloklamak için de kullanabilirler. Sadece kaleci topu eliyle oynayabilir ama o da, beyzbol topundan biraz daha küçük olan shinty topunu sadece elinin içiyle tokatlayabilir.

## Oyun sahası

Sahanın uzun kenarının kenar çizgisi, kısa çizgisi ise son çizgi olarak anılır. En önemli saha üstü şekilleri orta yuvarlak, iki yarım daire ve iki de kale etrafında bulunan "D" şeklinde alandır. Kalenin direkleri, beyaz ve ağaç ya da metal yapılı olmalıdır. 1,8 m. yarıçaplı çeyrek daireler, köşe noktalarını işaret eder. Sahanın ortasındaki dairenin çapı ise, 10 metredir.

## Ayrıca bakınız

* Hurling
* Lakros

## Kaynakça

* Uscamanachd.org/documents 25 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Dış bağlantılar

* The Glasgow Gaels
* The Camanachd Association22 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Skye Camanachd - News from across the shinty world 28 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Scotsman Shinty News 14 Aralık 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* How to Start a Shinty Club
# Lakros

Lakros
**Lakros**, her oyuncunun ufak ve sert plastikten yapılmış topu taşıyabilecekleri ve ucunda bir ağ olan sopalarla **(crosse)** oynadığı, amacı topu karşı takımın kalesine sokmak olan bir takım sporudur. Oyun değişik kategorilerde farklı sayıda oyuncudan oluşan takımlarla oynanır. Erkekler açık sahada 10 oyuncu, kapalı sahada altı oyuncudan oluşan takımlarla oynarken, kadınlar 12 kişiden oluşan takımlarla mücadele ederler. Klasik olarak her gole 1 puan verilir. Ancak ABD profesyonel lakros ligi Major League Lacrosse'da 15 yarddan uzaktan atılan gollere 2 sayı verilir. Normal şartlarda maçların normal süresinin berabere bitmesi sonucunda uzatma uygulanır.

Genellikle Kuzey Amerika'da popüler olan lakros, Kanada'nın ulusal sporu olarak kabul edilmektedir. Aynı zamanda ABD'de en hızlı gelişen spor dalıdır.

Modern lakrosta erkeklerde on oyuncudan oluşan iki takım çimen ve suni çim üzerinde mücadele eder. Bu on oyuncunun üçü hücum oyuncusu, üçü orta sahada, üçü de defansta görev alır. Bir oyuncu ise kalecidir. Erkeklerin spor kıyafetleri başlarını, omuzlarını, kollarını ve ellerini karşı takımın lakros sopalarından gelen darbelere karşı koruyucu bir şekildedir. Bunun aksine kadınların kıyafetinde sadece gözü koruyacak bir gözlük vardır. Bunun sebebi kadınların mücadelesinde sopalarla karşı takım oyuncusuna müdahaleye tolerans yoktur. Kadınlarda sadece kalecinin kıyafetinde kask gibi koruyucular vardır. Kadınların lakros maçlarında bir diğer fark orta sahada iki tane fazladan oyuncu bulunması ve takımın 12 oyuncudan kurulmasıdır.

## Türkiye'de

2005 NCAA Division I Kadınlar Lacrosse Şampiyonası
Türkiye'de ise son birkaç yıldır yayılmakta olup, Türkiye Lakros Derneği adlı kâr amacı gütmeyen bir kuruluş bünyesinde spor kulüpleri ve millî takımlar bulunmaktadır. Ayrıca 29 Kasım 2024 tarihinde Lakros Türkiye Ragbi Federasyonu'na bağlandı. Zaman zaman millî takım kampları yapılmakta olup 2014 Dünya Lacrosse Kupası'na katılacak kadro açıklanmıştır. Lacrosse kulüplerine örnek olarak İstanbul Sultans LC, Ankara Knights LC ve İzmir Warriors LC örnek verilebilir.

## Ayrıca bakınız

* Hurling
* Shinty

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Lakros ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Hokey

Melbourne Üniversitesi'nde çim hokeyi oyunu
Barrie Colts ve Brampton Battalion takımlarının buz hokeyi oyunu
Pist hokeyi oyunu (patensiz)
**Hokey**, iki takım arasında bir ucu kıvrık sopalarla oynanan bir dizi sporun ortak adıdır.

