# Plantagenet Hanedanı

| Plantagenet Hanedanı |
| --- |
|  |
| Ülke | İngiltere Krallığı Fransa Krallığı İrlanda Lordluğu Galler Prensliği Kutsal Roma İmparatorluğu Angevin İmparatorluğu |
| Ana hanedan | Angevinler |
| Kuruluş | 12. yüzyıl |
| Kurucu | V. Geoffroy |
| Yıkılış | 1485 |
| Son hükümdar | III. Richard |
| Ünvan(lar) | İngiltere Kralı Fransa Kralı (iddia) Kutsal Roma İmparatoru İrlanda Lordu Galler Prensi Aquitaine Dükü Normandiya Dükü Breton Dükü Anjou Kontu Maine Kontu Nantes Kontu Poitou Kontu Kıbrıs Lordu |
| Alt kolları | Lancaster Hanedanı York Hanedanı |

**Plantagenet Hanedanı** (IPA: [planˈtadʒɪnɪt]) ya da **Anjou Hanedanı**, kökeni Fransa'nın Anjou bölgesinde olan bir soylu aile.

## Planatgentlerin taşıdıkları krallık ve soyluluk unvanları

Plantagenetler, sonradan Normandiya Dükalığı'nü (1144-1204 ve 1415-1450 yılları arasında), İngiltere Krallığı'nı (1154-1485), Kudüs Krallığı'nı (1131-1205) ve Akitanya Düklüğü'nü (1153-1453) yönetmişlerdir.

