Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gish gallop

**Gish gallop**/ˈɡɪʃ ˈɡæləp/, herhangi bir tartışmada tartışmayı yürüten kişinin argümanların tutarlılığına ve gücüne aldırış etmeksizin, birçok argüman sunarak rakibini retorik olarak alt etme girişimidir. Esas itibarıyla, kişinin argümanlarında nitelikten ziyade niceliğe bakılır. Bu terim 1994 yılında antropolog Eugenie Scott tarafından ortaya atılmıştır. Scott ortaya attığı bu terimin adını yaratılışçı Duane Gish'den esinlenerek koymuştur. Duane Gish evrimin bilimsel gerçekliği karşısında bu tekniği (Gish gallop) kullanmıştır. Bir kişinin, rakibinin ortaya atılan tüm argümanlara yanıt verememesini sağlamak amacıyla son derece hızlı konuştuğu yayılma adı verilen başka bir münazara yöntemine benzer.

Gish gallop sırasında, tartışmacı rakibini kısa bir süre içinde çok sayıda aldatıcı argüman, tam anlamıyla gerçek olmayan, yanlış beyan ve düpedüz yalanla karşı karşıya bırakır, bu da rakibin resmi bir tartışma formatı içinde bunların hepsini çürütmesini imkansız hale getirir.

Genel olarak, Gish gallop'u yapılandırılmış bir tartışmada kullanmak, serbest formda bir tartışmaya göre daha zordur Eğer bir tartışmacı Gish gallop'u kullandığı bilinen bir rakibe aşinaysa, rakibin Gish gallop'a başlamasına fırsat vermeden önce rakibin yaygın olarak kullandığı argümanları önceden tahmin ederek ve çürüterek bu tekniğe karşı koyabilir

## Alıntılar

## Genel Kaynaklar

* *Denying Science: Conspiracy Theories, Media Distortions, and the War Against Reality*. Prometheus Books. 2011. ISBN 978-1-61614-400-5.  `|ad=` ve `|soyadı=` eksik (yardım)
* *Debunk it: How to Stay Sane in a World of Misinformation*. San Francisco: Zest Books. 2015. ISBN 978-1-936976-68-3.  `|ad=` ve `|soyadı=` eksik (yardım)
* *The Seraphinians: '"Blessed Seraphim Rose" and His Axe-Wielding Western Converts*. The Collected Works of C.J.S. Hayward. San Francisco: Zest Books. 2015.  `|ad=` ve `|soyadı=` eksik (yardım)
* Gasser, Urs, (Ed.) (2017). "The Multiple Harms of Sea Lions" (PDF). Perspectives on Harmful Speech Online. Berkman Klein Center for Internet & Society. s. 14. 16 Ağustos 2017 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.  `|ad=` ve `|soyadı=` eksik (yardım)
* Paul Logan (25 Şubat 2000). "Scientists Offer Creationist Defense". *Albuquerque Journal*. **120** (56). s. 4. 25 Mart 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 5 Ağustos 2022 – Newspapers.com vasıtasıyla.
* Frank J. Sonleitner (November–December 2004). "Winning the Creation Debate". *Reports*. National Center for Science Education. **24** (6): 36-38. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi5 Ağustos 2022.
* *Confronting Creationism*. Reports of National Center for Science Education. **24/6**. 2004. 12 Haziran 2018 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2017.  `|ad=` ve `|soyadı=` eksik (yardım)
* "Debates and the Globetrotters". Talk Origins Archive. 1994. 6 Aralık 1998 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 6 Ekim 2017.  `|ad=` ve `|soyadı=` eksik (yardım)
# Tarihsel revizyonizm

**Tarihsel revizyonizm**, historiyografide tarihsel bir olayın etrafındaki deliller, motivasyonlar ve karar alma süreçlerine dair ortodoks görüşlerin yeniden yorumlanmasıdır. *Revizyonizm* sözcüğü bazen negatif bir anlamda kullanılmasına rağmen, tarihin sürekli revizyon edilmesi tarih yazımında normal bilimsel sürecinin bir parçasıdır.
# Korkuya başvurma

**Korkuyu kullanma ya da korkuya başvurma** (argumentum ad metum ya da argumentum in terrorem  olarak adlandırılabilir), bir kişinin bir alternatife karşı kendi istediği seçeneği öne çıkarmak işin korku duygusunu arttırmaya çalışması ve böylece kendi fikri için destek yaratmaya çalışması ile ilgili bir safsatadır. Korkuyu kullanma, pazarlama, politika ve medyada (iletişim) ortak kullanılan bir taktiktir.

