Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kartografya

Kongre Kütüphanesinde bulunan en eski kartografik belge: Akdeniz'i gösteren bir portolan haritası, on dördüncü yüzyılın ikinci çeyreği.
Map of persia. Bowen1747
**Kartografya** ya da **haritacılık**, harita yapımı ve kullanımı bilim, sanat ve teknolojisidir. Harita kavramı geniş kapsamlı olup, coğrafi/mekansal referanslı bilgileri sunan çeşitli grafik gösterimleri ve materyalleri de kapsamaktadır. Bu tanım hâlen geçerli olmasına rağmen güncel bir kartografya tanımı aşağıdaki gibi yapılabilir: Kartografya, mekansal bilgileri analog ya da sayısal biçimde toplayan, modelleyen, yapılandıran, değerlendiren, saklayan, çeşitli ortamlarda anlaşılır ve yansız (objektif) biçimde sunan (coğrafi bilginin kartografik iletişim bağlamında kullanıcıya iletilmesi) bir disiplindir.

Günümüzde kartografik çalışmalar, büyük oranda coğrafi bilgi sistemi (CBS) teknolojisi aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. Mekansal veri işleme bağlamında Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) hangi disiplinde uygulanırsa uygulansın, mekansal veriler obje tabanlı bir yapıya dönüştürülmeli, saklanmalı, analiz edilmeli ve kartografik olarak sunulmalıdır. Bu kapsamdaki işlemler ya kartografyanın uygulama alanındadır ya da kartografyanın uygulama alanını tamamlayıcı niteliktedir.

Kartografya alanında çalışan kişiler kartograf olarak adlandırılır. Kartograflar, yeryüzü üzerinde gördükleri gerçek objeleri ya da elde ettikleri bilgiler ile şekillendirdikleri konuları belirli kartografik kurallar çerçevesinde bir haritaya aktarırlar. Bu bilgilerin haritaya aktarılmasındaki amaç, haritaya aktarılan bilginin diğer insanlara ulaştırılması ve diğer bilim dalları tarafından kullanılmasına imkân vermektir.

## Dış bağlantılar

* Uluslararası Kartografya Birliği (International Cartographic Association - ICA) 6 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* TMMOB HKMO Kartografya ve Mekansal Bilişim Komisyonu 10 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Uluslararası Kriket Konseyi

| Uluslararası Kriket Konseyi |
| --- |
|  |
| Slogan | *Great Sport Great Spirit* *Türkçe: Yüce Spor, Yüce Ruh* |
| Kuruluş | 15 Haziran 1909 |
| Tür | Spor federasyonu |
| Merkez | Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri |
| Üyeler | 107 üye ülke |
| Lider | Jay Shah |
| Resmî site | icc-cricket.com/ |

**Uluslararası Kriket Konseyi** (**ICC**), (İngilizce: International Cricket Council), kriket sporunun uluslararası spor yönetim teşkilatı. **İmparatorluk Kriket Konferansı** adı altında İngiltere, Avustralya ve Güney Afrika temsilcileri tarafından 1909 yılında kuruldu, **Uluslararası Kriket Konferansı** olarak 1965'te isim değiştirdi ve 1989'da **Uluslararası Kriket Konseyi** şeklindeki şimdiki ismini aldı.

ICC 107 adet üyeye sahiptir. Bunlardan 10 tanesi test maçları da yapan tam üyelerdir, 37 tanesi ortak üyedir ve 60 tanesi bağlı üyelerdir. ICC, özellikle Kriket Dünya Kupası olmak üzere, ana uluslararası turnuvaları, düzenlemekten ve yönetmekten sorumludur. Aynı zamanda resmi test maçları, ODİ ve Twenty20 International müsabakalarında görev alan, kriket kurallarına göre kararlar veren Umpire'ler ve hakemleri atamaktadır. Uluslararası kriket için profesyonel disiplin standardı getiren, ICC Etik Kuralları'nı uygular ve aynı zamanda Yolsuzlukla Mücadele ve Güvenlik Birimi (ASCU) sayesinde yolsuzluk ve şikeye karşı gösterilecek tepkiyi koordine eder. ICC üye ülkeler arasındaki (test maçlarını da kapsayan) ikili anlaşmaları kontrol etmez, üye ülkelerdeki kriketi yönetmez ve kriket kuralları koymaz, bunlar Marylebone Kriket Kulübü'nün kontrolü altında bulunmaktadır.

