Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amadou Toumani Touré

| Amadou Toumani Touré |
| --- |
|  |
| Mali Devlet Başkanı
 |
| **Görev süresi** 8 Haziran 2002 - 22 Mart 2012 ( *de facto*) / 8 Nisan 2012 (resmi)
 |
| Yerine geldiği | Alpha Oumar Konaré
 |
| **Görev süresi** 26 Mart 1991 - 8 Haziran 1992
 |
| Yerine geldiği | Moussa Traoré
 |
| Yerine gelen | Alpha Oumar Konaré
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 4 Kasım 1948(1948-11-04) Mopti, Fransız Sudanı (şimdi Mali) |
| Ölüm
 | 10 Kasım 2020 (72 yaşında) İstanbul, Türkiye
 |
| Partisi
 | Bağımsız
 |
| Evlilik(ler)
 | Toure Lobbo Traore
 |
| Dini
 | İslam
 |

**Amadou Toumani Touré** (4 Kasım 1948, Mopti - 10 Kasım 2020, İstanbul), Mali eski devlet başkanıdır. 1991 yılında askeri bir darbe ile eski devlet başkanı Moussa Traoré'yi devirdi. Amadou Toumani Touré, geniş bir koalisyon desteği ile 2002 yılında başkanlık seçimlerini kazandı ve 2007 yılında yeniden seçildi.

1966 ve 1969 yılları arasında bir öğretmen olmak için Bamako'da Badalabougou Standart Ortaokul'una gitti. Sonunda orduya katıldı ve Kati Inter Harp Okuluna gitti. Paraşüt Kolordusunun bir üyesi olarak safları üzerinden hızlı bir şekilde yükseldi ve Sovyetler Birliği ve Fransa'da çok sayıda eğitim kurslarına katıldıktan sonra 1984 yılında paraşüt komando komutanı oldu.

Mart 1991'de Halk gösterileri şiddetle bastırıldıktan sonra Musa Traoré'ye karşı darbe girişimine katıldı. Halk Refah Geçici Komitesi lideri oldu ve demokrasiye geçiş döneminde devlet başkanı işlevlerini yerine getiriyordu. Seçim sonuçları ortaya çıktığında yeni seçilmiş bir başkan olarak yerini Alpha Oumar Konaré'ye bıraktı. Bu nedenle takma adı *Demokrasi Askeri* oldu.

2001 yılının Haziran ayında başarısız darbe girişimi sonrasında, Orta Afrika Cumhuriyeti, BM Genel Sekreteri Kofi Annan'ın özel elçisi oldu.

Eylül 2001 yılında emekliliğini istedi ve ordudan beklenen emeklilik verildi. Yaklaşan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmaya karar vererek siyasi kariyerine yeniden başladı. 2002 başkanlık seçimlerinde Mali devlet başkanı seçildi. Touré, 8 Haziran 2002 tarihinde yemin etti.

Touré, 27 Mart 2007 - Nisan 2007 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ikinci bir dönem için aday olacağını açıkladı. Yabancı gözlemciler serbest ve adil olarak seçimi onayladı. Touré, diğer yedi Afrika başkanlarının katıldığı bir törende, 8 Haziran 2007 tarihinde Devlet Başkanı olarak ikinci dönem için yemin etti.

22 Mart 2012'de askeri bir darbeyle iktidardan uzaklaştırıldı. Mali devletinin anayasal düzenini sağlamak için ECOWAS aracılığında anlaşmanın bir parçası olarak 8 Nisan 2012'de devlet başkanlığı görevinden istifa ettiğini duyurdu ve on bir gün sonra sürgüne gitti.

Touré, Earth Charter Uluslararası Komisyonu'nun bir üyesiydi.

## Ölümü

Amadou Toumani Touré Mali'nin başkenti Bamako'da geçirdiği kalp ameliyatının ardından tedavi için geldiği Türkiye'de 10 Kasım 2020'de 72 yaşında hayatını kaybetti. İstanbul'daki Fatih Camii'nde kalınan cenaze namazının ardından naaşı ülkesi Mali'ye gönderildi.

