# Reichssicherheitshauptamt

Reich Güvenlik Baş Dairesi| Reichssicherheitshauptamt (RSHA) |
| SiPo ve SD şeflerinin bayrağı |
|  |
| Genel bilgiler |
| Kuruluş tarihi | 27 Eylül 1939 |
| Önceki kurum | * *Sicherheitspolizei* (SiPo) *Sicherheitsdienst* (SD)
 |
| Kapanış tarihi | 8 Mayıs 1945 |
| Türü |  • Gizli polis  • İstihbarat teşkilatı |
| Bağlılığı |  Nazi Almanyası |
| Alanı |  Alman işgali altındaki Avrupa |
| Üst kuruluş | Federal İçişleri Bakanlığı (nominal olarak) *Allgemeine-SS* |
| Adres | ﻿ / ﻿ |
| Personel sayısı | 50.648 (Şubat 1944 tahmin) |
| Yönetici(ler) | * Heinrich Himmler (1939–1945), Başkan
* Reinhard Heydrich (1939–1942), SiPo ve SD Şefi
* Ernst Kaltenbrunner (1943–1945), SiPo ve SD Şef Vekili
 |
| Alt birimler | * Gestapo
* SD
* Kripo
 |

**Reich Güvenlik Baş Dairesi** Heinrich Himmler'in hem *Chef der Deutschen Polizei* (Alman Polis Şefi) hem de *Reichsführer-SS* (Nazi Partisi'nin Schutzstaffel'inin başı) olarak taşıdığı ikili sıfat altında kurulan bir örgüttü. Örgütün görevi, Nazi Almanyası'nın sınırları içindeki ve dışındaki tüm "Reich düşmanları" ile mücadele etmekti. Kuruluşundan itibaren RSHA, Naziler için merkezi bir kurumdu ve Holokost'un planlanması ve uygulanmasında kilit bir rol oynadı.

## Kuruluşu ve gelişimi

1934 yılında Nazi rejimi, devlet iktidarının merkezileşmesini hızlandırdı; Almanya'nın federal eyaletlerinin egemenliğini kaldırdı ve bunları doğrudan Reich hükûmetine bağladı. Reich Güvenlik Baş Dairesi (RSHA) resmen kurulmadan önce bile, Himmler yönetimindeki Gestapo ülke çapında yetki iddia etmeye başlamış ve birleşik bir güvenlik aygıtının temelini atmıştı. Merkezi denetim yönündeki bu adımlar, Nazi ideolojisini uygulamak üzere siyasi bir mahkeme olarak *Volksgerichtshof*'un kurulmasıyla daha da pekiştirildi. Ardından 27 Eylül 1939'da Himmler resmen RSHA'yı kurdu. Himmler'in Almanya'daki tüm güvenlik ve polis güçleri üzerindeki denetimi, Nazi devletinin iktidarının büyümesinde önemli bir etken oldu. RSHA'nın kurulmasıyla Himmler, Nazi Partisi'nin *Sicherheitsdienst*'ini (SD; SS istihbarat servisi) ve nominal olarak İçişleri Bakanlığı'na bağlı olan *Sicherheitspolizei*'yı (SiPo; "Güvenlik Polisi") tek çatı altında birleştirdi. SiPo, iki alt birimden oluşuyordu: *Geheime Staatspolizei* (Gestapo; "Gizli Devlet Polisi") ve *Kriminalpolizei* (Kripo; "Kriminal Polis"). Yazışmalarda RSHA, *SS-Rasse und Siedlungshauptamt* (RuSHA; "SS Irk ve İskan Dairesi") ile karıştırılmaması için sıklıkla RSi-H şeklinde kısaltılırdı. Örgütün temel amacı, Nazi Almanyası'nı ülke içindeki düşmanlara karşı korumaktı; ancak daha sonra işgal edilen bölgelerdeki her türlü muhalefetle mücadele etmek üzere araç haline geldi. "Savaşa yönelik her türlü hoşnutsuzluk"la uğraşmak da kesinlikle görevlerinden biriydi.

