# Gazze Savaşı

| Gazze Savaşı |
| --- |
| İsrail-Filistin çatışması ve Orta Doğu krizi'nin bir parçası |
|       Gazze Şeridi     İsrail tarafından işgal edilen Filistin toprakları     İsrail'in tahliye ettiği yerler                      Hamas'ın maksimum ilerlemesi                      İsrail'in boşaltılmasını istediği Filistin toprakları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 7 Ekim 2023 - 10 Ekim 2025 (2 yıl 3 gün) |
| Durum |
Çatışmalar durdu* Barış anlaşmasının ilk aşaması kapsamında 10 Ekim 2025'ten itibaren ateşkes ilan edildi.
 |

 |
| Taraflar |
|  **Gazze Şeridi Yönetimi**  Hamas Genişlet
 Filistin Ortak Operasyonlar Odası:
* İslamî Cihad  FHKC  FDHKC  El-Aksa Şehitleri Tugayları  Filistin Mücahitler Hareketi  Filistin Özgürlük Hareketi  Halk Direnişi Komiteleri  FHKC-GK  Abdülkadir Hüseyni Tugayı  Fetih el-İntifada

Genişlet
 Batı Şeria milisleri:
* Cenin Tugayı  Tulkarim Tugayı  Nur Şems Tugayı  Tubas Tugayı
 | **İsrail**Genişlet
Gazze'deki İsrail destekli gruplar:
* Halk Kuvvetleri  El-Fetih yanlısı aşiretler
	+ Halas aşireti
	+ Hanidek aşireti
	+ el-Müceyde aşireti
	+ Doğmuş aşireti
Terörle Mücadele Görev Gücü

Genişlet
Silah tedarikçileri:
* ABD  Birleşik Krallık  Fransa  Almanya
 |
| Komutanlar ve liderler |
|  İsmail Haniye  **X**  Yahya Sinvar (ölü)  Salih el-Aruri **X**  Muhammed Deyf **X**  Mervan İsa **X**  Muhammed Sinvar **X**  Halid Meşal  Halil el-Hayya  İzzeddin el-Haddad |  Binyamin Netanyahu  İzak Herzog  Yoav Galant  Herzi Halevi  Yisrael Katz  Beni Gantz  Ronen Bar  David Barnea  Yasir Ebu Şebab  (ölü) |
| Güçler |
|  20.000–40.000 |  529.500 |
| Kayıplar |
| **Gazze Şeridi: 80.168'dan fazla kişinin öldüğü bildirildi, bunlar arasında şunlar var:
	+ 69.733 kişi öldü
	+ 9.500 kayıp ve öldüğü sanılıyor
* "Dolaylı" ölümler kat kat daha yüksek olabilir
* 171.152+yaralı
* 12.000+'den fazla kişi gözaltına alındı

**Batı Şeria: 1.012+ kişi öldürüldü

7.370+ kişi yaralandı
**İsrail: 1.609 militan öldürüldü ve 200'den fazla kişi yakalandı

---

Genişlet
Diğer cepheler:
* **İran:**
	+ 1.190 ölü, 4.475 yaralı**Irak:**
	+ 116 ölü, 25 yaralı**Lübnan:**
	+ 4.047+ ölü, 16.638+ yaralı**Katar:**
	+ 6 ölü, 4 yaralı**Suriye:**
	+ 567 kişi öldürüldü**Yemen:**
	+ 12 kişi öldü

---

**Toplam ölü sayısı:** 87.692+ | **Toplam: 1.009 sivil öldürüldü
* 1.091 güvenlik görevlisi öldürüldü
* 13.500'den fazla sivil ve asker yaralandı
* 251 kişi yakalandı veya kaçırıldı (85 kişi öldürüldü)

---

**Toplam ölüm sayısı:** 2.100 |

**Gazze Savaşı**, İsrail-Filistin ve Gazze-İsrail çatışmalarının bir parçası olarak yürütülen Gazze Şeridi ve İsrail'de silahlı bir çatışmadır. Savaş, Hamas ve diğer Filistinli militan grupların İsrail'e sürpriz bir saldırı başlattığı 7 Ekim 2023'te başladı ve 815 sivil de dahil olmak üzere 1.195 İsrailli ve yabancı uyruklu öldürüldü. 251 kişi, İsrail'in Filistinli tutukluları serbest bırakmasını zorlamak amacıyla rehin alındı. Bunu izleyen İsrail saldırısının başlamasından bu yana Gazze'de neredeyse yarısı kadın ve çocuk 68.000'den fazla Filistinli öldürüldü ve 170.000'den fazlası yaralandı. The Lancet'te yayınlanan bir araştırma, travmatik yaralanma ölümlerinin Haziran 2024 itibarıyla eksik sayıldığını tahmin ederken, "dolaylı" ölümler de dahil edildiğinde potansiyel olarak daha da büyük bir ölüm oranına dikkat çekti.

