Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2. binyıl

Çağdaş tarihte, Gregoryen takvimindeki anno Domini veya Common Era'nın ikinci milenyumu, 1001'den 2000'e (11. ila 20. yüzyıllar) yayılan geçmiş milenyumdur.

## Yüzyıllar ve onyıllar

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **11. yüzyıl** | 1000'ler
 | 1010'lar
 | 1020'ler
 | 1030'lar | 1040'lar
 | 1050'ler
 | 1060'lar | 1070'ler
 | 1080'ler | 1090'lar
 |
| **12. yüzyıl** | 1100'ler | 1110'lar
 | 1120'ler
 | 1130'lar | 1140'lar
 | 1150'ler
 | 1160'lar | 1170'ler
 | 1180'ler | 1190'lar
 |
| **13. yüzyıl** | 1200'ler | 1210'lar
 | 1220'ler
 | 1230'lar | 1240'lar
 | 1250'ler
 | 1260'lar | 1270'ler
 | 1280'ler | 1290'lar
 |
| **14. yüzyıl** | 1300'ler | 1310'lar
 | 1320'ler
 | 1330'lar | 1340'lar
 | 1350'ler
 | 1360'lar | 1370'ler
 | 1380'ler | 1390'lar
 |
| **15. yüzyıl** | 1400'ler | 1410'lar
 | 1420'ler
 | 1430'lar | 1440'lar
 | 1450'ler
 | 1460'lar | 1470'ler
 | 1480'ler | 1490'lar
 |
| **16. yüzyıl** | 1500'ler | 1510'lar
 | 1520'ler
 | 1530'lar | 1540'lar
 | 1550'ler
 | 1560'lar | 1570'ler
 | 1580'ler | 1590'lar
 |
| **17. yüzyıl** | 1600'ler | 1610'lar
 | 1620'ler
 | 1630'lar | 1640'lar
 | 1650'ler
 | 1660'lar | 1670'ler
 | 1680'ler | 1690'lar
 |
| **18. yüzyıl** | 1700'ler | 1710'lar
 | 1720'ler
 | 1730'lar | 1740'lar
 | 1750'ler
 | 1760'lar | 1770'ler
 | 1780'ler | 1790'lar
 |
| **19. yüzyıl** | 1800'ler | 1810'lar
 | 1820'ler
 | 1830'lar | 1840'lar
 | 1850'ler
 | 1860'lar | 1870'ler
 | 1880'ler | 1890'lar
 |
| **20. yüzyıl** | 1900'ler | 1910'lar
 | 1920'ler
 | 1930'lar | 1940'lar
 | 1950'ler
 | 1960'lar | 1970'ler
 | 1980'ler | 1990'lar
 |
# 1900'ler

19. yüzyıl | **20. yüzyıl** | 21. yüzyıl
**1900'ler** | 1910'lar | 1920'ler | 1930'lar | 1940'lar | 1950'ler | 1960'lar | 1970'ler | 1980'ler | 1990'lar
1900 | 1901 | 1902 | 1903 | 1904 | 1905 | 1906 | 1907 | 1908 | 1909

**Sol yukarıdan, saat yönünde:** Wright kardeşler, 1903'te Kitty Hawk, Kuzey Karolina'ta tasarladıkları benzinli motora sahip uçakları ile, ilk iki insanlı uçuşu başardı; ABD Başkanı William McKinley, 1901'de Panamerikan Fuarı'ndaki seyahati sırasında Leon Czolgosz tarafından süikaste uğradı ve öldü; 1906'da San Andreas Fay Hattı'nda meydana gelen bir deprem, San Francisco'nun çoğunu yok etti ve minimum 3.000 kişiyi öldürdü; Amerika Birleşik Devletleri, Filipin–Amerikan Savaşı'ndan sonra 1902'de Filipinler üzerinde resmî hakimiyet sağladı; Panama Kanalı'nın inşası için ilk kaya taşınımı; 1905'te Tsushima Muharebesi öncesinde Amiral Tōgō Heihachirō, Rus–Japon Savaşı'nın bir parçası olan Japon zaferine ve bunların süper güç olarak kurulmasını sağladı
**1900'ler** ("bin dokuzyüzlü yıllar" da denir), 1 Ocak 1900'de başlayan ve 31 Aralık 1909'da sona eren, Gregoryen takviminin içinde bulunan ve 20. yüzyıl için ilk onyıldır.