RSHA'nın kurulması, SD'nin güvenlik polisi için istihbarat teşkilatı olarak hizmet ettiği ilişkinin en üst düzeyde resmîleşmesini temsil ediyordu. Yerel teşkilatlarda da benzer bir koordinasyon vardı; burada Gestapo, kriminal polis ve SD resmen ayrı teşkilatlardı. Bu koordinasyon, yerel üst SS ve polis liderlerinin kadrosundaki müfettişler tarafından yürütülüyordu. Yerel SD birimlerinin temel işlevlerinden biri, yerel Gestapo birimlerine istihbarat teşkilatı olarak hizmet etmekti. İşgal edilen bölgelerde Gestapo, kriminal polis ve SD'nin yerel birimleri arasındaki resmî ilişki biraz daha yakındı.

RSHA, II. Dünya Savaşı sırasında Avrupa'da muazzam bir hızla büyümeye devam etti. RSHA içindeki rutin yeniden örgütlenmeler, Nazi Almanyası'ndaki merkezileşme eğilimini değiştirmediği gibi, üyelerinin Adolf Hitler ile doğrudan ilişkiler geliştirmesi eğilimini de etkilemedi; bu, Nazi Almanyası'nın tipik lider-takipçi yapısına uygundu. RSHA için Nazi Almanyası içindeki merkezilik özellikle belirgindi; çünkü örgüt, istihbarat toplama ve güvenlik konularında hükûmet ile Nazi Partisi teşkilatlarının entegrasyonunu tamamlamıştı. RSHA içindeki SD ve Gestapo gibi departmanlar, Himmler ve onun doğrudan astı SS-*Obergruppenführer* ve *General der Polizei* Reinhard Heydrich tarafından doğrudan kontrol ediliyordu; bu ikili, neredeyse her Alman'ın hayatı ve ölümü üzerinde yetkiye sahipti ve esasen hukukun üzerindeydi. RSHA'da üst düzeydeki diğer isimler, örneğin Gestapo şefi ve Heydrich'in yardımcısı Heinrich Müller de benzer şekilde yetkilendirilmişti—bu, Sovyetler Birliği'nin işgali sonrasında binlerce Sovyet askerini değerlendirme, hangilerinin yeniden yapılandırma için köle emeği olarak tutulmaya uygun olduğunu belirleme ve hangilerinin yeterince tehlikeli olup doğrudan öldürülmesi gerektiğini saptama görevi verildiğinde açıkça görüldü. Heydrich, her iki görevi de eşit derecede önemli kabul ediyordu.

Personel eksikliği ve geniş işgal edilmiş bölgeler karşısında, Ukrayna'daki Alman askerî yetkilileri başlangıçta yardımcı birimler oluşturdu; bunlar daha sonra SS ve Polis Liderleri (HSSPF) ile RSHA yetkisi altına girdi. 1942 başlarında Heydrich, personel yetersizliğini kabul ederek *Einsatzgruppen*'a yerli güçleri güvenlik işleri için askere alma yetkisi verdi; bu, *Einsatzgruppe A* gibi daha önceki çabaların genişletilmesiydi. RSHA rehberliğinde, özellikle Walter Schellenberg'in VI. Ofisi altında, RSHA ayrıca Zeplin Harekâtı'nı başlattı; bu harekât, Sovyet esirleri ve Rus olmayan etnik grupları Sovyet hatlarının gerisinde sabotaj operasyonları için (başarısız olsa da) askere almayı amaçlıyordu.

RSHA'nın orijinal şefi Reinhard Heydrich, Ağustos 1940'ta SS-*Gruppenführer* olarak
Heydrich, 1942'deki suikasta kadar RSHA'nın şefi olarak kaldı. Ocak 1943'te Himmler, makamı SS-*Obergruppenführer* ve *General der Polizei* Ernst Kaltenbrunner'e devretti; Kaltenbrunner, Avrupa'daki savaşın sonuna kadar RSHA'ya başkanlık etti. RSHA'nın başı ayrıca CSSD ya da C**hef der **S**icherheitspolizei und des **SD (Güvenlik Polisi ve Güvenlik Servisi Şefi) olarak da bilinirdi.

