Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dmitri Muratov

| Dmitri Muratov |
| --- |
| 2018 |
| Doğum | 29 Ekim 1961 Kuybişev, Rusya SFSC, Sovyetler Birliği |
| Mezun olduğu okul(lar) | Samara Devlet Üniversitesi |
| Uğraş | Gazeteci, |
| Ödüller | Dostluk Nişanı Onur Nişanı Légion d'honneur 2021 Nobel Barış Ödülü |
|  |

**Dmitri Andreyeviç Muratov** (Rusça: Дмитрий Андреевич Муратов; d. 29 Ekim 1961), Rus gazeteci, Novaya Gazeta gazetesinin kurucusu ve genel yayın yönetmenidir. 2021 Nobel Barış Ödülü'nü, "demokrasinin ve kalıcı barışın ön koşulu olan ifade özgürlüğünü koruma çabaları" nedeniyle Maria Ressa ile birlikte aldı.

Muratov, demokrasi yanlısı *Novaya Gazeta* gazetesini 1993 yılında elliden fazla gazeteciyle birlikte kurdu. 1995'ten 2017'ye kadar gazetenin genel yayın yönetmenliğini yaptı ve 2019'da tekrar bu görevi üstlendi. Gazete, yolsuzluklar ve insan hakları ihlalleri gibi hassas konularda yaptığı haberlerle tanınmaktadır. Genel yayın yönetmeni olarak Anna Politkovskaya'nın Putin yönetimini mercek altına alan makalelerini yayımladı. Gazetecileri Koruma Komitesi'ne göre Muratov, "bugün Rusya'da ulusal etkiye sahip tek gerçek eleştirel gazetenin" yaratılmasına yardımcı oldu. Gazetesi ayrıca Çeçenya ve genel olarak Kuzey Kafkasya'daki çalkantılı durumlara ışık tutmada da etkili olmuştur.

## Yaşamı

Muratov 30 Ekim 1961'de Sovyetler Birliği'nin Kuybişev kentinde doğdu. Samara Devlet Üniversitesi Filoloji Fakültesi'nde öğrenim gördü. Öğrenciliği sırasında gazeteciliğe başladı. Bir süre Sovyet ordusunda görev yaptıktan sonra 1987 yılında *Voljski Komsomolets* gazetesinde muhabirliğe başladı. 1993'te elliden fazla arkadaşı ile birlikte gazeteden ayrılarak Muhalif Novaya Gazeta gazetesinin kurdu. Gazete, yayımladığı araştırmacı gazetecilik çalışmalarıyla, Çeçenistan'daki savaş sırasında özel haberleriyle tanındı. Muratov, ilk Çeçen savaşında bölgede muhabirlik yaptı.

Muratov, 2007 yılında Gazetecileri Koruma Komitesi (CPJ) tarafından Uluslararası Basın Özgürlüğü Ödülü ile, 2010 yılında Fransa'nın en yüksek nişanı olan Légion d'honneur ile ödüllendirildi. 2021 Nobel Barış Ödülü "demokrasi ve basın özgürlüğünün giderek zor şartlarla karşı karşıya kaldığı dünyada bir ideal için mücadele eden tüm gazetecileri temsil ettikerli için" Filipinli gazeteci Maria Ressa ile birlikte Muratov'a verilmiştir.

Eylül 2023 yılında Putin tarafından ''yabancı ajan'' ilan edildi.

## Kaynakça
# Ales Byalyatski

| Ales Viktaravich Bialiatski |
| --- |
| Bialiatski, 2015 |
| Doğum | 25 Eylül 1962 Vyartsilya, Karelya Özerk SSC, Rusya SFSC, SSCB |
| Evlilik | Natallia Pinçuk |
| Ödüller | Right Livelihood Award (Doğru Yaşam Ödülü) (2020) Nobel Barış Ödülü (2022) |
|  |

**Ales Viktaravich Bialiatski** (Belarusça:  Алесь Віктаравіч Бяляцкі) (25 Eylül 1962) Belaruslu demokrasi yanlısı aktivist ve düşünce mahkûmu. 1980'lerin başından itibaren Belarus'un bağımsızlığı ve demokratikleşmesi için faaliyetlerde bulunmuştur. Viasna İnsan Hakları Merkezi ve Belarus Halk Cephesinin kurucu üyelerinden olan Bialiatski aynı zamanda ülkesinin muhalefetinin Koordinasyon Konseyinin üyesidir. The New York Times tarafından "Doğu Avrupa'daki insan haklarının bir ayağı olarak nitelendirilmiştir.

