# Kakadu

| Kakadu |
| --- |
| Cacatua galerita |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Animalia
 |
| Şube: | Chordata
 |
| Sınıf: | Aves
 |
| Takım: | Psittaciformes
 |
| Üst familya: | Cacatuoidea
 |
| Familya: | **Cacatuidae**  |

 |
| Tip cins |
| CacatuaVieillot 1817 |
| Cinsler |
| * *Probosciger*
* *Callocephalon*
* *Nymphicus*
* *Calyptorhynchus*
* *Zanda*
* *Eolophus*
* *Lophochroa*
* *Cacatua*
 |
|  |
| Kakaduların mevcut aralığı – kırmızı Son fosil bulguları – mavi |
| Sinonimler |
| * Plyctolophinae Vigors 1825
 |

**Kakadu**, Cacatuoidea üst familyasındaki tek familya olan **Cacatuidae** familyasına ait 21 papağan türünden herhangi biridir. Psittacoidea (gerçek papağanlar) ve Strigopidae ile birlikte Psittaciformes takımını oluştururlar. Familya, çoğunlukla Avustralasya'da dağılım göstermekle birlikte, Filipinler ve Endonezya'nın doğusundaki Wallacea adalarından Yeni Gine, Solomon Adaları ve Avustralya'ya kadar uzanır.

Kakadular belirgin sorguçları ve kavisli gagaları ile tanınırlar. Tüyleri genellikle diğer papağanlarınkinden daha az renklidir, çoğunlukla beyaz, gri veya siyahtır ve genellikle sorguç, yanaklar veya kuyrukta renkli detaylar bulunur. Ortalama olarak diğer papağanlardan daha büyüktürler; ancak en küçük kakadu türü olan sultan papağanı orta büyüklüktedir. Sultan papağanının filogenetik konumu, kakadu soyunun en eski dallarından biri olması dışında hala çözülememiştir. Geri kalan türler iki ana koldadır. *Calyptorhynchus* cinsine ait beş büyük siyah renkli kakadu bir kolu oluşturur. İkinci ve daha büyük kol ise, beyaz tüylü 12 kakadu türünü ve daha önce ayrılan üç monotipik cinsi içeren *Cacatua* cinsi tarafından oluşturulur; bunlar pembe ve gri galah, çoğunlukla gri gang-gang kakadu ve büyük siyah tüylü palmiye kakadusudur.

Kakadular tohum, yumru, soğanlı bitki kökleri, meyve, çiçek ve haşere yemeyi tercih ederler. Özellikle yerde beslenirken genellikle büyük sürüler halinde beslenirler. Kakadular tek eşlidir ve ağaç kovuklarında yuva yaparlar. Bazı kakadu türleri, özellikle büyük ve yaşlı ağaçların kesilmesinden sonra uygun yuva kovuklarının azalması nedeniyle habitat kaybından olumsuz etkilenmiştir; aksine, bazı türler insan değişikliklerine iyi uyum sağlayarak tarım zararlısı olarak kabul edilmektedir.

Kakadular kuş yetiştiriciliğinde popüler kuşlardır, ancak ihtiyaçlarını karşılamak zordur. Sultan papağanı, bakımı en kolay kakadu türüdür ve açık ara en çok esaret altında tutulan türdür. Beyaz kakadular, siyah kakadulardan daha yaygın olarak esaret altında bulunur. Vahşi doğada yakalanan kuşların yasadışı ticareti, vahşi doğadaki bazı kakadu türlerinin azalmasına katkıda bulunmaktadır.

## Etimoloji

"Kakadu" kelimesi 17. yüzyıla kadar uzanır ve Hollandaca *kaketoe*'den türetilmiştir; bu da Endonezce/Malayca *kakatua*'dan gelir. 17. yüzyıldaki varyantlar arasında cacato, cockatoon ve crockadore bulunurken, 18. yüzyılda cokato, cocatore ve cocatoo kullanılmıştır. Bu köken, sırasıyla familya ve cins isimleri olan Cacatuidae ve *Cacatua* için de kullanılmıştır.

Avustralya argosunda veya halk dilinde, başkaları gizli veya yasadışı faaliyetlerde bulunurken, özellikle de kumar oynarken nöbet tutmakla görevlendirilen bir kişiden "kakadu" olarak bahsedilebilir. Küçük tarım işletmelerinin sahipleri genellikle şakayla veya hafif küçümseyici bir şekilde "kibirli çiftçiler" (cocky farmers) olarak anılırlar.

## Sınıflandırma

Kakadular ilk olarak 1840 yılında İngiliz doğa bilimci George Robert Gray tarafından papağan familyası Psittacidae içinde
Cacatuinae altfamilyası olarak tanımlanmıştır ve *Cacatua* ilk listelenen ve tip cinsidir. Bu grup, farklı otoriteler tarafından zaman zaman tam bir familya veya alt familya olarak kabul edilmiştir. Amerikalı ornitolog James Lee Peters, 1937'deki *Check-list of Birds of the World* adlı kitabında ve Sibley ve Monroe ise 1990'da bir alt familya olarak tanımlarken, papağan uzmanı Joseph Forshaw 1973'te familya olarak sınıflandırmıştır. Sonraki moleküler çalışmalar, orijinal papağan atalarından en erken ayrılan kolun Strigopidae familyasına ait Yeni Zelanda papağanları olduğunu ve bunu takiben artık iyi tanımlanmış bir grup veya klad olan kakaduların kalan papağanlardan ayrılarak Güney Yarımküre'ye yayılmış ve Psittacoidea üst familyasına ait birçok papağan, muhabbet kuşu, Amerika papağanı, lori, lorigiller, cennet papağanı ve diğer gerçek papağan türlerine çeşitlenmiştir.

Farklı kakadu türlerinin birbirleriyle olan akrabalık ilişkileri genel olarak netleşmiş olsa da, sultan papağanının (*Nymphicus hollandicus*) kakaduların evrimsel soy ağacındaki yeri hala kesin olarak belirlenememiştir. Sultan papağanının kakadu ailesindeki konumu hala tartışmalıdır. Bazı araştırmalar, sultan papağanının tüm diğer kakadu türlerinin atası olduğunu, yani kakadu soy ağacının en temelinde yer aldığını göstermektedir. Başka araştırmalar ise, sultan papağanının ya *Calyptorhynchus* cinsine ait siyah kakadularla daha yakın akraba olduğunu (onların kardeş taksonu olduğunu), ya da beyaz ve pembe kakaduları ve palmiye kakadusunu içeren bir grupla (klad) daha yakın akraba olduğunu öne sürmektedir. Geriye kalan kakadu türleri, iki ana evrimsel grupta (klad) toplanır. Bu gruplardan biri, *Calyptorhynchus* cinsine ait siyah kakadu türlerini içerirken diğer grup ise geri kalan tüm kakadu türlerini kapsar. Bilim insanlarının çoğunluğu, ikinci grupta siyah palmiye kakadusunun (*Probosciger*), gri ve kırmızımsı galahın (*Eolophus*) ve gang-gang kakadusunun (*Callocephalon*) yer aldığını kabul eder. Ancak, bazı araştırmacılar siyah palmiye kakadusunun (*Probosciger*) diğer tüm kakadu türlerinden daha önce evrimleşmiş olabileceğini, yani soy ağacının en temelinde yer aldığını öne sürer. Bu ikinci grupta yer almayan diğer kakadu türleri genellikle beyaz veya hafif pembe renklidir ve hepsi *Cacatua* cinsine aittir. Hem *Eolophus* (galahlar) hem de *Cacatua* cinsleri, tüylerinde normalden daha az melanin pigmenti bulunduran hipomelanistik türlerdir. *Cacatua* cinsi kendi içinde iki alt cinse ayrılır: Bunlardan biri genellikle "corellalar" olarak bilinen *Licmetis* alt cinsi, diğeri ise *Cacatua* alt cinsidir. *Cacatua* alt cinsine "beyaz kakadular" da denir. Ancak burada bir kafa karışıklığı mevcuttur; "beyaz kakadu" terimi daha geniş bir anlamda tüm *Cacatua* cinsi için de kullanılmaktadır. Yani, corellalar da dahil olmak üzere tüm *Cacatua* türlerine genel olarak "beyaz kakadu" denebilir. *Calyptorhynchus* cinsine ait beş kakadu türü ise genellikle "siyah kakadular" olarak bilinir ve *Calyptorhynchus* ve *Zanda* olmak üzere iki alt cinse ayrılır. "Calyptorhynchus alt cinsindeki türlerde erkek ve dişi bireyler eşeysel dikromatizm sebebiyle farklı renklere sahiptir. Dişilerin tüylerinde özellikle belirgin çizgiler bulunur. Ayrıca, bu iki alt cins, yavruların ebeveynlerinden yiyecek isterken çıkardıkları seslerin farklılığıyla da ayırt edilebilir.

