# Mikronezya Federal Devletleri

| Mikronezya*Federated States of Micronesia* Mikronezya Federal Devletleri |
| --- |
|
Bayrak

Arma

 |
| **SloganPeace, Unity, Liberty* |
| **Millî marşPatriots of Micronesia* Süre: 36 saniye.0:36 |
|  |
|  |
| Başkent | Palikir |
| En büyük şehir | Weno |
| Resmî dil(ler) | İngilizce |
| Tanınan bölgesel dil(ler) | Chuukece, Kosraeance, Pohnpeiance, Yapca |
| Hükûmet | Partisiz demokrasi altında federal meclisten bağımsız cumhuriyet |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Devlet Başkanı  | Wesley Simina |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • A.B.D. ile serbest ortaklık  | 3 Kasım 1986 |
| • Tam bağımsızlık  | 22 Kasım 1990 |

 |
| Yüzölçümü |
| • Toplam | 702 km2 (191.) |
| • Su (%) | Önemsiz |
| Nüfus |
| • 2019 tahminî | 104.468 (198..) |
| • Yoğunluk | 158,1/km2 (75.) |
| GSYİH (SAGP) | 2020 tahminî |
| • Toplam | 353 milyon $ (183.) |
| • Kişi başına | 3.447 $ (153..) |
| GSYİH (nominal) | 2020 tahminî |
| • Toplam | 395 milyon $ (189.) |
| • Kişi başına | 3.855 $ (110.) |
| Gini (2013) | 40.1 orta |
| İGE (2019) |  0.620 orta · 136. |
| Para birimi | Amerikan doları (USD) |
| Zaman dilimi | UTC+10 |
| Telefon kodu | 691 |
| İnternet alan adı | .fm |

**Mikronezya** veya resmî adıyla **Mikronezya Federal Devletleri** (kısaca **FSM** olarak da adlandırılmaktadır), Okyanusya içerisinde Büyük Okyanus'un batı kesiminde yer alan ve toplam 607 adadan oluşan ülkedir. Ülkenin başkenti Palikir'dir.

## Etimoloji

Mikronezya ülkesinin adı, Yunanca kelimeler olan *micro* (küçük - μικρός) ve *nesos* (ada - νῆσος) kelimelerinden türetilmiştir.

## Coğrafya

Okyanusya ada ülkesi, takımadalar olan Caroline Adaları'nın büyük çoğunluğuna sahip konumdadır. Devleti oluşturan dört federe yapıdan üçü olan Chuuk, Pohnpei ve Kosrae, Caroline adalarının doğu kesimini oluştururken diğer federe devlet Yap, bağımsız devlet olan Palau ile birlikte Caroline adalarının batı kesimini oluşturmaktadır. Ada ülkesi 2.900 km boyunca uzanan 607 adaya sahiptir. Adaların toplam kapladığı alan 702 km²'dir.

## Tarihçe

### Erken yerleşim ve Nan Madol

Mikronezyalıların ataları dört bin yıldan fazla önce bu bölgeye yerleşti. Merkezî olmayan şeflik temelli bir sistem, sonunda Yap Adası merkezli daha merkezi bir ekonomik ve dinî kültüre dönüştü.

UNESCO Dünya Mirası Alanı olan Nan Madol, bir kanal ağıyla birbirine bağlanan bir dizi küçük yapay adadan oluşur ve genellikle Pasifik'in Venedik'i olarak adlandırılır. Pohnpei adasının doğu sınırında yer alır ve yaklaşık MS 500'den 1500'e kadar Pohnpei'nin tahmini 25.000 kişisini birleştiren Saudeleur hanedanının törensel ve siyasi merkeziydi; bu tarihte merkezi sistem çöktü.

### Avrupa ile temas ve sömürge yönetimi

Marianalar ve Carolinalar'da Manila Kalyonu, y. 1590 *Boxer Kodeksi*
Avrupalı kâşifler—önce Portekizliler Baharat Adaları'nı (Endonezya ) ararken, ardından İspanyollar —on altıncı yüzyılda Caroline Adaları'na ulaştılar. Tordesillas Antlaşması ile bu topraklar İspanya'ya verildi ve İspanyollar, başkent Manila aracılığıyla takımadaları İspanyol Doğu Hint Adaları'na dâhil ettiler ve 19. yüzyılda çeşitli karakollar ve misyonlar kurdular. 1887'de, günümüzde Pohnpei adasındaki Kolonia'da *Santiago de la Ascensión* kasabasını kurdular.

1870'lerde Almanya, Caroline Adaları'ndaki nüfuz alanını genişletmeye başladı ve bu durum, Papa XIII. Leo'dan adalar üzerinde Almanya'nın mı yoksa İspanya'nın mı yetkisinin olduğunu belirlemesini isteyen 1885 Caroline Sorunu'na yol açtı. Sonuç olarak adalar üzerinde İspanyol yetkisi onaylandı, Almanya'nın da adalara serbest erişim hakkı verildi.