Bialiatski'nin Belarus'ta insan haklarını savunması ona çok sayıda uluslararası ödül kazandırdı. Václav Havel İnsan Hakları Ödülü 2013 yılında ilk olarak Bialiatski'ye verildi. 2020 yılında yaygın olarak "Alternatif Nobel Ödülü" olarak bilinen Right Livelihood Award (Doğru Yaşam Ödülü)'nü kazandı. 2022 yılında ise Nobel Barış Ödülüne layık görüldü.

## Kaynakça
# Memorial (kuruluş)

| Memorial Мемориал |
| --- |
| Kuruluş | 28 Ocak 1989 |
| Kapanış | 28 Aralık 2021 |
| Tür | Sivil toplum kuruluşu |
| Amaç | İnsan hakları |
| Konum | * Moskova, Rusya
 |
| Resmî site |  |

**Memorial** (Rusça: Мемориал), Rusya merkezli bir insan hakları örgütüdür. Örgüt, 28 Ocak 1989 tarihinde Sovyetler Birliği döneminde kurulmuş olup Rusya'nın en eski insan hakları örgütlerinden biridir. Merkezi bir kuruluştan ziyade bir hareket olan Memorial, Rusya'da 50'den fazla kuruluşu ve Ukrayna, Almanya, İtalya, Belçika ve Fransa dahil olmak üzere diğer ülkelerde 11 kuruluşu kapsamaktadır. Bağlı grupların odak noktaları bölgeden bölgeye farklılık gösterse de, insan hakları, geçmişi belgeleme, gençleri eğitme ve siyasi baskı kurbanlarını anma günleri konusunda benzer endişeleri paylaşmaktadırlar.

Memorial, Özellikle Stalin dönemde Sovyetler Birliği'nde işlenen insanlığa karşı suçların kayıt altına alınmasını amaçlayan Memorial International ile özellikle modern Rusya'daki ve çevresindeki çatışma bölgelerindeki insan haklarının korunmasına odaklanan Memorial İnsan Hakları Merkezi olmak üzere iki ayrı tüzel kişilikten oluşmaktadır.

## Kapatılması

Rus yabancı ajan yasasının Temmuz 2012'de kabul edilmesinden sonra Memorial, artan bir hükûmet baskısı altına girdi. 21 Temmuz 2014'te Memorial İnsan Hakları Merkezi, Adalet Bakanlığı tarafından "yabancı ajan" ilan edildi. Daha Sonra Kasım 2015'te Sankt-Peterburg Memorial'daki Araştırma ve Bilgi Merkezi'ne ve 4 Ekim 2016'da Memorial International'ın kendisine de uzatıldı.

28 Aralık 2021'de Rusya Yüksek Mahkemesi, Memorial International'ın yabancı ajan yasasını ihlal ettiği gerekçesiyle kapatılmasına karar verdi. Memorial İnsan Hakları Merkezi'nin 29 Aralık 2021'de Moskova Şehir Mahkemesi tarafından kapatılmasına karar verildi ve devlet savcıları tarafından yabancı ajan yasasını ihlal etmek ve terörizm ve aşırılığı desteklemekle suçlandı. Aynı gün, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Rusya'ya Memorial'ın davanın sonuçlanmasına kadar zorla kapatılmasını durdurması talimatını veren bir geçici tedbir uyguladı.