İsrail, 27 Ekim'de Hamas'ı yok etmek ve rehineleri kurtarmak amacıyla Gazze'yi işgal etti. İsrail güçleri, Mayıs ayındaki Refah işgali, Han Yunus çevresinde yapılan üç muharebe ve Ekim ayından itibaren Gazze'nin Kuzeyini kuşatma dahil olmak üzere çok sayıda saldırı başlattı ve ve Gazze içinde ve dışında Hamas liderlerini öldürdü. Kasım 2023'teki geçici ateşkes bozuldu. Ocak 2025'teki ikinci ateşkes, İsrail'in Mart ayındaki saldırısıyla sona erdi. İsrail ve Hamas'ın ABD destekli bir barış planının birinci aşaması üzerinde anlaşmasının ardından 10 Ekim'de üçüncü ateşkes yürürlüğe girdi. 19 Ekim'de, Hamas'ın ateşkesi ihlal ettiği iddialarının ardından İsrail, aynı gün yeniden teyit etmeden önce Gazze'yi bombalamaya kısa bir süre yeniden başladı.

Savaş, Gazze Şeridi'nde bir insani kriz başlattı. İsrail'in sıkılaştırdığı abluka temel ihtiyaçları ortadan kaldırdı, ciddi bir açlık krizine ve Ekim 2025 itibarıyla doğrulanmış bir kıtlığa neden oldu. 2025'in başlarında İsrail Gazze'de benzeri görülmemiş bir yıkıma neden oldu ve büyük kısımlarını yaşanmaz hale getirdi, tüm şehirleri yerle bir etti ve hastaneleri, dini ve kültürel yapıları, eğitim tesislerini, tarım arazilerini ve mezarlıkları yok etti. Gazzeli gazeteciler, sağlık çalışanları, yardım görevlileri ve sivil toplumun diğer üyeleri gözaltına alındı, işkence gördü ve öldürüldü. İsrail, savaşın başlangıcından bu yana Gazze ve Batı Şeria'dan binlerce Filistinliyi suçlamada bulunmadan gözaltına aldı. Şeridin 2,3 milyonluk Filistinli nüfusunun neredeyse tamamı zorla yerinden edildi.

Geniş bir akademik çevrenin ortak kanısı, İsrail'in Gazze'de soykırım yaptığı sonucuna varmıştır. İsrail'i soykırımla suçlayan bir dava Uluslararası Adalet Divanı tarafından incelenmektedir. Uzmanlar ve insan hakları örgütleri ayrıca İsrail ve Hamas'ın başka savaş suçları da işlediğini belirtmiştir. Uluslararası Ceza Mahkemesi, Binyamin Netanyahu ve Yoav Galant için tutuklama emirleri çıkarmıştır.

## Arka plan

2023'te Hamas liderliğindeki İsrail saldırısından önce İsrailli ve Filistinli ölümler, bunların çoğu sivildi.
Gazze savaşı İsrail-Filistin çatışmasının bir parçasıdır. 1948 Filistin savaşında 700.000'den fazla Filistinli kaçtı veya kovuldu ve İsrail Devleti, Batı Şeria ve Gazze Şeridi olarak bilinen iki ayrı bölge hariç, Filistin Mandası'nın büyük bir kısmında kuruldu. 1967 Altı Gün Savaşı'nın ardından İsrail, her iki Filistin toprağını da işgal etti. Sonraki dönemde Filistinliler tarafından İsrail işgaline karşı iki halk ayaklanması yaşandı: 1987 ve 2000'deki Birinci ve İkinci İntifadalar, İsrail'in 2005'te Gazze'den tek taraflı çekilmesiyle sonuçlandı.