Bu yanlışlık aşağıdaki argüman formuna sahiptir:

Ya P ya da Q doğrudur.
Q korkutucu.
Bu nedenle, P doğrudur.
Bu argüman geçersizdir. Duyguya başvurmak, konuşmacının önerisine, yani P'ye destek oluşturmak için mevcut korkuları istismar etmek için kullanılır. Ayrıca, genellikle yanlış ikilem yanılgısı söz konusudur ve Q'nun önerilen fikrin tek alternatifi olduğunu öne sürer.

Korku, belirsizlik ve şüphe (FUD), satış veya pazarlamada korkuya başvurularak yapılır; bir şirketin bir rakibin ürünü hakkında olumsuz (ve belirsiz) bilgi yayılır. Terim, bilgisayar donanımı endüstrisindeki yanlış bilgi taktiklerini tanımlamak için ortaya çıkmıştır ve o zamandan beri daha geniş bir şekilde kullanılmaktadır. FUD, "rekabetçi bir silah olarak kullanılan her türlü dezenformasyon " tarafından "zımni zorlama"dır. FUD, alıcıların ilgili teknik değerlerden bağımsız olarak markaya göre satın almaya teşvik edildiği bir durum yaratır. Bazı büyük bilgisayar şirketlerinin muhalifleri korku, belirsizlik ve şüphe yaymanın bu şirketlerin bilinçli olarak kullandıkları etik olmayan bir pazarlama tekniği olduğunu belirtiyorlar.

## Kaynakça
# Sürü psikolojisi

**Sürü psikolojisi**, bir inanca, fikre veya trende bağlı kişi sayısının çokluğuna bağlı olarak bahsi geçen şeye olan ilginin arttığı fenomendir. Sürü psikolojisinde bir şeye inanan kişi sayısı arttıkça, diğer insanlar da ilginin artma sebebinden bağımsız bir şekilde akıma dahil olur.

Başkalarının eylemlerini veya inançlarını takip etme eğiliminin nasıl ortaya çıktığıyla ilgili iki görüş vardır. İlk görüş insanların doğrudan başkalarıyla uyumlu olmayı tercih etmelerinin sonucunda sürü psikolojisinin oluştuğudur. Sürü psikolojinin nasıl ortaya çıktığıyla ilgili diğer görüş ise insanların bilgileri başkalarından öğrenmesiyle sürü psikolojisine dahil olduğudur. Her iki açıklama da psikolojik deneylerde uydumculuk eğilimine kanıt olarak kullanılmıştır. Örneğin, Asch'ın uygunluk deneylerini açıklamak için sosyal baskı, Sherif'in otokinetik deneyini açıklamak için ise başkalarından öğrenilen bilgi kullanılmıştır.

Bu konsepte göre, bir ürün ya da fenomenin popülaritesinin artması, daha fazla insanı da sürünün parçası olmaya teşvik etmektedir. Sürü psikolojisi moda trendlerini de açıklamaktadır.

Ekonomistlere göre, bireyler başkalarından öğrendikleri bilgilere dayanarak rasyonel seçimler yaptığında, kendi bildiklerini görmezden gelip diğerlerinin davranışlarını takip etmeye eğilimlidir. Politika, mikroekonomi, spor ve sağlık alanında sürü psikolojisinin örnekleri sıkça görülmektedir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Goidel (1994). "The Vanishing Marginals, the Bandwagon, and the Mass Media". *The Journal of Politics*. **56** (3): 802-810.
* McAllister (1991). "Bandwagon, Underdog, or Projection? Opinion Polls and Electoral Choice in Britain, 1979-1987". *The Journal of Politics*. **53** (3): 720-740.
* Mehrabian (1998). "Effects of Poll Reports on Voter Preferences". *Journal of Applied Social Psychology*. **28** (23): 2119-2130.
* Morwitz (1996). "Do Polls Reflect Opinions or Do Opinions Reflect Polls?". *Journal of Consumer Research*. **23** (1): 53-65.