2026 yılında Memorial'ın Alman ve İsviçre tüzel kişilikleri Rusya'da "istenmeyen kuruluşlar" ilan edildi.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Adler, Nanci (1993). *Victims of Soviet terror: the story of the Memorial movement*. Praeger. ISBN 0275945022.
* Cathy Merridale (2000), *Night of Stone: Death and Memory in Russia*, Granta publishers: London
* Anne Applebaum (2003), *Gulag: A History of the Soviet camps*, Allen Lane: London

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Memorial ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site
# Sivil Özgürlükler Merkezi (insan hakları örgütü)

| Sivil Özgürlükler Merkezi |
| --- |
|  |
| Tür | İnsan hakları örgütü |
| Amaç | İnsan hakları grubu |
| Merkez | Kiev, Ukrayna |
| Başkan | Oleksandra Matviichuk |
| Resmî site | ccl.org.ua/en/ |

**Ukrayna Sivil Özgürlükler Merkezi** (Ukraynaca: **Центр Громадянських Свобод**, romanize: **Tsentr Hromadyansʹkykh Svobod**) önde gelen Ukraynalı avukat Oleksandra Matviichuk tarafından yönetilen bir insan hakları kuruluşudur. 2007 yılında kurulmuştur, amacı Ukrayna hükûmetine ülkeyi daha demokratik hale getirmesi için baskı yapmaktır. Kuruluş, 2022 Nobel Barış Ödülü'ne, Ales Byalyatski ve Rus kuruluşu Memorial ile birlikte layık görülmüştür.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmi internet sitesi
* NobelPrize.org'da Sivil Özgürlükler Merkezi
# Nihon Hidankyo

**Japonya A ve H-Bombası Mağdurları Örgütleri Konfederasyonu** (*日本原水爆被害者団体協議会, Nihon gensuibaku higaisha dantai kyōgi-kai*), 1956 yılında *Hibakusha* tarafından Japon hükümetine mağdurlara desteği artırması için baskı yapma ve hükümetlere nükleer silahların kaldırılması için lobi yapma hedefleri doğrultusunda kurulan bir gruptur.

Örgütün faaliyetleri arasında tanık ifadesi sağlamak, kamuya açık çağrılar yapmak ve Birleşmiş Milletler de dahil olmak üzere çeşitli uluslararası örgütlere küresel nükleer silahsızlanmayı savunmak için her yıl delegasyonlar göndermek yer almaktadır.

Bu örgüt, "nükleer silahlardan arınmış bir dünya elde etme çabaları ve tanık ifadeleriyle nükleer silahların bir daha asla kullanılmaması gerektiği ile ilɡili" çabalarından dolayı 2024 Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Nihon Hidankyō
* HIBAKUSHA – Atom Bombası Kurtulanları
* Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon'un Açıklamaları
# Nergis Muhammedi

| Nergis Muhammedi |
| --- |
|  |
| Doğum | 21 Nisan 1972 Zencan, İran |
| Uğraş | İnsan hakları aktivisti |
| Ödüller | Alexander Langer Ödülü (2009) Andrei Sakharov Ödülü (2018) Nobel Barış Ödülü (2023) |
|  |

**Nergis Safiye Muhammedi**, (Farsça: نرگس صفیه محمدی; d. 21 Nisan 1972), İran Azerisi insan hakları aktivisti ve gazeteci. Nobel Barış Ödülü sahibi Şirin Ebadi'nin başkanlığını yaptığı İnsan Hakları Savunucuları Merkezi'nin başkan yardımcısıdır.

Kendisi İran'da başörtüsüne karşı kitlesel feminist sivil itaatsizliğin sesli bir savunucusu ve 2023'te hazırlanan başörtüsü ve iffet programının sesli bir eleştirmenidir. Mayıs 2016'da Tahran'da "ölüm cezasının kaldırılması için kampanya yürüten bir insan hakları hareketi" kurmak ve yürütmek suçundan 16 yıl hapis cezasına çarptırıldı. 2020'de serbest bırakıldı, ancak 2021'de hapishaneye geri gönderildi ve o zamandan beri tutuklu kadınlara yönelik tacize ilişkin raporlar verdi.