Kakaduların fosil kayıtları, papağanların genelinden daha sınırlıdır. Bilinen tek gerçek antik kakadu fosili, Avustralya'nın Riversleigh bölgesinde, 16 ila 23 milyon yıl öncesine, yani Erken Miyosen dönemine ait tortularda bulunmuş ve büyük olasılıkla *Licmetis* alt cinsine ait bir *Cacatua* türüdür. Bu parçalı fosil kalıntıları, batı corellasına ve galaha benzemektedir. Melanezya'da ise, Yeni Kaledonya ve Yeni İrlanda'da ilk insan yerleşiminden sonra ortadan kaybolduğu anlaşılan *Cacatua* türlerine ait yarı fosil kemikler bulunmuştur. Bu fosiller, Riversleigh fosilinin alt familyaların ayrışma zamanlaması için bir fikir vermesi dışında, kakaduların evrimi ve filogenetik ilişkileri hakkında çok fazla bilgi sunmamaktadır.

### Cinsler ve türler

Palmiye kakadusunun güçlü bir gagası ve kırmızı yanakları vardır. 55-60 cm (22-24 in) uzunluğunda ve 910-1.200 g (2,01-2,65 lb) ağırlığında olan bu kuş, en büyük kakadudur.
*Calyptorhynchus latirostris*, Avustralya'nın Sidney kentindeki Taronga Hayvanat Bahçesi'nde bakıcısıyla birlikte.
Sidney Taronga Hayvanat Bahçesi'nde uçan pembe kakadu.
Kakadu familyası Cacatuidae'de tanınmış alt türler de dahil olmak üzere yaklaşık 44 farklı kuş bulunmaktadır. Bu ailenin mevcut alt bölümü aşağıdaki gibidir:

Nymphicinae alt familyası

* *Nymphicus* cinsi
	+ Sultan papağanı, *Nymphicus hollandicus* (Kerr, 1792)

Calyptorhynchinae alt familyası: Siyah kakadular

* *Calyptorhynchus cinsi - siyah-kırmızı kakadular*
	+ *Calyptorhynchus banksii* (Latham, 1790) (5 alt tür)
	+ *Calyptorhynchus lathami* (Temminck, 1807) (3 alt tür)
* *Zanda' cinsi - siyah-sarı/beyaz kakadular*
	+ *Calyptorhynchus funereus* (Shaw, 1794) (2-3 alt tür)
	+ *Calyptorhynchus latirostris* (Carnaby, 1948)
	+ *Calyptorhynchus baudinii* (Lear, 1832)

Cacatuinae alt familyası

* Microglossini oymağı, tek bir cins ve bu cinse ait tek bir tür olan siyah palmiye kakadusunu içerir.
	+ *Probosciger* cinsi
		- *Probosciger aterrimus* (Gmelin, 1788) (4 alt tür)
* Cacatuini oymağı, beyaz, pembe ve gri türlerden oluşan dört türü içerir.
	+ *Callocephalon* cinsi
		- *Callocephalon fimbriatum* (Grant, 1803)
	+ *Eolophus* cinsi
		- Galah, *Eolophus roseicapilla* (Vieillot, 1817) (3 alt tür)
	+ *Cacatua* cinsi (13 tür)
		- *Cacatua* alt cinsi - gerçek beyaz kakadular
			* *Cacatua sulphurea* (Gmelin, 1788) (5 alt tür)
			* *Cacatua citrinocristata* (Fraser, 1844)
			* *Cacatua galerita* (Latham, 1790) (4 alt tür)
			* *Cacatua ophthalmica* Sclater, 1864
			* *Cacatua alba* (Müller, 1776)
			* *Cacatua moluccensis* (Gmelin, 1788)
		- *Licmetis* alt cinsi - corellalar
			* *Cacatua tenuirostris* (Kuhl, 1820)
			* *Cacatua pastinator* (Gould, 1841) (2 alt tür)
			* *Cacatua sanguinea* Gould, 1843 (4 alt tür)
			* *Cacatua goffiniana* Roselaar ve Michels, 2004
			* *Cacatua ducorpsii* Pucheran, 1853
			* *Cacatua haematuropygia* (Müller, 1776)
		- *Lophochroa* alt cinsi - pembe kakadular
			* *Cacatua leadbeateri* (Vigors, 1831) (2 alt tür)

## Morfoloji

ABD'de kafasının üzerindeki dikleşmiş sorguçlarıyla tutsak bir *Cacatua galerita*.
Kakadular genellikle tıknaz yapılı, orta ila büyük boyutlu papağanlardır ve uzunlukları 30-60 cm (12-24 in), ağırlıkları ise 300-1.200 g (0,66-2,65 lb) arasında değişir. Ancak sultan papağanı, diğer türlere göre oldukça küçük ve daha incedir; uzun sivri kuyruk tüyleri dahil 32 cm (13 in) uzunluğunda ve 80-100 g (2,8-3,5 oz) ağırlığındadır. Kakaduların tümünde bulunan hareketli sorguç, birçok türde etkileyici bir görüntü oluşturur ve kuşlar konarken veya heyecanlandıklarında dikleşir. Kakadular, karakteristik kıvrık gagaları ve iki orta parmağı öne, iki dış parmağı geriye dönük olan zigodaktil ayak yapıları gibi birçok özelliği diğer papağanlarla paylaşır. Ancak onları diğer papağanlardan ayıran en belirgin özellikler, dikleşebilen sorguçları ve gerçek papağanlarda parlak mavi ve yeşil renklere neden olan Dyck dokulu tüy yapısının bulunmamasıdır.

Kakadular, diğer papağanlar gibi kısa bacaklara, güçlü pençelere ve paytak bir yürüyüşe sahiptirler. Ayrıca, dallar arasında hareket ederken güçlü gagalarını adeta üçüncü bir uzuv gibi kullanırlar. Kakadular genellikle hızlı uçmalarına imkan sağlayan uzun ve geniş kanatlara sahiptirler ve galahlar gibi bazı türler 70 km/sa (43 mph) kadar hıza ulaşabilmektedir. *Calyptorhynchus* cinsine ait türler ve *Cacatua galerita* ile *Cacatua leadbeateri* gibi büyük beyaz kakadular ise daha kısa, yuvarlak kanatlara ve daha yavaş ve dengeli bir uçuş tarzına sahiptirler.

