Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu
 International Atomic Energy Agency (İngilizce)|  |
|  |
| Kısaltması | IAEA |
| Kuruluşu | 29 Temmuz 1957 |
| Türü | Kurum |
| Yasal durumu | Etkin |
| Merkezi |  Viyana, Avusturya |
| Başkanı |  Rafael Grossi |
| Websitesi | Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu |

**Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu** "UAEK" veya **Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı** (İngilizce: *International Atomic Energy Agency* IAEA), 175 ülkenin yer aldığı, Birleşmiş Milletler bünyesinde faaliyet gösteren bağımsız, uluslararası bilim ve teknoloji temelli bir organizasyon olup 29 Temmuz 1957 tarihinde kurulmuştur. Nükleer bilim ve teknolojinin barışçıl amaçlarla kullanılması ve planlanmasında üye ülkelere destek sağlamaktadır. Nükleer güvenlik standartlarını hazırlamaktadır. Bünyesindeki denetim mekanizması ile ülkelerin taahhütlerini yerine getirip getirmediklerini kontrol etmektedir.

  Üye Ülkeler   Üyelik onaylandı (Yeni üye)    Üyelikten geri çekildi   Üye olmayan Ülkeler
1957 yılında Birleşmiş Milletler sistemi içinde özerk bir örgüt olarak kuruldu. Kendi kuruluş antlaşmasıyla yönetilmesine rağmen örgüt hem Birleşmiş Milletler Genel Kurulu hem de Güvenlik Konseyine rapor verir. Merkezi, Avusturya-Viyana'daki BM Ofisi'ndedir.

2005 Nobel Barış Ödülü, Uluslararası Atom Enerji Ajansı (UAEA) ve Kurumun Mısırlı başkanı Muhammed el-Baradey'e verilmiştir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Muhammed el-Baradey

El-Baradai (2007)
**Muhammed el-Baradai**, (Arapça: محمد مصطفى البرادعى‎; d. 17 Haziran 1942, Kahire), Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) eski Başkanı, 2005 Nobel Barış Ödülü sahibi bir hukukçu. Haziran'daki 2013 Mısır Askerî darbesi sonrası, Mısır'ın geçici Devlet Başkan Yardımcısı seçildiyse de, 14 Ağustos 2013'te görevinden istifa ettiğini açıkladı.

## Hayatı

Muhammed el-Baradai, hukuk eğitimini Kahire Üniversitesi'nde 1962'de tamamladıktan sonra New York Üniversitesi'nde uluslararası hukuk doktorası yaptı. Doktora eğitimi sürerken, 1964'te BM'de Mısır Daimi Temsilciliği'nde görev yapmaya başlayan Baradai, 1974-78 yılları arasında Mısır Dışişleri Bakanı'nın özel yardımcısı olarak çalıştı. 1980'de diplomatlık görevini bırakarak Birleşmiş Milletler Eğitim ve Araştırma Enstitüsü'nde Uluslararası Hukuk Programı'nın yönetti, UAEA Başkanlığını 1997'de İsveçli Hans Blix'ten devraldı.

2005 yılında "Nükleer enerjinin askeri amaçlar için kullanımını engellemeye yönelik çabalarından dolayı" Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.

14 Ağustos 2013 tarihinde Mısır ordusunun sivil halka karşı kanlı müdahalesinden sonra istifa ettiği bildirildi.

Baradai 19 Ağustos 2013 tarihinde Viyana'ya giderken, hakkında daha sonra Mısır cunta yönetimi tarafından, "ulusal emanete ihanet" suçlamasıyla dava açıldı.

## Kaynakça
# Grameen Bank

Grameen Bankası'nın Bangladeş'in başkenti Dakka'daki binası
**Grameen Bank**, 1976 yılında yoksulları girişimci yapmak amacıyla Muhammed Yunus tarafından Bangladeş'te kurulmuş olan banka. Bugün için, 81 ülkede faaliyet göstermektedir. Kurucusu Muhammed Yunus'la birlikte 2006 yılı Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür.