Bu onyıl içten yanmalı motor, otomobil seri üretimi ve daktilo kullanımı da dahil olmak üzere birçok yeniliğin uygulamasını gördü. Wright Flyer uçağı, 17 Aralık 1903'te «tüm zamanların ilk uçmayı başaran uçağı» olarak kaydedileceği hava uçuşunu gerçekleştirdi. Reginald Fessenden'in sunuculuğunu yaptığı East Balton, Kanada'daki tüm zamanların ilk radyosu, genel bir izleyici kitlesine eğlence ve müzik yayını sundu. Feminizm Japonya, Bulgaristan, Küba, Rusya ve Peru'da yayılmaya başladı. Bu fikir sonucunda kadınlar da üniversitelere alındı ve 1906'da Finlandiya, kadınlara seçme ve seçilme hakkını tanıdı; böylece kadınlara ilk seçme ve seçilme hakkı tanıyan Avrupa ülkesi oldu.

1903'te Emmeline Pankhurst tarafından Birleşik Krallık'ta Kadınların Sosyal ve Politik Birliği'nin kurulmasıyla Birleşik Krallık ve İrlanda'da süfrajetler yayıldı. Küba İspanya'dan, Bulgaristan Osmanlı'dan, Norveç ise Danimarka'dan bağımsızlığını kazandı. Fas ve Bosna'da yaşanan krizler, I. Dünya Savaşı'na zemin hazırladı. Bu on yıl içinde II. Boer Savaşı, Filipin–Amerikan Savaşı, Rus–Japon Savaşı, Suudi–Raşhidi Savaşı ve Kuveyt–Raşhidi Savaşı yaşandı. Osmanlı İmparatorluğu'nda İttihat ve Terakki'nin baskısıyla 1878'de kaldırılan meşrutiyet yeniden ilan edildi. Fakat 31 Mart Vakası sonucunda II. Abdülhamid tahttan indirildi, yerine V. Mehmed geçti.

## Kaynakça
# 1910'lar

19. yüzyıl | **20. yüzyıl** | 21. yüzyıl
1900'ler | **1910'lar** | 1920'ler | 1930'lar | 1940'lar | 1950'ler | 1960'lar | 1970'ler | 1980'ler | 1990'lar
1910 | 1911 | 1912 | 1913 | 1914 | 1915 | 1916 | 1917 | 1918 | 1919

**1910'lar** ("bin dokuzyüz onlu yıllar" da denir) veya **10'lar** ("onlu yıllar" da denir), 1 Ocak 1910'da başlayan ve 31 Aralık 1919'da sona eren, Gregoryen takviminin içinde bulunan bir onyıldır.

## Yaşanan Olaylar

### Trablusgarp Savaşı

Trablusgarp Savaşı 1911 yılında İtalya Krallığı ve Osmanlı İmparatorluğu arasında patlak veren, günümüz libyasında geçen bir savaştır. İtalya galibiyeti ile sonuçlanmıştır.

### Balkan Savaşları

Balkan savaşları 1. Balkan Savaşı ve 2. Balkan Savaşı şeklinde 2 savaştan oluşur.

### 1. Dünya Savaşı

1.Dünya Savaşı 1914 yılında Alman İmparatorluğu,İtilaf Devletleri ve Fransa, İttifak Devletleri arasında patlak vermiş, 1918 yılında son bulmuştur.

Savaş İttifak devletleri galibiyeti ile sonuçlanmış ve avrupada monarşilerin tümü yıkılmışlardır.

### Bolşevik İhtilali (Ekim Devrimi)

Ekim Devrimi 1917 yılında Rus İmparatorluğunda Komünistlerin ayaklanmasıyla yaşanmış, Rusyanın 1. Dünya Savaşından çekilmesi ve ardından yıkılışı ile sonuçlanan ihtilaldir.

### Türk Kurtuluş Savaşı

Türk Kurtuluş Savaşı 1. Dünya Savaşı ardından Osmanlı İmparatorluğunun İtilaf devletlerince Sevr anlaşması imzalatılıp İngiliz mandası altına sokulması girişimine karşı, Mustafa Kemal Atatürk önderliğinde gerçekleştirilen savaştır. Ankara hükümeti galibiyeti ile sona ermiş ve sonunda Osmanlı İmparatorluğu yıkılıp Türkiye Cumhuriyeti ilan edilmiştir.

## Kaynakça
# 1920'ler

20'lerde(1920'ler)önemli olayların bir montajı.