Konsey'in şu anki başkanı Jay Shah'dır. Sanjog Gupta, şimdiki CEO'dur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikisözlük'te uluslararası kriket konseyi ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

* ICC Resmi sitesi5 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Twenty20

İngiltere ile Sri Lanka'nın karşılaştığı ve Twenty20 formatıyla oynanan bir maçtan görünüm, 15 Haziran 2006.
**Twenty20** veya sıkça kullanılan kısaltmasıyla **T20**, 2003 yılında İngiltere ve Galler Kriket Kurulu tarafından oluşturulan over sınırlı bir kriket formatı. Formata göre yapılan bir kriket maçında, takımlar maksimum 20 over üzerinden birer innings oynamaktadır.

Twenty20 formatında oynanan bir kriket maçı, 75-90 dakikalık iki innings ve 10-20 dakikalık aralardan oluşmakta ve yaklaşık olarak üç saat sürmektedir. Diğer kriket formatlarının yerini alması için değil, daha kısa sürdüğünden daha fazla seyirci çekme amacıyla oluşturulmuştur. 2007 yılında, bu formattaki bir dünya kupası olan ICC World Twenty20 düzenlenmeye başlamış ve bu turnuvanın ilk şampiyonu Pakistan'ı beş run ile yenen Hindistan olmuştur. 2009'da Hindistan şampiyonluğa ulaşan takım olurken, 2010'da İngiltere, son şampiyona olan 2012'de ise Batı Hint Adaları şampiyon olmuştur.

## Uluslararası takımlar

2005 yılından itibaren Twenty20 formatında uluslararası maçlar oynanmaktadır. Günümüzde 21 farklı takım bu formatta uluslararası maça çıkmaya hak kazanmıştır.

| Ülke
 | İlk maçı
 |
| --- | --- |
|  Avustralya
 | 17 Şubat 2005
 |
|  Yeni Zelanda
 | 17 Şubat 2005
 |
|  İngiltere
 | 13 Haziran 2005
 |
|  Güney Afrika
 | 21 Ekim 2005
 |
|  Batı Hint Adaları
 | 16 Şubat 2006
 |
|  Sri Lanka
 | 15 Haziran 2006
 |
|  Pakistan
 | 28 Ağustos 2006
 |
|  Bangladeş
 | 28 Kasım 2006
 |
|  Zimbabve
 | 28 Kasım 2006
 |
|  Hindistan
 | 1 Aralık 2006
 |
|  Kenya
 | 1 Eylül 2007 - 30 Ocak 2014
 |
|  İskoçya
 | 12 Eylül 2007
 |
|  Hollanda
 | 2 Ağustos 2008
 |
|  İrlanda
 | 2 Ağustos 2008
 |
|  Kanada
 | 2 Ağustos 2008 - 28 Ocak 2014
 |
|  Bermuda
 | 3 Ağustos 2008 - 8 Nisan 2009
 |
|  Afganistan
 | 2 Şubat 2010
 |
|  Nepal
 | 16 Mart 2014 - 17 Temmuz 2015
 |
|  Hong Kong
 | 16 Mart 2014
 |
|  Birleşik Arap Emirlikleri
 | 17 Mart 2014
 |
|  Umman
 | 25 Temmuz 2015
 |

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Twenty20 ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Twenty20 formatındaki maçlarda elde edilen rekorlar21 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
# Yeni Zelanda millî kriket takımı

**Yeni Zelanda millî kriket takımı**, (lakabı: **Siyah Martılar**), Yeni Zelanda'nın uluslararası kriket maçlarını yapan takımdır. İlk test zaferi, Batı Hint Adaları'na karşı oldu. Bu takım Yeni Zelanda Kriket tarafından idare edilmektedir. 1930'da ilk test maçını İngiltere'ye karşı oynayarak Uluslararası Kriket Konseyi(ICC)'nin tam üyesi olmaya hak kazandı.