## Kaynakça
# Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli

Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli|  |
| Kısaltması | IPCC |
| Kuruluşu | 1988 |
| Türü | Panel |
| Yasal durumu | Etkin |
| Merkezi | Cenevre, İsviçre |
| Başkanı |  Hoesung Lee |
| Ana kuruluşu | Dünya Meteoroloji Örgütü ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı |
| Websitesi | ipcc.ch |

**Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli** (İngilizce: *Intergovernmental Panel on Climate Change*, kısaca **IPCC**), Birleşmiş Milletlerin iki örgütü Dünya Meteoroloji Örgütü ve Birleşmiş Milletler Çevre Programı tarafından 1988 yılında insan faaliyetlerinin neden olduğu iklim değişikliğinin risklerini değerlendirmek üzere kurulmuştur.

Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli eski ABD Başkan Yardımcısı Al Gore ile birlikte 2007 Nobel Barış Ödülü'nü almıştır.

Panelin işlevi araştırma yapmak veya iklim ya da ilgili olayları izlemek değildir. Panelin başlıca faaliyetlerinden biri Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çevre Konvansiyonu'nun (BMİDÇK)uygulanmasına ilişkin konularda özel raporlar yayımlamaktır. (BMİDÇK zararlı iklim değişikliği olasılığını kabul eden bir anlaşmadır. Anlaşmanın uygulanması sonradan Kyoto Protokolü'nü ortaya çıkarmıştır.) Panel değerlendirmelerini ağırlıklı olarak emsal taramaya ve yayınlanmış bilimsel literatüre dayandırır. Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli yalnızca Dünya Meteoroloji Örgütü ve BM Çevre Programı üyelerine açıktır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Liu Xiaobo

| Liu Xiaobo |
| --- |
| 刘晓波 |
| Liu Xiaobo'nun portresi |
| Doğum | 28 Aralık 1955(1955-12-28) Çangçun, Jilin, Çin |
| Ölüm | 13 Temmuz 2017 (61 yaşında) Shenyang, Liaoning, Çin |
| Milliyet | Çinli |
| Eğitim | Jilin Üniversitesi Pekin Normal Üniversitesi |
| İşveren | Oslo Üniversitesi, Hawaii Üniversitesi Columbia Üniversitesi |
| Ödüller | 2010 Nobel Barış Ödülü |
|  |

**Liu Xiaobo** (Çince (basitleştirilmiş): 刘晓波; Çince (geleneksel): 劉曉波; pinyin: *Liú Xiǎobō*; d. 28 Aralık 1955, Çangçun, Jilin, Çin- ö. 13 Temmuz 2017), Çinli entelektüel ve insan hakları savunucusu. 2010 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görülmüştür.

Liu Xiaobo hem Jilin Üniversitesi hem de Pekin Normal Üniversitesi mezunudur.

Liu Xiaobo, Çin'de demokrasi, insan hakları savunucularının önde gelen isimlerinden biri oldu. Muhalif görüşleri ve faaliyetleri nedeniyle birçok kez hapis yattı. ABD'de bulunmasına rağmen 1989'da ülkesine dönüp 1989 Tiananmen Meydanı Olayları'na da katıldı. Özgür Çin PEN Merkezi'nin 2003 yılından bu yana başkanlığını yapan Liu Xiaobo; 8 Aralık 2008 tarihinde 303 Çinli entelektüelle (aydın, akademisyen, hukukçu ve işçiler) beraber imzaladığı Çin'in demokratikleşmesini öneren "08 Sözleşmesi" sebebiyle gözaltına alınmış, 23 Haziran 2009 tarihinde de 11 yıl hapis cezası alarak hapise girmiştir. Liu Xiaobo, Nobel Barış Ödülü'nü hapishanedeyken kazanmıştır.