Ekim 2023'te hapishanedeyken, "İran'da kadınlara yönelik baskıya karşı ve herkes için insan hakları ve özgürlüğü destekleme mücadelesi nedeniyle" 2023 Nobel Barış Ödülü ve Olof Palme Ödülü'ne layık görüldü. İran Dışişleri Bakanlığı Muhammedi'ye ödül verilmesi kararını kınadı.

## Kaynakça

 Wikimedia Commons'ta **Nergis Muhammedi** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
# Olof Palme Ödülü

Olof Palme (1984)
**Olof Palme Ödülü**, İsveç eski Başbakanı Olof Palme'nin anısını yaşatmak amacıyla 6 Şubat 1987 yılında kurulan uluslararası bir insan hakları ve barış ödülüdür. Ödül, Olof Palme'nin ailesi ve Sosyal Demokrat Parti Yürütme Komitesi tarafından onun anısını onurlandırmak için kurulan Olof Palme Uluslararası Anlayış ve Ortak Güvenlik Anma Fonu (İsveççe: Olof Palmes minnesfond för internationell förståelse och gemensam säkerhet) tarafından verilmektedir. Ödül, bir berat ve 100.000 ABD dolarından oluşmaktadır.

Ödül, her yıl, Olof Palme'nin yaşam felsefesine uygun olarak, ırkçılık karşıtlığı, insan hakları, demokrasi ve sosyal adalet, barış ve ortak güvenlik alanlarından birinde üstün katkılarda bulunan, baskıya, insan hakları ihlallerine ve adaletsizliğe karşı mücadele eden bir veya daha fazla kişiye veya kurumlara verilmektedir.

## Ödül kazananlar

Olof Palme Ödülü'nü kazananların listesi ve özet gerekçeleri Olof Palme Anıt Fonu sayfasında yayınlanmaktadır. Buna göre yıllara göre ödül kazananların isimleri şöyledir:

* 1987 – Cyril Ramaphosa
* 1988 – Javier Pérez de Cuéllar liderliğindeki Birleşmiş Milletler Barış Gücü
* 1989 – Vaclav Havel
* 1990 – Harlem Désir ve SOS Racisme
* 1991 – Uluslararası Af Örgütü
* 1992 – Arzu Abdullayeva ve Anahit Bayandour
* 1993 – Saraybosna Öğrencileri
* 1994 – Wei Jingsheng
* 1995 – El Fetih Gençliği, İşçi Partisi Genç Liderliği ve Şimdi Barış
* 1996 – Bruce Harris liderliğindeki Casa Alianza
* 1997 – Salima Ghezali
* 1998 – Eski Yugoslavya'da bağımsız medya; Sırbistan'dan Veran Matic, Bosna-Hersek'ten Senad Pecanin ve Hırvatistan'dan Victor Ivancic tarafından temsil edildi.
* 1999 – İsveçli ırkçılık karşıtı Kurdo Baksi, Björn Fries ve Klippan'daki Ebeveynler Grubu.
* 2000 – Bryan Stevenson
* 2001 – Fazle Hasan Abed
* 2002 – Hanan Aşravi
* 2003 – Hans Blix
* 2004 – Lüdmila Alekseyeva, Sergej Kovaljov, Anna Politkovskaya
* 2005 – Ang San Su Çi (Daw Aung San Suu Kyi)
* 2006 – Kofi Annan ve Mossad Muhammed Ali
* 2007 – Parvin Ardalan
* 2008 – Dr. Denis Mukwege
* 2009 – Carsten Jensen
* 2010 – Eyad El Sarraj
* 2011 – Lydia Cacho ve Roberto Saviano
* 2012 – Radhia Nasraoui ve Waleed Sami Abu al-Khair
* 2013 – Rosa Taikon
* 2014 – Xu Youyu
* 2015 – Gideon Levy ve Mitri Raheb
* 2016 – Spyridon Galinos ve Giusi Nicolini
* 2017 – Hédi Fried ve Emerich Roth
* 2018 – Daniel Ellsberg
* 2019 – David Cornwell (yazar John le Carré olarak da bilinir)
* 2020 – Black Lives Matter Global Network Foundation (Black Lives Matter Küresel Ağ Vakfı)
* 2022 – Patricia Gualinga
* 2023 – Marta Chumalo, Eren Keskin ve Narges Mohammadi
* 2024 – Bellingcat
* 2025 – Utøya