19. yüzyıl | **20. yüzyıl** | 21. yüzyıl
1900'ler | 1910'lar | **1920'ler** | 1930'lar | 1940'lar | 1950'ler | 1960'lar | 1970'ler | 1980'ler | 1990'lar
1920 | 1921 | 1922 | 1923 | 1924 | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929

**1920'ler** ("bin dokuzyüz yirmili yıllar" da denir) veya **20'ler** ("yirmili yıllar" da denir), 1 Ocak 1920'de başlayan ve 31 Aralık 1929'da sona eren, Gregoryen takviminin içinde bulunan bir onyıldır.
# 1915

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 19. yüzyıl
* **20. yüzyıl 21. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1890'lar
* 1900'ler
* **1910'lar 1920'ler
* 1930'lar
 |
| Yıllar:
 | * 1912
* 1913
* 1914
* **1915 1916
* 1917
* 1918
 |

Çeşitli takvimlerde 1915
| Miladi
 | 1915 *MCMXV* |
| Ab urbe condita
 | 2668
 |
| Asur
 | 6665
 |
| Bahâî
 | 71 – 72
 |
| Bengal
 | 1322
 |
| Berberi
 | 2865
 |
| Birmanya
 | 1277
 |
| Bizans
 | 7423 – 7424
 |
| Budist
 | 2459
 |
| Discordian
 | 3081
 |
| Ermeni
 | 1364 ԹՎ ՌՅԿԴ
 |
| Etiyopya
 | 1907 – 1908
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | 123 – 124
 |
| Hicrî
 | 1333 – 1334
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 5016 – 5017
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1837 – 1838
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1971 – 1972
 |
| Holosen takvimi
 | 11915
 |
| İbrani
 | 5675 – 5676
 |
| İran
 | 1293 – 1 BP – MÖ 1294 BP
 |
| Juche
 | 4
 |
| Kıpti
 | 1631 – 1632
 |
| Kore
 | 4248
 |
| Tayland güneş
 | 2458
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* 13 Ocak - Avezzano'da (İtalya) deprem: 29.800 kişi öldü.
* 15 Ocak - *Saphir* adındaki Fransız denizaltısı Köseburnu önünde batırıldı.
* 19 Ocak - Zeplinlerin kullanıldığı ilk hava saldırısı Almanya tarafından Birleşik Krallık'a yapıldı.
* 17 Şubat - Barbaros Hayreddin ve Turgut Reis muharebe gemileri, savunmaya katılmak üzere Nara'ya geldi.
* 18 Mart - Çanakkale Savaşı başladı.
* 25 Nisan - Çanakkale cephesinde Kara Muharebeleri başladı.
* 6 Mayıs - Rus orduları Van'a girdi.
* 27 Mayıs - 1915'te geçici tehcir yasası yürürlüğe girdi.
* 20 Aralık - Çanakkale'nin Gelibolu Yarımadası'nı ele geçiremeyen İngiliz ve Fransız birlikleri geri çekildi.

## Doğumlar

* 1 Şubat
	+ Stanley Matthews, İngiliz futbolcu (ö. 2000)
	+ Alicia Rhett, Amerikalı oyuncu ve ressam (ö. 2014)
* 13 Mart - Melih Cevdet Anday, Türk şair; tiyatro oyunu, roman, deneme, makale yazarı. (ö. 2002)
* 16 Mart
	+ Besim Tanyel, Türk akademisyen (ö. 1998)
	+ Haldun Taner, Türk yazar (ö. 1986)
* 18 Mart - Fatma Refet Angın, Türkiye Cumhuriyeti tarihinin ilk kadın öğretmenlerinden. (ö. 2010)
* 24 Mart - Gorgeous George, Amerikalı profesyonel güreşçi (ö. 1963)
* 4 Nisan - Lars Ahlin, İsveçli yazar (ö. 1997)
* 6 Nisan - Yusaku Kamekura, Japon grafik tasarımcı (ö. 1997)
* 20 Nisan - Evelyn Scott, Amerikalı oyuncu (ö. 2002)
* 2 Mayıs - Van Alexander, Amerikalı caz müzisyeni ve bestecisi (ö. 2015)
* 9 Haziran - Les Paul, Amerikalı müzisyen (ö. 2009)
* 23 Haziran - Jane Hamilton Hall, Amerikalı fizikçi (ö. 1981)
* 23 Ekim - Bedri Karafakıoğlu, Türk akademisyen. (ö. 1978)
* 7 Aralık - Guido Zappa, İtalyan matematikçi (ö. 2015)
* 20 Aralık - Aziz Nesin, Türk mizah yazarı (ö. 1995)

Doğduğu gün ve ay bilinmeyenler

* Hamiyet Yüceses, Türk Sanat Müziği'nin en önemli seslerinden. (ö. 1996)