Gazze Şeridi, 2007'den beri İslamcı milis grubu Hamas tarafından yönetilirken, Batı Şeria Filistin Yönetimi'nin kontrolü altında kaldı. Hamas'ın yönetimi ele geçirmesinden sonra İsrail, Gazze ekonomisine önemli zarar veren bir abluka uyguladı. İsrail, ablukayı güvenlik endişelerini öne sürerek meşrulaştırdı, ancak uluslararası hak grupları bunu toplu cezalandırma olarak nitelendirdi. UNRWA, 2023 yılına gelindiğinde insanların %81'inin yoksulluk sınırının altında yaşadığını, %63'ünün gıda güvencesinden yoksun olduğunu ve uluslararası yardıma bağımlı olduğunu bildirdi.

2007'den beri İsrail ve Hamas, Gazze'de konuşlu diğer Filistinli militan gruplarla birlikte çatışmaya girdiler, (2008-2009, 2012, 2014 ve 2021'de yaşanan dört savaş). Bu çatışmalar toplamda yaklaşık 6.400 Filistinli ve 300 İsraillinin ölümüne yol açtı. 2018-2019'da Gazze-İsrail sınırında geri dönüş hakkını talep eden büyük organize protestolar düzenlendi. İsrail Savunma Kuvvetleri protestoları şiddetle bastırdı, yüzlerce Filistinliyi öldürdü ve binlerce Filistinliyi keskin nişancı ateşiyle yaraladı. Kısa bir 2021 çatışmasından kısa bir süre sonra, Hamas'ın askeri kanadı El-Kassam Tugayları, 7 Ekim saldırılarına dönüşen İsrail'e karşı bir operasyon planlamaya başladı. Diplomatlara göre Hamas, Ekim 2023'e kadar geçen aylarda, insani krizi daha da kötüleştireceği için Gazze'de başka bir askeri tırmanış istemediğini defalarca dile getirmişti.

Hamas yetkilileri saldırının İsrail işgaline, Gazze Şeridi'nin ablukasına, El-Aksa Camii'nin tahrip edilmesine, İsrail yerleşimcilerinin Filistinlilere uyguladığı şiddete, Filistinlilerin hareket özgürlüğünün kısıtlanmasına ve Hamas'ın İsrailli rehineler alarak serbest bırakmaya çalıştığı binlerce Filistinlinin hapsedilmesine bir yanıt olduğunu belirtti. Çok sayıda yorumcu, İsrail işgalinin daha geniş bağlamını savaşın nedeni olarak tanımladı. Associated Press, Filistinlilerin "Batı Şeria'daki bitmek bilmeyen işgal ve Gazze'ye uygulanan boğucu abluka nedeniyle umutsuzluğa kapıldığını" yazdı. Uluslararası Af Örgütü, B'Tselem ve İnsan Hakları İzleme Örgütü de dahil olmak üzere birçok insan hakları örgütü, İsrail işgalini apartheid'e benzetmiştir; ancak İsrail destekçileri bu nitelemeyi reddetmektedir.

Saldırı sırasında İsrail ve Suudi Arabistan ilişkileri normalleştirmek için görüşmeler yürütüyordu. Hamas liderleri, 7 Ekim saldırılarının gerekçesi olarak bu "normalleşme trenini" aksatmayı gösterdiler. İsmail Haniye, normalleşme çabalarının Filistin davasını marjinalleştireceğini ve İsrail'i bölgede "meşru bir varlık" olarak entegre edeceğini belirtti.

## İsrail ve Gazze'deki savaş

### 7 Ekim saldırıları

7-8 Ekim tarihlerinde yaklaşık durum
7 Ekim 2023'te Filistinli silahlı grup Hamas Gazze Şeridi'nden İsrail'e sürpriz bir saldırı düzenleyerek güney İsrail'de toprak ele geçirdi ve yaklaşık 1.200 kişiyi öldürdü. Ayrıca, yaklaşık 250 İsrailli ve yabancı, Hamas ve diğer Filistinli silahlı gruplar tarafından rehin olarak Gazze'ye alındı. Saldırı, İsrail'e 4.000'den fazla roket ve yamaç paraşütü saldırısıyla başladı. Hamas savaşçıları ayrıca Gazze-İsrail bariyerini aştı ve çeşitli topluluklardaki İsraillileri öldürdü. Saldırı, İsrail tarihindeki en ölümcül gün olarak tarihe geçti. Buna karşılık, İsrail hükûmeti 1973 Yom Kippur Savaşı'ndan bu yana ilk kez savaş ilan etti.