Nobel Komitesi tarafından 2010 yılında Nobel Barış Ödülü'ne layık görülen Xiaobo'nun bu ödülü almasının gerekçesi, “Çin'deki temel insan hakları için yürüttüğü şiddet karşıtı ve uzun soluklu mücadelesi” olarak belirtilmiştir.

Liu Xiaobo halihazırda siyasi tutuklu olarak Liaoning eyaletine bağlı Jinzhou yerleşiminde bulunan bir hapishanede yatmaktaydı.

13 Temmuz 2017 tarihinde Çin'in Shenyang şehrinde karaciğer kanseri nedeniyle 61 yaşında öldü.

## Ayrıca bakınız

 Wikimedia Commons'ta Liu Xiaobo ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

* Çin'de insan hakları

## Galeri

* Hong Kong Paydaşlar Derneği, Liu Xiaobo'nun serbest bırakılmasını talep etmek için Merkez Halk Hükümeti İrtibat Ofisi'ne bir Noel geçit töreni düzenledi
* ABD Temsilcisi Chris Smith, Çinli insan hakları aktivistleri Yang Jianli, Fang Zheng, Chen Guangcheng ve diğerleri ile birlikte, Liu Xiaobo'nun Nobel Barış Ödülü'nün beşinci yıldönümünü anmak için Capitol Hill'de bir basın toplantısı düzenledi. (9 Aralık 2015)
* Liu Xiaobo, 2010 yılında Nobel Barış Ödülü'nü kazandıktan sonra, Hong Kong halkı, Pekin makamlarından Liu Xiaobo'yu serbest bırakmasını ve ödülü almak için yurtdışına gitmesine izin vermesini talep etti
* 1 Temmuz Geçit Töreni
* Hong Kong, Pekin'in Liu Xiaobo'nun temyiz başvurusunu reddetmesini protesto etti, Liu Xiaobo'nun derhal serbest bırakılmasını talep etmek için yürüdü, 11 Şubat 2010
* Hong Kong'daki 1 Temmuz geçit töreni "bir Liu Xiaobo'yu içeri kilitlendi ve binlerce Liu Xiaobo dışarı çıktı!"

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Official Nobel Page for Liu Xiaobo 10 Ekim 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Collection of news articles about Liu Xiaobo 13 Ekim 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., via *China Digital Times*
# Ellen Johnson Sirleaf

| Ellen Johnson-Sirleaf |
| --- |
|  |
| Liberya Devlet Başkanı
 |
| **Görev süresi** 16 Ocak 2006 - 22 Ocak 2018
 |
| Başkan yardımcısı | Joseph Boakai
 |
| Yerine geldiği | Gyude Bryant
 |
| Yerine gelen | George Weah
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 29 Ekim 1938 Monrovia, Liberya
 |
| Partisi
 | Birlik Partisi
 |

**Ellen Johnson-Sirleaf** (d. 29 Ekim 1938, Monrovia, Liberya), Liberyalı siyasetçidir. Afrika ülkesi Liberya'da 2005 ile 2018 yılları arasında devlet başkanlığı makamında bulunan Johnson-Sirleaf devlet başkanlığı seçimini kazanarak Afrika'da halk oyu ile seçilmiş ilk kadın devlet başkanı olmuştur.

35 yıllık çalışma hayatı boyunca Liberya Ekonomi Bakanı, Liberya Kalkınma ve Yatırım Bankası Başkanlığı; Dünya Bankası, HSBC, Citibank gibi kurumlarda yöneticilik yaptı. IMF, Afrika Kalkınma Bankası, Dünya Bankası gibi kurumlarda Liberya temsilcisi olarak bulundu.
1992-1997 yılları arasında Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı'nın Afrika bürosunda 5 yıl çalıştı.