## Türleri

Çim alanda çim hokeyi, buz üzerinde buz hokeyi, pist üzerinde yol hokeyi ve havuz içerisinde sualtı hokeyi olmak üzere dört değişik türü vardır. Oyunda bir ucu kıvrık bir sopanın, her dört hokey türünün ortak özelliğini oluşturur. Oyunun genel amacı, sopaları ustaca kullanarak topun (ya da diskin) rakip kaleye sokulması olarak özetlenebilir. Dört hokey türü, üzerinde oyunun oynandığı alanın özelliğine ve bu alan üzerinde oyuncuların ayakla, buz pateniyle, tekerlekli patenle ya da paletle oynamalarına göre birbirinden ayrılır.

## Oynandığı yerler

Hokey türleri, tarihlerine ve uygulandıkları ülkelere göre birbirlerinden ayrılırlar. Örneğin çim hokeyi Hindistan ve Pakistan'ın ulusal sporlarıdır; buz hokeyi, Avrupa ve Amerika'nın dağlık kuzey yörelerinde yaygındır. Tekerlekli patenler üzerinde oynanan hokey ise İber Yarımadası ile İtalya'da oynanır.

Uluslararası Hokey Federasyonu Haritası
## Ayrıca bakınız

* Bandy
* Rounders
* Buz hokeyi
* Rink hokey
* Çim hokeyi

Wikimedia Commons'ta Hockey ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Bandy

İsveç Şampiyonası, Kadınlar finali, 2015
2011 Asya Kış Oyunları, Almatı
Pul
**Bandy**, on birer oyuncudan oluşan 45 dakikalık 2 yarı boyunca küçük bir topu karşı kaleye sokmaya dayanan spordur. Buz hokeyi, çim hokeyi ve futboldan izler taşır. Oyuncuların "bandies" adı verilen eğimli sopaları vardır. Bandy oyuncuları iyi bir patenci olmanın yanında iyi top kullanma becerisine sahip olmalıdır.

## Oynanışı ve kuralları

Oyun hızlı ve yüksek skorlu bir oyundur. Her takım tempoya ayak uydurmak için 3 yedek oyuncu bulundurur. Bu uluslararası karşılaşmalarda 4'tür. Bandy oyunun köşe vuruşu ve serbest atış gibi çoğu ögesi futbolla yakından ilintilidir. Kenardaki duvarın dışına atarsa top rakip takıma geçer ve taç atışıyla oyun başlar. Eğer top savunma oyuncusundan dışarı çıkarsa bu sefer hücum takımı köşe vuruşu kullanır. Köşe vuruşu sırasında hücum oyuncuları ceza sahasının dışında, savunma oyuncuları ise kale çizgisi üzerinde olmalıdır. Bandy oyuncuları topa kafayla vuramaz ya da topu elleri veya kollarıyla kontrol edemezler. Ayrıca sopalarını kafa hizalarından yukarı kaldırıp top kontrol edemezler. Fiziksel temas serbestse de tekme, çelme, itme, çekme ve vurma yasaktır. Cezası serbest vuruş ya da penaltıdır. Sert faul yapan ya da aynı faulü sürekli yapan oyuncular 5 ya da 19 dakikalığına "Günah Köşe"sine gönderilir. Fauller serbest vuruşla cezalandırılır.

### Oyun alanı

Bandy eskiden buzlu bölgelerde oynanırdı ama günümüzde tüm hava koşullarda salonlarda veya salonlar dışında futbol sahası büyüklüğündeki buz sahalarda oynanmaktadır. Kenarlardaki ahşap duvarlar topun oyun alanında kalmasını sağlar. Saha, iki karşılaşma arasında üreticisinin adıyla anılan "Zamboni" adlı özel bir motorlu araçla temizlenir ve düzleştirilir.