## Dış bağlantılar

* Investopedia'daki tanımı17 Şubat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Transfer (propaganda)

**Transfer ya da aktarım** , propaganda ve reklamcılıkta kullanılan bir tekniktir. Çağrışım olarak da bilinen bu teknik bir kişinin, varlığın, nesnenin veya değerin (birey, grup, organizasyon, ulus, vatanseverlik, vb.) olumlu veya olumsuz niteliklerini (övgü veya suçlama) diğerine yansıtmak için kullanılır. Böylece ikincisini daha kabul edilebilir kılar ya da gözden düşürür. Genellikle son derece görsel olan bu teknik, genellikle diğer görsel görüntülerin üzerine bindirilmiş sembolleri kullanır. Amerika Birleşik Devletleri'nde bu tekniğin yaygın kullanımına bir örnek, Başkanın Amerika Birleşik Devletleri bayrağının önünde filme alınması veya fotoğraflanmasıdır. Kullanılan diğer bir teknik de ünlülerin onaylanmasıdır. Bir başka örnek ise Nazi Almanyası'nda kullanılan gamalı haçlardır. Bu haçlar başlangıçta sağlık ve refahın sembolüdür.

## Ayrıca bakınız

* Propaganda
* Reklam

## Kaynakça
# Yanlış ikilem

**Yanlış ikilem** (İng. *false dilemma*), sanki farklı seçenekler yokmuşçasına iki seçenekten birinin seçilmek zorunda olduğunun diretildiği önermelere verilen isimdir. Bu çeşit mantık hatalarında genellikle birbirinin tamamen zıddı olan ya da zıddı olduğu iddia edilen iki seçenek öne sürülür.

## Bazı örnekler

* Ya benimsin, ya toprağın.
* Ya bizimlesin ya da bize karşısın.
* Ya bizim gibi Müslüman'sın ya da kâfirsin!
* Pascal'ın Bahsi
# Yenisöylem

1984 - Big Brother Foto
**Yenisöylem** (İngilizce: Newspeak), George Orwell'in *1984* romanında Parti tarafından yönetilen totaliter bir kurgusal devlet olan Okyanusya'nın resmî dili olan bir kontrollü dildir. İngiliz Sosyalizmi'nin (İngsos) ideolojik gereksinimlerini karşılamak için yaratılmıştır. Sınırlı bir dil ve kelime dağarcığına sahip olup düşünme yeteneğini azaltarak rejim tarafından istenmeyen düşünceleri sınırlayan bir dilsel tasarım olarak ortaya çıkmıştır. Toplum üzerinde uygulanmak üzere üretilmiş "totaliter bir algoritma"dır. Kitabın 1984 çıkışlı Kelebek Yayınevi basımında bir Yenisöylem Sözlüğü bulunmaktadır.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Burgess, Anthony. *Nineteen Eighty-Five*. Boston: Little Brown & Co, 1978. 0-316-11651-3. Anthony Burgess discusses the plausibility of Newspeak.
* An independent compilation of the Newspeak language
* The Principles of Newspeak
* George Orwell's 1984 13 Ocak 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* New Examples of Newspeak 7 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Yüklü dil

**Yüklü dil**, güçlü çağrışımlara sahip kelime ve ifadeler kullanarak bir kitleyi etkilemek için kullanılan bir retoriktir. Bu tür bir dil, duygusal bir tepkiyi daha etkili bir şekilde uyandırmak ve/veya klişeleri istismar etmek için çoğu zaman belirsiz hale getirilir. Yüklü kelimeler ve ifadeler önemli duygusal etkilere sahiptir ve gerçek anlamlarının ötesinde güçlü olumlu veya olumsuz tepkiler içerir.

