# Veziristan Savaşı

| Veziristan Savaşı |
| --- |
| Terörizmle Savaş |
|    Pakistan hükümeti kontrolünde
  Taliban ve El Kaide kontrolünde |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 16 Mart 2004-günümüz (22 yıl, 3 ay, 3 gün) |
| Bölge | Veziristan, Pakistan |
| Durum |
Devam ediyor |

 |
| Taraflar |
|  Pakistan İslam Cumhuriyeti

* Pakistan Silahlı Kuvvetleri
* Servislerarası İstihbarat
* Sınır Korucuları
* Yerel Barış Komitesi

 Amerika Birleşik Devletleri

* CIA Özel Harekât Bölümü
* Amerikan Ordusu Özel Harekât Birlikleri
* Navy SEALs
* ABD Hava Kuvvetleri
 |  **İsyancı GruplarPakistan Talibanı El-Kaide
* Laşkari Jhangvi
* Laşkari İslam
* İslam Hukukunun Uygulanması Hareketi
* Özbekistan İslami Hareketi (2015'e kadar)
* Türkistan İslam Partisi
 |  **DEAŞ Özbekistan İslami Hareketi (2015'ten sonra)
* Cundullah
* Hilafet Hareketi (örgüt)
* El Ahrar Cemaati
 |
| Güçler |
| **Pakistan**

140,000 Pakistan askeri | **İsyancı Gruplar 25,000 Taliban militanı
* 2,000 Laşkari İslam militanı
* 1,000 İslam Hukukunun Uygulanması Hareketi militanı
* 700 Özbekistan İslami Hareketi militanı
* 300–3.000 arası El-Kaide militanı
 | **DEAŞ Cundullah: 12,000–20,000 (Tartışmalı)
 |
| Kayıplar |
| **Pakistan**: 6,076 asker öldürüldü and 8,671+ asker yaralandı **Birleşik Devletler**: 15 asker öldürüldü |
30,323 militan öldürüldü |
Bilinmiyor |
|
20,076 sivil öldü 35,600–52,000 arası ölü (2004–2010) (11 Fransız, 4 Çinli, 3 Amerikalı, 1 Çek, 1 Danimarkalı, 1 Leh, 1 Türk ve 1 Vietnamlı sivil öldü) 3.44 milyondan fazla sivil yerinden edildi |

**Veziristan Savaşı** ya da **Kuzeybatı Pakistan Ayaklanması**, Pakistan Ordusunun, radikal örgütler Pakistan Talibanı, Cundullah, Laşkari İslam, İslam Hukukunun Uygulanması Hareketi, El-Kaide ve DEAŞ'a karşı yürüttüğü savaştır.

## Arka plan

Kuzey ve Güney Veziristan (yeşil)
Pakistan (beyaz)
Pakistan'a bağlı Veziristan bölgesi Kuzey Veziristan ve Güney Veziristan olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Bölge, federal yönetilen kabile bölgelerinin olduğu Kuzeybatı Pakistanda bulunmaktadır. Bölge nüfusunun büyük çoğunluğunu Taliban'ın da çekirdeğini oluşturan Peştunlar oluşturmaktadır. Bundan dolayı da Veziristan bölgesi her zaman radikal örgütler için bir geçiş noktası ve yaşam alanı görevi görmüştür. Bölgede şeriat hükümlerinin geçerli olması ve merkezi hükûmetin etkisinin de hemen hemen hiç olmaması radikal örgütlerin işini kolaylaştırmaktadır. 2001 sonrası yapılan araştırmalarda pek çok Taliban ve El-Kaide üyesinin de Veziristan'da eğitim yaptığı keşfedilmiştir. Bununla birlikte Pakistan istihbaratı bölgede pek çok gizli tünel keşfetmiş ve bunların Tora Bora dağlık bölgesine gizlice ulaşmada kullanıldığını düşünmüşlerdir.