Yeni Zelanda millî kriket takımı'nın Ocak 1998'deki sponsoru olan Clear Communications, takımın ismini seçmek için bir yarışma düzenledi. Resmi Yeni Zelanda Kriket kaynakları Siyah Martılar (İngilizce: Blackcaps) takma adını uygun gördüklerini belirtiyor. Yeni Zelanda'nın birçok millî takımının takma adları All Blacks'a bağlı olarak seçilmektedir.

Yeni Zelanda toplam 11 defa Kriket Dünya Kupası'na katılmıştır. 17 Şubat 2005'te Twenty20'ye Avustralya ile birlikte giren ilk iki takımdan biridir.

## Kaynakça
# Kış sporları

**Kış sporları**, genellikle karlı veya buzlu bir zeminde yapılan spor dallarının genel adıdır.

## Kış sporları listesi

Kış sporlarını teşvik etmek için bastılmış Lake Placid Kış Olimpiyatları reklam posteri
### Buz pateni

* Artistik buz pateni
* Kısa kulvar sürat pateni
* Sürat pateni
* Buz dansı
* Senkronize buz pateni

### Kayak

* Alp disiplini
* Biatlon
* Kayaklı koşu
* Serbest stil kayak
* Kuzey kombine
* Skiboarding
* Skibob
* Kayakla atlama

### Kızak

* Bobsled
* Kızak
* Skeleton
* Kızaklı köpek yarışı

### Snowboard

### Takım sporları

* Bandy
* Körling
* Buz hokeyi

### Motor sporları

* Kar motosikleti

## Büyük kış sporları organizasyonları

* Kış Olimpiyat Oyunları
* Asya Kış Oyunları
* Paralimpik Kış Oyunları
* Üniversite Kış Oyunları

## Kaynakça
# Buz pateni (ekipman)

Buz pateni
**Buz pateni**, buz pateni yaparken taşıyıcıyı bir buz tabakası boyunca itmek için kullanılan bir metal patendir.

İlk buz patenleri at, öküz veya geyik bacak kemiklerinden yapılmaktaydı ve ayaklara deri kayışlarla bağlanıyordu. Bu patenler, modern kanatlı patenlerin aksine, patenciyi ileri itmek için kullanılan keskin metal çivili bir direğe ihtiyaç duymaktaydı.

Modern patenlerin her biri belirli koşullara veya aktivitelere uygun birçok farklı çeşidi vardır. Dünyanın dört bir yanındaki insanlar eğlence amaçlı olarak buz pateni pistlerinde veya donmuş su kütlelerinde paten giyerler ve artistik patinaj, bandy, buz hokeyi, ringette, pist bandy, rinkbol, sürat pateni ve tur pateni gibi sporlarda standart ayak giyimi olarak kullanılır.

## Kaynakça
# Takım sporu

Futbol, günümüzde dünyadaki en popüler spor konumundadır.
Bir kriket maçından görünüm.
Takım hâlinde düzenlenen bir kürek müsabakasından görünüm.
**Takım sporu**, aynı amacı paylaşan oyunculardan oluşan takımların karşılaştığı sporlardır. Futbol, basketbol, voleybol, hentbol, buz hokeyi gibi birçok takım sporunda iki takım yarışırken ve her takım diğer takıma karşı üstünlük kurmaya çalışırken; kürek, yüzme, yelken gibi sporların bazı dallarında ise takım hâlinde birçok takıma karşı yarışılmaktadır.

## Olimpik takım sporları

2016 Yaz Olimpiyatları'nda programa dahil olacak yedili ragbi de dahil olmak üzere yedisi Yaz Olimpiyat Oyunları'nda, ikisi ise Kış Olimpiyat Oyunları'nda olmak üzere Olimpiyat Oyunları'nda yer alan toplam dokuz takım sporu vardır.