1997 genel seçiminde başkanlığa aday olarak 13 aday arasında ikinci oldu. 2005 yılında gerçekleştirilen devlet başkanlığı seçimlerinde yeniden aday olan Johnson-Sirleaf, söz konusu seçimlerde ikinci tura kalmış, ikinci turda eski futbolcu George Weah'a üstünlük sağlayarak ülkenin halk tarafından seçilen ilk kadın devlet başkanı olarak makama gelmiştir. 2011 yılında yapılan seçimlerden de birinci çıkan Johnson-Sirleaf, ikinci bir altı yıllık süreç için daha makama seçilmiştir.

Devlet başkanlığı görevini 22 Ocak 2018 tarihine kadar sürdüren Johnson-Sirleaf, söz konusu tarihte 2017 seçimlerinin galibi olan Weah'a makamını devrederek makamdan ayrılmıştır.

Kamu Yönetimi alanında Harvard Üniversitesi'nden yüksek lisans derecesi sahibi olan Ellen Johnson-Sirleaf'ın dört oğlu ve altı torunu vardır.

## Eleştiriler

2014 yılında üvey oğlu Fombah Sirleaf ve güvenlik teşkilatının dahil olduğu bir adli soruşturmaya müdahale etmekle suçlandı. Adalet Bakanı Christiana Tah, Başkan Sirleaf'i Temmuz 2014'te yetkisiz bir otel baskınında NSA tarafından Koreli işadamlarının yasadışı paralarına el konulmasına ilişkin cezai soruşturmaya müdahale etmekle suçlayarak Ekim 2014'te istifa etti.

### Paradise Papers

Kasım 2017'de Uluslararası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu tarafından yürütülen soruşturmada Sirleaf, Paradise Papers iddialarında adı geçen politikacılar arasında gösterilmiştir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Ellen Johnson Sirleaf ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Leymah Gbowee

| Leymah Roberta Gbowee |
| --- |
|  |
| Doğum | 1 Şubat 1972 |
| Milliyet | Liberya |
| Din | Lütercilik |
|  |

**Leymah Roberta Gbowee** (d. 1 Şubat 1972) Liberyalı barış eylemcisi ve kadın barış hareketi lideridir. 14 yıl süren Liberya İç Savaşı'nda, şiddet içermeyen, barışçıl eylemler yaparak dikkat çekmiştir. Yaptığı eylemlerle 2003 yılında ikinci Liberya iç savaşını bitirmiştir. 2011 yılı Nobel Barış Ödülünü, Liberya'nın ve Afrika'nın ilk kadın başkanı Ellen Johnson Sirleaf ve Yemenli kadın hakları savunucusu ve demokrasi eylemcisi Tevekkül Karman ile birlikte paylaşmışlardır.

## Eserleri

* *Mighty Be Our Powers: How Sisterhood, Prayer, and Sex Changed a Nation at War*, Beast Books (13 Eylül 2011), ISBN 978-0-9842951-5-9

## Dış bağlantılar

* WIPSEN-Africa 18 Eylül 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* WIPNET
* Masters program alumni profile 17 Eylül 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Ubben Lecture at DePauw University; February 15, 2012 30 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Leymah Gbowee 6 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at *Women, War & Peace* at PBS
* Leymah Gbowee Discusses Women, War & Peace on Tavis Smiley'12 Eylül 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., 'WNET*, full video of 5 October 2011 interview*
* Leymah Gbowee to Address International Educators Conference - NAFSA
* Interview with Leymah Gbowee in SGI Quarterly "Unleashing the Power of Women"

## Kaynakça
# Tevekkül Karman

| Tevekkül Karman |
| --- |
| Tevekkül Karman (2012) |
| Doğum | توكل كرمان 7 Şubat 1979 Taiz, Yemen |
| Milliyet | Yemenli |
| Vatandaşlık | Yemen Türkiye |
| Uğraş | Gazeteci |
| Siyasi parti | Al-Islah |
| Din | İslam |
| Evlilik | Muhammed Al-Nehmi |
| Çocuk(lar) | 4 |
| Ödüller | Nobel Barış Ödülü (2011) |
|  |