| Unvan
 | Kullanıldığı dönem
 | Ayrıntılar
 |
| --- | --- | --- |
| Anjou Kontu
 | 870–1204
 | Hanedanın köken unvanı. ilk taşıyan Frank soylusu "İngelger". Fransa Kralı II. Philippe tarafından bu kontluk arazileri işgal edilip Fransa Krallık Capet Hanedanı arazileriyle birleştirlmesine kadar Plantagenet ailesi kontrolü altında kalmıştır.  |
| Maine Kontu veya Dükü
 | 1110–1203
 | Hanedanın köken unvanı. Erembourg du Maine ile Anjou dükü Foulques'un evlenmesi ile Plantangenetlere geçen unvan. Fransa Kralı II. Philippe tarafından bu kontluk arazileri işgal edilip Fransa Krallık Capet Hanedanı arazileriyle birleştirilmesine kadar Plantagenet ailesi kontrolü altında kalmıştır. |
| Kudüs Kralı
 | 1131–1143
 | II. Henry'nin büyük babası Anjou dükü Foulques'un "Kutsal Kudüs Kralı" olarak ilan edilmesi ile ortaya çıkmıştır. İngiltere Plantagenet hanedanlıların bu unvanı Üçüncü Haçlı Seferi ve Dokuzuncu Haçlı Seferi sırasında tekrar ele geçirmeye çalışmaları başarısız kalmıştır. |
| Normandiya Dükü
 | 1144–1485
 | Aynı zamanda "Mortain Kontu" unvanı. İngiltere Plantagent hanedanlılara Anarşi döneminde verilmesi kabul edilmişti. Ama Anjou kontu V. Geoffroy bu Düklüğü ele geçirip unvan onun ahfadına geçti. Bu Düklüğe ait Fransa'da bulunan araziler 1259'da Fransız Krallığı "Valois Hanedanı" arazileri ile birleştirilmiştir. Fakat Manş Denizi'ndeki adalarda (Jersey, Guernsey ve Şark) bu unvan toprakları İngiltere Plantagenetleri idaresi altında kalmıştır. Sonunda Tudor Hanedanı toprakları olmuştur. |
| Akitanya Dükü
 | 1152–1422 | "Gaskonya Dükü" ve "Poitiers Kontu" unvanları da birlikte kapsamakta idi. II. Henry'nin Akitanya düşesi Eleanor ile evlenmesi ile İngiltere Krallarının eline geçti. Fransa'da bulunan bu araziler 1259'da Fransız Krallığı "Valois Hanedanı" arazileri ile birleştirilmiştir. |
| İngiltere Kralı
 | 1154–1485
 | Walingford Antlaşması ile Plantagenetler eline geçmiştir. Bu antlaşma ile gaspçı Stephen ile Matilda arasında imzanıp İngiltere Krallığı'nın Stephen'in ölümü ile Plantagenet hanedanlı Matilda'nın oğlunu varisi olması kabul edilmiştir. Tudor Hanedanı gelinceye kadar Plantagenet Hanedanı'ndan krallar tarafından bu unvan taşınmıştır. Angevin Hanedanı, Lancaster Hanedanı, York Hanedanı bunun alt hanedanlarıdır.  |
| İrlanda Kralı
 | 1177–1485
 | İrlanda Yüksek Kralları hanedanından 1177'de İngiltere Kralları'na Plantagenet Hanedanına geçen unvan. Tudor Hanedanı gelince ye kadar Plantagenet Hanedanı'ndan krallar tarafından bu unvan taşınmıştır. İngiltere Kralı VIII. Henry tarafından İngiltere Krallığı hükümdarı unvanları arasına alınmıştır. |
| Bretonya Dükü
 | 1181–1203
 | Nantes Kontu 'da birlikte kullanılmıştır. Bretonya Düşesi Constance ile Bretonya Dükü II. Geoffrey'in evlenmesinden sonra Plantagenet Hanedanı mensupları unvanı olmuştur. Richomond Dükü unvanı ile yakın ilişkisi vardır.  |
| Kıbrıs Kralı
 | 1191–1192
 | Bu unvan kısa bir dönem Üçüncü Haçlı Seferi'ne giden İngiltere Karalı Aslan Yürekli Rişar tarafından Kıbrıs'ın fethi sonunda alınmıştır. Ama sonra Arslan Yürekli Rişar bu unvanı Lüzinyanlı Guy'a satmıştır. |
| Sicilya Kralı
 | 1254–1263
 | Bu "de facto" kralık değil krallık unvanına bir iddiadır. Papa IV. Alexander Sicilya'yı bir papalığa ait bir arazi olduğunu iddia edip bu devlet krallık tacini İngiltere Kralı III. Henry'nin oğlu olan 1. Lancaster Kontu Edmund Crouchback'e vermiştir. Fakat ondan sonraki papa bir önceki papanın kararını kabul etmemiş ve İngiltere'deki Plantagenet hanedanı da bu krallığı hiçbir zaman ve surette ele geçirmemiş ve hatta ele geçirmeye teşebbüs bile etmemiştir. Buna rağmen bu unvanın sahibi olduklarını çok ciddi olarak ilan etmişlerdir. |
| Almanya Kralı ve Kutsal Roma-Germen İmparatoru
 | 1257–1272
 | Cornwall Kontu Richard ile Castileli X. Alfonso 1257'de Aachen'da Almany Kralı seçiminde birbirine rakip olmuşlar ve Cornwall Kontu büyük bir kulis çalışması ve oy verenlere para ve şahsi gelir sağlama rüşvetleri ile Almanya Kralı seçilmiş ve Aachen'da Alman Kralı tahtına geçmiştir. Bu unvanı kazandığı için Kutsal Roma-Germen İmparatorluğu unvanı almak için aday olup imparator seçilmesi çok muhtemeldi. Fakat Papa, X. Alfonso'yu tutmakta idi ve hiçbir zaman Cornwall Kontu'nu imparator olarak kabul etmedi ve kabul aymeyeceği aşikardı. Almanya Kralı olarak Cornwall Kontu Richard Almanya'ya hepsi çok kısa süren 4 defa ziyarette bulundu ve oğulları Almanya Kralı adayı olma şartlarını karşılamadıkları için ondan sonra bu unvanı taşıyan Planteganet olmadı. |
| Galler Prensi
 | 1301–1484
 | Bu prenslik önceden Angevin hanedanına bağlı arazilerin hükümdarlığını ifade etmekte idi ve Galli "Aberffraw Hanedanı" mensupları isyan ettikten sonra İngiltere Kralı'nın valiaht oğluna verilmeye başlandı. Tudor Hanedanı döneminde bu prenslik unvanı bırakıldı. |