| Spor
 | Erkekler
 | Kadınlar
 |
| --- | --- | --- |
| İlk kez yer alışı
 | Toplam
 | İlk kez yer alışı
 | Toplam
 |
| Futbol | Paris 1900 | 25 | Atlanta 1996 | 5
 |
| Ragbi birliği | Paris 1900 | 5 | Rio de Janeiro 2016 | 1
 |
| Sutopu | Paris 1936 | 26 | Sidney 2000 | 4
 |
| Çim hokeyi | Londra 1908 | 21 | Moskova 1980 | 8
 |
| Basketbol | Berlin 1936 | 17 | Montreal 1976 | 9
 |
| Hentbol | Berlin 1936 | 11 | Montreal 1976 | 9
 |
| Voleybol | Tokyo 1964 | 12 | Tokyo 1964 | 12
 |
| Buz hokeyi | Chamonix 1924 | 21 | Nagano 1998 | 4
 |
| Körling | Chamonix 1924 | 5 | Nagano 1998 | 4
 |

Daha önceleri Olimpiyatlar programında yer alan; ancak şu an almayan yedi spor bulunmaktadır.

| Spor
 | Erkekler
 | Kadınlar
 |
| --- | --- | --- |
| İlk kez yer alışı
 | Toplam
 | Son kez yer alışı
 | İlk kez yer alışı
 | Toplam
 | Son kez yer alışı
 |
| Beyzbol | Stockholm 1912 | 5 | Pekin 2008 | -
 |
| Bask topu | Paris 1900 | 1 | Paris 1900 | -
 |
| Kriket | Paris 1900 | 1 | Paris 1900 | -
 |
| Lakros | St. Louis 1904 | 2 | Londra 1908 | -
 |
| Polo | Paris 1900 | 5 | Berlin 1936 | -
 |
| Softbol | Atlanta 1996 | 4 | Pekin 2008 | -
 |
| Halat çekme | Paris 1900 | 5 | Antwerp 1920 | -
 |

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Spor türleri listesi

Wikimedia Commons'ta Takım sporu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Plaj basketbolu

**Plaj basketbolu**, basketbolun plajda oynanan farklı bir türüdür. Philip Bryant tarafından ABD'de bulunmuştur.

## Ayrıca bakınız

* Plaj voleybolu
* Sokak basketbolu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* World Beach Basketball19 Eylül 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# 3x3 basketbol

3x3|  |
| Birlik | FIBA |
| Özellikleri |
| Takım üyeleri | 4 (3'ü oynuyor) |
| Ekipman | Basketbol |
| Alan | Kapalı ve açık alan |
| Olimpiyatlar | Gençlik Olimpiyatları (2010-) Avrupa Oyunları (2015-) Olimpiyat Oyunları (2020-) İngiliz Milletler Topluluğu Oyunları (2022-) |

2018 Yaz Gençlik Olimpiyatları'nde 3x3 basketbol oynayan sporcular
**3x3 basketbol** üçer kişilik iki takım tarafından tek potada oynanan bir basketbol türevidir. Dünyanın en yaygın takım sporlarından biri olan 3x3 basketbol FIBA tarafından desteklenmekte ve 2010'dan bu yana uluslararası spor etkinliklerinde kendine yer bulmaktadır. Sporun birincil etkinliği olan FIBA 3x3 World Tour birkaç Masters ve bir final turnuvasından oluşmakta; ulusal takımlar ise FIBA 3x3 Dünya Kupası'nda yarışmaktadır.

## Kaynakça
# Su basketbolu

Su basketbolu maçı.**Su basketbolu**, basketbol ve sutopunun kurallarının karmasıyla havuzda oynanan bir su sporudur. Beşer kişilik oyuncudan oluşan takımların amacı, topu ele geçirdikten sonra belirli bir süre içerisinde atış yaparak sayı elde etmektir.

## Tarihi

Su basketbolu ilk defa Eylül 2003'te, Tazmanya'da Tassie Devils futbol takımı ve Tassie Tigers kriket takımlarından oluşturulan Hobart Chargers ve Hobart Hurricanes isimli iki takım arasındaki gösteri maçında oynandı. Spor, The Hobart Aquatic Centre tarafından karma yaklaşımlı ve daha eğlenceli bir oyun haline gelmesi için geliştirildi. Oyun, sahada en az üçü kadın olmak üzere altı oyuncu ve en fazla dört yedek oyuncu ile oynanır; topu havuzda basketbol potasına benzeyen bir çembere atarak gol sayısı kazanmak amaçlanır.