### İsrail'in ilk karşı operasyonu (7-27 Ekim 2023)

İsrail Savunma Kuvvetleri, Hamas liderliğindeki işgalden birkaç saat sonra İsrail'in karşı saldırısına başladı. Orduyu desteklemek için gönderilen ilk helikopterler, çatışmalar başladıktan bir saat sonra Gazze Şeridi'ni çevreleyen İsrail bölgelerine ulaştı. Mürettebatları, işgalci militanların hangi yerleri işgal ettiğini belirlemede ve İsrailli siviller, İsrail Savunma Kuvvetleri askerleri ve sahadaki Filistinli militanlar arasında ayrım yapmada zorluklarla karşılaştı. Haziran 2024 BM raporu ve Temmuz 2024 tarihli bir *Haaretz soruşturması, İsrail Savunma Kuvvetleri'nin* Hannibal Direktifi'nin kullanılmasını emrettiğini ve bilinmeyen sayıda İsrailli sivil ve askerin öldürüldüğünü ortaya koydu.

Saldırı, İsrailliler için tam bir sürprizdi. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, televizyonda yayınlanan bir yayında ülkenin savaşta olduğunu duyurdu. "Hamas'ın örgütlendiği ve saklandığı tüm yerleri harabe şehirlere çevirmekle" tehdit etti, Gazze'yi "şeytan şehri" olarak adlandırdı ve sakinlerini terk etmeye çağırdı. İsrail Güvenlik Kabinesi, bir gecede " Hamas ve Filistin İslami Cihadının askeri ve hükûmet kabiliyetlerinin yok edilmesi " için harekete geçmeye oy verdi. Gazze'nin elektriğinin %80'ini sağlayan İsrail Elektrik Şirketi, bölgeye elektriği kesti.

İsrail "savaşa hazır olma durumu" ilan etti, on binlerce ordu yedek askerini seferber etti, ve Gazze'nin 80 kilometre (50 mil) çevresindeki alanlar için olağanüstü hal ilan etti. Yamam terörle mücadele birimi, mevcut 31 taburu güçlendiren dört yeni tümenle birlikte konuşlandırıldı. Yedek askerlerin Gazze'de, Batı Şeria'da ve Lübnan ve Suriye sınırları boyunca konuşlandırıldığı bildirildi. Gazze yakınlarındaki sakinlerden içeride kalmaları istenirken, güney ve orta İsrail'deki sivillerin "sığınakların yanında kalmaları" istendi İsrail'in güney bölgesi sivil hareketine kapatıldı Gazze ve Tel Aviv çevresindeki yollar kapatıldı Ben Gurion Havaalanı ve Ramon Havaalanı faaliyette kalırken, çok sayıda havayolu uçuşlarını iptal etti. veya 10 Ekim'de Hamas, İsrail'in Gazze Şeridi'ne yönelik planlı işgalini durdurması halinde Gazze'de tutulan tüm sivil rehineleri serbest bırakmayı teklif etti, ancak İsrail hükûmeti bu teklifi reddetti.

Sürpriz saldırının ardından İsrail Hava Kuvvetleri, Hamas hedeflerini hedef aldığını söyledikleri hava saldırıları gerçekleştirdi, ve yapay zeka *Habsora* yazılımını kullandı. Bu hava saldırıları, ilk 20 gün boyunca günde ortalama 350 kişiyi öldürdü ve bu süre zarfında toplam 7.000'den fazla ölüme yol açtı İsrail, 1973 Yom Kippur Savaşı'ndan bu yana ilk kez savaş hali ilan etmeden önce iki rehineyi kurtardı 9 Ekim'de Savunma Bakanı Gallant, Gazze Şeridi'nin "tam kuşatma" altına alındığını, elektriğin kesildiğini ve yiyecek ve yakıt girişinin engellendiğini duyurdu. Bu emir, bunu "savaş suçu işlemeye çağrı" olarak niteleyen İnsan Hakları İzleme Örgütü'nden (HRW) eleştiri aldı. Gallant, ABD Başkanı Joe Biden'ın baskısı altında geri adım attı ve on gün sonra Gazze'ye yardım gönderilmesine izin veren bir anlaşma yapıldı. İlk yardım konvoyu 21 Ekim'de Gazze'ye girdi,, yakıt ise Kasım ayına kadar gelmedi.r.