## Kaynakça
# Makyavelizm (psikoloji)

Makyavelizm, psikopati ve narsisizm ile birlikte karanlık üçlü modelini oluşturur.
Kişilik psikolojisi alanında **makyavelizm**, başkalarını manipüle etme ve sömürme, ahlâka kayıtsızlık, duygu eksikliği ve şahsî menfaate aşırı düşkünlük şeklinde ortaya çıkan bir kişilik özelliğidir. Psikolog Richard Christie ve Florence Geis tarafından insan davranışlarını incelemek için Makyavelli'nin eserlerinden alıntılayarak kullandıkları ifadeler ve kavramlar nedeniyle, söz konusu kişilik özelliği adını Niccolò Machiavelli'den almaktadır. 20 sorudan oluşan Likert ölçekli bir kişilik tespit yöntemi olan *Mach IV* testi, makyavelizmin temel değerlendirme aracı ve ölçeğidir. Ölçekte yüksek puan alanların (High Machs) yüksek düzeyde aldatıcılık ve duyarsızlığa sahip olma olasılığı daha yüksektir.

Makyavelizm, narsisizm ve psikopati ile birlikte karanlık üçlü özelliklerden biridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Psychology Today'deki Meet the Machiavellians makalesi
# Aşağılama

**Aşağılama** veya **küçümseme**, bir insanın, bir durumu veya bir kimseyi, kendinden daha az sahip olduğu sanısı değerler için kendinden küçük görmektir. Bu kavram çoğu zaman kibir ile aynı anlamda kullanılmaktadır. Bir kimseyi aşağılayan insanlar için çoğu zaman "kibirli" sıfatı kullanılmaktadır.

Her ne kadar aşağılama duygusu, belli bakımdan kendini üstün sanan insanlar tarafından yapılsa da, bu; her kendini üstün sanan kimsenin kibirli olacağı anlamına gelmemektedir. Bununla beraber, bir durumda üstün olmayan herhangi kimse dahi bu duyguyu yaşayabilir. Kısacası kibir, bir durumdaki üstünlüğe göre değil, kişinin kendini gördüğü duruma göre değişkenlik gösterir.
# Orwellyen

George Orwell
**Orwellyen**, George Orwell'in 1984 adlı distopyasındaki totaliter yönetime, dilin aldatıcı ve manipüle edici kullanımına ithafen çoğu zaman otoriter kelimesi yerine kullanılan bir sıfat. Özgür ve açık bir toplumun refahı için zararlı fikirler, toplumsal koşullar için veya acımasız modern hükûmetleri tasvir etmek için de kullanılmaktadır.

*1984'*ün bir Türkçe baskısının kapağı
## 1984

1984 romanında Orwell'in betimlediği distopik dünyada totaliter hükûmetlerin yönetiminde korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayatı manipüle edilmekte ve gerçekliğin denetim altında tutulabilmesi için, bellek ve geçmişten yoksun bir toplumun yaratılması büyük önem taşımaktadır - ki buna "gözden düşmüş kimse" olarak geçmiş varlığı kamu kayıtları ve hafızadan silinmiş kişi de dahildir. İktidarı ellerinde tutanlar, kitlelere sürekli hükmedebilmek için, Eskisöylemde 'gerçeklik denetimi', Yenisöylemde 'çifdüşün' denen bir işlem gerçekleştirmişlerdir. Kelimeler kendi anlamlarını taşımak için için değil, onları yıkmak için kullanılırlar. "SAVAŞ BARIŞTIR. ÖZGÜRLÜK KÖLELİKTİR. CAHİLLİK GÜÇTÜR." örneğinde olduğu gibi. Böylece devlet kontrolündeki dil ve beraberinde insan düşüncesi de devletin gerçeklik tanımına bağlı kalır.

Orwell bunun yalnızca totaliter rejimlerde değil demokratik toplumlarda da olabileceğini düşünüyordu. Kelimelerin düşünceleri şekillendirme gücü olması politikada dilin önemini gösterir.

## Diğer Kullanımlar

* Dolaylı veya doğrudan kişisel gizliliğin gözetim altında tutulması.
* Vatandaşların günlük hayatlarının devlet kontrolünde olması.
* Aile vb. yakın ilişkilerin bozulmasında devletin teşvik edici olması.
* Tutarsız kavramların sorgulanmaksızın kabul edilmesi. (Çiftdüşün, Yenisöylem)
* Distopik bir gelecek.