## Organizasyon

RSHA, İngiliz yazar Gerald Reitlinger'in yazdığı üzere "tipik bir şişirilmiş bürokrasi" haline geldi. "RSHA'nın karmaşıklığı eşsizdi... en az yüz... alt-alt bölümle, Hitler'in Avrupa'daki on milyon Yahudi için planladığı ilerleyici imhayı idare ettiği gerçeğinin mütevazı bir kamuflajıydı."

### Yapı ve işlev

RSHA, yalnızca bir polis otoritesi olmanın ötesinde işlev görüyordu; devlet ve parti yapılarını birleştiren özgün bir Nasyonal Sosyalist kurum olarak tasarlanmıştı. Görevi, geleneksel polislik faaliyetlerinin ötesine geçerek, ırksal ve ideolojik açıdan tanımlanan düşmanlara karşı *Volksgemeinschaft*'ı ve Aryan "yaşam gücünü" korumaktı. Bu çerçevede, politika yapma fiilen polisliğe dönüştürülmüştü; çünkü ırk ve *Volk*'un sınırları yasa yoluyla sabitlenemezdi.

RSHA, kasıtlı olarak esnek ve hareketli bir "savaşan idare" (*kämpfende Verwaltung*) olarak tasarlanmıştı; bu sayede bölümleri genişletebiliyor ya da feshedebiliyor, öncelikleri kaydırabiliyor ve siyasal ihtiyaçlara göre geçici görev kuvvetleri oluşturabiliyordu. Liderleri sıradan bürokratlar değildi; idari yetkiyi, baskı ve terörün doğrudan uygulanmasıyla birleştiriyorlardı; Berlin'deki merkezî ofisler ile işgal edilen bölgelerdeki operasyonel görevler arasında gidip geliyorlardı. İdeolojik misyon ile yapısal uyarlanabilirliğin bu birleşimi, RSHA'yı, yasal ya da ahlaki kısıtlamalardan arınmış bir ırksal düzen kurma yönündeki Nazi hırsının kurumsal somutlaşması haline getirdi.

Örgüt en basit haliyle yedi ofise (*Ämter*) ayrılmıştı:

* **Amt I**, "İdare ve Hukuk", başlangıçta SS-*Gruppenführer* Dr. Werner Best tarafından yönetiliyordu. 1940'ta yerine SS-*Brigadeführer* Bruno Streckenbach geçti. Nisan 1944'te ise Erich Ehrlinger bölüm şefi oldu.
* **Amt II**, "İdeolojik Araştırma", SS-*Brigadeführer* Profesör Franz Six tarafından yönetiliyordu.
* **Amt III**, "Alman Yaşam Alanları" ya da Inland-SD, SS-*Gruppenführer* Otto Ohlendorf tarafından yönetiliyordu; Almanya içindeki SS bilgi toplama servisiydi. Ayrıca Almanya'nın savaş öncesi sınırları dışındaki etnik Almanlar ile kültür konularıyla da ilgileniyordu.
* **Amt IV**, "Muhalefetin Bastırılması". Bu, *Geheime Staatspolizei* yani daha çok Gestapo olarak bilinen birimdir. SS-*Gruppenführer* Heinrich Müller tarafından yönetiliyordu. Holokost'un baş mimarlarından biri olan SS-*Obersturmbannführer* Adolf Eichmann, Amt IV'ün Referat IV B4 adlı alt bölümünün başındaydı. Bu birim, Yahudilerin toplama ya da imha kamplarına sürgün edilmesinden sorumluydu.
* **Amt V**, "Suçun Bastırılması" yani *Kriminalpolizei* (Kripo), başlangıçta SS-*Gruppenführer* Arthur Nebe tarafından, daha sonra SS-*Oberführer* Friedrich Panzinger tarafından yönetiliyordu. Bu, tecavüz, cinayet ve kundaklama gibi ciddi siyasi olmayan suçlarla uğraşan Kriminal Polis idi. Amt V ayrıca *Reichskriminalpolizeiamt* ("Reich Kriminal Polis Dairesi" ya da RKPA) olarak da bilinirdi.
* **Amt VI**, "Yabancı İstihbarat Servisi" ya da Ausland-SD, başlangıçta SS-*Brigadeführer* Heinz Jost tarafından, daha sonra SS-*Brigadeführer* Walter Schellenberg tarafından yönetiliyordu.
* **Amt VII**, "İdeolojik Araştırma ve Değerlendirme", Amt II'nin yeniden yapılandırılmış hali olup SS-*Brigadeführer* Profesör Dr. Franz Six tarafından yönetiliyordu. Daha sonra SS-*Obersturmbannführer* Paul Dittel yönetti. Antisemitik ve anti-mason propaganda üretimi, kamuoyunun nabzını tutma ve Nazi telkininin kamu tarafından benimsenmesinin izlenmesi gibi görevlerden sorumluydu.