**Tevekkül Karman** (d. 7 Şubat 1979), Yemenli gazeteci, siyasetçi ve insan hakları aktivistidir. Arap Baharı'nın bir parçası olan 2011 Yemen ayaklanmasının uluslararası kamuoyuna dönük yüzü oldu. Yemen halkı tarafından kendisine "Demir Kadın" ve "Devrimin Anası" adı verildi. 2011 yılında Nobel Barış Ödülünü Ellen Johnson Sirleaf ve Leymah Gbowee ile birlikte aldı. Böylece Nobel Ödülünü alan ilk Yemenli, ilk Arap kadın ünvanının yanı sıra, bu ödülü alan ikinci Müslüman ve en genç kadın oldu.

Karman, Yemenli bir gazeteci, politikacı ve uzun süredir Al-İslah partisinin üyesi ve 2005 yılında kurulan "Zincirleri Olmayan Kadın Gazeteciler" grubunun kurucularındandır. 2012 yılında Türkiye Cumhuriyeti Vatandaşlığına kabul edilerek **Tevekkül Karman** adını almıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmi Nobel Ödülü Sayfasında9 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Kailash Satyarthi

Kailash Satyarthi (2015)
**Kailash Satyarthi** (d. 11 Ocak 1954), Nobel ödülü sahibi Hindu aktivisttir. 1980'de Bachpan Bachao Andolan'ı kurmuştur. Çalışmalarından dolayı 2014 yılında Pakistanlı Malala Yousafzai ile Nobel Ödülü almayı hak kazanmıştır.
# Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü

Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü 2016 yılının Mart ayındaki Viyana'yı ziyareti.
**Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü** (Arapça: الرباعي التونسي للحوار الوطني, Fransızca: Quartet du dialogue national), 2011'deki Yasemin Devrimi'nin ardından Tunus'ta çoğulcu bir demokrasinin kurulması çabalarının merkezinde yer alan dört kuruluştan oluşan gruptur.

Dörtlü, 2013 yazında kuruldu. 9 Ekim 2015'te 2015 Nobel Barış Ödülü'nün sahibi oldu.

Ulusal Diyalog Dörtlüsü, Tunus sivil toplumunda yer alan şu dört kuruluştan oluşur:

* Tunus Genel İşçi Sendikası (UGTT, *Union Générale Tunisienne du Travail*)
* Tunus Sanayi, Ticaret ve El Sanatları Konfederasyonu (UTICA, *Union Tunisienne de l'Industrie, du Commerce et de l'Artisanat*)
* Tunus İnsan Hakları Birliği (LTDH, *La Ligue Tunisienne pour la Défense des Droits de l'Homme*)
* Tunus Barolar Birliği (*Ordre National des Avocats de Tunisie*)

## Kaynakça

* Wikimedia Commons'ta Tunus Ulusal Diyalog Dörtlüsü ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Juan Manuel Santos