Avustralya, NSW'de bir çift *Callocephalon fimbriatum* (kırmızı başlı erkek). Kakadular güçlü eş bağları kurarlar.
Kakadular, dinlenirken alt ve üst çenelerini birbirine sürterek sürekli keskin tuttukları iri bir gagaya sahiptir. Bu güçlü gaga, tohumları yemeden önce kabuklarından ayıklayabilmeleri için gaga içinde ustalıkla hareket ettiren büyük ve kaslı bir dille tamamlanır. Kabuk ayıklama sırasında alt çene baskıyı uygular, dil tohumu sabit tutar ve üst çene bir örs gibi görev yapar. Kafatasının göz çevresi, çeneleri yana doğru hareket ettiren güçlü kasları destekleyecek şekilde özel olarak güçlendirilmiştir. Erkek kakaduların gagaları genellikle dişilerinkinden biraz daha büyük olsa da, bu boyut farkı özellikle *Probosciger aterrimus* türünde çok daha belirgindir.

Kakaduların tüyleri, diğer papağanlara göre daha az canlı renklere sahiptir ve genellikle siyah, gri veya beyaz tonlarındadır. Ancak birçok türün tüylerinde, özellikle başlarında veya kuyruklarında sarı, pembe ve kırmızı gibi daha küçük renkli bölgeler bulunur. Galah ve *Cacatua leadbeateri* ise genel olarak pembe tonlarında tüylere sahiptir. Bazı türlerde göz ve yüz çevresinde "perioptalmik halka" olarak bilinen parlak renkli çıplak deri alanları vardır. *Probosciger aterrimus* türünde bu çıplak kırmızı alan oldukça geniştir ve yüzün bir kısmını kaplar. Corellalar ve *Cacatua ophthalmica* gibi bazı beyaz kakadu türlerinde ise bu alan daha küçüktür. Çoğu kakadu türünde erkek ve dişilerin tüy renkleri benzerdir. Dişi sultan papağanının tüyleri erkeğine göre daha soluk olsa da, en belirgin eşeysel dimorfizm, yani erkek ve dişi arasındaki görünüm farklılığı, *Callocephalon fimbriatum* ve *Calyptorhynchus* alt cinsine ait *Calyptorhynchus banksii* ve *Calyptorhynchus lathami* türlerinde görülür. Birkaç türde göz irisinin rengi farklılık gösterir; dişi galah ve *Cacatua leadbeateri* türlerinde pembe veya kırmızı, bazı dişi beyaz kakadu türlerinde ise kırmızımsı kahverengidir. Erkeklerin ise hepsinin göz irisi koyu kahverengidir.

Beyaz bir kakadu, sol ayağıyla kafes tellerine tutunurken, pençeleri, pullu derisi ve karakteristik zigodaktil ayak yapısı net bir şekilde görülmektedir.
Kakadular, gün içinde sık sık tüylerini temizleyerek bakımlarını yaparlar. Tüylerini gagalayarak üzerlerindeki kir ve yağı temizler, tüy teleklerini düzenlerler. Hatta ulaşamadıkları yerlerdeki tüyleri temizlemek için birbirlerine de yardımcı olurlar. Kakadular, kuyruk sokumlarındaki bir bezden salgıladıkları yağı başlarını veya önceden yağlanmış tüylerini kullanarak tüylerine sürerler. Bel bölgesindeki özel tüyler tarafından üretilen pudra tüyü ise, temizlik sırasında kakadu tarafından tüm tüylere yayılır.

Tüylerin yenilenmesi oldukça yavaş ve karmaşık bir süreçtir. Siyah kakadularda bu süreç, uçuş tüylerinin tek tek değişmesiyle yaklaşık iki yıl sürer. Galah ve *Cacatua tenuirostris* gibi diğer türlerde ise bu süre çok daha kısadır ve tüm uçuş tüylerinin yenilenmesi yaklaşık altı ay sürer.

### Ses

Kakaduların sesleri genellikle yüksek ve rahatsız edicidir. Bu sesler, bireylerin birbirlerini tanımaları, diğerlerini avcılara karşı uyarmaları, ruh hallerini ifade etmeleri, sürü bütünlüğünü korumaları ve yuvalarını savunurken uyarı amaçlı kullanılmaları gibi çeşitli işlevlere hizmet eder. Çıkardıkları seslerin türü ve sayısı türden türe farklılık gösterir. Örneğin, *Calyptorhynchus latirostris* 15 farklı ses çıkarabilirken, *Cacatua leadbeateri* gibi bazı türler daha az sayıda ses çıkarır. *Callocephalon fimbriatum* gibi bazı türler nispeten sessizdir, ancak beslenirken daha yumuşak hırıltılar duyulur. Sesli iletişimlerinin yanı sıra, *Probosciger aterrimus* türü, ölü bir dala bir çubukla vurarak uzak mesafelerle de iletişim kurabilir. Tehdit altında hissettiklerinde ise kakadu türleri karakteristik bir tıslama sesi çıkarırlar.

## Dağılım ve habitat

*Cacatua goffiniana* yalnızca Endonezya'daki Tanimbar adalarında yaşar; Singapur'da ise doğaya kaçmış birkaç bireye rastlanmaktadır.
Kakaduların doğal yaşam alanları, gerçek papağanlara göre çok daha sınırlıdır ve doğal olarak yalnızca Avustralya, Endonezya, Filipinler ve bazı Pasifik adalarında bulunurlar. 21 türden 11'i sadece Avustralya'da yaşarken, yedi tür ise yalnızca Filipinler, Endonezya, Papua Yeni Gine ve Solomon Adaları'nda görülür. Yakınlardaki Palawan ve Sulawesi adalarında ve birçok Pasifik adasında bulunmalarına rağmen, Borneo'da hiçbir kakadu türü yaşamamaktadır; ancak Yeni Kaledonya'da fosil kalıntılarına rastlanmıştır.

Üç tür hem Yeni Gine'de hem de Avustralya'da bulunur. Galah gibi bazı türlerin yayılış alanları oldukça geniş olup Avustralya'nın büyük bir bölümünde görülürken, Batı Avustralya'ya özgü *Calyptorhynchus baudinii* veya Endonezya'nın Tanimbar Adaları'na özgü *Cacatua goffiniana* gibi bazı türlerin yayılış alanları ise kıtanın veya bir ada grubunun küçük bir bölümüyle sınırlıdır. Bazı kakadu türleri, Yeni Zelanda, Singapur ve Palau gibi doğal yaşam alanlarının dışındaki bölgelere kazara getirilmiştir. Ayrıca, iki Avustralya corella türü de kıtada doğal olarak bulunmadıkları bölgelere insanlar tarafından taşınmıştır.

