# Psikolojik danışmanlık ve rehberlik

**Psikolojik danışmanlık ve rehberlik**, bir koruyucu ruh sağlığı hizmetidir. Eğitim kurumları bu hizmetin uygulama alanlarından bir tanesidir. Ruh sağlığı açısından normal, ancak gelişimsel ve uyum sorunları olan herkesin bu hizmetlere ihtiyacı vardır. Örneğin, yeni okula gelmiş bir öğrencinin uyum sorunu olabilir, arkadaşsızlık çekebilir, bir başka öğrencinin sınavlara ilişkin kaygısı olabilir ya da bir üst eğitim kurumu veya meslek seçimiyle ilgili yardım isteyebilir gibi. İşte, tüm bu sorunlara, psikolojik danışma ve rehberlik programlarından mezun olan psikolojik danışmanlar (ki Türkiye Cumhuriyeti Millî Eğitim Bakanlığı'nda bu kişilere, öğretmen haklarından yararlanmaları için, rehber öğretmen demektedir. Farklı alan mezunu kişilerin bazen Rehber öğretmen olarak atandığı olmuştur. Bu insanların mesleki eksikliklerini gidermek için değişik eğitimler açılmıştır. Sadece rehberlik öğretmeni olarak çalışıp, psikolojik danışmanlık gibi hassas işler yapmadıkları zaman ciddi sorunlar ile karşılasılmaz. Eğitim ortamında öğrencilere, psikolojik danışma ve rehberlik hizmetleri sunulduğu takdirde, öğretim ve yönetim işleri kolaylaşacak, hem geleceğin yetişkinleri olan çocuk ve gençlerin, dolayısıyla toplumun ruh sağlığı korunmuş hem de çağdaş eğitim ortamı sağlanmış olur. Rehberlik hizmet alanına ve problem alanın göre kendi içinde ayrılmaktadır. Hizmet alanına göre; eğitim, sağlık ve sosyal rehberlik olarak ayrılır. Problem alanına göre ise kişisel, eğitsel ve mesleki rehberlik olarak ayrılmaktadır.
Okullarda üst eğitim kurumlarına geçiş önemli olduğu için en çok mesleki rehberlik üzerinde durulmaktadır. İlkokulda çalışanlar özel eğitime ihtiyaç duyan çocukların belirlenmesi ve bireysel eğitim planı yapılması ve takip edilmesi konusunda çok çalışır. İllerde ve büyük ilçelerde Rehberlik ve Araştırma Merkezleri vardır. Burada Okul rehberlik hizmetleri ve özel eğitim bölümleri vardır. Okul rehberlik bölümü okullarda yapılan çalışmaları organize eder.

## Tarihi

Psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetleri Amerika'da 20. yüzyılın başlarında mesleki rehberlik olarak ortaya çıkmıştır. Eli Weaver, 1906'da Meslek Seçme kitabı yayınlamıştır. Rehberlik hareketinin kurucusu olarak bilinen Frank Parsons, 1908'de Boston'da kurduğu mesleki rehberlik bürosuyla gençlere seçecekleri mesleklerle ilgili danışma hizmeti vermiştir. Amaç, gençlerin, kendi imkân ve yeteneklerine en uygun mesleği seçmelerine ve bu mesleğe hazırlanarak girmelerine yardım etmektir.

## Türkiye'de Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık

Psikolojik danışmanlık yapabilmek için, lisans düzeyinde Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik (PDR) bölümünü bitirmek gerekmektedir. Psikolojik Danışmanlar, psikiyatristlerden farklı olarak, "hastalık" durumundaki, ilaç tedavisi gerektiren psikolojik rahatsızlıklarla ilgilenmezler. Eğitim alanında danışmanlık hizmeti verirler ve Türkiye'de öğretmen olarak görev yapmak üzere yetiştirilirlerç Bugünkü anlamda rehberlik ve psikolojik danışmanlık kavramı, Türk eğitimine 1950'lerin ilk yıllarında 1947'de Marshall yardımı çerçevesinde başlayan Türk-Amerikan dostluk ilişkileri, eğitim alanında da değişme ve gelişme arzularını kamçılamıştır. Amerika'ya gruplar halinde öğrenciler gönderilmeye başlanmıştır. Birçok yöneticiler, eğitimciler, askerler, vb. "görgü-bilgi arttırmak" için gruplar halinde gönderilmiş; oradan da Türkiye'ye birçok alanlarda "uzmanlar" gelmeye başlamıştır. Organize rehberlik faaliyetleri, dolayısıyla psikolojik yardım hizmetleri kavramının Türk eğitiminde yer almaya başlamasında bu ilişkilerin büyük rolü olmuştur. Gerçi 1950'den önceki yıllarda da öğrencinin kişisel gelişmesi için bazı fikirler ve çabalar eğitim literatüründe ve okul faaliyetlerinde görülmektedir. Çocuğun kendi yetenek, ilgi ve ihtiyaçları çerçevesi içinde öğrenip gelişmesinin gerektiği fikri yaygındır. 1939 tarihli bir ilkokul müfredat programında, öğretmenin öğrencilere "kılavuzluk" etmesi işaret edilerek rehberlikten
bahsedilmeye başlanmıştır. Öğrencinin kişisel gelişmesini daha etkili bir şekilde sağlamak için okul ve ailenin işbirliği gereği idrak edilerek' okullarda Okul-Aile Birlikleri kurulmuş ve Millî Eğitim Bakanlığı, Okul-Aile Birlikleri yönetmeliğini çıkartmıştır.

## Uygulama

Psikoloji biliminde ortaya konan yeni teoriler ve sanayileşme ile gelişen yeni meslek dalları psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin de sürekli gelişmesini sağlamıştır. Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmetinde kişinin kendisini daha iyi tanıması, istekleri, yetenekleri ile yaşamı, alışkanlıkları, gelecek planları ve kararları arasındaki denge gözetilmektedir.

Psikolojik Danışma ve Rehberlik hizmetinde kullanılan bazı teknikler:

* Soru Listesi
* Anket
* Otobiyografi
* Gözlem
* Vak'a Kaydı
* Arzu Listesi
* Beier Cümle Tamamlama Testi
* Zaman Cetveli
* Problem Tarama Listesi
* Başarı / Kabiliyet Karşılaştırma Tablosu
* Değerlendirme Cetveli
* Ev Ziyaretleri
* Sosyometri
* Vaka incelemesi
* Vaka-Temsili
* Sosyodrama
* Psikodrama
* Psikoterapinin alt dalları
* Aile Danışmanlığı