2001 yılında Afganistan'daki Taliban rejiminin çökmesi sonrası pek çok örgüt üyesi Afganistan'dan Pakistan'a geçti. Taliban, bu bölgede toparlandı ve bazı aşiretlerin de desteğiyle gerilla savaşı başlattı. Pakistan ve ABD Taliban'ı zayıflatmak amacıyla Veziristan bölgesindeki yerleşim yerlerini bombalamaya başladı. Hava saldırıları yerel halka da zarar verince bazı aşiretler ABD ve Pakistan'a karşı Taliban saflarına kaydı.

## 2004-2014 Koalisyon Dönemi

2004 yılında Pakistan ordusu bölgeye yığınak yapmaya ve keşif uçuşlarına başlayınca; bölgedeki aşiretler bunu yarı özerk yönetimlerine karşı bir 'boyun eğdirme' hareketi olarak kabul etmişlerdir.

16 Mart 2004 tarihinde El-Kaide'ye bağlı yabancı savaşçılar Güney Veziristan'da Pakistan ordusu ile çatışmaya girmişlerdir. Pakistan ordusu bölgedeki yabancı savaşçıların bölgeyi kullanarak Tora Bora dağlarına geçtiğini iddia etmiştir.

2004, 2005 ve 2006 yıllarında Pakistan hükûmeti ve militanlar arasında barış görüşmeleri olmuştur. Fakat bir sonuç elde edilememiştir. 2007 yılında İslamabad ve çevresinde çatışmalar yoğunlaşmış ve barış görüşmeleri son bulmuştur.

Kuzeybatı Pakistan
Mavi: federal yönetilen kabile bölgeleri
 Yeşil: Hayber-Pahtunhva eyaleti
2008 ve 2010 yılları arasında Orta Asya ve Arap kökenli gruplar da Pakistan ordusuna karşı çatışmalara dahil olmuştur. Aynı zamanda Çeçen, Tacik ve Özbek militanların varlığı halk arasında huzursuzluğa sebep olmuştur. Yaşanan çatışmalar sonrasında Pakistan ordusu, Veziristan'ın kuzeyindeki Bajor Bölgesinden çekilmek zorunda kalmıştır. Ordu, çekilmesinden sonra yabancı savaşçılarla mücadele etmek için, Bajor aşiretlerine silah ve para desteği sağlamıştır. Aşiretler 30,000 kişilik bir güç oluşturmuş ve Taliban'ı ve müttefiklerini bölgeden çıkartmaya çalışmışlardır. Bajor aşiretlerinin savaşa girişmesinde Taliban ve müttefikleri ile Pakistan ordusu arasında yaşanan savaşlarda 300.000 kişinin mülteci konumuna düşmesi etkili olmuştur. Taliban, Bajor aşiretlerinin kendisine karşı mücadeleye girişmesinden sonra düşman aşiretlere karşı silahlı saldırılara ve intihar saldırılarına girişmiştir. 2009 yılında Pakistan ordusu, Bajor bölgesindeki yabancı savaşçıları tamamen yenilgiye uğrattığını duyurmuştur. Aynı yıl içerisinde Hayber-Pahtunhva eyaletindeki Swat Vadisi de Taliban'dan temizlenmiştir. Aynı zamanda Pakistan ordusu çevre eyaletleri de temizlemeyi başararak ağırlığını yeniden Veziristan'a vermiştir.

2009 yılının sonlarına doğru Pakistan ordusu güney ve doğudan Güney Veziristan'a pek çok askerî operasyon gerçekleştirmiştir. 12 Aralık 2009 tarihinde de bölgede militanlara karşı zafer ilan emiştir.

2009 yılında Bajor ve Swat Vadisinde geri çekiliş, Ağustos ayında liderleri Beytullah Mesud'un öldürülmesi Pakistan Taliban'ın zayıflamasına sebep olmuştur. Ancak Taliban bu iddiaların asılsız olduğunu göstermek için 2010 yılında Pakistan'ın pek çok şehrinde intihar saldırılarına girişmiştir. 2011 ve 2012 yıllarında intihar saldırıları artarak devam etmiştir.