## Kaynakça
# SOS Racisme

**SOS Racisme**, 1984'te kurulan Fransız ırkçılık karşıtı sivil toplum kuruluşu. Kuruluşun İspanyol versiyonu, Barselona'da kurulan *SOS Racismo*dur.

## Tarihçe

SOS Racisme, Fransız Sosyalist Partisi (Parti Socialiste) ile çok yakındır. Partinin bazı önemli üyelerinin yanı sıra diğer sol hareketlerden insanlar örgütün kuruluşuna katkı sağladı. Birlik, kardeşliğin yol gösterici ilkesi olarak sarı zemine siyah renkle yazılan "Arkadaşıma dokunma!" (*Touche pas à mon pote!*) cümlenin bulunduğu logoyla temsil edilmektedir. Bu slogan, Ekim 1984 yılında, örgütün oluşturulma sürecinde kabul edildi.

Gerçekten de, 1980'lerde ırkçı motifli cinayetlerin gittikçe artması, güvenlik güçlerinin kusurlu davranışları ve eylemleri Fransa'daki sol kamuoyunda kıpırdanmalara yol açtı. Siyasi tavır ve eğilimlerin bir kenara bırakılmasıyla 15 Ekim 1984'te kurulan örgütün kurulma süreci boyunca PS'nin yüksek kademelerinden destek almasına 1984-1992 yılları arasında örgütün başkanlık görevini yürüten Avrupa Parlamentosu milletvekilliği görevinde bulunmuş Harlem Désir örnek verilebilir. Ondan boşalan koltuğa seçilen 1992-1999 yılları arasında başkanlık görevini sürdüren Fodé Sylla ise PS'nin bir üyesiydi. Onu izleyen Malek Boutih ise 1985-1992 yılları arasında PS'de başkan yardımcılığı yapmıştı. 2003 yılında, PS'nin gençlik kollarında görev alan Dominique Sopo örgütün başkanlığına geldi.

## Etkinlikler

Örgütün ana hedefi, ırk ayrımcılığına karşı mücadele etmektir. İnsanlar arasında eşitlik ve dayanışmayı sağlamak gibi temel bir amaca sahiptir. Eylemleri de somut olaylar etrafında bu ilkeler için düzenlenmektedir. Ayrıca toplum düzeni ve hukuk açısından yaşanan ayrımcılık örneklerini protestosu, kamuoyunda yoğun bir şekilde yer almaktadır. Örgüt, eylemlerinde müziğe ve görsel unsurlara öncelik vererek, özellikle liseliler arasında ve mahallelerde çalışarak sonuca varmaya çalışmaktadır. SOS Racisme, ırk ayrımcılığını ve ırklar arası çifte standardı bularak ortaya çıkarmak için bir test yöntemi kullanır. Örneğin, bir işe yapılan başvuruları kabul ederken, başvuru sahiplerinin isimlerinde biri Fransız kökenli, diğeri ise bir göçmen kökenli insanı seçerek ırk ayrımcılığını teşhis etmeye çalışır.

Örgüt ayrıca 2002 yılında, UEJF adlı bir Yahudi öğrenci örgütü ile ortaklaşa yayınlanan bir kitapta antisemitizmi kınadı.

## Eleştiriler

Birçok yönüyle sağ kesim tarafından şiddetli eleştiriye maruz kalan SOS Racisme, PS'nin göçmen politikalarını yaymak amacıyla PS'nin kuklası olarak kurulduğu iddiasıyla kınanmıştır.