## Kaynakça
# Linç kültürü

**İptal kültürü** veya sosyal medya için kullanılan adıyla **linç kültürü**, bir kişinin toplumsal alanın dışına itildiği modern bir dışlama biçimidir. Hem sosyal medyada hem de günlük hayatta iptal kültürünün izlerine rastlanabilir. Bu türden bir eylemin hedefi olan kişinin sosyal medya özelinde "linçlendiği", genel olarak ise "iptal edildiği" söylenmektedir. Merriam-Webster, iptal edilmeyi, kişiye olan desteği kesme olarak tanımlar. Linç kültürü, ifade özgürlüğü ve sansür tartışmalarına konu olmuştur.

Linç kültürünü ortaya çıkaran unsurların başında hukuka olan güvensizlik gelmektedir. Buna dayanarak sosyal medya ünlüleri dahi internet aktivizmini ileriye götürerek bir linç başlatabiliyor.

## Ayrıca bakınız

* Çevrimiçi ayıplama

## Kaynakça
# Sivil itaatsizlik

**Sivil itaatsizlik**, sivil yönetim tarafından uygulanan yasaların özüne uyarak yasalara riayet etmeme, karşı koyma anlamına gelmektedir. Yasaların ya da hükûmet politikasının değiştirilmesini hedefleyen, kamuoyu önünde icra edilen (aleni), şiddete dayanmayan, vicdani ancak yasal olmayan politik bir eylemdir. Bireysel bir tutum şeklinde olabileceği gibi zamanla toplumsal karakter de gösterebilir.

Devlet aygıtının kuramsal anlamda yurttaşların rızası üzerinde kurulmuş olması, itaati meşrulaştırmaktadır. Ancak yönetimin yasaları uygulayışı aşamasında, yönetsel aygıtlara yurttaş tarafından müdahalenin mümkün olup olmaması noktasında tartışmalar mevcuttur.

Sivil itaatsizlik, fikrin babalığını Amerikalı yazar Henry David Thoreau'nun yaptığı aktivizm yöntemidir. *Sivil İtaatsizlik* adlı makalesi kavramın çıkış noktasıdır. Mahatma Gandhi, Rosa Parks ve Paul Lafargue'nin farklı bakış açıları ve farklı siyasi perspektiflerle dile getirdikleri sivil itaatsizlik ya da pasif direniş; *"yönetim siyasetinin ya da yasaların değişmesini isteyen, aleni, şiddetsiz, vicdani, fakat aynı zamanda siyasi olan, yasa dışı bir eylemdir."* Pasif direnişe atıfla bir başka tanımda ise sivil itaatsizlik; *"Hukuk devleti idesinin içerdiği üstün değerler uğruna, kamuya açık ve yasaya aykırı olarak gerçekleştirilen, bu sırada üçüncü kişilerin daha üstün bir hakkını çiğnemeyen, barışçıl bir protesto eylemidir."*

Bu tanımlarla beraber kendisini yurttaş olarak addeden bireyin yasalar çerçevesinde uygulanan siyasa hakkındaki görüşlerini yine hukuksal bir çerçevede ahlaki ve içsel kaygılarla dile getirme, harekete dökme yöntemidir. Bu eylem şeklinde, eylemin neticelerini bilme, tahmin etme ve neticesine rıza gösterme mevcut olabilir. Bu sessiz görüş bildirme yöntemi toplumsal, aleni ve şiddet meyillisi değildir. Kavram, düşünce özgürlüğünü, düşünceyi ifade özgürlüğünü ve örgütlenme özgürlüğünü bünyesinde barındırır. Eylem olarak şiddetten uzak olma, hareketi aktif direnmeden uzaklaştırıp pasif direnmeye yaklaştırmaktadır.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 |
Sivil itaatsizlik ya da dörtköşe bir delikte yuvarlak bir çivi olma serbestisi.

 | „
 |
|  |

## Unsurları

* Yasaya aykırılık,
* Şiddetsizlik,
* Kamuya açıklık,
* Hukuk Devletine yönelik eğilim,
* Hukuki yaptırıma katlanma rızası

## Başlıca sivil itaatsizlik yöntemleri

* Oturma
* İnsandan halı
* İşgal
* Genel greve çağrı
* İmza toplama
* Yayınla kendini ihbar
* Sınır geçme
* Kira boykotu
* Ölüm orucu
* Yasaklanmış sempati gösterileri