Kakadular, subalpin bölgelerdeki ormanlardan mangrovlara kadar çok çeşitli yaşam alanlarında bulunabilirler. Ancak hiçbir tür, tüm habitat tiplerinde yaşamaz. Galah ve sultan papağanı gibi en yaygın türler, ot tohumlarıyla beslenen açık alan kuşlarıdır. Genellikle oldukça hareketli, hızlı uçuculardır ve göçebe bir yaşam sürerler. Kuş sürüleri, iç bölgelerin geniş alanlarında dolaşarak tohum ve diğer besin kaynaklarını ararlar. Kuraklık, sürüleri daha kurak bölgelerden tarım alanlarına doğru göç etmeye zorlayabilir. *Calyptorhynchus lathami* gibi diğer kakadu türleri ise ormanlık alanlarda, yağmur ormanlarında, çalılıklarda ve hatta yüksek dağ ormanlarında yaşarlar. *Cacatua haematuropygia* mangrovlarda yaşar ve kuzey Luzon'da bulunmaması, muhtemelen oradaki mangrov ormanlarının azlığından kaynaklanmaktadır. Ormanlarda yaşayan kakadular genellikle yerleşiktir, çünkü besin kaynakları daha istikrarlı ve öngörülebilirdir. Birkaç tür, insan etkisiyle değişen ortamlara iyi uyum sağlamış ve tarım arazilerinde ve hatta kalabalık şehirlerde bile görülebilirler.

## Davranış

Henry Stacy Marks'ın suluboya ve guaj eskizi.
Kakadular gündüz aktiftir ve yiyeceklerini bulmak için gün ışığına ihtiyaç duyarlar. Güneş tüneklerini ısıtana kadar bekledikten sonra beslenmeye başlarlar. Tüm türler genel olarak oldukça sosyaldir ve renkli, gürültülü sürüler halinde tünemek, yiyecek aramak ve yolculuk etmek gibi aktivitelerde bulunurlar. Sürülerin büyüklüğü, yiyecek bolluğuna göre değişir. Yiyecek bol olduğunda yüz veya daha az kuştan oluşan küçük sürüler halinde yaşarlar. Ancak kuraklık veya benzer zorlu koşullarda bu sürüler binlerce, hatta on binlerce kuşa ulaşabilir. Kimberley bölgesinden kaydedilen bir gözlemde, 32.000 *Cacatua sanguinea* türüne ait bir sürü tespit edilmiştir. Açık arazilerde yaşayan türler, ormanlık bölgelerde yaşayanlara göre daha büyük sürüler oluştururlar.

Bazı kakadu türleri, su kaynaklarının yakınında tünemeyi tercih ederken, bazıları ise tünedikleri yerler ile beslendikleri alanlar arasında uzun mesafeler kat eder. Kakadular banyo yapmak için, baş aşağı sarkabilir, yağmurda uçabilir veya ağaçların tepesindeki ıslak yapraklarda çırpınabilirler. Tıpkı insanlardaki sağlaklık veya solaklık gibi, kakaduların da baskın olarak kullandıkları bir ayakları vardır. Türlerin büyük çoğunluğu (%87-100 oranında) sol ayaklarını kullanırken, birkaç tür sağ ayaklarını tercih eder.

### Üreme

Evcil hayvan olarak satılmak üzere elle büyütülmüş "Umbrella kakadu" olarak da bilinen *Cacatua alba* yavruları.
Kakadular tek eşli ürerler ve kurdukları çift bağları uzun yıllar sürebilir. Birçok kuş, cinsel olgunluğa ulaşmadan önce sürüler halinde eşleşir ve üremeye başlamayı en az bir yıl erteler. Dişiler genellikle üç ila yedi yaşları arasında ilk kez ürerken, erkekler genellikle daha geç olgunlaşır. Cinsel olgunluğun gecikmesinin nedeni, diğer kuş türlerine göre daha uzun süren yavru büyütme ve ebeveynlik becerilerini geliştirmelerine olanak sağlamaktır; bazı türlerin yavruları bir yıla kadar ebeveynlerinin yanında kalır. Kakadular, üst üste yıllarca aynı yuvalama alanlarına dönerek yuva sadakati de gösterirler. Özellikle uzun süredir birlikte olan çiftlerde kur yapma davranışı genellikle basittir. Sadece siyah kakadular kur yaparken birbirlerini beslerler. Yerleşik çiftler birbirlerinin tüylerini temizlemeye devam etseler de, kuluçka dönemi başladığında, muhtemelen çift bağlarının gücü nedeniyle, tüm kur yapma davranışları azalır.

Kakadular, çoğu papağan gibi, ağaç kovuklarında yuva yaparlar ve bu kovukları kendileri açamazlar. Bu doğal oyuklar, dalların kırılması, mantarlar, termit gibi böceklerin ahşabı yemesi ve hatta, yayılış alanlarının kesiştiği yerlerde, ağaçkakanların oyuk açmasıyla oluşur. Bu tür yuvaların sayısı birçok bölgede azdır ve bu durum, hem aynı türden diğer kakadularla hem de farklı türler ve diğer hayvanlar arasında rekabete yol açar. Kakadular genellikle kendi boyutlarından biraz daha büyük kovukları tercih ederler; bu nedenle farklı büyüklükteki kakadu türleri, boyutlarına uygun farklı büyüklükteki kovuklarda yuva yaparlar. Mümkün olduğunda, kakadular yerden 7 veya 8 metre (23 veya 26 ft) yükseklikte, su ve yiyecek kaynaklarına yakın yerlerde yuva yapmayı tercih ederler.

Yuvalama kovuklarının iç kısmı; çubuklar, odun talaşları ve yapraklı dallarla döşenir. Kakadu yumurtaları oval biçimlidir ve yuvanın korunaklı konumu nedeniyle kamuflaja ihtiyaç duymadıkları için başlangıçta beyaz renklidir. Ancak kuluçka süresi ilerledikçe renkleri değişir. Yumurta boyutları, *Probosciger aterrimus* ve *Calyptorhynchus banksii* kakadu türlerinde 55 mm × 37 mm (2,2 in × 1,5 in)'den, sultan papağanlarında 26 mm × 19 mm (1,02 in × 0,75 in)'ye kadar farklılık gösterir. Kuluçka başına düşen yumurta sayısı türler arasında değişiklik gösterir. *Probosciger aterrimus* ve diğer bazı büyük kakadu türleri tek bir yumurta yumurtlarken, daha küçük türler iki ila sekiz arasında yumurta yumurtlayabilir. Besin miktarı da kuluçka boyutunu etkileyen bir faktördür. Bazı türler, ilk kuluçka başarısız olursa ikinci bir kuluçka deneyebilir. Yumurtaların yaklaşık %20'si döllenmemiş çıkar. Kakadularda kuluçka ve yavrulara bakma sorumluluğu, siyah kakadularda olduğu gibi sadece dişi tarafından üstlenilebileceği gibi, diğer türlerde olduğu gibi dişi ve erkek arasında da paylaşılabilir. Siyah kakadularda erkek, kuluçka dönemindeki dişiyi günde birkaç kez yiyecek getirerek destekler. *Probosciger aterrimus* yavruları hariç, diğer tüm türlerin yavruları sarı tüylerle kaplı olarak doğarlar. Kuluçka süresi türün büyüklüğüne göre değişir. Küçük sultan papağanlarında bu süre yaklaşık 20 gün iken, daha büyük olan *Calyptorhynchus latirostris* türü kakadularda 29 güne kadar çıkabilir.