Standart Bandy sahası
## Uluslararası bandy

Uluslararası Bandy Federasyonu üyelerinin haritada gösterimi.
"Uluslararası Kadınlar ve Erkekler Bandy Şampiyonası", 1957'den bu yana her tek rakamlı yıllarda düzenlenmektedir. İlk yirmi yıl SSCB, şampiyonaları domine etmiş ve 11 şampiyonluk kazanmıştır. SSCB'nin dağılmasının ardından en büyük varisi Rusya, İsveç'le beraber turnuvaların en önemli favorileri olmuştur. Uluslararası Bandy Federasyonu (FIB), 1955'te Stockholm'de kurulmuştur. 27 üyesi vardır. Aralarında kış sporlarıyla pek özdeşleştirilemeyen Hindistan da bulunur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Bandy ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* What is Bandy?23 Temmuz 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Bandy'nin tarihi ve kuralları
* International Bandy Federation22 Haziran 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* International Bandy Referees
* 2007 Bandy World Championship - Resmi site
* 2008 Bandy World Championship - Resmi site
* 2009 Bandy World Championship - Resmi site
# Florbol

Bir Florbol Maçı
**Florbol**, Sopa ve topla oynanan bir spordur. Kuzey Avrupa ülkelerinde en popüler spor dallarından biri olan florbol, Türkiye'de henüz fazla tanınmamakta, federasyonu bulunmamaktadır.

Takımların 5 saha oyuncusu ve bir kaleci ile oynadığı florbolda oyun, 40x20 metre ebadında zemini genelde plastik ve parke kaplı bir alanda oynanınır.

Kaleci dışındaki oyuncuların maksimum 1 metre 20 santimetre uzunluğunda bir florbol sopasıyla oynadığı oyunda, top 72 milimetre ebadında, 23 gram ağırlığında, içi boş ve üzerinde 26 delik bulunurken, kaleler ise 1 metre 60 santimetre genişliğinde ve 1 metre 15 santimetre uzunluğundadır. Vücut temasının yasak olduğu oyunda, kural ihlalinde saha dışında dakika cezaları ya da penaltı atışlarına gidilimekte, oyuncuların sıklıkla değişebildiği sporda ofsayt kuralı yoktur. Maçlar genelde 3x15 veya 2x15 setlerle oynanmaktadır.

## İlgili maddeler

* Bandy
* Rounders
* Buz hokeyi
* Hokey
* Rink hokey
* Çim hokeyi

## Dış bağlantılar

* Floorball Türkiye Resmi Web Sitesi18 Aralık 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* International Floorball Federation Resmi Web Sitesi15 Ocak 1998 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Inline hokey

Bir inline hokey karşılaşması
**Inline hokey**, oyuncuların hareket etmek için tek sıra tekerlekli patenler kullandığı ve puan kazanmak için rakiplerinin kalesine pak atmak için buz hokeyi sopaları kullandığı, sert ve pürüzsüz bir yüzey üzerinde oynanan bir hokey çeşididir. Spor çok hızlı tempolu ve serbest akışlı bir oyundur ve temas sporu olarak kabul edilir ancak vücut kontrolü yasaktır. Sahada aynı anda her takımdan kaleci dahil beş oyuncu bulunurken, takımlar normalde 16 oyuncudan oluşur.

Buz hokeyinin aksine, tekerlekli hokeyde mavi çizgiler veya savunma bölgeleri yoktur. Bu, çoğu kural koduna göre oyun sırasında ofsayt veya buzlanmanın meydana gelemeyeceği anlamına gelir. Bu, pistte daha az oyuncunun olmasıyla birlikte daha hızlı oyun oynamaya olanak tanır. Geleneksel olarak iki adet 20 dakikalık dönem veya saatin durdurulduğu dört adet 10 dakikalık dönem vardır.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Inline hokey ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Tekerlekli paten hokeyi

Melbourne Üniversitesi'nde çim hokeyi oyunu
Barrie Colts ve Brampton Battalion takımlarının buz hokeyi oyunu
Pist hokeyi oyunu (patensiz)
**Tekerlekli paten hokeyi**, iki takım arasında bir ucu kıvrık sopalarla oynanan bir top oyunudur.

