Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mali hukuk

**Mali hukuk** ya da **maliye hukuku** gelir hukuku ve gider hukuku olmak üzere temelde ikiye ayrılırken, bütçe hukukunu da mali hukukun üçüncü alt dalı olarak nitelendirmek mümkündür.

Mali Hukuk, Anayasal hareketlerin başlangıcı olarak nitelendirildiğinden Anayasa Hukuku'ndan daha eski bir geçmişe sahiptir.

## Alt dalları

### Gelir hukuku

Mali hukukun alt dalı olarak gelir hukuku, dar anlamda verginin yanı sıra harç, resim gibi her türlü kamu gelirlerin ilişkin hukuk kurallarını incelemektedir. Gelir hukuku kamu gelirlerinin elde edilmesi sürecinden u konuda yaşanan uyuşmazlıkların çözüm sürecine kadar her türlü aşamadaki hukuki rejimi konu edinmektedir.

### Gider hukuku

Mali hukukun alt dalı olarak gider hukuku, kamusal ihtiyaçların karşılanması için üretilen ve sunulan hizmetlerin gerektirdiği giderlere ilişkin hukuk kurallarını inceleyen bilim dalıdır.

Devlet, yürütmekte olduğu kamu hizmetini finanse etmek zorundadır. Kamu giderler ya da kamu harcamaları farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bunlardan en yaygın olanları ekonomik sınıflandırma, fonksiyonel sınıflandırma, analitik sınıflandırma, kurumsal (idari) sınıflandırmadır.

Kamu giderlerinin başlıcaları şunlardır:

* Cari giderler: Cari harcamalar hizmetler ile bir yıl içinde kullanılıp bitecek olan başka bir deyişle "dayanıksız mallara" yapılan harcamalardır: personele yönelik olarak yapılan elektrik, su, ısınma gibi gider türleri bu kapsamdadır.
* Yatırım giderleri: Üretimi ve hizmet gücünü artırmaya yönelik olarak yapılan ve genellikle faydası birden fazla yıla yayılı olan giderlerdir. Yol, köprü yapımı giderleri bu kapsamdadır.
* Transfer giderleri: Doğrudan bir karşılığı olmayan, faydası ancak yıllara yayılı şekilde ortaya çıkabilecek pozitif dışsallıklar şeklinde olan giderlerdir. Bu tür giderler çoğu zaman sosyal devlet anlayışı çerçevesinde yapılmaktadır. Bu kapsamda en bilinen örnekleri sosyal yardımlardır.
* Reel (gerçek/olağan) giderler: Doğrudan üretim faktörlerine yönelik yapılan ödemelerdir. Örneğin kamu personeline ödenen maaşlar ya da bir üretim faktörü olarak makine alımı bu kapsamdadır.

### Bütçe hukuku

Gelir ve giderleri birbirine bağlayan bütçe hukuku, kamu gelirlerinin toplanmasına ve kamu harcamalarının yapılmasına yetki verilmesi ile bunların uygulanmasına ilişkin sürece ilişkin düzenlemeleri içermekte ve incelemektedir.

## Kaynakça
# Miras hukuku

Josef Danhauser'in ''Vasiyetin açılışı'' tablosu (Avusturya Belvedere Galerisi)
**Miras hukuku**, insanların ölümlerinden sonra malları üzerinde yapmak istedikleri ölüme bağlı tasarrufları ve ölümleri halinde, gaipliğine karar verilmesinden sonra veya ölüm karinesinin varlığı halinde mirasa konu mallarının (tereke) yasal mirasçılar ve diğer mirasçılar arasında ne şekilde paylaştırılacağını, borçlarının nasıl ve hangi sırayla ödeneceğini inceleyen bir özel hukuk dalıdır. Miras hukuku kara Avrupası hukuk düzeninde medeni kanunlarda düzenlenir. Miras bırakandan kalan malların (tereke/mamelek) devrine ilişkin veraset işlemleri kimi ülkelerde mahkeme kararıyla, kimi ülkelerde de noterliklerde oluşturulan nüfus kayıt sistemleri üzerinden belgelendirilmektedir.
# Medeni hukuk

**Medeni hukuk**, kişilerin birbiriyle ya da belirli ölçülerde kişilerle devletin doğrudan veya dolaylı özel ilişkilerinin kamu hukuku gibi başka bir hukuk dalının konusuna girmeyen hukuk dalına verilen addır. Temeli Roma hukukuna dayanır ve Cermen halkları tarafından geliştirilmiştir. Tüm Kara Avrupası'nda (farklı bir hukuk anlayışının geliştiği Britanya'dan ayırmak için) ve onlardan etkilenen birçok ülkede uygulanan bir hukuk dalıdır.