## Ölümler

* 19 Ağustos - Tevfik Fikret (d. 1867)
* 10 Ağustos - Henry Moseley (d. 1887)
* 25 Eylül - Albert Malet, Fransız tarihçi (d. 1864)
* 27 Aralık - Remy de Gourmont, Fransız şair (d. 1858)

## 1915 Nobel ödülünü kazananlar

Nobel ödülü madalyası.
* Fizik – William Bragg - Lawrence Bragg
* Kimya – Richard Willstätter
* Tıp –
* Edebiyat – Romain Rolland
* Barış –
# Ab urbe condita

Pacatianus Antoninianus, 248 yılındaki Roma imparatoru Philip'in gaspçısı. Üzerindeki yazılar: ROMAE AETER[NAE] AN[NO] MIL[LESIMO] ET PRIMO, "Bin birinci yılında, ölümsüz Roma için."
Ab urbe condita (anno urbis conditae; kısaca **A. U. C.**, **AUC**, **a.u.c.**; ayrıca "**anno urbis**", kısaca **a.u.**) anlamı "Şehrin (Roma) kuruluşundan bu yana olan" Latince bir deyiştir ki burada şehrin kuruluşu MÖ 753'tür. AUC ise bazı Roma tarihçileri tarafından belirli Roma yıllarını ayırt etmek için kullanılan bir takvim sistemidir. Rönesans editörleri, bazen kitaplarına yayınlanma yıllarını AUC sisteminde yazarlardı, bu da Romalıların AUC sistemini kullandıkları algısını yaratmıştır. Oysaki Roma zamanlarında takvim sistemi bundan çok daha farklıdır.

## Ayrıca bakınız

* Latince deyişler listesi

## Kaynakça
# Asur Takvimi

**Âsur Takvimi**, M.Ö. 4750 yılında başlayan Ay tabanlı bir takvim olup Asur’da inşa edilen ilk tapınaktan esinlenilmiştir. Özellikle Addi Alkhas, Jean Alkhas ve Nimrod Simono tarafından düzenlenen Asur Takvimi için “*Gılgamış’ta*” yayınlanan birtakım makaleler baz alınmıştır. Yeni bir yıl Baharı ilk görüşle başlar. Âsur, yeni yılı hâlen daha her yıl toplanarak, festivallerle kutlanmaya devam etmektedir. M.S. 2025 yılı, Asurlarda 6775 yılına denk gelmektedir.

## Aylar

Asur Takvimi
| MEVSİM
 | AY
 | TRANSLİTERASYON
 | BİLGİ
 | TARAFINDAN KUTSANAN
 | GÜNLER
 | GREGORYEN TAKVİMİ
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| BAHAR
 | Aramice: ܢܝܣܢ | Nisan-Nison
 | Mutluluk Ayı
 | Enlil
 | 31
 | Mart/Nisan
 |
| Aramice: ܐܝܪ | Yaar-Iyar
 | Aşk Ayı
 | Khaya
 | 31
 | Nisan/Mayıs
 |
| Aramice: ܚܙܝܪܢ | Ğziran-Hzirin
 | İnşa Etme Ayı
 | Sin
 | 31
 | Mayıs/Haziran
 |
| YAZ
 | Aramice: ܬܡܘܙ | Tammuz-Tamuz
 | Hasat Ayı
 | Tammuz
 | 31
 | Haziran/Temmuz
 |
| Aramice: ܐܒ/ܛܒܚ | T'dabbağ-Tibbağ
 | Meyve Olgunlaşması Ayı
 | Shamash
 | 31
 | Temmuz/Ağustos
 |
| Aramice: ܐܝܠܘܠ | Elul-Ilul
 | Tohum Yağmurlama Ay
 | Ishtar
 | 30
 | Ağustos/Eylül
 |
| SONBAHAR(GÜZ)
 | Aramice: ܬܫܪܝܢ ܐ | Tişrin I
 | İşleniş Ayı
 | Anu
 | 30
 | Eylül/Ekim
 |
| Aramice: ܬܫܪܝܢ ܒ | Tişrin II
 | Gömülü Tohumun Uyanış Ayı
 | Marduk
 | 30
 | Ekim/Kasım
 |
| Aramice: ܟܢܘܢ ܐ | Kanon I
 | Tasarlama Ayı (Hamilelik)
 | Nergal
 | 30
 | Kasım/Aralık
 |
| KIŞ
 | Aramice: ܟܢܘܢ ܒ | Kanon II
 | Dinlenme Ayı
 | Nasho
 | 30
 | Aralık/Ocak
 |
| Aramice: ܫܒܛ | Şwat (Sebat)-Işwit
 | Sel Ayı
 | Raman
 | 30
 | Ocak/Şubat
 |
| Aramice: ܐܕܪ | Adaar - Odar
 | Kötü Ruhlar Ayı
 | Rokhaty
 | 29
 | Şubat/Mart
 |
# Bahâî takvimi

**Bahâî takvimi,** Bahâîlik dinine özgü bir zaman ölçüm sistemidir ve aynı zamanda "**Badi Takvimi"** veya "**Bahaî Zamanı"** olarak da bilinir. Bu takvim, Bahâî inancına göre 21 Mart 1844'te Bab'ın zuhuruyla başlar ve bu yıl, Bahâî takviminin başlangıç noktasıdır.