Yavruluk dönemi de türün büyüklüğüne göre değişiklik gösterir. Daha büyük türlerin yavruları daha uzun süre yuvada kalır. Bu süre aynı zamanda mevsimsel ve çevresel faktörlerden ve birden fazla yavrunun olduğu kuluçkalarda kardeşler arası rekabetten de etkilenir. Bazı türlerin yavruluk dönemi hakkındaki bilgilerin çoğu, kuşhanelerde yapılan gözlemlere dayanmaktadır. Kuşhanelerde yetiştirilen sultan papağanları 5 hafta sonra, büyük *Probosciger aterrimus* kakaduları ise 11 hafta sonra uçabilirler. Bu dönemde yavruların tüyleri yetişkinliğe özgü tüylere dönüşmeye başlar. Kanat ve kuyruk tüyleri başlangıçta yavaş uzar, ancak ana tüylerin çıkmasıyla birlikte uzama hızı artar. Yavrular, bu dönemin yaklaşık üçte ikisinde yetişkin ağırlıklarının %80-90'ına ulaşırlar ve yuvadan ayrılmadan önce bu kiloda sabit kalırlar. Yuvadan uçtuklarında kanat ve kuyruk tüyleri henüz tam olarak gelişmemiştir ve yetişkin boyutlarına ulaşmaları biraz daha zaman alır. Yavruların büyüme hızı ve yuvadan uçan yavru sayısı, yetersiz besin ve olumsuz hava koşullarından olumsuz yönde etkilenir.

### Beslenme ve yiyecek arama

Perth'te doğal yaşam alanlarında gözlemlenen *Cacatua tenuirostris* türüne ait kakadular. Fotoğraftaki sağdaki kuş, kısa çimlerin arasındaki toprağı uzun gagasıyla eşeleyerek yiyecek arıyor.
Kakadular çok yönlü beslenirler ve başlıca bitkisel gıdalar tüketirler. Tohumlar tüm türlerin beslenmesinde önemli bir yer tutar; kakadular bu tohumları güçlü gagalarıyla kırıp açarlar. Galahlar, korellalar ve bazı siyah kakadular genellikle yerde beslenirken diğerleri çoğunlukla ağaçlarda yiyecek arar. Yerde beslenen türler, tohumların yoğun olduğu bölgelerde sıkı ve çekişmeli gruplar halinde, tohumların daha seyrek bulunduğu yerlerde ise daha dağınık bir şekilde dolaşarak yiyecek ararlar; ayrıca görüş alanının açık olduğu yerleri tercih ederler. *Cacatua pastinator* ve *Cacatua tenuirostris*, toprak altındaki yumruları ve kökleri kazmak için uzun gagalara sahiptir. *Cacatua leadbeateri* ise, çift diken (*Rumex hypogaeus*) bitkisinin etrafında dönerek yürür ve bitkinin yer altı kısımlarını bükerek çıkarır.

Bazı kakadu türleri, Avustralya'nın kurak bölgelerinde yaygın olan *eucalyptus*, *banksia* ve *hakea* ağaçlarının kozalaklarında saklanan tohumlarla beslenerek hayatta kalır. Bu ağaçlar, serotini adı verilen bir stratejiyle tohumlarını uzun süre muhafaza ederler. Bu odunsu meyveler birçok tür için ulaşılamazdır ve daha çok tropikal bölgelerde papağanlar, kakadular ve kemirgenler tarafından tüketilir. Büyük kakaduların güçlü gagaları büyük kozalakları açabilirken, küçük hayvanlar için bu kozalaklar çok serttir. Birçok yemiş ve meyve, yiyecek arayan kakadunun ağırlığını taşıyamayacak kadar ince dalların ucunda bulunur. Bu durumda kakadu, dalı kendine doğru büker ve ayağıyla tutar.

Bazı kakadular çok çeşitli yiyeceklerle beslenen genelcilerken, bazıları belirli yiyeceklerde uzmanlaşmıştır. *Calyptorhynchus lathami*, *Allocasuarina* cinsi ağaçların kozalaklarında, özellikle de *A. verticillata* türünün kozalaklarında uzmanlaşmıştır. Kozalakları ayağıyla tutar ve tohumları diliyle çıkarmadan önce güçlü gagasıyla parçalar. Bazı türler, özellikle üreme dönemlerinde çok sayıda böcek yerler; hatta *Calyptorhynchus funereus* türüne ait kakadunun beslenmesinin büyük bir kısmını böcekler oluşturur. Kakadular büyük gagalarını, çürüyen odunların içindeki kurtçukları ve larvaları çıkarmak için kullanır. Kakaduların yiyecek aramaya harcadığı süre mevsime göre değişir. Bolluk zamanlarında sabah ve akşam sadece birkaç saat beslenmeleri yeterli olabilir ve günün geri kalanını ağaçlarda tünerek veya tüylerini temizleyerek geçirirler. Ancak kış aylarında günlerinin büyük bir kısmını yiyecek aramaya harcayabilirler. Üreme döneminde besin ihtiyaçları arttığı için bu dönemde yiyecek aramaya daha fazla zaman ayırırlar. Kakaduların büyük kursakları vardır; bu sayede ağaca tünedikten sonra bir süre daha yiyecek depolayabilir ve sindirebilirler.

### Yırtıcılar ve tehditler

Bayağı doğan ve küçük kartalların galahları avladığı, *Aquila audax* türüne ait kartalların ise *Cacatua galerita* türüne ait kakaduları öldürdüğü gözlenmiştir. Yumurtalar ve yavrular çeşitli tehlikelere karşı savunmasızdır. Farklı varanus türleri, ağaçlara tırmanarak yuva kovuklarına girebilir. Kaydedilen diğer yırtıcılar arasında Filipinler'deki Rasa Adası'nda benekli orman baykuşu; Cape York Yarımadası'nda ametist pitonu, *Melloria quoyi* ve dev beyaz kuyruklu fare gibi kemirgenler; Kanguru Adası'nda ise fırça kuyruklu keseli sıçanlar bulunur. Dahası, Kanguru Adası'nda *Calyptorhynchus lathami* kakadularıyla yuva yeri için rekabet eden galahlar ve küçük korellaların, bu kakaduların yavrularını öldürdüğü de gözlenmiştir. Şiddetli fırtınalar yuvaları su basarak yavruların boğulmasına, termitler ve ağaç kurtları ise yuvaların içten çökmesine neden olabilir.

Diğer papağanlar gibi kakadular da psittacine gaga ve tüy hastalığına (PBFD) yakalanabilir. Bu viral enfeksiyon, tüy dökülmesine, gaga deformasyonuna ve kuşların genel bağışıklık sisteminin zayıflamasına yol açar. Özellikle *Cacatua galerita*, küçük korellalar ve galahlar arasında yaygın olan bu hastalık, bugüne kadar 14 farklı kakadu türünde tespit edilmiştir. PBFD'nin doğadaki büyük ve sağlıklı popülasyonlar üzerinde önemli bir etkisi olmasa da, küçük ve stres altındaki popülasyonlar için ciddi bir tehdit oluşturabilir.

İspanya'nın Granada kentindeki Almuñecar Kuş Bahçesi'nde yapılan dışkı analizlerinde, bir *Cacatua alba* ve bir *Cacatua galerita* kakadunun *Haemoproteus* adlı protozoonla, bir diğer *Cacatua galerita* kakadunun ise sıtma paraziti *Plasmodium* ile enfekte olduğu anlaşılmıştır. Amazon papağanı ve Amerikan papağanları gibi, kakadularda da sıkça kloakal papillomlar gelişir. Kakadularda görülen bu papillomların, bir jakoda bulunan bir virüsle ilişkili olabileceğine dair bazı bulgular olsa da, bu papillomların kansere dönüşüp dönüşmediği ve tam olarak neden oluştukları henüz bilinmemektedir.