## Ayrıca bakınız

* Sivil direniş
* Mahatma Gandhi
* Paul Lafargue
* Henry David Thoreau
* Martin Luther King
* Dalai Lama
* Lev Nikolayeviç Tolstoy
* Freeman Havaüssü İsyanı

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Sivil İtaatsizlik Kavramı 26 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Gösteri (protesto)

Doğu Almanya'da pazartesi gösterileri
**Gösteri** veya **protesto**, kitlesel bir grup tarafından siyasi veya başka bir sebep amaçlı gerçekleştirilen eylemdir. Genellikle bir kitle yürüyüşü ve konuşmacıları dinlemek için belirli bir bitiş noktasında başlayan toplantı veya mitingden oluşur.

## Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta Gösteri (protesto) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Sivil direniş
* İsyan kontrolü
* Şiddetsiz direniş
* Protesto
# İnternet aktivizmi

**İnternet aktivizmi**; sosyal medya, e-posta, podcast ve benzeri iletişim teknolojileri ile büyük bir kitleye ulaşmak, fon toplamak ve organize olmak için yapılan bir aktivizm çeşididir. Destekçilerin dijital medyayı kullanarak, hedef otorite hakkında ortak iddialarda bulunduğu organize bir girişimdir.

## Ayrıca bakınız

* Hacktivizm
* Slacktivizm
# Dilekçe

Dilekçe örneği
**Dilekçe** bir dileği bildirmek için resmî makamlara sunulan, imzalı ve adresli, pullu veya pulsuz yazı.

Osmanlı İmparatorluğu'nda *istida* ve *arzuhâl* adıyla bilinmekte olup memuriyet, maaş, rütbe, vb. istekler için kullanılmıştır. Elkab yazılır; mühür ve imza konulması ise serbesttir.
# Reklam panosu

"Dünyanın en yüksek reklam panosu" – One Times Meydanı, New York

**Reklam panosu**, genellikle kalabalık yolların kenarında bulunan bir sokak reklamı yapısı. Reklam panoları yoldan geçen sürücüler ve yayalara büyük reklamlar sunar. Ayrıca iç mekan reklamı gibi de uygulanır. Genellikle büyük yazılmış bir slogan ya da görsel ve video barındırır. Reklam panoları, öncelikle ana otoyollarda, otobanlarda veya kamusal alan'larda bulunur.

Reklam panoları, 20. yüzyılın başlarında Amerika Birleşik Devletleri'nde ortaya çıktı ve Allen Odell'in Minnesota'daki tıraş kremi reklamlarıyla ilişkilendirildi. 20. yüzyılın 20'li yıllarında, Amerika Birleşik Devletleri'nde giderek daha fazla insan araba satın almaya ve onları şehirden çıkarmaya başladı. Bu, reklam panolarının boyutunun büyümesine neden oldu.

## Üretim

Reklam panoları dijital ortamda hazırlanmaktadır. Grafik tasarım çalışmasından sonra, fabrikasyon makinelerle atölye ortamında imalatına başlanır. Oldukça zahmetli ve ustalık gerektiren bir iştir. İmalatı ve montajı için yeterli seviyede ustalık gerektirmektedir.

### Kullanılabilir malzemeler

* PVC
* Ahşap
* Alüminyum
* Pleksiglass
* Polikarbon
* Kompozit
* Branda

## Çeşitleri

* Dijital reklam panosu
* Mobil reklam panosu
* Yürüyen reklam panosu
* Bisiklet reklam panosu
* Reklam sütunu
* Trivizyon
* Işıklı reklam panosu
* Işıksız reklam panosu
* Vinil germe
* Harf kesim
* Kutu harf

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Görüntü kirliliği
* Kent mobilyası
* Reklam tabelası
# Radyo reklamı

Bir radyo reklamı posteri, 1949 yılı
**Radyo reklamı**, radyo'larda verilen reklam türüdür. Bu tür reklamlar, radyo tarihi'nin ilk günlerinden beri çok çeşitli malları ve hizmetleri teşvik etmiştir. Ses hizmetleriyle yapılan ticari reklamcılık, ilk kez 1893 yılında Budapeşte, Macaristan'da Telefon Hírmondó tarafından yapılmıştır.