## Yapısı ve özellikleri

**Yıl Başlangıcı**: Bahâî yılı, baharın başlangıcına işaret eden Naw-Ruz (Nevruz) günüyle başlar. Bu gün, genellikle 20 veya 21 Mart'a denk gelir.

**Aylar ve Günler**: Bahâî takvimi, her biri 19 günden oluşan 19 aydan meydana gelir. Bu, toplamda 361 gün eder. Geriye kalan 4 veya 5 gün, Ayyám-i-Há olarak adlandırılan özel günlerdir. Bu günler, 26 Şubat - 1 Mart tarihleri arasına denk gelir.

## Ay isimleri

Bahâî aylarının her biri bir erdemi simgeler ve Arapça isimlere sahiptir:

Bahá (Görkem)

Jalál (İhtişam)

Jamál (Güzellik)

‘Azamat (Büyüklük)

Núr (Işık)

Rahmat (Merhamet)

Kalimát (Sözler)

Kamál (Mükemmellik)

Asmá’ (İsimler)

‘Izzat (Yücelik)

Mashíyyat (İrade)

‘Ilm (Bilgi)

Qudrat (Kudret)

Qawl (Söz)

Masá’il (Sorular)

Sharaf (Onur)

Sultán (Sultan)

Mulk (Egemenlik)

‘Alá’ (Yücelik)

## Özel günler

**Naw-Ruz (Nevruz)**: Bahâî yılının ilk günü olup, aynı zamanda bir bahar bayramıdır.

**Ayyám-i-Há**: Bahâî yılının son 4 veya 5 günü olan bu dönem, şenlikler, hediyeleşme ve yardımlaşma zamanıdır.

**Kutsal Günler:** Bahâî takviminde, iş yapmanın yasak olduğu 9 kutsal gün bulunur. Önemli kutsal günlerden bazıları şunlardır:

Ridván Festivali (21 Nisan - 2 Mayıs)

Báb'ın İlanı (23 Mayıs)

Bahá'u'lláh'ın Doğumu (12 Kasım) ve Ölümü (29 Mayıs)

## Takvimin kullanımı

Bahâîler, günlük ibadetlerini ve dini ritüellerini bu takvime göre düzenlerler. Bahâî oruç dönemi de bu takvime göre belirlenir ve bu dönem, 2 Mart - 20 Mart tarihleri arasında, yani ‘Alá’ ayındadır.

Bahâî takvimi, Bahâî inancının ruhani ve kültürel yapısına önemli bir katkı sağlar ve bu inancın öğretileriyle uyumlu bir yaşam biçimini teşvik eder.

## Kaynakça
# Geleneksel Birmanya takvimi

**Birmanya Takvimi** (မြန်မာသက္ကရာဇ်), **Geleneksel Takvimi** veya **Myammar Takvimi**, Birmanya'da kullanılan geleneksel bir güneş takvimidir.

Birmanya takvimi, Birmanya dışında Kamboçya'da, Laos'ta da kullanılmaktadır. Takvim büyük ölçüde Hindu takviminin eski bir versiyonuna dayanıyor, ancak Hint sistemlerinden farklı olarak metonik döngünün bir versiyonunu kullanıyor. Bu nedenle takvim, düzensiz aralıklarla ara aylar ve günler ekleyerek Hindu takviminin yıldız yıllarını metonik döngünün tropik yıllara yakın yıllarıyla uzlaştırmak zorundadır. Takvim, aynı zamanda Pyu dönemi olarak da adlandırılan Sri Ksetra Krallığı'nda MS 640 yılında piyasaya sürüldüğünden beri çeşitli Burma eyaletlerinde sürekli olarak kullanılıyor. Ayrıca, 19. yüzyılın sonlarına kadar Arakan, Lan Na, Xishuangbanna, Lan Xang, Siam ve Kamboçya'nın diğer anakara Güneydoğu Asya krallıklarında resmi takvim olarak kullanıldı. Bugün takvim, Budist takviminin yanı sıra geleneksel sivil takvim olarak yalnızca Myanmar'da kullanılmaktadır. Hâlâ Birmanya Yeni Yılı gibi geleneksel tatilleri ve çoğu doğada Burma Budist olan diğer geleneksel festivalleri işaretlemek için kullanılmaktadır.
# Budist takvimi