2005'te, İtalyan Basketbol Federasyonu tarafından basketbolun bir çeşidi olarak kabul edilmiştir.

Hollanda'da ise 1970'lerden beri su basketbolu (waterbasketbal olarak biliniyor) oynanmaktadır. Engeli olan kişiler tarafından oynanan bu spor için düzenli turnuvaların yanı sıra resmi olarak Dutch Waterbasketbal şampiyonası adı altında takım şampiyonası ve aynı zamanda ulusal şampiyonalar organize edilmektedir.

Slovenya'da su basketbolu 1997'de gelişti. O zamana kadar oynanan iki çeşit su basketbolu vardı. Birincisinde havuzun her iki köşesinde sabit basket potası vardı, ancak potanın yüksek olmasından dolayı oyuncular duvara çarpıyordu ve değişik hareketler yapılamıyordu. İkincisinde yüzen bir pota vardı; bu da potaya atış yapmayı zorlaştırıyordu. Slovenya şehri Kranj'dan Tomaž Slavec ve Matjaž Kodek, özel bir pota (suya batmış uzun çubuğun ucunda sudan bir metre yüksekte duran bir pota), top ve düzenledikleri yeni kurallarla oyunu geliştirdiler. Böylece öncesindeki su basketbolu çeşitlerinin tüm dezavantajları yok edilmiş oldu. Duvar ve yüzen pota olmadığı için sorun kalmadı ve oyun potanın arkasından da oynanabilen, hokey gibi daha dinamik bir oyun haline geldi. Bu oyun aynı zamanda Macaristan'da da oynandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Su basketbolu Tasmanya 14 Ağustos 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Su basketbolu Slovenya 1 Kasım 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Dutch waterbasketball 8 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Su basketbolu Fransa 2 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Su basketbolu Slovenya Maribor 26 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Macaristan
* Su basketbolu İtalya 27 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Tekerlekli sandalye basketbolu

Fotoğrafta, 2012 yılı EuroLeague'in ilk turunda Toulouse Invalides Club (kırmızı) ve Elecom Sport Roma (beyaz) oyuncuları tarafından oynanan bir basketbol maçı görülmektedir.

**Tekerlekli sandalye basketbolu**, engelli sporları içindeki lokomotif branştır. Ancak Amerika ve İngiltere gibi bazı ülkelerde engelsiz atletlerin de tekerlekli sandalye kullanma şartıyla katılıp oynayabildiği karışık takımlar da mevcuttur. Basketbolun, temel kurallara uyarak, engelliler için uyarlanmış halidir.

Maçlarda standart büyüklükteki bir basketbol sahası ve standart yükseklikte potalar kullanılır. Kurallarda bazı ufak değişikler vardır. Örneğin basketboldaki hatalı yürüme yerine, burada bir atlet topu sektirmeden veya elinden çıkarmadan tekerlekli sandalyenin çemberini arka arkaya 3 kez ittirdiğinde hatalı sürüş ihlali yapmış olur.

Tekerlekli sandalye basketbolu dünya genelinde kayda değer bir ilgi ve rekabet alanıdır. Paralimpik Oyunları'nda yer almaktadır. 2008 Pekin Olimpiyatları'nda Avustralya eski şampiyon Kanada'yı yenerek altın madalyayı almıştır. Uluslararası Tekerlekli Sandalye Basketbol Federasyonu (IWBF), Dünya genelinde bu sporun düzenleyicisi ve yöneticisidir.

## Ayrıca bakınız

* Engelli sporları
# Tekerlekli sandalye netbolu

**Tekerlekli sandalye netbolu**, tekerlekli sandalyeye uyarlanmış bir fileli oyun çeşididir. Engelli veya engelsiz kişiler tarafından oynanabilir.

## Tarihi

1949'da Grand Festival of Paraplegic Sport'da netbol ve basketbol karması bir çeşit spor tanıtıldı. Altı takımdan oluşan 37 atlet bu etkinlikte yarıştı. Bu karma file oyunu 1954'e kadar her yıl festivalde oynandı. 1956'da tekerlekli sandalye basketbolu olarak değişti.