## Bibliyografya

* Juhem, Philippe, SOS-Racisme Histoire d'une mobilisation « apolitique », Contribution à une analyse des transformations des représentations politiques après 1981, décembre (1998) Thèse consacrée a SOS-Racisme 3 Mayıs 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Serge Malik, *L'Histoire secrète de SOS-Racisme*; Albin Michel, 1990; 185 p., ISBN 2-226-04818-9

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* (Fransızca) Resmi sitesi 28 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Bryan Stevenson

Bryan Stevenson (2012)
**Bryan Stevenson** (d. 14 Kasım 1959, Milton, Delaware ), Amerikalı bir avukat, insan hakları savunucusu ve aktivisti. New York Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nde hukuk profesörü ve Eşit Adalet Girişimi'nin (İngilizcesi: Equal Justice Initiative) kurucusu ve icra direktörüdür.

Stevenson, ceza adaleti sistemindeki yoksul ve azınlık gruplarına yönelik önyargılara karşı mücadele etmesiyle tanınır. Özellikle çocukların ölüm cezasına veya şartlı tahliye olmaksızın ömür boyu hapse mahkûm edilmesini yasaklayan Amerika Birleşik Devletleri Yüksek Mahkemesi kararlarının alınmasında önemli rol oynamıştır.

2014 yılında yayımladığı "Just Mercy: A Story of Justice and Redemption" adlı anı kitabında, haksız yere idama mahkûm edilen Walter McMillian ile çalışmasını anlatmıştır. En çok satan kitaplar arasında yer alan bu kitap Time Dergisi tarafından 2014'ün En İyi 10 Kurgusal Olmayan Kitabı'ndan biri olarak adlandırılmış ve 2015'in en iyi kurgusal olmayan kitabı dalında Amerikan Kütüphane Derneği'nin Carnegie Madalyası ve 2015 NAACP İmage Ödülü de dahil olmak üzere çeşitli ödüllere layık görülmüştür. Kitap, 2019 yılında "Just Mercy" adıyla sinemaya da uyarlanmıştır.

Stevenson, Alabama'da Ulusal Barış ve Adalet Anıtı'nın (National Memorial for Peace and Justice) kurulmasına öncülük etmiştir. Bu anıt, 1877 ile 1950 yılları arasında güney eyaletlerinde linç edilen 4.000'den fazla Afrikalı Amerikalının isimlerini onurlandırmaktadır. Ayrıca, Kölelikten Kitle Hapsedilmesine: Miras Müzesi (The Legacy Museum: From Enslavement to Mass Incarceration) adlı müzenin de kurulmasına katkı sağlamıştır.

Stevenson, Harvard Hukuk Fakültesi'nden hukuk doktoru (J.D.) ve John F. Kennedy Yönetim Okulu'ndan Kamu Politikası Yüksek Lisansı (M.P.P.) derecelerine sahiptir. 1985 yılından bu yana Montgomery, Alabama'da ikamet etmektedir.

## Kaynakça
# Hanan Aşravi

| Hanan Aşravi |
| --- |
| Aşravi (2007) |
| Doğum | Hanan Daoud Mikhael 8 Ekim 1946 Nablus, Filistin Mandası |
| Eğitim | Beyrut Amerikan Üniversitesi |
| Uğraş | Siyasetçi, aktivist |
| Din | Anglikan |
| Evlilik | Emile Aşravi |
| Çocuk(lar) | 2 |
|  |

**Hanan Daoud Halil Aşravi** (Arapça: حنان داوود خليل عشراوي ; d. 8 Ekim 1946), Filistinli siyasetçi, düşünür ve aktivist. Birinci İntifada döneminin önde gelen kişileri arasında bulunan Aşravi birçok kez Filistin Yasama Meclisi üyeliğinde bulunmuştur. Filistin'in eski başbakanlarından Selam Feyyad'ın genel başkanlığını yürüttüğü Üçüncü Yol partisi üyesidir. Filistin Ulusal Meclisi'ne seçilen ilk kadın olma unvanına sahiptir.