| Juan Manuel Santos |
| --- |
|  |
| Juan Manuel Santos, 2018
 |
| 32. Kolombiya Devlet Başkanı
 |
| **Görev süresi** 7 Ağustos 2010 - 7 Ağustos 2018
 |
| Yerine geldiği | Álvaro Uribe
 |
| Yerine gelen | Iván Duque
 |
| Kolombiya Ulusal Savunma Bakanı
 |
| **Görev süresi** 19 Temmuz 2006 - 18 Mayıs 2009
 |
| Başkan | Álvaro Uribe
 |
| Yerine geldiği | Camilo Ospina Bernal
 |
| Yerine gelen | Freddy Padilla de León (Geçici) |
| Kolombiya Maliye ve Kamu Kredileri Bakanı
 |
| **Görev süresi** 7 Ağustos 2000 - 7 Ağustos 2002
 |
| Başkan | Andrés Pastrana Arango
 |
| Yerine geldiği | Juan Camilo Restrepo Salazar
 |
| Yerine gelen | Roberto Junguito Bonnet
 |
| Kolombiya Dış Ticaret Bakanı
 |
| **Görev süresi** 18 Kasım 1991 - 7 Ağustos 1994
 |
| Başkan | César Gaviria
 |
| Yerine geldiği | Yeni makam
 |
| Yerine gelen | Daniel Mazuera Gómez
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | Juan Manuel Santos Calderón 10 Ağustos 1951 Bogotá, Kolombiya
 |
| Partisi
 | Liberal Parti (2005'ten önce) Ulusal Birlik Sosyal Partisi (2005–günümüz) |
| Evlilik(ler)
 | Silvia Amaya Londoño (Boşandı) María Clemencia Rodríguez Múnera (1987–günümüz) |
| Çocuk(lar)
 | Martín María Antonia Esteban
 |
| Bitirdiği okul
 | Kansas Üniversitesi Londra Ekonomi Okulu Harvard Üniversitesi
 |
| Dini
 | Roma Katoliği
 |
| Ödülleri
 | Nobel Barış Ödülü (2016)
 |
| İmzası
 |  |

**Juan Manuel Santos Calderón** (d. 10 Ağustos 1951, Bogotá), Kolombiyalı siyasetçidir. 7 Ağustos 2010 tarihinden beri Kolombiya Devlet Başkanı olarak görev yapmaktadır. Daha önce Dış Ticaret, Maliye Bakanı ve Millî Savunma Bakanı olarak görev yaptı.

1991 yılında devlet başkanı Cesar Gaviria idaresi sırasında Dış Ticaret Bakanı oldu. 1992 yılında dört yıllık bir süre için Ticaret ve Kalkınma VII Birleşmiş Milletler Konferansı Başkanı olarak atandı. 1999 yılında Latin Amerika ve Karayipler (ECLAC) Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Komisyonu Başkanı olarak atandı ve 2001-2002 dönemi için Corporación Andina de Fomento (CAF) Direktörü olarak görev yaptı.

20 Haziran 2010 tarihinde yapılan seçimlerinde ikinci turda Kolombiya Başkanı seçildi.

Kolombiya Devrimci Silahlı Güçleri (FARC) gerillalarıyla Kolombiya arasında süren 52 yıllık iç savaşı sonlandırma çabaları nedeniyle 2016 yılı Nobel Barış Ödülü'nün sahibi oldu.

## Ailesi

Kolombiya'nın önde gelen ailelerinden birinin bir üyesidir. Onun büyük amcası Eduardo Santos 1938 yılından 1942'ye kadar Kolombiya Başkanı ve ülkedeki gazete El Tiempo'nun sahibi ve müdürüydü. Babası Enrique Santos Castillo gazetesi editörü olarak 50 yıl çalıştı. Kuzeni Francisco Santos ülkenin Başkanı olarak Alvaro Uribe'nin iki dönem boyunca Başkan Yardımcısı olarak görev yaptı.

Maria Clemencia "Tutina" Rodriguez ile evlidir. Martín, Maria Antonia ve Esteban isimli üç çocukları vardır.

## Kaynakça
# Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması için Uluslararası Kampanya

**Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması İçin Kampanya**, 2007'de Melbourne, Avustralya'da kurulan ve Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması'nın uygulanması için çalışan küresel sivil toplum koalisyonu. 2017 Nobel Barış Ödülü'nün sahibidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Nükleer Silahların Tamamen Ortadan Kaldırılması için Uluslararası Kampanya ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site5 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Denis Mukwege

Denis Mukwege, 2018
**Denis Mukwege** (/mʊkˈweɪɡi/; d. 1 Mart 1955), Kongolu jinekolog ve pentekostal papazdır. Silahlı isyancılar tarafından tecavüze uğrayan kadınların tedavisinde uzmanlaştığı Bukavu'daki Panzi Hastanesi'ni kurmuş ve çalışmaktadır.