## Kaynakça
# Abdulla Aripov

| Abdulla Aripov |
| --- |
|  |
| Aripov, 2024
 |
| 4. Özbekistan Başbakanı
 |
| **Görevde** |
| **Makama geliş** 14 Aralık 2016
 |
| Başkan | Şevket Mirziyoyev
 |
| Yerine geldiği | Şevket Mirziyoyev
 |
| Özbekistan Başbakan Yardımcısı
 |
| **Görev süresi** 12 Eylül 2016 - 14 Aralık 2016 Rüstem Azimov ile birlikte
 |
| Başbakan
 | Şevket Mirziyoyev
 |
| Yerine geldiği | Ergash Shoismatov
 |
| Yerine gelen | Achilbay Ramatov
 |
| **Görev süresi** 30 Mayıs 2002 - Ağustos 2012 Rüstem Azimov, Aşilbay Ramatov, Zoyir Mirzayev, Gulamcan İbrahimov ile birlikte
 |
| Başbakan
 | Otkir Sultanov Şevket Mirziyoyev
 |
| Yerine geldiği | Ergaş Şoismatov
 |
| Yerine gelen | Aşilbay Ramatov
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | Abdulla Nigmatoviç Aripov 24 Mayıs 1961 Taşkent, Özbekistan SSC, SSCB
 |
| Partisi
 | Özbekistan Liberal Demokrat Partisi
 |
| Bitirdiği okul
 | Taşkent Bilgi Teknolojileri Üniversitesi
 |
| Dini
 | İslam
 |

**Abdulla Nigmatoviç Aripov** (Özbekçe: Abdulla Nigʻmatovich Oripov, Rusça: Абдулла Нигматович Арипов; d. 24 Mayıs 1961, Taşkent) Özbekistan Başbakanı. 14 Aralık 2016'dan beri görevdedir. Özbekistan Liberal Demokrat Partisi üyesi. 2002-2012 yılları arası ve 2016 yılında Başbakan Yardımcısı olarak görev yaptı.

## Kariyeri

30 Mayıs 2002'de Özbekistan Başbakan Yardımcısı, Bilişim ve Telekomünikasyon Teknolojileri Kompleksi Başkanı ve Özbekistan İletişim ve Enformasyon Dairesi Genel Müdürü olarak atanmıştır. Ardından Ekim 2009'dan itibaren Sosyal Alan, Bilim, Eğitim, Sağlık, Kültür'ü denetledi ve BDT ortaklarıyla olan temaslardan sorumlu oldu. 4 Şubat 2005'te Aripov başbakan yardımcısı olarak atandı. Daha sonra Ağustos 2012'deki bir kabine değişikliğinde Bilgi Sistemleri ve Telekomünikasyon Kompleksi Başkanı olarak atandı. 4 Şubat 2005 tarihinde Başbakan Yardımcılığına getirildi. Ardından Ağustos 2012'de yapılan bir değişikliğe, Bilgi Sistemleri ve Telekomünikasyon Kompleksi Başkanlığına getirildi.

Eylül 2016'da yine Başbakan Yardımcısı olarak atandı.

12 Aralık 2016'da iktidar partisi tarafından başbakanlık ɡörevine aday gösterildi. 14 Aralık'ta Oliy Majlis'in ortak oturumunda başbakan olarak onaylandı ve Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev tarafından yemin ettirildi. 15 Aralık'ta kabinesini kurdu. 17 Ağustos 2024'te, Taliban'ın 2021'de geri dönmesinden bu yana Afganistan'ı ziyaret eden en yüksek devlet ɡörevlisi olarak başkent Kabil'e gitti.

## Kişisel yaşamı

Evli ve beş kız çocuğu sahibidir.

## Kaynakça
# Yemen Arap Cumhuriyeti

| Yemen Arap Cumhuriyetiالجمهورية العربية اليمنية (Arapça) *al-Jumhūriyyah al-‘arabiyyah al-Yamaniyyah* |
| --- |
| 1962-1990 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **Millî marş** "Toprağa Barış" (1962-1978)

---

إرادة أمة *'Iiradat 'Uma* "Bir Ulusun İradesi" (1978-1990) Süre: 1 dakika ve 7 saniye.1:07 |
| Kuzey Yemen'in konumu (kırmızı) |
| Başkent | San'a |
| Resmî dil(ler) | Arapça |
| Resmî din  | İslam |
| Demonim | Yemenli |
| Hükûmet | Üniter İslam cumhuriyeti
* Nâsırcı askerî cunta altında (1962-1967, 1974-1978)
* tek partili otoriter diktatörlük altında (1978-1990)
 |
| Cumhurbaşkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1962-1967  | Abdullah el-Sallal (ilk) |
| • 1967-1974  | Abdul Rahman el-Eryani |
| • 1974-1977  | İbrahim el-Hamdi |
| • 1977-1978  | Ahmed el-Gaşmi |
| • 1978-1990  | Ali Abdullah Salih (son) |

 |
| Başbakan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1962-1963  | Abdullah el-Sallal (ilk) |
| • 1983-1990  | Abdul Aziz Abdul Gani (son) |

 |
| Tarihî dönem | Soğuk Savaş |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuzey Yemen İç Savaşı  | 26 Eylül 1962 |
| • Yemen'in birleşmesi  | 22 Mayıs 1990 |

 |
| Yüzölçümü |
| 136.000 km2 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1970  | 6.000.000 |

 |
| Para birimi | Kuzey Yemen riyali |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Yemen Krallığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Yemen
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Yemen |