## Türleri

Çim alanda çim hokeyi, buz üzerinde buz hokeyi ve pist üzerinde yol hokeyi olmak üzere üç değişik türü vardır. Oyunda bir ucu kıvrık bir sopanın olması, her üç hokey türünün ortak özelliğini oluşturur. Oyunun genel amacı, sopaları ustaca kullanarak topun (ya da diskin) rakip kaleye sokulması olarak özetlenebilir. Üç hokey türü, üzerinde oyunun oynandığı alanın özelliğine ve bu alan üzerinde oyuncuların ayakla ya da buz pateni ya da tekerlekli patenle oynamalarına göre birbirinden ayrılır. Oyunun hızı da oyuncuların patenli olup olmamalarına bağlı olarak değişiklik gösterir.

## Oynandığı yerler

Hokey türleri, tarihlerine ve uygulandıkları ülkelere göre birbirlerinden ayrılırlar. Örneğin çim hokeyi Hindistan ve Pakistan'ın ulusal sporlarıdır; buz hokeyi, Avrupa ve Amerika'nın dağlık kuzey yörelerinde yaygındır. Tekerlekli patenler üzerinde oynanan hokey ise İber Yarımadası ile İtalya'da oynanır.

Uluslararası Hokey Federasyonu Haritası
## Ayrıca bakınız

* Bandy
* Rounders
* Buz hokeyi
* Hokey
* Çim hokeyi

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Hockey ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

 30 Mayıs 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Polo

**Polo** (Diğer adıyla: *Çevgen*), at üzerinde dörderli iki takım oyuncularının ellerindeki özel oyun sopalarıyla 10 cm çapındaki bir topa vurmalarıyla oynanan bir oyundur. Amaç rakip takımın kalesine gol atmaktır (topu menziline ulaştırmaktır).

Polo oyuncuları, Alex Pacheco.
Arjantin Polo Şampiyonası.
Biniciler atı sürerek bir küçük beyaz plastik veya ağaç topu uzun tutamaklı sopa yardımıyla rakip takımın kalesinden içeri atmaya çalışırlar. Geleneksel polo sporu 300 yarda (274,32 metre) uzunluğundaki çimen saha üzerinde oynanır.

Bir modern çeşidi arena polo olarak adlandırılır ve kapalı sahada veya daha çok açık havada oynanır. Burada oyun alanı daha küçük olup nadiren 100 yardayı (91.44 metre) geçer. Arena poloda sadece her bir takımda üç oyuncu vardır ve şişirilebilen deri top kullanılır. Arena polo maçı genellikle altışar dakikalık dört devre içerir (chukkas veya chukkers denir).

Diğer modern çeşidi buz polosudur. Bu oyun düz zeminde sıkıştırılmış buz üzerinde veya donmuş gölde oynanır. Her bir takım genellikle üç oyuncuya sahip olup, parlak renkli hafif plastik top tercih edilir. Diğer çeşitleri ise fil polo, bisiklet polo, Segway polo ve plaj polo'dur. Bu sporlar, takım kompozisyonları, kurallar ve oyun yetenekleri açısından ayrı sporlar olarak kabul edilirler.

### Tarihi

Oyun ilk defa Pers ülkesi/İran'da MÖ 6. yüzyıl veya daha geç, M.S. 1. yüzyılda oynanıldığı tahmin edilmektedir. Polo, ilkin atlı süvarilerin ve genellikle kralın muhafızlarının veya diğer seçkin orduların eğitim oyunuydu. Savaşçı kabile üyeleri bu oyunu bir tarafta 100 er kişi olmak üzere oynuyorlardı. Bu bir minyatür savaştı.
MÖ 2000'lerden itibaren Orta Asya Türkleri arasında Çevgan olarak oynanan oyun zamanla tüm Asyada oynanır olmuştur. 1800'lü yıllarda İngilizlerin Hindistan yolculukları sırasında görmeleri sonrasında Avrupa'ya taşınmıştır. Zamanla İngiliz soyluları arasında yaygınlaşmış ve İngilizlerin millî bir oyunu haline gelmiştir.