### Sosyal öğrenme

Kakaduların sosyal etkileşimler yoluyla yeni beceriler edinebildiği gözlenmiştir. Yeni Güney Galler'de araştırmacılar ve gönüllü bilim insanları, kakaduların birbirlerinden çöp kutusu kapaklarını açmayı öğrenmesiyle bu davranışın nasıl yayıldığını takip etmişlerdir. Çöp kutusu açma davranışı, uzak banliyölere göre komşu banliyölerde çok daha hızlı yayılmıştır. Dahası, farklı bölgelerdeki kuşlar bu karmaşık işi başarmak için kendilerine özgü yöntemler geliştirmişlerdir.

## İnsanlarla ilişkileri

Doğu Sidney'de bir balkona kuş yemi yemeye gelen bir *Cacatua galerita*
İnsan faaliyetleri, bazı kakadu türlerini olumlu, bazılarını ise olumsuz yönde etkilemiştir. Açık arazide yaşayan birçok tür, insan etkisiyle ortaya çıkan değişikliklerden, özellikle de güvenilir tohum kaynaklarının artmasından ve su erişiminin kolaylaşmasından büyük fayda sağlamıştır. Bu değişiklikler, hayatta kalmalarına katkıda bulunmuş ve yabancı gıdaları da içeren bir beslenme düzenine uyum sağlamalarına yardımcı olmuştur. Ancak bu olumlu etki, görünüşe göre yalnızca Avustralya'daki açık arazi kakadularıyla sınırlıdır; zira Avustralya dışında benzer yaşam alanlarını tercih eden kakadu türlerinde popülasyon artışı gözlenmemiştir. Ağırlıklı olarak ormanlarda yaşayan türler ise, yaşam alanlarının yok olmasından ciddi şekilde etkilenmiştir. Bu türlerin genellikle daha özelleşmiş beslenme alışkanlıkları vardır ve egzotik yiyecekleri diyetlerine dahil etmekte zorlanmışlardır. Doğu Avustralya'da yaşayan *Calyptorhynchus funereus* bu duruma önemli bir istisnadır.

### Zararlılar

Çeşitli kakadu türleri, tarım için ciddi bir sorun teşkil edebilir. Bu kuşlar bazen vurularak, zehirlenerek veya yakalanıp gaz verilerek kontrol altına alınmaya çalışılır. Öldürücü olmayan yöntemler arasında ise korkutma, yaşam alanlarını değiştirme, ürünleri korumak için kuşların yiyebileceği yemlerin bırakıldığı alanlar oluşturma veya kuşların tercih ettiği ve asıl ürünlerin yerine zarar görecek "alternatif" ürünler yetiştirme bulunur. Kakadular, mülklere verdikleri zararlar nedeniyle şehirlerde de sorun yaratabilirler. Doğal ortamlarında gagalarını ahşap çiğneyerek bilerlerken, şehirlerde bahçe mobilyalarını, kapı ve pencere çerçevelerini kemirebilirler. Özellikle boylu mazı gibi yumuşak ahşaplar kolayca tahrip olur. Kuşlar ayrıca dış mekan kablolarını, güneş enerjili su ısıtıcılarını, televizyon antenlerini ve uydu antenlerini de hedef alabilirler. Melbourne şehir merkezindeki bir işletme, *Cacatua galerita* kakadularının cam pencerelerdeki silikon dolgularını sürekli olarak sökmeleri nedeniyle zarar görmüştür. Galahlar ve *Calyptorhynchus banksii* kakaduları ise kırsal bölgelerde elektrik kablolarını, başka yerlerde ise brandaları parçalamışlardır. Avustralya dışında, *Cacatua goffiniana* mısır tarlalarına zarar verdiği Yamdena Adası'nda bir zararlı tür olarak kabul edilir.

*Cacatua galerita* kakaduları, Sturt Alışveriş Merkezi'nin polistirenden yapılmış dış cephesini kemirerek tahrip ediyorlar.
1995 yılında Victoria eyalet hükümeti, insan etkisiyle değişen çevre koşullarından faydalanarak popülasyonları hızla artan uzun *Cacatua tenuirostris*, *Cacatua galerita* ve galahların yol açtığı sorunlar üzerine bir rapor yayınlamıştır. Bu raporun yayınlanmasının ardından, *Cacatua sanguinea* ile birlikte bu üç tür, belirli koşullar altında koruma statüsünden çıkarılmış ve ağaçlara, bağlara, meyve bahçelerine, rekreasyon alanlarına ve ticari ürünlere ciddi zarar verdikleri durumlarda öldürülmelerine izin verilmiştir. Raporda belirtilen zararlar sadece tahıl ürünlerine, meyve ve kuruyemiş bahçelerine ve bazı sebze türlerine verilen zararlarla sınırlı kalmamış, aynı zamanda evlere ve iletişim ekipmanlarına verilen zararları da kapsamıştır. *Cacatua sanguinea*, kuş yetiştiriciliği yoluyla bölgeye getirildiği Batı Avustralya'da tarım zararlısı olarak ilan edilmiştir. Bu kuşlar sorgum, mısır, ayçiçeği, nohut ve diğer ürünlere zarar vermelerinin yanı sıra park ve bahçelerdeki ağaçların yapraklarını dökmek, spor sahalarında ve yarış pistlerinde yenilebilir kök ve yumruları kazarak çıkarmak, ayrıca kabloları ve ev eşyalarını da kemirmek gibi eylemlerde bulunurlar. Güney Avustralya'da ise, sürüleri binlerce kuştan oluşabilen ve koruma altında olmayan bu tür, kırmızı sakız ağaçlarının ve tüneme alanı olarak kullanılan diğer yerli ve süs ağaçlarının yapraklarını dökmek, tahıl silolarının üzerindeki brandaları, binalardaki kabloları ve metal aksamları parçalamak, yeni ekilmiş tarlalardan tahıl yemek ve gürültü kirliliği yaratmakla suçlanmaktadır.

Birkaç nadir tür ve alt türün de benzer sorunlara yol açtığı kaydedilmiştir. Batı Avustralya'ya özgü ve nesli tehlike altında olan *Calyptorhynchus latirostris*, büyüyen çam ağaçlarının sürgünlerini kemirerek ağaçların eğri yetişmesine ve kereste değerinin düşmesine neden olduğu çam plantasyonlarında zararlı olarak kabul edilmektedir. Bu türün ayrıca kuruyemiş ve meyve ürünlerine zarar verdiği ve kanola tarlalarından faydalanmayı öğrendiği bilinmektedir. Yine Batı Avustralya'nın güneybatısına özgü olan *Calyptorhynchus baudinii* kakadusu, tohumlarına ulaşmak için meyveleri yediği elma ve armut bahçelerinde zararlı olabilir. *Cacatua pastinator* kakadusunun ana alt türü olan *Cacatua pastinator pastinator* da ulusal düzeyde "hassas" tür olarak sınıflandırılmasının ve eyalet yasalarınca "nadir veya soyu tükenmek üzere" olarak listelenmesinin yanı sıra Batı Avustralya'da tarım zararlısı olarak ilan edilmiştir.

### Durumları ve korunmaları

*Cacatua haematuropygia*, yalnızca Filipinler'de yaşayan ve kritik tehlike altında olan bir türdür.
Hassas tür olarak sınıflandırılan *Cacatua ophthalmica*, yalnızca Yeni Britanya'da yaşar.
IUCN (Dünya Doğa ve Doğal Kaynakları Koruma Birliği) ve BirdLife International'a göre, yedi kakadu türü hassas (Vulnerable) ve daha yüksek risk kategorilerinde yer alırken, bir tür ise tehdit altında (Near Threatened) olarak sınıflandırılmaktadır. Bu türlerden ikisi, *Cacatua sulphurea* ve *Cacatua haematuropygia*, kritik tehlike altında olarak kabul edilmektedir.