Radyo reklamları diğer reklamlardan farklı, hiçbir görüntü içermez. Bu reklamlarda reklam metni ve seslendirme önemlidir. Modern zamanda televizyon reklamı, mobil reklam ve dijital reklam'ların popüler olması ile radyo reklamları daha az etkilidir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Reklam ana hatları
* Reklamcılıkta müzik
* Telefon gazetesi
* Radyo spektrumu
* Jingle
# 1 Nisan Şaka Günü

|    1 Nisan Şaka Günü |
| --- |
| 2001 yılında Kopenhag Metrosu'nun inşasına damgasını vuran bir Nisan Aptallar Günü şakası |
| Diğer adı | April Fool Günü |
| Türü | Kültürel |
| Önemi | Şakalar |
| Tarih | 1 Nisan |
| Gelenekler | Güldürü |
| Sıklık | Yıllık |

**1 Nisan Şaka Günü**, her yılın 1 Nisan günü kutlanır. Genelde şaka gününde insanların birbirine şaka yapması gelenek haline gelmiştir.

Nisan 1 şakası hakkında farklı kültür, inanç ve dillerde farklı efsaneler bulunmaktadır.

* Fransa (Poisson d'avril - Nisan Balığı): 1564 yılında Fransa kralı IX. Charles yılbaşını 1 Nisan'dan 1 Ocak'a aldırır. Bu arada 1 Nisan'ı sene başı olarak kabul etmeye devam edenlerle alay etmek amacı ile yapılan şakalar, bir süre sonra gelenek haline gelir. 1 Nisan'ı yılbaşı kabul edenlere ise “Nisan Balığı” adı verilir.
* İngiltere - April Fools' Day - Nisan Aptallar Günü
* İskoçya - Gowk veya Cuckoo günü
* İrlanda - Mektup emanet edilerek geleneksel hale gelmiştir. İnsanlar "aptallara daha fazla gönder" yazılı mektubu birbirlerine gönderirler.
* Lübnan - كذبة أول نيسان İlk nisan yalanı olarak 1 Nisan şakası ortaya çıkar.
* İran - İran'da buna "Dorugh e 13om Farvardin" (Farvardin 13'ün yalanı) denir ve insanlar ve medya, 1 Nisan'a eşdeğer olan Farvardin 13'ünde şaka yaparlar.

Nisan 1 veya Nisan Balığı, Hollanda, Belçika, Kanada, ABD, İsviçre, Türkiye, Japonya dahil dünyanın pek çok yerinde tanınmaktadır. Nisan 1 ile ilgili başka bir efsane de Pagan kültüründe 1 Nisan'da kutlanan *Fous* bayramıdır. Antik Roma'da *Hilarya* adıyla benzer bir bayram da kutlanmaktadır. Hindistan'da ise bu bayram 31 Mart'ta *Holi* adıyla kutlanmaktadır.

## Köken

1564 yılında Fransa kralı IX. Charles, yıl başlangıcını Ocak ayının 1. gününe aldı. Daha önce Avrupa'da yaygın olan yıl başlangıcı 25 Mart'tı. O zamandaki iletişim şartlarıyla Charles'in bu kararı fazla yayılmadı. Duyanlar ise protesto amaçlı eski adetlerine devam ettiler. 1 Nisan'da partiler düzenlediler. Diğerleri ise onları Nisan aptalları olarak nitelendirdiler. 1 Nisan'a "aptallar günü" adını verdiler. Bu günde herkese sürpriz hediyeler verdiler, gerçek olmayan haberler ürettiler. Yıllar sonra Ocak ayının yılın ilk ayı olmasına alışılınca, Fransızlar 1 Nisan gününü kültürlerinin bir parçası görerek devam ettirdiler. Oradan da bütün dünyaya bir şaka günü olarak yayıldı.

## Kaynakça

* NTV tarih dergisi, sayı:3 sayfa:48 - Şaka balığının 444 yıllık hafızası makalesi

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta 1 Nisan Şaka Günü ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* April Fools' Day On The Web: The most complete listing of April Fools' Day Jokes that Web Sites have run each year from 2004 all the way until the present 31 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Museum of Hoaxes: Top 100 April Fools' Day hoaxes of all time 18 Mart 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Top 100 April Fools Pranks and Gadgets 29 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.