# Saffârîler

| Saffârîlerصفاریان |
| --- |
| 861-1002 |
| Saffarîler'in en geniş oldukları dönemdeki sınırları |
| Başkent | Zerenc |
| Yaygın dil(ler) | Farsça (yönetim, anadil) |
| Hükûmet | Irsî monarşi |
| Emir |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 861-879  | Yakûb bin Leys es-Saffâr |
| • 963-1002  | Halef es-Saffâr |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 861 |
| • Dağılışı  | 1002 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tâhirîler
 |
|  | Abbâsîler
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Sâmânîler
 |  |
| Gazneliler
 |  |

 |

 |

Saffarîlerin 900 yılındaki sınırları.
Bir Saffarî askeri.
**Seferîler** veya **Saffârîler** (Farsça: سلسله صفاریان), İran'ın güneydoğusu ile Afganistan'ın güneybatısında yer alan Sistan'da kurulmuş ve 861-1003 yılları arasında faaliyet göstermiş bir Fars hanedandır.

Saffârîler'in merkezi bugün Afganistan sınırları içinde kalan Zaranc şehridir. Hanedan geçmişi hakkında pek bilgi bulunmayan fakat doğu İran'da bakırcılık yapan Yakûb bin Leys es-Saffâr tarafından kurulmuş ve adını ondan almıştır. es-Saffâr topladığı güç sayesinde kumandan olmuş ve Sistan bölgesini, daha sonra da günümüz İran ve Afganistan topraklarının büyük bir kısmını fethetmiştir. Es-Sefer ölümünden önce Tahirîler'in elinde bulunan Horasan'ı ele geçirerek, onlara son vermiş ve Bağdat yakınlarına kadar ulaşmıştır.

Saffarî İmparatorluğu kurucusu Yakub'un ölümünden sonra pek fazla yaşamadı. Kendinden sonra tahta geçen kardeşi Amr bin Leys 900 yılında Samanîler'e bir savaşta yenildi. Daha sonra Horasan'ı teslim etmek zorunda bırakıldı. Geçen yıllar içinde iyice zayıflayan devlete 1003 yılında Gazneliler tarafından son verildi. 1029'da hanedanın Nasri kolu, Saffârîleri yeniden kurmuş ve Sistan valisi sıfatıyla sırasıyla Gaznelilere, Selçuklu Hanedanına, Gurlulara, Harezmşahlara, Moğollara ve İlhanlılara bağlı yaşamıştır. 13. yüzyılın başında hanedanın Mihrabani kolu Sistan'da yönetimi ele geçirmiştir. Saffârîler İlhanlıların çöküşüyle yarım yüzyıl bağımsız yaşadıktan sonra sırasıyla Timurlulara, Özbeklere ve Safevîlere bağlı olarak Sistan'ı yönetmiştir. 1537'de Saffârîlere kesin olarak Safevîler son vermiş ve bölgeyi kendilerinin atadığı valilerce yönetmeye başlamıştır.

## Saffârî hanedanının hükümdarları

| Unvan
 | Kişisel İsim
 | Hükümdarlığı
 |
| --- | --- | --- |
| Abbâsîler'den bağımsızlık
 |
| *Emir* أمیر *al-Saffar* coppersmith  الصفار | Yakûb bin Leys es-Saffâr  یعقوب بن اللیث  | 861–879
 |
| *Emir* أمیر | Amr bin Leys  عمرو بن اللیث   | 879–901
 |
| *Emir* أمیر *Abul-Hasan* أبو الحسن | Tâhir bin Muhammed bin Amr طاھر بن محمد بن عمرو  ortak hükümdar Yakûb bin Muhammed bin Amr | 901–908
 |
| *Emir* أمیر | al-Layth ibn 'Ali  اللیث بن علي | 908–910
 |
| *Emir* أمیر | Muhammad ibn 'Ali  محمد بن علي | 910–911
 |
| *Emir* أمیر | Al-Mu'addal ibn 'Ali المعضل ابن علي | 911
 |
| *Emir* أمیر *Abu Hafs* ابو حفص | Amr ibn Ya'qub ibn Muhammad ibn Amr  عمرو بن یعقوب بن محمد بن عمرو | 912–913
 |
| Sâmânî istilası 913–922.
 |
| *Emir* أمیر *Abu Ja'far* ابو جعفر | Ahmed ibn Muhammad ibn Khalaf ibn Layth ibn 'Ali
 | 922–963
 |
| *Emir* أمیر *Wali-ud-Daulah* ولي الدولة  | Halef bin Ahmed bin Muhammed bin Halef bin el-Layth bin 'Ali
 | 963–1002
 |
| Gazneli tarafından fethedildi, 1002.
 |

## Notlar

## Dış bağlantılar

* (İngilizce) Nancy Hatch Dupree - An Historical Guide To Afghanistan