Kakadulara yönelik en büyük tehditler, doğal yaşam alanı kaybı ve yasa dışı yabani hayvan ticaretidir. Tüm kakadular yuvalamak için ağaçlara ihtiyaç duyarlar. Bu nedenle ağaç kayıpları onları olumsuz etkiler. Ayrıca, birçok türün özel habitat gereksinimleri vardır veya küçük adalarda yaşadıkları ve doğal olarak sınırlı yayılış alanlarına sahip oldukları için bu habitatların kaybına karşı da savunmasızdırlar. Kakaduların evcil hayvan olarak popüler olması, yakalanmalarına ve ticaretlerinin yapılmasına yol açarak bazı türleri tehdit altına sokmuştur. 1983-1990 yılları arasında Endonezya'dan 66.654 *Cacatua moluccensis* kakadu ihraç edilmiştir. Bu rakam, ülke içinde ticareti yapılmak üzere yakalanan veya yasa dışı yollarla ihraç edilen kuşları içermemektedir. Birçok türün yakalanması daha sonra yasaklanmış olsa da, yasa dışı ticaret devam etmiştir. Kuşlar, sandıklara veya bambu borulara tıkılmış halde Endonezya ve Filipinler'den deniz yoluyla kaçırılmaktadır. Avustralya'dan yasa dışı olarak çıkarılan kakadu popülasyonları arasında hem nadir hem de yaygın türler mevcuttur. Sakinleştirilmiş olan kuşlar naylon çoraplarla sarılarak uluslararası uçuşlarda refakatsiz bagajlar içerisindeki PVC borulara yerleştirilmektedir. Bu kaçak ticaret sırasında türlerin ölüm oranı %30'dur. Yumurtaların kaçakçılar tarafından kolayca gizlenebilmesi, bu kaçakçılık yönteminin de giderek daha sık kullanılmasına katkıda bulunmuştur. Bu yasa dışı ticaretin, Avustralya türlerini Amerikan papağanı gibi denizaşırı türlerle takas eden organize suç örgütleri tarafından yönetildiği düşünülmektedir.

Nesli Tehlike Altındaki Türlerin Ticaretine İlişkin Sözleşme (CITES), sultan papağanı (*Nymphicus hollandicus*) dışında kalan tüm kakadu türlerini koruma altına almıştır. Söz konusu sözleşme, vahşi popülasyonlardan elde edilen papağanların ithalat ve ihracatını belirli koşullar altında ve özel lisanslarla sınırlandırmaktadır. *Cacatua goffiniana*, *Cacatua haematuropygia*, *Cacatua moluccensis*, *Cacatua sulphurea* ve *Probosciger aterrimus* türleri (tüm alt türleri dahil olmak üzere), en yüksek koruma statüsünü ifade eden CITES Ek I listesinde sınıflandırılırken, sultan papağanı haricindeki diğer kakadu türleri ise CITES Ek II listesinde yer almaktadır.

### Kuş yetiştiriciliği

Kanatları kırpılmış bir *Cacatua moluccensis*, yaklaşık 52 cm (20 in) uzunluğa ve 775-935 gram ağırlığa sahip, en büyük beyaz renkli kakadu türüdür. Kakadular evcil hayvan olarak beslendiklerinde gürültücü ve ilgi bekleyen davranışlar gösterebilirler.
Görünümleri, zekâları ve etkileyici kişilikleri nedeniyle tercih edilen kakadular, yine de evcil hayvan olarak bazı zorluklar yaratabilirler. *Cacatua sanguinea* gibi bazı türler insan seslerini taklit edebilse de, genel olarak bu konuda çok yetenekli değillerdir. Sosyal canlılar olan vahşi kakaduların, daha önce esaret altında yaşamış ve sonradan bir sürüye katılmış kuşlardan insan konuşmasını öğrendikleri bilinmektedir. Kakadu bakımı, papağan yetiştirme konusunda deneyimli kişilerce yapılmalıdır. Sosyal ihtiyaçları yüksek olan bu kuşlar, uzun süre tek başlarına kafeste tutulduklarında olumsuz etkilenebilirler.

Sultan papağanı (*Nymphicus hollandicus*), kakadular arasında evcil hayvan olarak en çok tercih edilen türdür. 2003-2004 yıllarında APPMA tarafından ABD'de yapılan bir ankete göre, kuş besleyenlerin %39'u sultan papağanı, yalnızca %3'ü ise diğer kakadu türlerini beslemektedir. Beyaz kakadular, siyah kakadulara göre kuş yetiştiriciliğinde daha yaygındır. Avustralya yaban hayatına uygulanan ihracat kısıtlamaları nedeniyle siyah kakadular Avrupa hayvanat bahçelerinde nadiren görülür; ancak hükûmetler tarafından el konulan bazı kuşlar, geçici olarak ödünç verilebilmektedir.

Kakadular sahiplerine ve bazen diğer insanlara karşı çok sevecen olabilirler, ancak yoğun ilgi beklentileri vardır. Kakadularda gözlenen yoğun ilgi beklentisinin, yetersiz yetiştirme koşullarından kaynaklandığı düşünülmektedir. Yavru kuşların, daha uysal bir evcil hayvan olacakları düşüncesiyle ebeveynlerinden erken yaşta alınarak elle beslenmesi, onların insanlarla fiziksel temas kurarak ebeveynlerinin yerini doldurmaya çalışmalarına yol açabilir. Ayrıca, meraklı doğaları gereği, onlara sürekli olarak kurcalayabilecekleri, çiğneyebilecekleri ve parçalayabilecekleri nesneler sunulmalıdır. Esaret altındaki papağanlar can sıkıntısından dolayı tüy yolma gibi stereotipik davranışlar sergileyebilirler. Tüy yolmanın temelinde genellikle psikolojik nedenler yatar. Diğer olumsuz özellikler arasında güçlü ısırıkları ve yüksek sesli çığlıkları gösterilebilir. Özellikle *Cacatua moluccensis* ve *Cacatua alba* türleri bu konuda dikkat çekicidir. Tüm kakaduların tüylerinde bulunan ince bir toz, bazı kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olabilir. *Cacatua goffiniana* ve daha sakin olan Galah kakadusu gibi küçük türlerin evcil hayvan olarak bakımı daha kolaydır. Sultan papağanı ise en popüler ve bakımı en kolay papağan türlerinden biridir ve kuş yetiştiriciliğinde birçok farklı renk varyasyonu mevcuttur.