**Budist takvimi** (Pali: Sāsanā Sakaraj; Burmaca: သာသနာ သက္ကရာဇ်, [θàðənà θɛʔkəɹɪʔ]; Tayca: พุทธศักราช, rtgs: *phutthasakkarat*, [pʰút.tʰá.sàk.kà.ràːt]), Ay ve Güneş takvimlerini kullanan ve özellikle Hindiçin ülkeleri Kamboçya, Laos, Myanmar ve Tayland ile Sri Lanka'da dini/resmî amaçlarla kullanılan takvim. Bu takvimler ortak bir geçmişe sahip olsalar da, aralarında ayların adlandırılması, döngüler gibi çeşitli konularda farklılıklar vardır.

## Doğruluk

Güneydoğu Asya Budist takvimleri ay aylarını kullanıyor ancak Metonik döngüye (Burma takvimi durumunda, değiştirilmiş bir Metonik döngü üzerine) aylar ve aylar ekleyerek güneş yılına ayak uydurmaya çalışıyorlar. Bununla birlikte, Budist takvimler tarafından tanımlanan güneş yılı, gerçekten ortalama bir tropik yıldan yaklaşık 24 dakika daha uzun bir yıl. Bu nedenle, tüm yıldız tabanlı takvimler gibi, lunisolar takvimler de yavaş yavaş mevsimlerden uzaklaşmaktadır.

Mevsimlere karşı biriken sürüklenme, MS 638'de 22 Mart'ta (vernal equinox yakınında) düşecek olan Yeni Yıl Günü'nün şu anda 2013'te 17 Nisan'da düştüğü anlamına geliyor. Bu sapmayı durdurmak için uluslararası olarak bilinen hiçbir çaba yoktur. Tayland, "Budist Dönemini" Tayland güneş takvimi adı altında Gregoryen takvimine taşıdı. Myanmar'da, Birmanlı takvimciler, Metonik döngüdeki interkalasyon programını periyodik olarak değiştirerek konuyla başa çıkmaya çalıştılar. Bu yaklaşımın önemli bir dezavantajı, gelecekteki takvimlerin birkaç yıl (hatta bir yıl sonra) öncesinde yayınlanmasının mümkün olmamasıdır.

Tayland Budist takvimi
# Ermeni takvimi

**Ermeni takvimi** , Ermenilerin geleneksel takvimidir. Antik Mısır takviminde olduğu gibi "güneş takvimi" esasına dayalıdır.

Takvimde bir yıl, her biri 30 günden oluşan 12 aydan oluşur. Geriye kalan 5 veya 6 gün ise "artık günler" olarak kabul edilir ve bir ay olarak kabul edilmez. Takvimdeki ay isimlerinde Zerdüşti takviminin etkisi görülmektedir ve bu ay isimleri 18. yüzyıla kadar kullanılmıştır.

* 1. Navasard (Eski Persçede "yeni yıl" anlamına gelen "nava sarıda")
* 2. Hori (Gürcücede "iki" anlamına gelen "ori")
* 3. Sahmi (Gürcücede "üç" anlamına gelen "sami")
* 4. Tre (Zerdüşti takviminde "Tir")
* 5. Kaghots ("ekinler ayı";Zerdüşti takviminde "Amerocat")
* 6. Arats
* 7. Mehakan (Perslerde "mihrakana";Zerdüşti takviminde "Mitro")
* 8. Areg ("güneş ayı";Zerdüşti takviminde "Avan")
* 9. Ahekan (Zerdüşti takviminde "Ataro")
* 10. Mareri (belki Eski Persçede "orta yıl" anlamına gelen "maidyairya";Zerdüşti takviminde "Din")
* 11. Margats (Zerdüşti takviminde "Vohuman")
* 12. Hrotits

Bu takvim, efsaneye göre Ermenilerin atası olan Hayk'ın Bel'i yendiği tarih olarak kabul edilen MÖ 2492 yılından itibaren başlar. Ama MS 552 yılından itibaren takvimde yeni bir hesaplama sistemi uygulanmaya başlandı ve bu takvim 574 yılında, Ermeni Kilisesi'nin ruhani lideri Katolikos Movses tarafından resmen kullanıma geçirildiği için "Movses takvimi" olarak adlandırılmaktadır. Movses takvimi MS 551 yılından itibaren başlar.