Özel hukuk denilince medeni hukuk (yurttaşlar hukuku) akla gelir. Medeni hukuk; kişiler hukuku, aile hukuku, miras hukuku, eşya hukuku, borçlar hukuku dallarına ayrılır.

1. Medeni hukukun temel ilkeleri şunlardır:
	1. İyi niyet, hakkın kötüye kullanılmaması ve dürüstlük kuralı ilkeleri
	2. Hâkimin takdir yetkisi
	3. Borçların genel kurallarının uygulanması
	4. İspat kuralları
2. Kişiler hukuku:
	1. Gerçek kişiler
		1. Kişiliğin başlangıcı ve sonu
		2. Hak ehliyeti
		3. Fiil ehliyeti
		4. Hısımlık
		5. İkâmetgâh
		6. Kişilik haklarının korunması
	2. Tüzel kişiler
		1. Kamu hukuku tüzel kişileri (Devlet kurumları)
		2. Özel hukuk tüzel kişileri (Vakıf, dernek ve şirketler)

## Kaynakça
# Sağlık hukuku

**Sağlık hukuku** bir ülkenin sağlık sektöründe hizmet sağlayıcı ve son kullanıcı olarak rol alan kişi ve kurumların uymak zorunda olduğu hukuk kuralları bütününe verilen addır. Tıp hukuku, kamu sağlığı hukuku, biyoetik ve küresel tıp hukuku olmak üzere dört sınıfa ayrılmaktadır.

Hatalı tıbbi uygulamalar da sağlık hukuku kapsamına giren konular arasındadır.

## Ayrıca bakınız

* Sağlık politikaları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta sağlık hukuku ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Sigorta hukuku

Araba kazası
**Sigorta hukuku**, sigortacının bir prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir menfaatini zarara uğratan tehlikenin, rizikonun, meydana gelmesi hâlinde bunu tazmin etmeyi ya da bir veya birkaç kişinin hayat süreleri sebebiyle ya da hayatlarında gerçekleşen bazı olaylar dolayısıyla bir para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmeleri ve bu sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri inceleyen, ticaret hukuku kapsamına giren bir özel hukuk dalıdır.

## Kaynakça
# İçtihat

**İçtihat**, kanun ile hakkında hüküm belirtilmemiş bir konuda, daha önceki verilmiş bir mahkeme kararının esas alınmasıdır.

Somut olayda mevcut olan anlaşmazlık konusunda, üst mahkemelerin benzer olaylar bakımından verdiği farklı kararlarla ortaya çıkan ve anlaşmazlığı ortadan kaldırmaya yönelik; yetkili üst kurullarca alınan kararlardır. İçtihadı birleştirme kararları dışındaki içtihatlar, benzer hukukî durumlarda Yargıtay genel kurullarını, dairelerini ve birinci derece mahkemeleri bağlayıcı nitelikte değildir. İçtihadı birleştirme kararları, tahkim prosedüründe hakem kurulları için de bağlayıcıd
ır.
# Sosyal güvenlik hukuku

**Sosyal güvenlik hukuku,** toplum sözleşmesinden doğan hakları güvence altına alan bir hukuk dalıdır. Bireylerin sosyal refahını tesis etmeyi amaçlar. Bireyler açısından meydana gelebilecek riskleri önlemeyi ve toplumun gelirlerinin azalmasına ve giderlerinin artmasına ket vurmayı amaçlar. İşçi ve işveren arasındaki hukuki ilişki sosyal güvenlik hukuku kapsamında irdelenir.