## Plantagenet Hanedanı'ndan İngiltere kralları

### Angevin Hanedanı

| Portre
 | İsim
 | Saltanat başlangıcı
 | Saltanat sonu
 | Önceki hükümdarla akrabalığı
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | II. Henry (*Curtmantle*)
 | 19 Aralık 1154
 | 6 Temmuz 1189
 | İmparatoriçe Matilda'nın oğlu. Kuzeni Stephen tahtı gasbetmişti. Stephen'in tek oğlu ölünce anlaşma ile İngiltere Krallığı taht valiahtı oldu.
 |
|  | Genç Kral Henry
 | 14 Haziran 1170
 | 11 Haziran 1183
 | II. Henry'nin oğlu olup 15 yaşından itibaren babası ile ortak hükümdar .
 |
|  | I. Richard (*Arslan Yürekli Rişar*)
 | 3 Eylul 1189
 | 6 Nisan 1199
 | II. Henry'nin oğlu.
 |
|  | John (*Yurtsuz John*)
 | 27 Mayıs 1199
 | 19 Ekim 1216
 | II. Henry'nin oğlu. Çocuksuz I. Richard'ın kardeşi
 |
|  | III. Henry
 | 28 Ekim 1216
 | 16 Kasım 1272
 | John'un oğlu.
 |
|  | I. Edward (*Uzun Bacaklı Edward*)
 | 20 Kasım 1272
 | 7 Temmuz 1307
 | III. Henry'nin oğlu.
 |
|  | II. Edward
 | 7 Temmuz 1307
 | 25 Ocak 1327
 | I. Edward'ın oğlu.
 |
|  | III. Edward
 | 25 Ocak 1327
 | 21 Haziran 1377
 | II. Edward'ın oğlu.
 |
|  | II. Richard
 | 21 Haziran 1377
 | 29 Eylûl 1399
 | Edward, Kara Prens'in oğlu ve III. Edward'ın torunu.
 |

### Lancaster hanedanı

| Portre
 | İsim
 | Saltanat başlangıcı
 | Saltanat sonu
 | Önceki hükümdarla akrabalığı
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | IV. Henry (*Henry Bolingbroke*)
 | 30 Eylul 1399
 | 20 Mart 1413
 | Öldürttüğü II. Richard'ın kuzeni. 1. Lancaster Duku John Gaunt'un ve III. Edward'ın torunu.
 |
|  | V. Henry
 | 20 Mart 1413
 | 31 Ağustos 1422
 | IV. Henry'nin oğlu.
 |
|  | VI. Henry
 | 31 Ağustos 1422
 | 4 Mart 1461
 | V. Henry'nin oğlu.
 |

### York Hanedanı

| Portre
 | İsim
 | Saltanat başlangıcı
 | Saltanat sonu
 | Önceki hükümdarla akrabalığı
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | IV. Edward
 | 4 Mart 1461
 | 30 Ekim 1470
 | VI. Henry'nin kuzeni. 3. York Dükü Richard Plantagenet'in oğlu, III. Edward'ın oğulları olan Antwerpli Lionel ve Langleyli Edmund'un varisi
 |
|  | V. Edward
 | 9 Nisan 1483
 | 25 Haziran 1483
 | IV. Edward'ın oğlu.
 |
|  | III. Richard
 | 26 Haziran 1483
 | 22 Ağustos 1485
 | IV. Edward'ın amcası. 3. York Dükü Richard Plantagenet'in oğlu
 |

## Plantagenet Hanedanı'ndan İngiltere kralları için kronolojik gösterge

## Ayrıca bakınız

* İngiltere hükümdarları listesi#Plantagenet Hanedanı

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Plantagenet Hanedanı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Britanya Kraliyet resmi websitesi Royal.gov.uk "The Plantagenets" maddesi 6 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* "EnglishMonarchs.co.uk" websitesi "The House of Plantagenet" maddesi 23 Haziran 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

## Kaynakça