# Sığır

| Sığır |
| --- |
| Bir inek (İsviçre Braunvieh cinsi), Engadin, İsviçre'de Fuorcla Sesvenna'nın altında. |
| Korunma durumu |
| Evcil hayvan |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Animalia
 |
| Şube: | Chordata
 |
| Sınıf: | Mammalia
 |
| Takım: | Artiodactyla
 |
| Familya: | Bovidae
 |
| Oymak: | Bovini
 |
| Cins: | *Bos* |
| Tür:
 | B. taurus |

 |
| İkili adlandırma |
| Bos taurusLinnaeus, 1758 |
|  |
| Dağılımı |
| Sinonimler |
| * *Bos primigenius taurus*
* *Bos longifrons*
 |

**Sığır** (Latince: *Bos primigenius taurus* veya *Bos taurus*), memeliler (Mammalia) sınıfının, çift toynaklılar (Artiodactyla) takımının, boynuzlugiller (Bovidae) familyasının sığırlar (Bovinae) alt familyasından evcil büyükbaş hayvan. Çoğunlukla evcil olan, kaba ve hantal yapılı, kuyrukları püsküllü, boynuzlu büyükbaş hayvanlardır. Mideleri dört gözlüdür ve geviş getirirler. Üst çenelerinde kesici dişleri bulunmaz. Otları alt çenelerinin dişleriyle keserler. Boynuzları daimidir. Kırıldığında bir daha yeniden çıkmaz. Esas olarak 2 yönde - süt ineği ve etçi sığır olarak yetiştirilir. Sığırlar çiftlik, ahır, ambar, beslenme yeri, yaylak, bozkır, yayla, çayırlık, ova, meralarda; otsu bitkiler, saman balyası, karma yem, silaj, kepekli yemlerle beslenirler.

Boğa damızlık olarak, öküz ise iş ve besi hayvanı olarak kullanılır. Ortalama 800 kg gelebilen öküz, 4500 kg'lık yükü rahatça çekebilir. Traktörün giremediği yerlerde ziraatın temel direğidir. Sığır eti, dana eti ve inek sütü insan için en iyi bir besin kaynağı olduğu gibi derisinden de gön ve kösele yapılır. Boynuz ve kemikleri sanayide, gübresi tarlalarda kullanılır. Yayıldıkları merayı at, keçi ve koyun gibi kuvvetten düşürmez, bilakis düzenli otlayarak ıslahını sağlarlar.

## İsimlendirme

İnek
Hereford ırkı bir boğa
Sığır kelimesi, halk arasında geniş manada geviş getiren, etinden, sütünden ve hizmet hayvanı olarak faydalanılan *büyükbaş* evcil hayvanlar için kullanılır. Dar manada ise, evcilleştirilen ve etinden, sütünden veya gücünden faydalanılan ve birçok soyu üretilen *evcil boğa*dır (*Bos taurus*).

Sığırın doğumundan altı aylığa kadar olan erkek ve dişi yavrularına *buzağı* veya *süt danası*; altı aylıktan bir yıllığa kadar olan erkek ve dişi yavrularına *dana*; boğaya gelmemiş, 1-2 yaşında dişi sığır ya da buzağıdan büyük, ortalama 12 aylıktan ilk buzağısına sahip oluncaya kadarki dönemdeki dişi sığıra *düve*; bir yıllıktan babalık dönemine kadar erkeklerine *tosun*; damızlık erkeğine *boğa*; yavrulayan dişiye *inek*; iğdiş edilmiş erkeğine *öküz* denir.

## Evcilleştirilme

Arkeolojik ve genetik veriler, sığırların ilk olarak yaklaşık 10.500 yıl önce yabani yaban öküzünden (*Bos primigenius*) evcilleştirildiğini göstermektedir. İki ana evcilleştirme alanı vardı: Biri Yakın Doğu'da (özellikle Orta Anadolu, Levant ve Batı İran), taurin hattını ortaya çıkardı ve ikincisi, şimdi Pakistan olan bölgede, indisin hattına yol açtı. Modern mitokondriyal DNA varyasyonu, taurin hattının, Mezopotamya'nın üst kesimlerinde, şu anda Türkiye'nin güneydoğusundaki Çayönü Tepesi ve şu anda Suriye'nin kuzeyinde bulunan Dja'de el-Mughara köylerinin yakınında evcilleştirilen 80 kadar az yaban öküzünden kaynaklanmış olabileceğini gösteriyor.

## Ayrıca bakınız

* Sığır ırkları listesi
* Davar
* Sığır devirme

## Kaynakça

### Kitap

* *Hayvanlar Ansiklopedisi*. Parıltı Yayıncılık. 2013. ss. 165-166. ISBN 978-605-100-090-9.

 Alt familya: Sığırlar** (Bovinae)**

Bu şablon nesli tükenmiş türleri içermemektedir.

 Oymak: **Boselaphini**

|  |  |
| --- | --- |
| *Boselaphus* | Nilgai (*B. tragocamelus*)
 |
| *Tetracerus* | Dört boynuzlu antilop (*T. quadricornis*)
 |

 Oymak: **Bovini**

|  |  |
| --- | --- |
| *Bizon* | Amerika bizonu (*B. bison*) • Avrupa bizonu (*B. bonasus*)
 |
| *Bubalus* | Asya mandası (*B. bubalis*) • Ova anoası (*B. depressicornis*) • Cüce bufalo (*B. mindorensis*) • Dağ anoası (*B. quarlesi*)
 |
| *BOS* | Gaur (*B. gaurus*) • Banteng (*B. javanicus*) • Tibet sığırı (*B. mutus*) • Boz sığır (*B. sauveli*) • Macar grisi (sığır) (*B. primigenius*)
 |
| *Pseudonovibos* | Yılan yiyen sığır (*P. spiralis*)
 |
| *Pseudoryx* | Saola (*Pseudoryx nghetinhensis*)
 |
| *Syncerus* | Afrika mandası (*S. caffer*)
 |

 Oymak: **Strepsicerotini**

|  |  |
| --- | --- |
| *Taurotragus* | Dev boğa antilobu (*T. derbianus*) • Bayağı eland (*T. oryx*)
 |
| *Tragelaphus* | Nyala (*T. angasii*) • Bongo (*T. eurycerus*) • Küçük kudu (*T. imberbis*) • Buşbok (*T. scriptus*) • Marşbok (*T. spekeii*) • Büyük kudu (*T. strepsiceros*)
 |