Evcil bir sultan papağanı. Bu papağan yaklaşık 32 cm (13 in) uzunluğundadır ve açık ara en küçük ve en hafif kakadu türüdür.
Büyük kakadular türüne göre 30 ila 70 yıl, hatta bazen daha uzun yaşayabilirken, sultan papağanları yaklaşık 20 yıl yaşar. Evcil hayvan olarak uzun ömürlü olmaları, sahiplerinin onlara uzun süreli bir bağlılık göstermesini gerektirir. Bu uzun ömürlülük, evcil hayvan kaybı vakalarını azalttığı için olumlu bir özelliktir. Esaret altında en uzun yaşayan kakadu, Chicago'daki Brookfield Hayvanat Bahçesi'nde 83 yaşına (1933-2016) kadar yaşayan Cookie adlı *Cacatua leadbeateri* türüydü. San Diego Hayvanat Bahçesi'nde yaşayan *Cacatua moluccensis* türü kakadu King Tut, 1990 yılında yaklaşık 69 yaşında öldü. Londra Hayvanat Bahçesi'ndeki bir *Probosciger aterrimus* kakadusu ise 2000 yılında 56 yaşına ulaştı. Bunun dışında, daha yaşlı kuşlara dair bazı bilgiler de mevcuttur. Sidney'deki Tom Ugly's Point'te yaşayan ve 100 yaşın üzerinde olduğu söylenen *Cacatua galerita* kakadusu Cocky Bennett buna bir örnektir. Uzun yaşamı boyunca tüy sağlığı sorunları yaşamıştır. Bir Avustralya hayvanat bahçesinde bir *Probosciger aterrimus* kakadusunun 80-90 yaşına ulaştığı, 1904 yılında orta Avustralya'da bir yuvadan alınan *Cacatua sanguinea* türü kakadunun ise 1970'lerin sonlarında hala hayatta olduğu bildirilmiştir. Şubat 2010'da Arthur adlı *Cacatua alba*'nın 90 yaşında olduğu iddia edilmiş; bu kuş, Cebu City Hayvanat Bahçesi'ne getirilmeden önce Cebu'da nesiller boyu aynı aileyle yaşamıştır.

Eğitimli kakadular bazen hayvanat bahçelerindeki kuş gösterilerinde sahne alırlar. Diğer kuş türlerine kıyasla, kakaduları yiyecekle motive etmek genellikle daha zordur. Bazı kakadular, ödül maması yerine sevilmeye veya övgü dolu sözlere daha iyi karşılık verirler. Kakadulara özel olarak tasarlanmış papağan koşumları takmaları öğretilebilir. Bu koşumlar sayesinde sahipleri, kakadularını güvenli bir şekilde dışarıda gezdirebilirler. Kakadular, özellikle yaşlıların kaldığı huzurevlerinde olmak üzere, hayvan destekli terapi programlarında da kullanılmıştır.

Kakaduların müziğe karşı oldukça belirgin tepkileri vardır. İnternette bu kuşların popüler müzik eşliğinde dans ettiğini gösteren birçok video mevcuttur. 2008 yılında Snowball adında bir *Cacatua galerita eleonora* kakadusu üzerinde yapılan bilimsel bir araştırma, bu kuşun ritim duygusuna sahip olduğunu, yani insanların yaptığı müziği algılayıp hareketlerini müziğin ritmine uygun olarak ayarlayabildiğini ortaya koymuştur.

### Kültür

Kakaduların Avrupa'daki varlığına dair erken kanıtlardan biri, yaklaşık 1640 tarihli bir Hollanda natürmortunda tasvir edilmeleridir.
Bir kakadunun bilinen en eski Avrupa tasviri, Kutsal Roma İmparatoru II. Frederick tarafından yazılan *De arte venandi cum avibus* adlı doğancılık kitabında yer almaktadır. Daha önce en eski tasvir olduğu düşünülen bir sonraki Avrupa tasviri ise Andrea Mantegna'nın 1496 tarihli Madonna della Vittoria adlı tablosunda bulunmaktadır. Kakadular daha sonra, 1683'ten sonra önce Amsterdam'da, sonra İngiltere'de yaşamış Macar ressam Jakob Bogdani (1660-1724) ve Hollandalı ressam Melchior d'Hondecoeter'in (1636-1695) resimlerinde de görülmüştür. Hondecoeter resimlerinde birçok kuşla birlikte kakadulara da yer vermiştir. İngiliz ressam Joseph Wright of Derby, *An Experiment on a Bird in the Air Pump* adlı tablosunda bir kakaduyu resmetmiştir. Tabloda kakadunun ne olduğu/başına ne geldiği belli değildir. Kakadular, 20. yüzyılın başlarındaki Avustralya Federasyon mimarisinin dekoratif motiflerinde sıkça kullanılan Avustralya bitki ve hayvanlarından biriydi. 1958'de Londra'nın Camden Town semtindeki bir evcil hayvan dükkanına yapılan bir ziyaret, İngiliz ressam William Roberts'a Tate Galerisi koleksiyonunda yer alan *The Cockatoos* adlı tablosunu yapması için ilham vermiştir. Amerikalı sanatçı ve heykeltıraş Joseph Cornell ise, eserlerinde kesilmiş kağıt kakadular kullanmıştır.

Impulse Airlines'a ait bir Boeing 717-26R tipi uçağının kuyruk kısmında yer alan *Cacatua galerita*.
*Callocephalon fimbriatum*, 27 Şubat 1997'de Avustralya Başkent Bölgesi'nin resmî hayvan sembolü olarak belirlenmiştir. Kısa bir süre faaliyet gösteren düşük maliyetli havayolu şirketi Impulse Airlines ise, kurumsal kimliğinde (uçaklarında da görülen) *Cacatua galerita* kakadusunu kullanmıştır. Kendine özgü gaga ve yüz rengiyle dikkat çeken *Probosciger aterrimus* ise, Dünya Papağan Vakfının sembolü olarak kullanılmaktadır.

1970'lerin iki polis dramasında, başrollerde evcil kakaduları olan karakterler yer almıştır. 1973 yapımı *Serpico* filminde Al Pacino'nun karakterinin beyaz bir evcil kakadusu vardı ve *Baretta* adlı televizyon dizisinde Robert Blake'in karakteri Fred adlı bir *Cacatua galerita triton* ile görülmekteydi. Bu dizinin popülaritesi, 1970'lerin sonlarında kakaduların evcil hayvan olarak popülaritesinde buna paralel bir artışa yol açmıştır. Kakadular zaman zaman reklamlarda görülmüştür. Örneğin, 2008 yılında Cockatoo Ridge Şarapları'nın önce 'küstah' bir yaklaşımla hazırlanan, sonra ise daha ılımlı bir hale getirilen reklam kampanyasında bir kakadu kullanılmıştır.

### Zekâ

Oxford Üniversitesi, Viyana Üniversitesi ve Max Planck Enstitüsü'nden bir bilim insanı ekibi, on eğitimsiz *Cacatua goffiniana* üzerinde deneyler gerçekleştirmiş ve bu kuşların karmaşık mekanik bulmacaları çözebildiklerini tespit etmiştir.

## Notlar

## Kaynakça

### Alıntılanan metinler

* Athan, Mattie Sue (1999). *Guide to companion parrot behavior: with full-color photos and instructive line drawings*. Woodbury, N.Y.: Barron's Educational Series. ISBN 978-0-7641-0688-0.
* Cameron, Matt (2007). *Cockatoos*. Collingwood, VIC, Australia: CSIRO Publishing. ISBN 978-0-643-09232-7.
* Christidis, Les; Boles, Walter (2008). *Systematics and taxonomy of Australian birds*. Collingwood, VIC, Australia: CSIRO Pub. ISBN 978-0-643-06511-6.
* Forshaw, Joseph M. (2006). *Parrots of the World; an Identification Guide*. Illustrated by Frank Knight. Princeton University Press. ISBN 978-0-691-09251-5.
* Forshaw, Joseph Michael; Cooper, William T. (1978). *Parrots of the world* (2. bas.). Melbourne: Lansdowne Editions. ISBN 978-0-7018-0690-3.
* Cayley, Neville William; Lendon, Alan H. (1973). *Australian parrots: in field and aviary*. Sidney: Angus & Robertson. ISBN 978-0-207-12424-2.
* Low, Rosemary (1999). *The loving care of pet parrots*. Saanichton, B.C.: Hancock House. ISBN 978-0-88839-439-2.

## Dış bağlantılar

* Australian Faunal Directory