James Madison, hakim tarafından yargılanma hakkının toplumsal sözleşmenin somutlaştırılmış sonuçlarından kaynaklandığını savundu. Sosyal haklar, siyasi haklara çok benzemektedir ve aynı kavramların daha hafif bir şekilde uygulanması olarak da anlaşılabilir.

Cécile Fabre, anayasa yoluyla demokratik çoğunlukların; özerkliklerinin güvenli bir şekilde uygulanmasını koruyan ve refaha ulaşmalarını sağlayan temel haklara saygı duyulmasını ve bunları desteklemeleri konusunda kısıtlanmasının meşru olduğunu ileri sürmektedir. Sosyal haklar temel haklar olduğundan, bunların anayasallaştırılması gerektiği sonucu çıktığını savunmaktadır.

Hukuki açıdan çeşitli yaklaşımlar sosyal hakları kullanır ve garanti altına alır; anayasal sosyal haklar halkın sahip olduğu haklardır. Bu, kamuoyunun kolektif ve özel çıkarlarının eşit ve adil dağıtılmasını sağlar.

## Kaynakça
# Spor hukuku

**Spor hukuku**, spor endüstrisi'nde sporcuların, kulüplerin, takım sahibi şirketlerin, ulusal ve uluslararası federasyonların, Uluslararası Olimpiyat Komitesi'nin devletin ilgili kurumlarının birbirleriyle sportif eylem ve etkinliklere ilişkin ilişkilerini, sporun özgürlüğünü göz önünde bulundurarak iş hukuku ve rekabet hukuku gibi hukuk dallarıyla koordine bir biçimde düzenleyen kurallardan oluşan, kendine özgü bir hukuk dalıdır.

Spor hukuku genel olarak spor ile ilgili sponsorluk sözleşmeleri, yayıncı kuruluşlarla yapılan sözleşmeler, spor organizasyonları tarafından çalıştırılan personelle ilgili uyuşmazlıklar, spor organizasyonlarının kendi aralarında çıkan sorunlara ilişkin uyuşmazlıklar ve sporu düzenleyen organların sporculara verdikleri disiplin cezaları ile ilgili uyuşmazlıkları kapsamaktadır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Spor iletişimi
* Spor gazeteciliği
* Spor ekonomisi
* Spor pedagojisi
* Spor felsefesi
* Spor psikolojisi
* Spor sosyolojisi
# Şirketler hukuku

**Şirketler hukuku**, ticaret hukuku bünyesinde yer alan ve ticaret şirketlerinin kurulması, birleşmesi, bölünmesi, devredilmesi, tip değiştirmesi, tasfiyesi gibi konulara dair normları ihtiva eden ve ticaret şirketlerine ilişkin hukuki ilişkileri inceleyen bir hukuk dalıdır.

Türkiye'de 1926 yılında Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girmesiyle Ticaret hukukunun alt dalı hâline gelen şirketler hukuku, son hâlini 2011 yılında ise 6102 sayılı yeni Türk Ticaret Kanunu'nun yürürlüğe girmesi sonucu almıştır. Şirketler hukukuna ilişkin hükümler 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 124.-644. maddeleri arasında yer almaktadır. Adi şirketlere ilişkin hükümler ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 620-644. maddeleri arasında düzenlenmiştir.
# Tröst hukuku

**Tröst** (İngilizce: "trust", Türkçe: "vakıf"), equity hukukunda bir kişi tarafından başka bir kişinin yararına mülkiyet tutulmasını sağlayan bir müessesedir.

Her tröst, "trustee" olarak adlandırılan kişi ya da kişilerin üzerine, belirli bir mülkiyet üzerindeki haklarını "beneficiary" olarak adlandırılan başka kişi ya da kişilerin yararına veya özel ya da yardım nitelikli amaçları ilerletmek için kullanması ve bu görevi adil bir şekilde yerine getirmesi için kişisel sorumluluklar yüklemektedir.