**Yemen Arap Cumhuriyeti** (Arapça: الجمهورية العربية اليمنية, romanize: al-Jumhūrīyah al-‘Arabīyah al-Yamanīyah) veya bilindik ismiyle **Kuzey Yemen**, 1962 ile 1990 yılları arasında günümüz Yemen topraklarında var olmuş devlet.

1962 yılında, yeni tahta geçen İmam Muhammed el-Bedir'in yönettiği Yemen Mütevekkili Krallığı askerî bir darbeyle son buldu. 27 Eylül 1962 tarihinde gerçekleşen darbe, Nasırcı, pan Arapçı bir ideoloji doğrultusunda yapıldı ve Yemen Arap Cumhuriyeti ilan edildi. Ancak Muhammed el-Bedir'in Suudi Arabistan'a kaçtıktan sonra ülkenin kuzeyinde direniş örgütlemesiyle beraber 1970'te cumhuriyetçilerin zaferiyle bitecek Kuzey Yemen İç Savaşı patlak verdi.

1974'te ülkede Suudi yanlısı Albay İbrahim el-Hamdi darbe yaptı ve cumhurbaşkanı oldu. Cunta yönetimi altında anayasa askıya alındı. Yönetim hem liberal, hem muhafazakâr bir takım çevrelerce rüşvete son verme ve yönetimin etkililiğini arttırma amacıyla desteklendi. Aşiret birliklerinden biri olan Haşitlerin önderi Abdullah el-Ahmer'e yakın subayları 1975'ten itibaren tasfiye etmeye başladı. Bunun üzerine aşiretlerden gelen tepki 1977'de aşiretlerin önce ülkenin kuzeyini denetim altına aldığı, sonra da el-Hamdi'nin öldürüldüğü bir ayaklanmaya dönüştü.

## Ayrıca bakınız

* Yemen'in birleşmesi
* Yemen Arap Cumhuriyeti cumhurbaşkanı
* Yemen Arap Cumhuriyeti başbakanı
* Yemen Mütevekilî Krallığı

## Kaynakça
# Güney Geçiş Konseyi

Emblem Güney Geçiş Konseyi
**Güney Geçiş Konseyi** (GGK; Arapça: المجلس الانتقالي الجنوبي *al-Majlis al-Intiqālī l-Janūbiyy*) Yemen'de 2017'den 2026'daki dağılışına kadar varlığını sürdüren siyasi ve askeri bir örgüttü. GGK'deki 26 üyenin arasında 5 güney valiliğin valileri ve 2 hükûmet bakanı vardı. Güney Hareketi'nin bir fraksiyonu tarafından kurulmuştur. 2007'de eski başbakan Ali Abdullah Salih tarafından kurulan Güney Hareketi, 1990 öncesinde olduğu gibi Yemen'in güneyinin ülkenin geri kalanından ayrılması için çağrıda bulunup bunun için çalışmıştır.

11 Mayıs 2017'de ilan edilen konseyin başında başkan olarak Aden'in eski valisi Aidarus al-Zoubaidi ve başkan yardımcısı olarak eski devlet bakanı Hani Bin Breik vardı. Konseyin kuruluşu 11 Mayıs'tan bir hafta önce Tarihi Aden Deklarasyonu ile onaylandı. GGK Yemen'in güneyindeki çoğu bölgenin kendi yönetimi altında olduğunu iddia etmiştir.

Ocak 2026'ya gelindiğinde, Yemen hükümetine karşı başarısız bir saldırının ardından, başkent Aden de dahil olmak üzere topraklarının çoğunu kaybetti. Sonuç olarak, Konsey lideri Zoubaidi Birleşik Arap Emirlikleri'ne kaçtı. Konseyin feshi, 9 Ocak'ta Riyad'da bir konferansa katılan üyeler tarafından duyuruldu, ancak bu daha sonra aynı gün bir sözcü tarafından yalanlandı.

## Kaynakça