## Dünya polo durumu

Safevi Devleti'nde Çevgen minyatürü
Polo Dünya Kupası ilk defa 1987 yılında yapıldı. Zafer için adil bir şans vermek açısından takımların oyuncuları 14 kişi ile sınırlandı. En başarılı uluslar altı madalya ile Brezilya ve Arjantin olup, Almanya bu paya ulaşamadı. Oyunlar genellikle üç yıllık bir ara ile organize edilmektedir.

| Turnuva
 | Yıl
 | Şehir
 | Kazanan
 | İkinci
 | Üçüncü
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| I. | 1987 | Buenos Aires,  |  Arjantin |  Meksika |  Brezilya |
| II. | 1989 | Berlin,  |  ABD |  İngiltere |  Arjantin |
| III. | 1992 | Santiago,  |  Arjantin |  Şili |  İngiltere |
| IV. | 1995 | St. Moritz,  |  Brezilya |  Arjantin |  Meksika |
| V. | 1998 | Santa Barbara,  |  Arjantin |  Brezilya |  İngiltere |
| VI. | 2001 | Melbourne,  |  Brezilya |  Avustralya |  Arjantin |
| VII. | 2004 | Chantilly,  |  Brezilya |  İngiltere |  Şili |
| VIII. | 2008 | Meksiko,  |  Şili |  Brezilya |  Meksika |
| IX. | 2011 | Estancia Grande,  |  Arjantin |  Brezilya |  İtalya |
| X. | 2015 | Santiago,  |  Şili |  ABD |  Brezilya |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Polo Center
* US-Polo
* American Polo Horse
# Çevgan

| Çovkan, Azerbaycan Cumhuriyeti'nde geleneksel Karabağ atıyla oynanan binicilik oyunu. |
| --- |
| **UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirası** |
| 16. yüzyıl İran'ının Tebriz kentinde bir Fars minyatüründe çevgan (Arifi'nin "Top ve sopa" el yazmasından)

---

 |
| Ülke | Azerbaycan |
| Kaynak | 00905 |
| Tescil geçmişi |
| Tescil | 2013 (8. oturum) |

| Chogān, müzik ve hikaye anlatımının eşlik ettiği bir binicilik oyunu |
| --- |
| **UNESCO Somut Olmayan Kültürel Mirası** |
| Ülke | İran |
| Kaynak | 01282 |
| Tescil geçmişi |
| Tescil | 2017 (12. oturum) |

**Çevgan**, **Çevgen** ya da **Çöğen**, tarihi milattan öncesine dayanan, Orta Asya ve Azerbaycan Türkleri tarafından at üzerinde oynanan bir oyundur. 2013 yılında Azerbaycan için 2017 yılında ise İran için UNESCO somut olmayan kültürel miraslar listelerine farklı dosyalardan alınmıştır.

Oyun geniş bir alanda, iki takım halinde ayrılmış atlıların, ellerindeki ağaçtan sopalarla keçi derisinden yapılmış topu, karşı tarafın kalesine atmaları esasına dayanmaktadır. Kâşgarlı Mahmud'un Divânu Lügati't-Türk'te de bahsettiği oyunun amacı aynen ciritte olduğu gibi kişinin at üzerinde hareket kabiliyetlerini geliştirmesini sağlamak, savaşa hazırlamaktır.

Orta Asya'daki Türklerin yanı sıra batıya göçen Türkler de bu oyunu oynamaya devam etmişlerdir. Örneğin Osmanlı Devleti zamanında da Çevgan oynandığı Evliya Çelebi'nin Seyahatnamesinde bahsedilmektedir. Günümüzde Türki Cumhuriyetlerde kural ve oynanış itibarıyla Çevgan'a benzeyen Gökbörü (Kökpar) halen oynanmaktadır. Azerbaycanda özellikle Nevruz kutlamalarında çok sevilen oyunlardan biri olmakla yanaşı, düzenli olarak Bakü ve bölgesel Çevgan şampiyonalarında oynanır.

Çevgan, tarihi süreç içinde Polo adıyla İngilizler vasıtasıyla dünyaya yayılmıştır.

## Kaynakça
# Segway polo

Hemer'de düzenlenen 2010 Avrupa Segway Polo Şampiyonası
**Segway polo** segway adlı araçlar üzerinde oynanan bir polo türevidir. Bay Area Segway Enthusiasts Group tarafından geliştirilmiştir.

Bu sporun uluslararası alandaki en üst düzey etkinliği Woz Challenge Cup'tır. Etkinlik, adını Apple'ın kurucu ortağı Steve Wozniak'tan almıştır.