Mukwege ve Iraklı Yezidi insan hakları aktivisti Nadia Murad, "cinsel şiddetin bir savaş silahı olarak kullanılmasına son verme çabaları"ndan dolayı birlikte Nobel Barış Ödülü'ne layık görüldü.

Mukwege, İkinci Kongo Savaşı'ndan beri tecavüze uğrayan binlerce kadına tedavi etti, bazıları bir kereden fazla, 17 saatlik çalışma günlerinde günde on operasyon gerçekleştirdi. The Globe and Mail'e göre Mukwege "muhtemelen tecavüz yaralanmalarını onarma konusunda dünyanın önde gelen uzmanıdır". 2013 yılında "savaş zamanı cinsel şiddetten kurtulan kadınları iyileştiren ve kök nedenleri hakkında konuşan cesur çalışmaları”ndan dolayı Doğru Geçim Ödülü aldı.

## Kariyeri

Mukwege, Belçika'daki eğitiminden döndükten sonra, Lemera Hastanesinde çalışmaya devam etti. Birinci Kongo Savaşı başladıktan sonra, şiddet olayları nedeniyle Bukavu'ya döndü ve 1999 yılında Panzi Hastanesi'ni kurdu. Yapısı esas olarak İsveç Hristiyan yardım kuruluşları ve İsveç Uluslararası Kalkınma İşbirliği Ajansı tarafından finanse edildi. İsveç Pentekostal Misyonu kalkınma işbirliği örgütü PMU'dan destek almaya devam etti.

Kuruluşundan bu yana, Panzi Hastanesi 82.000'den fazla karmaşık jinekolojik hasarı ve travması olan hastayı tedavi etmiştir. Tahmini yaralanmaların %60'ı cinsel şiddetten kaynaklanmıştır. O zamandaki hastaların çoğu çatışma bölgelerinden geliyordu. Mukwege hastalarının hastaneye bazen çıplak, genellikle korkunç durumda nasıl geldiğini anlattı. 1990'ların sonlarında farklı silahlı gruplar arasındaki çatışmalarda genital hasarın bir savaş silahı olarak kullanıldığını gözlemlediğinde, Mukwege kendini kadına yönelik cinsel şiddet mağdurlarına yardım etmek için rekonstrüktif cerrahiye adadı. Alman Tıbbi Misyon Enstitüsü (DIFAEM) Mukwege'in fon ve ilaçlarla çalışmasını destekliyor.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Denis Mukwege ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Dünya Gıda Programı

Dünya Gıda Programı|  |
|  |
| Kuruluşu | 19 Aralık 1961 |
| Türü | WFP |
| Yasal durumu | Etkin |
| Merkezi | Roma, İtalya |
| Başkanı | David Beasley |
| Websitesi | Dünya Gıda Programı |

**Dünya Gıda Programı** (World Food Programme, WFP), Birleşmiş Milletler'in gıda yardım programı ve açlıkla mücadele ile gıda güvenliği alanında dünyanın en büyük insani yardım kuruluşudur. WFP'ye göre 2019 yılında 88 ülkeden 97 milyon insana yardım ulaştırıldı. WFP'nin amacı savaş, doğal afet, kıtlık ve benzeri acil durumlarda insanlara gıda desteği yapmak. Birleşmiş Milletler Kalkınma Grubu'nun bir üyesi ve yürütme kurulunun parçasıdır. WFP için 2030 yılında kadar Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri arasında da olan açlığa son vermek öncelikli hedeftir. WFP 2020 yılında yaptığı çalışmalarla Nobel Barış Ödülünü kazandı.

## Tarihçe

WFP, 1960 yılında gerçekleşen Gıda ve Tarım Örgütü konferansından sonra ABD Food For Peace programının direktörü George McGovern'ın önerisiyle kuruldu. WFP ilk çalışmalarını 1963 yılında deneysel amaçlarla gerçekleştirdi ve Sudan'daki Wadi Halfa'da halka gıda yardımı yaptı. 1965 yılından itibaren Dünya Gıda Programı kalıcı olarak çalışmaya devam etti.