Aşravi, aralarında Dünya Bankası Orta Doğu ve Kuzey Afrika Şubesi, Birleşmiş Milletler Sosyal Kalkınma Araştırma Enstitüsü ve Uluslararası İnsan Hakları Kurulunun da bulunduğu birçok uluslararası kuruluşta danışman olarak görev yapmaktadır. Yazın alanında lisans ve yüksek lisans diplomasını Beyrut Amerikan Üniversitesi'nden almıştır.

## Kaynakça
# Hans Blix

Hans Blix, 2002
**Hans Blix**, *(d. 28 Haziran 1928, Uppsala, İsveç)* Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun İsveçli eski başkanı.

Kariyerine, 1980 yılında Irak'ın Osirak Nükleer Santrali'ni denetleyerek başlayan, 1981-1997 yılları arasında merkezi Viyana'da bulunan Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'nun başkanlığını yürüten Blix, Körfez Savaşı ve Irak Savaşı öncesinde gündeme gelen bir isimdi.

Blix 2004 yılı şubat ayında, İngiliz yayın kuruluşu BBC'ye verdiği bir mülakatla gündeme geldi.

BBC'ye yaptığı açıklamalarda kitle imha silahlarıyla ilgili olarak Saddam Hüseyin rejimine yöneltilen suçlamaların Amerika Birleşik Devletleri ve İngiltere tarafından fazlasıyla dramatize edildiğini 8 Kasım 2002 tarihli 1441 sayılı BM Güvenlik Konseyi kararının meşru bir zemin oluşturmadığını dile getirmiştir.

## Ayrıca bakınız

* Bush-Aznar gizli görüşmesi
# Lüdmila Alekseyeva

**Lüdmila AlekseyevaLüdmila Mihaylovna Alekseyeva** (Rusça: Людми́ла Миха́йловна Алексе́ева, Rusça telaffuz: [lʲʊˈdmʲilə ɐlʲɪˈksʲeɪvə], d. 20 Temmuz 1927 — ö. 8 Aralık 2018), Rus yazar, tarihçi ve insan hakları aktivistidir.

## Yaşamı ve kariyeri

Sosyal yardım çalışmaları yapan aktivizm grubu "Moskova Helsinki Watch Group" kurucu üyesidir. Alekseyeva son dönem Sovyet Tarihi konusunda uzman bir isimdi. Strateji-31 protestolarına aktif olarak katılan Lüdmila Alekseyeva 20 Temmuz 1927'de Yevpatorya, Kırım Özerk Bölgesi, Sovyetler Birliği'nde doğmuştur.

Moskova Devlet Üniversitesi Tarih Bölümü'nden mezun oldu ve tarih öğretmenliği yaptı. 1960'larda Sovyetler Birliği'nde muhalif hareketin önemli bir üyesi olarak tanındı ve 1976'da Moskova Helsinki Grubu'nu kurdu. Bu grup, Sovyetler Birliği'nin Helsinki Nihai Senedi kapsamında üstlendiği insan hakları taahhütlerini denetlemek amacıyla faaliyet gösterdi. Aktivizmi nedeniyle 1977'de sürgün edilen Alekseyeva, ABD'ye yerleşerek mücadelesine devam etti.

Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından 1993'te Rusya'ya dönen Alekseyeva, 1996 yılında Moskova Helsinki Grubu'nun liderliğini yeniden üstlendi ve özellikle Vladimir Putin yönetiminde artan baskılara karşı mücadele etti. Politik baskılar, Çeçenistan savaşları ve sivil toplum üzerindeki kısıtlamalar gibi konularda çalışmalar yürüttü. Protesto gösterilerine katılması ve gözaltına alınması, onun sarsılmaz adanmışlığını sembolize etti. Uluslararası alanda birçok ödül alan Alekseyeva, insan haklarını savunma konusundaki kararlılığıyla tanınır. Mirası, insan hakları savunucuları için hâlâ ilham kaynağı olmaya devam ediyor.