İspanyol-Amerikan Savaşı'ndaki yenilginin ardından İspanyollar, 1899 Alman-İspanyol Antlaşması uyarınca takımadaları 1899'da Almanya'ya sattılar. Almanya, takımadaları Alman Yeni Gine'sine dâhil etti. (Özellikle Kapingamarangi olmak üzere birkaç uzak ada, antlaşmada açıkça belirtilmemişti, ancak bu durum 1940'ların sonlarına kadar fark edilmedi ve İspanya, 1949'da tarihsel merakı kabul etse de, adalara ilişkin modern bir hak iddiasında bulunmadı. )

Adalar, Birinci Dünya Savaşı sırasında Japonya tarafından ele geçirildi. Savaşın ardından Milletler Cemiyeti, Güney Denizleri Mandası kapsamında adaların yönetimini Japonya'ya devretti .

### İkinci Dünya Savaşı ve Sonrası

#### Operasyon Dolu Taşı

Truk Lagünü, II. Dünya Savaşı sırasında Japon İmparatorluk Donanması için önemli bir üs görevi görmüştür. Şubat 1944'te ABD Donanması, Truk Lagünü'ne yönelik büyük bir hava ve yüzey saldırısı olan Hailstone Operasyonu'nu başlattı. İki gün boyunca, ABD uçak gemisi uçakları ve yüzey gemileri Japon savaş gemilerini, ticaret gemilerini ve kıyı tesislerini hedef alarak çok sayıda geminin batırılmasına ve yüzlerce uçağın imha edilmesine neden oldu. Bu operasyon, Japonya'nın Pasifik'teki deniz gücünü ciddi şekilde azalttı.

#### Birleşmiş Milletler çatısı altında ABD yönetimi

II. Dünya Savaşı'ndan sonra Mikronezya adaları, Pasifik Adaları Vesayet Bölgesi'nin bir parçası olarak Amerika Birleşik Devletleri'nin yönetimine verildi. Bu düzenleme, daha önce Japon mandası altında olan Pasifik Adaları için vesayet şartlarını onaylayan Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 21 sayılı Kararı'nın kabulüyle 2 Nisan 1947'de resmîleştirildi.

### Bağımsızlığa giden yol

10 Mayıs 1979'da, Güven Bölgesi'nin dört bölgesi, Mikronezya Federal Devletleri olmak üzere yeni bir anayasayı onayladı. Palau, Marshall Adaları ve Kuzey Mariana Adaları katılmamayı tercih etti. Mikronezya Federal Devletleri, 3 Kasım 1986'da yürürlüğe giren ve Mikronezya'nın vesayetten bağımsızlığa geçişini işaret eden Amerika Birleşik Devletleri ile Serbest İlişki Anlaşması imzaladı. Bağımsızlık, Birleşmiş Milletler'in Güvenlik Konseyi Kararı 683 uyarınca vesayet statüsünü resmen sona erdirdiği 1990 yılında uluslararası hukuk uyarınca resmen sonuçlandırıldı. Anlaşma 2004 yılında yenilendi.

Şubat 2021'de, yaşanan bir liderlik anlaşmazlığı nedeniyle Mikronezya Federal Devletleri, Pasifik Adaları Forumu'ndan resmî olarak ayrılacağını duyurdu. Ancak Haziran 2022'de yapılan Suva Anlaşması sonucu Mikronezya Federal Devletleri forumda kalmayı kabul etti.

## Siyaset

Federasyon yönetim biçimine sahip olan ülkede toplam dört federe devlet mevcuttur. Ülkeyi oluşturan her bir federe devletin kendi yasası ve hükûmeti bulunmaktadır.

## İdarî yapılanma

607 adadan oluşan ülke, Caroline Takımadaları'nın bir kısmını içine almaktadır. Dört tane kurucu federe devlet vardır. Bunlar Yap, Chuuk, Pohnpei ve Kosrae’dir. Bu dört devlet Mikronezya Federal Devletleri bayrağı üzerinde birer yıldızla temsil edilir. Ülkeyi oluşturan dört federe devlet şu şekildedir:

| Karte
 | Federe devlet
 | Adalar
 | Yüzölçümü
 | Nüfus
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  **Chuuk** | 294
 | 127 km²
 | 48.651
 |
|  |  **Kosrae** | 005
 | 110 km²
 | 06.616
 |
|  |  **Pohnpei** | 163
 | 346 km²
 | 35.981
 |
|  |  **Yap** | 145
 | 118 km²
 | 11.376
 |

### Şehir

Mikronezya'nın başkenti Pohnpei'deki Palikir şehridir. Palikir'de hükûmet binaları bulunmaktadır. Ülkenin en kalabalık şehri ise Chuuk Adaları'ndaki Weno'dur.

## Nüfus

### Dil

Devletin 7 resmî dili vardır. Bunlar; İngilizce, Ulithian, Woleaian, Yapese, Pohnpeian, Kosraean ve Chuukese'dir. Adalarda bu dillerin dışında başka diller de konuşulmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikisözlük'te Mikronesien ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

Wikimedia Commons'ta Mikronezya Federal Devletleri ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Vikigezgin'de Mikronezya Federal Devletleri ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.

Wikimedia Atlas'da the Federated States of Micronesia

* Mikronezya hükûmeti resmi sitesi1 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Mikronezya kongresi resmi sitesi8 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.