## Kaynakları

WFP çalışmalarını hükûmetler, şirketler ve özel bağışçılardan elde ettiği kaynaklarla finanse ediyor. 2018 yılındaki toplam finansmanı 7,2 milyar ABD dolarıydı ve bunun en büyük bağışçıları ABD (2,5 milyar dolar) ve AB (1,1 milyar dolar) idi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Dünya Gıda Programı2 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Abiy Ahmed Ali

| Abiy Ahmed Ali Amharca: ዐቢይ አህመድ አሊ Oriya: *Abiyyii Ahimad Alii* |
| --- |
|  |
| 2025'te Abiy
 |
| Etiyopya Başbakanı
 |
| **Görevde** |
| **Makama geliş** 2 Nisan 2018
 |
| Cumhurbaşkanı | Mulatu Teshome Sahle-Work Zewde Taye Atske Selassie
 |
| Yerine geldiği | Hailemariam Desalegn
 |
| 3. Etiyopya Halk Devrimci Demokratik Cephesi Başkanı
 |
| **Görevde** |
| **Makama geliş** 27 Mart 2018
 |
| Yerine geldiği | Hailemariam Desalegn
 |
| Oromo Demokratik Partisi Başkanı
 |
| **Görevde** |
| **Makama geliş** 22 Şubat 2018
 |
| Yerine geldiği | Lemma Megersa
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 15 Ağustos 1976 Beshasha, Jimma Zone, Sosyalist Etiyopya
 |
| Partisi
 | Oromo Demokratik Partisi
 |
| Organizasyon
 | Etiyopya Halk Devrimci Demokratik Cephesi
 |
| Evlilik(ler)
 | Zinash Tayachew
 |
| Bitirdiği okul
 | Microlink Bilgi Teknolojileri Koleji (BA) Greenwich Üniversitesi (MA) Ashland Üniversitesi (MBA) Addis Ababa Üniversitesi (PhD) |
| Ödülleri
 | Nobel Barış Ödülü 2019
 |
| Askerî hizmeti
 |
| Bağlılığı
 |  Etiyopya |
| Branşı
 | Etiyopya Ordusu
 |
| Hizmet yılları
 | 1991–2010
 |
| Rütbesi
 |  Yarbay
 |
| Birimi
 | Ordu Sinyal Kolordusu
 |
| Çatışma/savaşları
 | Etiyopya İç Savaşı Birleşmiş Milletler Ruanda Yardım Misyonu Eritre-Etiyopya Savaşı
 |

**Abiy Ahmed Ali** (Amharca: አብይ አህመድ አሊ, Oromca: *Abiyyi Ahimad Alii*; d. 1976, Beshasha), Etiyopyalı siyasetçi. Abiy, Etiyopya'da 2 Nisan 2018 tarihinden bu yana başbakanlık makamında bulunmaktadır.

Ülkesi ile komşu ülke Eritre arasındaki sınır çatışmasını çözmedeki etkinliği nedeniyle 2019 yılında Nobel Barış Ödülü'nü almaya hak kazandı.

2008-2010 arasında Bilgi Ağı Güvenliği Ajansı başkanlığını yürüten Abiy, 2015 ile 2016 yılları arasında hükûmette yer alarak Bilim ve Teknoloji Bakanlığı görevini üstlenmiştir. Abiy, 27 Mart 2018 tarihinden bu yana da Etiyopya Halk Devrimci Demokratik Cephesi'nin liderliğini yürütmektedir.

Ülke genelinde yaşanan huzursuzluk ve gösteriler sonucu 11 Mart 2018 tarihinde istifa eden dönemin başbakanı Hailemariam Desalegn'nin ardından 2 Nisan 2018 tarihinde başbakanlık makamına getirilmiştir.

## Kaynakça