Oluşumunda, aşağıdaki üç özellik kesin bir biçimde varolmalıdır:

* **Nesne kesinliği** (*certainty of object*): "beneficiary" olarak adlandırılan kişiler tespit edilmiş olmalı ya da tespit edilmeleri mümkün olmalıdır.
* **Özne kesinliği** (*certainty of subject*): tröstün konusu olan mülk, tröst oluştuğu anda mevcut olan bilgilere dayanarak tespit edilebilmelidir.
* **Niyet kesinliği** (*certainty of intention*): tröstü oluşturan kişinin ("donör") bir tröst oluşturmak istediği açıkça anlaşılabilmelidir.

## Tröst çeşitleri

* Sabit ("fixed") tröst
* İhtiyari ("discretionary") tröst
* Hayırsever ("charitable") tröst
* Açıklanan ("express") tröst
* Zımnî ("implied") tröst
* Varsayılan ("constructive") tröst
* Sonuçlanan ("resulting") tröst

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Tröst (tekel)
# Uluslararası özel hukuk

**Uluslararası özel hukuk** veya **kanunlar çatışması**, kişiler arası hukuk sorunlarında hangi devletin hukukunun uygulanacağını karara bağlar. Hiçbir devlet kendi hukuku dışındaki hukuk sistemlerini yok sayamaz. Uyuşmazlıklar özellikle yurt dışında yaşayan vatandaşların sorunlarıyla ve yabancılarla ilgilidir. Aynı sorunlarda devletler farklı hukuk sistemlerine sahiptirler ve kanunlar ihtilafı (yasa çatışması) durumunda hangi yasa ve hangi ülkenin mahkemesi yetkilidir, buna ilişkin hükümleri içerir. Mahkeme ve yasa değişik olabilir. Yine ticari ortaklık, vb. iç hukuk tüzel kişilerinin kendi devletlerinin sınırlarını aşan ve birden çok devletin yetki alanına giren durumlarda bu özel hukuk kişileri arasındaki ilişkileri düzenler ya da bunların bağlı olacağı iç hukuku belirler.

Vatandaşlık hukuku ve yabancılar hukuku altdalları kamu hukuku ile de ilgilidir. Kişiler bazen birden çok vatandaşlık bağı taşıyabilirler, yurtsuzlardan veya göçebelerden, mültecilerden meydana gelebilirler. İHEB'e göre vatandaş da, yabancı da hukuki kişiliğe sahiptir. Bunlar, uluslararası sözleşmelerle düzenlenmektedir.
# Teamül hukuku

**Teamül hukuku**, bir yerde, grupta, kültürde eskiden beri yapılagelen şeyler, alışılagelmiş şeyler, öteden beri olagelen davranışlar, tutumlar bütünüdür. Osmanlıdan beri gelen, günümüzde bağlayıcı unsuru olmayan, âdet hukuk'u denebilir.

Bir çevrede bir işlemin âdet hâline gelmesi, bu hususun zaman içinde herkesçe uyulmak suretiyle istikrarlı bir nitelik kazanmış bulunması ve ayrıca kamu oyunda da bu teamüle inanılmış olması gerekir.
# Uzay hukuku

**Uzay hukuku**, insanoğlunun uzayla ilgili faaliyetlerini düzenleyen hukuk organlarının bütünüdür. Uzay hukuku, tıpkı genel uluslararası hukuk gibi, çeşitli uluslararası antlaşmalar, sözleşmeler, BM'nin GKO kararları ile uluslararası kuruluşların kural ve düzenlemelerinden ibarettir. 'Uzay Hukuku' terimi BM'nin çalışmalarıyla yürürlüğe konan beş ayrı uluslararası anlaşma ve bu anlaşmaların tesis ettiği kural ve kaidelerin bütününü kapsamaktadır. Ayrıca birçok devlet uzay hukukuna dair faaliyetlerini düzenleyen "Ulusal Uzay Yasaları"nı da hayata geçirmiştir. Uzay hukuku alanı kapsamında değerlendirilen bazı önemli konular arasında; Dünya ve uzayda çevrenin korunması, uzay cisimlerinin sebebiyet verdiği hasarların sorumluluğu, anlaşmazlıkların giderilmesi, astronotların kurtarılmasına dair faaliyetler, uzay boşluğundaki potansiyel tehlikeler hakkında bilgi paylaşımı, uzaya dair teknolojilerin kullanımı ve uluslararası işbirliği kuralları sayılabilir. Bu alan uzaya dair faaliyetlerin temel prensiplerini de belirlemiştir. Bu prensipler arasında uzayın tüm insanlığın hizmetindeki bir bölge olarak tanımlanması, uzay boşluğunun devletler arasında ayrımcılık yapılmaksızın keşfi ve kullanım serbestisi ve uzay boşluğunun egemenlik alanı ilan edilemeyeceği gibi temel ilkeler yer alır.