Ayrıca bir ayda her bir gün için bir gün ismi vardır.

1. Areg (güneş), 2. Hrand, 3. Aram, 4. Margar (peygamber), 5. Ahrank (yarı yanık), 6. Mazdegh, 7. Astghik (Venüs), 8. Mihr (Mithra), 9. Copaber, 10. Murts (zafer), 11. Yerezkan (vahşi), 12. Ani, 13. Parkhar, 14. Vanatur, 15. Aramazd (Ahura Mazda), 16. Mani (başlangıç), 17. Asak, 18. Masis (Ağrı Dağı), 19. Anahit (Anahita), 20. Aragats, 21. Grgur, 22. Korduyk, 23. Tsmag (doğu rüzgarı), 24. Lusnak (yarı ayışığı), 25. Tsron (dağılım), 26. Npat (Apam Napat), 27. Vahagn, 28. Sim (dağ), 29. Varag, 30. Gişeravar
# Etiyopya takvimi

**Etiyopya takvimi** , Etiyopya'da kullanılan temel takvimdir. Etiyopya Hristiyanları için de dini takvim olma özelliği taşır. Mısır takvimi gibi güneş temelli olup Jülyen takvimi gibi her 4 yılda bir artık gün eklenmektedir. Yılbaşı Jülyen takvime göre 29 veya 30 Ağustos'dur. Miladi takvim ve Etiyopya takvimi arasında oluşan 7-8 yıllık fark İsa'nın müjdelenmesinin hesabında olan farklılıklardan oluşur.

Etiyopya'nın Axum kasabasındaki Kuzey Stel Parkı.Kıpti takvimi gibi Etiyopya takviminde de 30 günden oluşan 12 ay ve 5 veya 6 artık gün içeren 13. ay vardır. Etiyopya takviminin başladığı günler Kıpti takvimle aynı olup tek farkları isimlerinin Ge'ez dilinde olmasıdır. 6. artık gün her dört yılda bir Jülyen takvimine göre 29 Ağustos'a eklenmektedir. Bu yüzden Etiyopya yılının ilk günü olan 1 Mäskäräm, miladi takvime göre 1900 ile 2099 yılları arasında 11 Eylül'dür. Miladi artık yıllardaysa 12 Eylül'e düşer.

## Artık yıl devri

4 yıllık devir İncil'i yazan 4 vaizle ilişkilendirilmiştir. Artık yıldan sonra sırayla John yılı, Matthew yılı, Mark yılı ve artık güne sahip olan yıla Luke yılı denir.

4 yıllık devrin gerçekleşmesinde herhangi bir istisna yoktur. Bu açıdan Jülyen takvimine benzemektedir.

## Kaynakça

* "The Ethiopian Calendar", Appendix IV, C.F. Beckingham and G.W.B. Huntingford, *The Prester John of the Indies* (Cambridge: Hakluyt Society, 1961).
* Ginzel, Friedrich Karl, "Handbuch der mathematischen und technischen Chronologie", Leipzig, 3 vol., 1906-1914

## Dış bağlantılar

* Etiyopya tarih çeviricisi
* Tarih çevirici 12 Mayıs 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Fransız cumhuriyetçi takvimi

**Fransız cumhuriyetçi takvimi** (Fransızca: calendrier républicain français) veya diğer adıyla **Fransız devrimci takvimi** (Fransızca: calendrier révolutionnaire français), Fransız Devrimi sırasında oluşturulan, 1793 yılının sonlarından 1805 yılına kadar Fransız hükûmeti ve 1871 yılında 18 günlüğüne Paris Komünü tarafından kullanılan takvimdi.

1794 Fransız Cumhuriyetçi Takvimi, çizer Philibert-Louis Debucourt
Devrimci takvim, kısmen tüm dinî ve kralcı etkileri takvimden kaldırmak için tasarlandı ve Fransa'daki büyük bir ondalıklaştırma girişiminin parçasıydı. Fransa'daki hükûmet kayıtlarında ve Belçika, Lüksemburg ve Hollanda ile Almanya, İsviçre, Malta ve İtalya'nın bazı bölgeleri de dahil olmak üzere Fransız yönetimi altındaki diğer yerlerde kullanıldı.

## Oluşturulması ve kaldırılması

Ulusal Kurucu Meclis ilk başta, Bastille Baskını'nın tarihi olan 14 Temmuz 1789'dan başlayan ve "Özgürlük Çağı"nı vurgulayan yeni bir takvim oluşturmayı amaçladı. Ancak 2 Ocak 1792'de halefi Yasama Meclisi, IV. Özgürlük Yılı'nın bir gün önce başladığına karar verdi ve I. Yıl böylece 1 Ocak 1789'da başladı.