### Liderlik

| № | Portrait
 | SiPo ve SD Şefi | Görev başlangıcı | Görev bitişi | Görev süresi | Parti
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 |  | Heydrich, ReinhardSS-*Obergruppenführer* **Reinhard Heydrich** (1904-1942) | 27 Eylül 1939 | 4 Haziran 1942 † | 2 yıl, 250 gün | Nazi Partisi |
| – |  | Himmler, Heinrich*Reichsführer-SS* **Heinrich Himmler** (1900-1945) *Vekâleten* | 4 Haziran 1942 | 30 Ocak 1943 | 240 gün | Nazi Partisi |
| 2 |  | Kaltenbrunner, ErnstSS-*Obergruppenführer* **Ernst Kaltenbrunner** (1903-1946) | 30 Ocak 1943 | 12 Mayıs 1945 | 2 yıl, 102 gün | Nazi Partisi |

#### Zaman çizelgesi

## İdeoloji ve Liderlik Kültürü

RSHA'nın lider kadrosu sosyal ve kuşak açısından oldukça homojendi: Yaklaşık dörtte üçü 1900 sonrası doğumluydu, çoğu alt-orta sınıf ailelerden geliyordu ve pek çoğu ailelerinde üniversiteye giden ilk kişiydi. Yaklaşık üçte ikisi yükseköğrenim tamamlamış, neredeyse üçte biri ise doktora derecesi almıştı; bu durum RSHA'yı yükselen, akademik eğitimli elitler için bir araç haline getiriyordu. Çalışma alanlarında hukuk ve siyaset bilimi hâkim olsa da, özellikle *Sicherheitsdienst* (SD) içinde önemli bir kesim beşeri bilimler alanında uzmanlaşmıştı. Öğrencilik yıllarında yarıdan fazlası siyasal olarak aktifti; özellikle kendilerini devrimci öncü olarak gören Nasyonal Sosyalist Öğrenci Birliği'nde yer almışlardı.

Dünya görüşleri, doktrinden ziyade irade, eylem ve liderlik inancıyla şekillenmişti. Burjuva normlarını ve hukukî gelenekleri reddediyor, otoritenin yalnızca fiiller ve başarılarla meşrulaşacağını savunuyorlardı. Birçoğu *Volk*{{'}{u "kan ve kader topluluğu" ("Bluts- oder Schicksalsgemeinschaft") olarak görüyor ve kendilerini ütopyacı bir ırksal düzen kurmaya adamış "ruhsal elit" olarak tanımlıyordu.

Himmler'in kan ve soy temelli pagan bir din vizyonu doğrudan pek destek bulmasa da, soybilim, ırk ve yeni bir SS soyluluğu yaratma vurgusu RSHA liderliğini güçlü biçimde etkiledi. Tarihçi Michael Wildt, onların ortak *Weltanschauung*'unu uzlaşmaz ve ideolojiyi radikal uygulamaya dönüştürme zorunluluğuyla yönlendirilen bir anlayış olarak tanımlar. RSHA böylece tipik bir Nasyonal Sosyalist kurum olarak ortaya çıktı: Esnek, hareketli ve açıkça ideolojik; entelektüel ütopyacılığı sistematik baskı ve soykırımla birleştiren bir yapı.

## Notlar

## Kaynakça