## Gelişimi

Dış uzayın keşfi ve hükümetler tarafından kullanımı, 1957 yılında uzaya ilk uydunun yollanması ile başladı. Uzay Yarışı adı verilen bu dönemin başlamasıyla diğer ülkeler, dış uzayın barışçıl amaçlarla kullanılması hususunda emin olmak amacıyla tartışmalara başladılar. Bu tartışmalar ABD ile SSCB'nin ilgili konuyu tartışılması ve bir karara bağlanması için Birleşmiş Milletler'e sunmasıyla sonuçlandı. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun uzayla ilgili olarak verdiği 18 Aralık 1958 tarihli ve 1348 (XIII) sayılı ilk kararında uzayın barışçıl amaçla kullanılmasının önemi vurgulandı ve bu amaçla da Birleşmiş Milletler Dış Uzayın Barışçıl Amaçlarla Kullanımı Komitesi'nin (COPUOS) kurulmasına karar verildi. Bu komite 1959 yılında faaliyete geçti. 1962 yılında "hukuk altkomitesi" ile "bilim ve teknoloji altkomitesi" olmak üzere iki altkomiteye ayrıldı. Komite, uzaya ilişkin hukuki ve teknik konuların Birleşmiş Milletler nezdinde tartışılmaya başlanacağı ve karara bağlanacağı ilk platform olarak kuruldu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* International Institute of Space Law
# Vatandaşlık hukuku

**Vatandaşlık hukuku**, milliyet ve yurttaşlık ile bunların kazanılması, aktarılması ve yitirilmesi konularıyla ilgilenen hukuk dalıdır. Uluslararası özel hukuka göre, her devlet kendine milliyet ve vatandaşlık bağıyla bağlı kişileri belirleme hakkına sahiptir. Bu kararlar genellikle yazılı hukuk ve içtihat hukuku yoluyla yaşama geçirilir. Uluslararası kamu hukukunu ilgilendiren karar alma süreçleri de mevcuttur.
# Yabancılar hukuku

**Yabancılar hukuku**, bir devletin veya ülkenin bir ülkeye gelen yabancılar için uyguladığı kanunların oluşturduğu hukuk dalıdır. Yabancılar hukuku genel anlamda mütekabiliyet ilkesine dayanmakta olup, yabancılara Türkiye'de uygulanacak olan hukuk kuralları yabancının vatandaşı olduğu ülkeye göre farklılık göstermektedir.

Yabancıların Türkiye'ye girişleri, Türkiye'de kalışları ve çıkışları ile Türkiye'den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen 6458 sayılı "Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu" 2013 yılında yürürlüğe girmiş olup, yabancıların Türkiye'ye giriş ve her türlü işlemleri İçişleri Bakanlığı'na bağlı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından koordine edilmektedir. Yabancıların Türkiye'ye girişleri anılan kanunda sayılan gerekçelerle yasaklanabileceği gibi Türkiye'ye girişlerine izin de verilmeyebilir. Her iki karara ilişkin olarak da itiraz yolu bulunmakta olup, red ya da yasak sebebine göre itiraz şekli değişmektedir.

Aynı zamanda yabancıların Türkiye'deki çalışmalarını izne bağlamak ve bu yabancılara verilecek çalışma izinleri ile ilgili esasları belirleyen 4817 sayılı "Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun", 2003 yılında yürürlüğe girmiştir. Bu kanunla yabancıların çalışma iznine ilişkin olarak bazı istisnai haller sayılmış olup, söz konusu istisnai hallerde yabancılara çalışma izni verilebileceği belirtilmiştir.