Standart tekerlekli sandalye netbolu modern versiyonlarına benzer ancak temas, engel ve hareket açılarından dolayı bazı kuralları değiştirilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Netball England's ParaNetball strategy 2018-2021 19 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Futbol sporları

Bazı futbol sporlarını gösteren bir kolaj. Sol üstten sağ alta doğru: Futbol, Avustralya futbolu, uluslararası kurallarla futbol, ragbi birliği, ragbi ligi ve Amerikan futbolu.
**Futbol sporları**, gol atma amacıyla topa ayakla vurulmasını öngören takım sporlarının tamamı. "Futbol" kelimesi dünyanın farklı yerlerinde farklı futbol sporlarını tanımlamak için kullanılmaktadır. Dünyanın büyük bir kısmında futbolu tanımlarken, Avustralya'da Avustralya futbolu, Kuzey Amerika'da gridiron futbolu (Amerika Birleşik Devletleri'nde Amerikan futbolu, Kanada'da Kanada futbolu), İrlanda'da Gal futbolu, Yeni Zelanda'da ragbi (özellikle ragbi ligi) için "futbol" ifadesi kullanılmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikisözlük'te futbol ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

## Konu hakkındaki yayınlar

* Eisenberg, Christiane ve Lanfranchi, Pierre, (Ed.) (2006). "Football History: International Perspectives". *Special Issue, Historical Social Research* (İngilizce), *31, no. 1*. KB1 bakım: Birden fazla ad: editör listesi (link)
* Green, Geoffrey (1953). *The History of the Football Association* (İngilizce). Londra: Naldrett Press.
* Mandelbaum, Michael (2004). *The Meaning of Sports* (İngilizce). Public Affairs. ISBN 1-58648-252-1.
* Williams, Graham (1994). *The Code War* (İngilizce). Yore Publications. ISBN 1-874427-65-8.
# Ampute futbol

Haiti'de oynanan bir ampute futbol maçı.
**Ampute futbol**, yedişer kişilik takımlarla oynanan ve ampute oyuncuların mücadele ettiği futbol türü. Oyuncuların tek bir bacağı ampute edilmişken, kalecilerin üst kısmında amputasyon bulunmaktadır. Oyuncular, maç sırasında koltuk değneği kullanmaktadır.

## Kurallar

* Her bir takım; 1 kaleci, 6 oyuncudan oluşur. Kaleciler ise tek kolludur.
* Karşılaşmalar; yirmi beşer dakikalık 2 devreden ve 10 dakikalık devre arasından oluşur.
* Taç atışı ayakla yapılır.
* Ofsayt kuralı yoktur.
* Oyuncular diğer bir oyuncuya değnekleriyle topu atamaz.
* Maç kadrosundaki tüm oyuncular sınırsız değiştirilebilir.
* Kaleciler ceza sahasını oyun oynanırken terk edemezler.
* Kalecinin kullanacağı duran top organizasyonları topun rakip sahaya geçmesi için kendi sahasında değip geçmesi gerekir, aksi halde rakip orta sahadan endirekt vuruş kullanarak oyunu başlatır.
* Her 2 devrede de tarafların birer dakika mola hakları vardır.
# Plaj futbolu

Plaj futbolu| 2006 Dünya Plaj Futbolu Şampiyonası'nda oynanan bir maç |
| Birlik | FIFA |
| İlk oynanış | 1992, Brezilya |
| Özellikleri |
| Bağlantı | Evet |
| Takım üyeleri | Sahada 5, toplamda 10 kişi |
| Kategori | Takım sporları, toplu sporlar |
| Ekipman | Futbol |
| Alan | Plaj, kumlu bir alan |
| Olimpiyatlar | Hayır |

**Plaj futbolu**, plaj ya da kumlu bir alanda oynanan ve futboldan türetilen takım sporudur.

### Uluslararası

* FIFA Plaj Futbolu Dünya Kupası
* Kıtalararası Kupa
* Mundialito de Futebol de Praia
* Mundialito de Clubes
* BSWW Avrupa Şampiyonlar Kupası