2013 yılının Ocak ayında hükûmet destekli Ensar el-İslam örgütü ile Leşker-i İslam ve Taliban arasında çatışmalar sonucu Veziristan'ın kuzeyindeki Tirah Vadisi militanların eline geçmiştir. Bunun üzerine Pakistan ordusu yeniden operasyon kararı almıştır. 'Şehadet Yolu' ismi verilen operasyon ile bölge militanlardan temizlenmiştir. Aynı yıl Pakistan ordusu, Kuzey Veziristan'a karşı saldırılar başlatmıştır. 2014 yılının Haziran ayında militanlar Cinnah Uluslararası Havalimanına saldırmış, bunun üzerine ordu 30,000 kişilik bir kuvvet ile Kuzey Veziristan'a bir kez daha operasyon düzenlemiş ve bölgenin %90'ının temizlendiğini açıklamıştır.

## Koalisyonun Afganistan'dan Çekilmesi Sonrası

28 Aralık 2014 tarihinde Uluslararası Güvenlik Yardım Kuvveti Afganistan'daki savaş misyonunu sona erdirmiştir. Böylece Afganistan'da Taliban ile olan mücadele Afgan Ulusal Ordusu'nun üzerine bırakılmıştır. Bu durumun Pakistan'ın Veziristan bölgesindeki radikal örgütlerle olan mücadeleyi de olumsuz etkilemesinden endişe edilmektedir. Afganistan Ordusunun Taliban ve diğer marjinal örgütleri durduramayıp, örgütlerin Pakistan'daki güçlerini arttırmasından endişe edilmektedir.

16 Aralık 2014 tarihinde Peşaver kentinde okul katliamı Pakistan Ordusunun yeterliliğinin terörle mücadelede sorgulanmasına sebep olmuştur. Okul katliamı sonrası Pakistan Ordusu Veziristan'daki saldırılarını yeniden arttırmıştır. ABD de Pakistan'a terörle mücadelede destek sözü vermiştir. ABD bölgede radikal unsurlara karşı hava saldırılarına devam etmektedir.

## Savaşa DEAŞ'ın dahil olması

Suriye ve Irak'ta halifelik ilan eden ve İslam dünyasında etkisini artırmak isteyen DEAŞ, 2015 yılının Ocak ayında Afganistan ve Pakistan'da teşkilatlanmaya başlamış ve teşkilatın başına bir emir atamıştır. Böylece DEAŞ'ın katılımıyla beraber savaşta üçüncü bir taraf ortaya çıkmıştır. DEAŞ'ın El-Kaide olan rekabeti de ileride savaşın üç taraflı devam etme ihtimalini güçlendirmiştir. DEAŞ, bölgedeki Taliban güçlerini hedef almaya başlamıştır ve El-Kaide ile Taliban mensuplarını da DEAŞ bünyesine katmaya çalışmaktadır.

## Savaşın Pakistan'a etkisi

Kuzeybatı Pakistan'da radikal örgütlerle olan savaşın Pakistan'a olan maliyetinin ülke ekonomisini çok şiddetli bir şekilde vurduğu ifade edilmiştir. 2001 ve 2002 yıllarında Pakistan'ın savaşa harcadığı para 2.67 milyar dolar iken, bu sayı 2009-2010 yıllarında 13.6 milyar dolara ve 2010-2011 yıllarında 17.8 milyar dolara yükselmiştir.

Savaş boyunca toplumun Pakistan Silahlı Kuvvetlerine olan desteğin giderek arttığı görülmüştür. Bunun yanında Veziristan bölgesindeki hava saldırılarının zaman zaman sivilleri hedef alması ise pek çok kez eleştirilmiş ve bazı aşiretlerin desteklerinin radikal örgütlere kaymasına sebep olmuştur. ABD ile olan iş birliğine rağmen Pakistan halkının %60 ile %80 arası ABD'yi 'düşman savaşçı devlet' olarak görmektedir. Her 10 Pakistanlıdan 4'ü Amerikan askeri ve ekonomik yardımının ülkelerine negatif etki yaptığını düşünmektedir. Her 10 Pakistanlıdan ise sadece 1 tanesi Amerikan askeri ve ekonomik yardımının pozitif etkisi olduğunu düşünmektedir.

## Kaynakça