Yabancıların Türkiye'de gayrimenkul edinmesi konusu ise 2644 sayılı "Tapu Kanunu" ve bazı özel kanunlar tarafından düzenlenmiş olup, belirli sınırlamalar dâhilinde yabancıların Türkiye'de gayrimenkul edinmesi mümkündür.

Göçmenlerin, göçebelerin, yerleri kamulaştırılanlar ile millî güvenlik nedeniyle yapılacak iskân çalışmalarını, köylerde fiziksel yerleşimin düzenlenmesine ilişkin uygulamaya esas şartları ve alınacak tedbirleri, iskân edilenlerin hak ve yükümlülüklerini düzenleyen 5543 sayılı "İskân Kanunu", 5682 sayılı "Pasaport Kanunu", Türk vatandaşlığının kazanılması ve kaybına dair iş ve işlemlerin yürütülmesine ilişkin usul ve esasları belirleyen 5901 sayılı "Türk Vatandaşlık Kanunu" ve doğrudan yabancı yatırımlara uygulanacak muameleyi kapsayan 4875 sayılı "Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu" da Yabancılar hukukunu oluşturan mevzuat içerisinde yer almaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Göçmen
# Hukuki kaynaklar

**Hukuki kaynaklar** yahut diğer bir deyişle **hukukun kaynakları**, genelde asli ve yardımcı kaynaklar şeklinde bir ayrıma tabi tutulmaktadır:

## Asli kaynaklar

Asli kaynaklar yazılı ve yazısız kaynaklar biçiminde iki temel kategoriye ayrılmaktadır. Bu tasnife göre:

### Yazılı kaynaklar

* Anayasa
* Kanun (ve Kanun hükmünde kararname)
* Uluslararası sözleşmeler
* Tüzük
* Yönetmelik
* Diğer düzenleyici işlemler (Tebliğ, genelge, sirküler, emir gibi değişik isimler aldıklarından adsız düzenleyici işlemler olarak da adlandırılır)

### Yazısız kaynaklar

* Teamül hukuku

Hukuki teamüllerin hukuk boşluklarının olduğu ve yazılı hukuk tarafından açık veya zımni olarak cevaz verilen hallerde uygulandığı görülmektedir.

## Yardımcı kaynaklar

* İçtihat (Yargı kararları)
* Doktrin (Bilimsel öğreti ve görüşler)
* Şerhler
* Monografiler
# Doktrin

**Doktrin** veya **öğreti** (Latince: doctrina, Sanskrit: *dukrn*), belirli bir konu ya da inanç sistemine ilişkin kabul, ilke ve kurallar bütünü.

Dini bağlamda sıkça kullanılan öğreti kavramına önceki bilgilerden yararlanarak geliştirilmiş olan ortak hukuk ilkelerinde de rastlanmaktadır. Meşru müdafaa, adil kullanım ve ilk elden satış öğretisi bu ilkelere örnek gösterilebilir. Kimi kurumlarca "öğretilen şey" olarak tanımlanan doktrin, iş süreçlerine ilişkin bilgi paylaşımına vurgu yapmaktadır.

## Politik doktrin

Tanımı gereği politik doktrin, toplumda yönetme veya idare etme yetkisinin kazanılması ve uygulanması ile ilgili olarak savunulan, öğretilen veya yürürlüğe konulan politika, konum veya ilke anlamına gelmektedir. politik doktrin terimi bazen siyasi ideoloji terimi ile karıştırılmaktadır. Ancak doktrin, ideolojinin etkin yönünden yoksundur ve bu nedenle temelde teorik bir söylemdir, "belirli bir konunun ne olması gerektiğine dair tutarlı bir iddiayı ifade eder" (Bernard Crick). Politik doktrin, kendi başına bir siyasi kimliğin oluşmasından önce gelebilecek rasyonel olarak hazırlanmış bir değerler setine dayanır. Meta-teorik düzeyde felsefi yönelimlerle ilgilenmektedir.

## Askerî doktrin

Askerî doktrin, savaşta karmaşık bir operasyon için oluşturulan bir prosedür gibi varsayılabilir. Tipik örnek, bir tür saldırıya varsayılan bir yaklaşım olarak standart bir manevra, asker ve silah setinin kullanıldığı taktik doktrinidir.