### Konfederasyon

**AFC (Asya Futbol Konfederasyonu)**:

* AFC Plaj Futbolu Şampiyonası

**CAF (Afrika Futbol Konfederasyonu)**:

* CAF Plaj Futbolu Şampiyonası

**CONCACAF (Kuzey Amerika ve Karayipler Futbol Konfederasyonu)**:

* CONCACAF Plaj Futbolu Şampiyonası

**CONMEBOL (Güney Amerika Futbol Konfederasyonu)**:

* CONMEBOL Plaj Futbolu Şampiyonası

**OFC (Okyanusya Futbol Konfederasyonu)**:

* OFC Plaj Futbolu Şampiyonası

**UEFA**:

* Avrupa Plaj Futbolu Kupası
* Avrupa Plaj Futbolu Ligi
* UEFA Plaj Futbolu Şampiyonası

## Dış bağlantılar

* TFF Plaj Futbolu 8 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Plaj futbolu oyun kuralları cu.edu.tr
# Halı saha futbolu

Meksika'daki bir halı saha futbolu maçından görünüm.
**Halı saha futbolu** veya diğer adıyla **mini futbol**, futboldan türetilerek oluşturulan ve sentetik çimle kaplı kapalı bir sahada oynanan spor. Futboldakinden az kişiyle oynanan maçlarda taç atışı yoktur.
# Paralimpik futbol

**Engelli futbolu**, engellilerin oynayabileceği biçimde uyarlanan, futbolun değişik bir biçimidir. Genelde FIFA tarafından belirlenen kurallarla kullanılmakla beraber, oyuncu sayısı, malzemeler ve bazı diğer kurallar engelli atletler için değiştirilmiştir.

Değişik engel türlerine göre futbol uyarlamaları vardır.

### Görme engelliler

2007 Parapan Amerikan Oyunları altındaki futbol turnuvasının Rio de Janeiro'daki finalinde karşılaşan Arjantin ve Brezilya takımları.
Sporcular görme derecelerine göre sınıflandırılırlar. Buna göre hiç görmeyenler ve kısmen görenler kendi aralarında mücadele ederler.

* Her bir takım; 4 oyuncu ve 1 gören kaleciden oluşur.
* Ofsayt kuralı bulunmamaktadır.
* Futbol topunun içerisinde zil bulunur; böylece top hareket ederken ses çıkartır.

### İşitme engelliler

İşitme Engelliler Futbolu'nda; 55 desibel ve üzerinde duyma kaybı olan kişiler oynamaktadır. Türkiye'de İşitme Engelliler Ligi 32 yıldır düzenlenmektedir. İşitme engelliler futbolu'nda özel kurallar yoktur.

### Zihinsel engelliler

FIFA'nın 11 kişilik takımlar için uyguladığı kurallar geçerlidir. Türkiye Şampiyonaları, iki yılda bir Avrupa Şampiyonası ve her 4 yılda bir de Dünya Şampiyonası düzenlemektedir. Zihinsel engelliler futbolu'nda özel kurallar yoktur.

## Ayrıca bakınız

* Engelli sporları
* Paralimpik Oyunları

## Dış bağlantılar

* TFF Engelli futbolu 28 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* BESF futbol
* Görme engelliler spor federasyonu
* İngilizce altyazılı Belgesel23 Şubat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Akülü tekerlekli sandalye futbolu

Japonya'nın başkenti Tokyo'da gerçekleştirilen 2007 FIPFA Dünya Kupası'nın ABD ile Fransa arasında gerçekleştirilen final maçından bir görünüm.
**Akülü tekerlekli sandalye futbolu**, akülü tekerlekli sandalye kullanan bedensel engellilerin mücadele ettiği ve futbola benzer kurallarla oynanan takım sporu. Kapalı bir spor salonunda dörder kişilik takımlarla gerçekleştirilen karşılaşmalarda amaç, topu karşı takımın kalesine sokarak gol atmaya çalışmaktır. Fransa'da ortaya çıkan sporun uluslararası düzeydeki en büyük yönetim organı Uluslararası Akülü Sandalye Futbolu Federasyonları Birliğidir (kısaca FIPFA).

## Dış bağlantılar

* FIPFA resmî sitesi 17 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce) / (Fransızca)