21 Eylül 1792 tarihinde cumhuriyet ilan edildi ve yeni kurulan Ulusal Konvansiyon, 1792'nin Fransız Cumhuriyeti'nin I. Yılı olmasına karar verdi. 2 Ocak 1793'te cumhuriyetin II. Yılı'nın bir gün önce başladığına karar verdi. Ancak Konvansiyon tarafından Ekim 1793'te kabul edilen yeni takvim, 22 Eylül 1792'yi I. Yılın ilk günü yaptı.

Birinci Cumhuriyet, I. Napolyon'un 11 Frimaire XIII. Yıl veya 2 Aralık 1804'te İmparator olarak taç giymesiyle sona erdi. Buna rağmen cumhuriyetçi takvim, Napolyon 1 Ocak 1806 tarihinde kaldırana kadar kullanılmaya devam edildi. Mayıs 1871'de Paris Komünü birkaç hafta Cumhuriyetçi takvimi kullandı.

## Kökeni

### Öncülü

Önde gelen din karşıtlarından ateist Sylvain Maréchal, *Almanach des Honnêtes-gens*'in (Dürüst İnsanların Almanağı) ilk baskısını 1788'de yaptı. Almanaktaki ilk ay "Mars, ou Princeps" (Mart veya Birinci), son ay ise "Février, ou Duodécembre"dı (Şubat veya On İkinci). Ayların uzunlukları Gregoryen takvimindekilerle aynıydı, ancak her ayın 10, 20 ve 30. günleri bir *décade*'ın (on günlük grup) son günü oluyordu. Geleneksel azizler yerine kayda değer kişilere bireysel günler tahsis edildi. Almanak'ın sonraki baskıları cumhuriyetçi takvime dönüşecekti.
# Hindu takvimi

Batı yıllarının 1871-1872'sine karşılık gelen kumaş Hindu takvimi/almanak. Hindistan'daki Rajasthan'dan. Sol sütun Vişnu'nun on avatarını gösterirken, orta sağ sütun Hindu burcunun on iki burcunu gösterir. Üst orta panelde Ganesha iki eşiyle birlikte gösteriliyor. İkinci panel Krishna'yı iki eşiyle birlikte gösteriyor.
**Hint takvimi**, Eskiden Hinduizm'de kullanılan bir takvimdir. Hint takvimi, Bengal takvimi'nden, Assam takviminden örnek alınarak tasarlanmıştır. Günümüzde ise takvim Hindistan'ın orta bölgelerinde kullanılmaktadır.

## Aylar

Hint takviminde 12 aylık takvim vardır:

1. Chaitra
2. Vaiśākha
3. Jyeṣṭha
4. Āṣāḍha
5. Śrāvaṇa
6. Bhādrapada, Bhādra or Proṣṭhapada
7. Āśvina
8. Kārtika
9. Agrahāyaṇa, Mārgaśīrṣa
10. Pauṣa
11. Māgha
12. Phālguna
# Hindistan ulusal takvimi

**Hint Ulusal Takvimi** veya **Saka Takvimi**, Günümüzde Hindistan'da kullanılan bir ulusal takvimdir.

## Aylar

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Ay (Sanskrit)
 | Uzunluk
 | Başlangıç (Gregoryen)
 | Tropikal zodyak
 | Tropikal zodyak (Sanskrit)
 |
| 1
 | Chaitra | 30/31 | Mart 22\* | Koç | Meṣa
 |
| 2
 | Vaishākha | 31 | Nisan 21 | Boğa | Vṛṣabha
 |
| 3
 | Jyēshtha | 31 | Mayıs 22 | İkizler | Mithuna
 |
| 4
 | Āshādha | 31 | Haziran 22 | Yengeç | Karkata
 |
| 5
 | Shrāvana | 31 | Temmuz 23 | Aslan | Siṃha
 |
| 6
 | Bhaadra | 31 | Ağustos 23 | Başak | Kanyā
 |
| 7
 | Āshwin | 30 | Eylül 23 | Terazi | Tulā
 |
| 8
 | Kārtika | 30 | Ekim 23 | Akrep | Vṛścik‌‌‌a
 |
| 9
 | Agrahayana | 30 | Kasım 22 | Yay | Dhanur
 |
| 10
 | Pausha | 30 | Aralık 22 | Oğlak | Makara
 |
| 11
 | Māgha | 30 | Ocak 21 | Kova | Kumbha
 |
| 12
 | Phalguna | 30 | Şubat 20 | Balık | Mīna
 |