Neredeyse her askeri örgütün bazen yazılı, bazen yazılı olmayan kendi öğretisi vardır. Bazı askeri doktrinler eğitim programları aracılığıyla aktarılmaktadır. Son zamanlarda, hem sivil hem de askerî operasyonları içeren, daha kapsamlı (sadece askerî olmayan) modern barışı koruma operasyonlarında doktrinler ortaya çıkabiliyor. Örneğin; 2008 Birleşmiş Milletler barışı koruma operasyonlarında ortaya çıkan, hem sivil hem de askerî operasyonları birlikte barındıran Capstone Doktrini.

Askerî doktrin, zor ve hızlı kurallar yerine eylem için bir rehberdir. Doktrin, ordu genelinde ortak bir referans çerçevesi sağlar. Askerî görevleri yerine getirmenin ortak yollarını oluşturarak operasyonları standartlaştırmaya yardımcı olur.

Askerî doktrinlere örneklerden bazıları;

* *Guerre de course*
* *Hit-and-run tactics*
* *Mahanian of late 19th up to mid-20th century*
* *Manhunting doctrine, or assured individual destruction*
* *Reagan Doctrine of the Cold War*
* *Shock and Awe*
* *Soviet deep battle of World War II*
* *Trench warfare of World War I*
* Mavi Vatan

## Kaynakça

Vikisözlük'te doktrin ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
# Anayasal bildirge

Bir anayasal bildirge örneği (Magna Carta).
**Anayasal bildirge** ya da **nizamname**, devlet ya da başka bir yüksek otoritenin herhangi bir alanda etkinliğini belirli ayrıcalıklar bağışlarken düzenlediği hukukî vesika. Büyük Britanya'da kraliyetin hâkim imtiyaz nüfûsu çerçevesinde korporal yapıların kurulması ve bir nizama bağlanması gayesiyle yayımlanan belgelere bu ad verilir. Anayasal bildirgeler, ayrıcalık bildirgeleri ya da nizamnameler, bildirgenin muhatabına yetki devri anlamına gelir ve bir ölçüde özerklik tanır. Bu, sadece bir koloni başlatmak için kraliyet izni veren bir belge de olabilir. Nizamnamelerin başlıca türleri koloni, kongre, belediye, proje ve kraliyet nizamnameleridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Anayasal bildirge ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Kanun

**Yasa** ya da diğer adıyla **kanun** (Grekçe kanōn κανων 1. kargı, çıta, cetvel, 2. kural< EYun kánna κάννα kamış, kargı = Aram ḳanyā קניא) anayasal hukuk sisteminde, yetkili organlarca meydana getirilen hukuk kurallarıdır. Yasalar, tüzükler, yönetmelikler birer hukuk kuralıdır. Yürürlükte olan hukuk kurallarının tümüne mevzuat denir. Dar anlamında yasa, yasama organınca yapılan yasa adıyla gerçekleştirilen işlerdir. Hukuk karşılıklı hakları ifade eden üst mefhumdur, yasa ise bu hakları koruyan ve belirleyen kuralları ifade eder.

Yasa, yazılı veya yazısız olabilir. Yazılı yasaların en ünlüsü MÖ 1700'lerde yapılmış Hammurabi yasaları'dır. Roma hukuku, Cermen hukuku, Katolik hukuku, İslam hukuku yazılı yasalara dayanır. Çağdaş yasaların yazılı oluşu Fransız Devrimi'nden sonra gelişmiştir. Önemli yazılı yasalara Kod (code) denilmektedir. Toplumu Kod'larla yönetmeye Kodifikasyon denilir ve Kıta Avrupa'da geçerlidir. Medeni yasa'lar birer Kod'dur. İslam dünyasında Mecelle ve yasa-ı Esasi ilk kodlardır.

## Kaynakça

* İstanbul.edu.tr Toplum ve Hukuk İlişkisi 14 Temmuz 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hukuk Felsefesi Ders Kitabı24 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Doğal Hukuk Anlayışı 15 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hukuk Nedir? Slayt14 Temmuz 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hukukun Temel Kavramları Açıköğretim Ders Kitabı28 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.