## Ölümü

Rus aktivist, yazar ve tarihçi Lüdmila Alekseyeva 8 Aralık 2018'de Moskova'da 91 yaşında ölmüştür.

## Kazandığı ödüller

Lüdmila Alekseyeva insan hakları alanındaki çalışmalarından dolayı şu ödül ve armağanlara layık görüldü:

* 2004 - Olof Palme Ödülü
* 2005 - Rusya Yahudi Toplulukları Federasyonu Yılın Kişisi Ödülü
* 2007 - Fransız Onur Nişanı (Ordre National de la Légion d'honneur)
* 2009 - Federal Almanya Cumhuriyeti Liyakat Nişanı (Großes Verdienstkreuz der Bundesrepublik Deutschland)
* 2009 - Sakharov Düşünce Özgürlüğü Ödülü
* 2012 - Terra Mariana Haçı Nişanı (3. sınıf)
* 2015 - Václav Havel İnsan Hakları Ödülü
* 2017 - Rusya Federasyonu Devlet Ödülü

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Lüdmila Alekseyeva ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Lyudmila Alexeyeva's blog on LiveJournal
* The Alexeyeva File, National Security Archive Electronic Briefing Book, 20 July 20121 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Schepp, Matthias (4 Haziran 2010). "Rights in Russia: Putin pushes new law to curtail opposition". *Der Spiegel*. 4 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi9 Aralık 2018.
* IMDb'de Alexeyeva in the 2011 four-part British documentary television series *Putin, Russia and the West*
# Anna Politkovskaya

| Anna Politkovskaya Анна Политковская |
| --- |
| 2005 yılında Leipzig, Almanya'da bir röportaj sırasında Politkovskaya |
| Doğum | Anna Stepanovna Mazepa (Ukraynaca: Га́нна Степа́нівна Мазе́па) 30 Ağustos 1958(1958-08-30) New York, ABD |
| Ölüm | 7 Ekim 2006 (48 yaşında) Moskova, Rusya |
| Meslek | Gazeteci, yazar |
| Milliyet | Rus |
| Vatandaşlık | Rusya, Amerika Birleşik Devletleri |
| Dönem | 1982-2006 |
| Konu | Siyaset, basın özgürlüğü, insan hakları, sosyal sorunlar |
| Önemli eser | Putin's Russia |
| Önemli ödülleri | Küresel İnsan Hakları Gazetecilik Uluslararası Af Örgütü Ödülü 2001  |
|  |

**Anna Stepanovna Politkovskaya** (Rusça:*Анна Степановна Политковская*); (d. 30 Ağustos 1958 — ö. 7 Ekim 2006) Rus gazeteci ve yazar.

Putin'in Çeçenlere karşı yürüttüğü savaşa karşı olması ve bu savaşı **Kirli Savaş** olarak nitelendirmesi ve aynı adlı bir kitap yayımlaması ile ünlüdür. Bu görüşleri yüzünden sık sık eleştirilere uğramış, Beslan Okul baskını'na giderken uçakta zehirlenmiş, birkaç defa öldürülmek istenmiş ve 7 Ekim 2006'da evinin asansöründe ölü bulunmuştur.

Olayın avukatlığını ünlü İnsan hakları savunucusu Stanislav Markelov üstlenmiştir ve istihbaratçı Aleksandr Litvinenko, Politkovskaya'nın ölümünün en çok üzerine gidenlerdendir.

Novaya gazetesinde çalışan yazar, Rus hükûmeti ve güvenlik birimleri tarafından sürekli Çeçen yanlısı olmakla eleştiriliyordu.

Edward Snowden, ölümünün arkasında Federal Güvenlik Servisi olduğunu iddia etmiştir.

## Kitapları

* Politkovskaya, Anna (2003) *A Dirty War: A Russian reporter in Chechnya* 27 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Politkovskaya, Anna (2003) *A Small Corner of Hell: Dispatches from Chechnya* 2 Haziran 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Politkovskaya, Anna (2004) *Putin's Russia* 28 Kasım 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Kaynakça