13 Ekim'de İsrail, Gazze Şehri'ndeki tüm sivillere 24 saat içinde Vadi Gazze'nin güneyindeki bölgelere tahliye emri verdi Hamas Mülteci İşleri Otoritesi, Gazze'nin kuzeyindeki sakinlere bu emirlere uymamalarını söyledi. İsrail'in emri yaygın olarak "utanmaz" ve "imkansız" olarak kınandı ve geri alınması çağrıları yapıldı. Emrin bir parçası olarak, İsrail, 13 Ekim'de mültecilerin belirli rotalar üzerinden güneye kaçmaları için altı saatlik bir süre belirledi. Güvenli rotalardan birinde meydana gelen bir patlamada 70 Filistinli öldü. İsrail ve Hamas saldırıdan birbirlerini sorumlu tuttu. İsrail, Hamas'ın Gazze sakinlerinin tahliyesini engellemek için yol barikatları kurduğunu söyledi İsrailli yetkililer, yabancı hükûmetler ve hükûmetler arası örgütler, Hamas'ın hastaneleri ve sivilleri insan kalkanı olarak kullandığı iddiasını kınadı; bu iddia Uluslararası Af Örgütü ve Hamas'ın kendisi tarafından da reddedildi. İsrailli askerler ve Filistinliler ile insan hakları grupları da İsrail'yi insan kalkanı kullanmakla suçladı.

İsrail, 17 Ekim'de Gazze'nin güneyindeki bölgeleri bombaladı Akşam geç saatlerde, Gazze Şehri'nin merkezindeki El-Ahli Arabi Baptist Hastanesi'nin otoparkında bir patlama meydana geldi ve yüzlerce kişi öldü. Devam eden çatışma, bağımsız bir yerinde inceleme yapılmasını engelledi. Filistinlilerin, bunun bir İsrail hava saldırısı olduğuna dair açıklamaları, patlamanın Filistin İslami Cihad'ının başarısız bir roket fırlatması sonucu meydana geldiğini belirten İsrail Savunma Kuvvetleri tarafından yalanlandı. İsrail Savunma Kuvvetleri ise herhangi bir müdahaleyi reddetti.

### Gazze Şeridi'nin işgali (28 Ekim-23 Kasım 2023)

27 Ekim'de, 100.000'den fazla askerden oluşan bir işgal gücü oluşturduktan sonra, İsrail, Gazze'nin kuzeyindeki bazı bölgelere büyük çaplı bir kara saldırısı başlattı. İsrail hava saldırıları, yaklaşık 14.000 sivilin sığındığı düşünülen El-Kudüs hastanesi çevresini hedef aldı, Ertesi gün, İsrail, Cebeliye mülteci kampını vurarak 50 kişiyi öldürdü ve 150 Filistinliyi yaraladı. İsrail, saldırıda Hamas'ın varlığını reddettiği üst düzey bir Hamas komutanının ve düzinelerce militanın öldürüldüğünü söyledi. Saldırı, birkaç büyükelçinin geri çağrılmasına neden oldu.

Haricî video|  Gazan child speaks of having to carry a decapitated body after Israeli strike on Jabalia (via *The Irish Times*) |

31 Ekim'de İsrail, Gazze'nin merkezindeki altı katlı bir apartman binasını bombalayarak, İnsan Hakları İzleme Örgütü'nün "açık savaş suçu" olarak adlandırdığı olayda 54'ü çocuk olmak üzere en az 106 sivili öldürdü. 1 Kasım'da ilk tahliye grubu Gazze'den Mısır'a doğru yola çıktı. Ağır yaralılar ve yabancı uyruklulardan oluşan beş yüz tahliye edilen kişi birkaç gün içinde tahliye edildi. 18 Kasım'da İsrail, Sınır Tanımayan Doktorlar (Médecins Sans Frontières) işaretli bir konvoyunu vurarak iki yardım görevlisini öldürdü. 22 Kasım'da İsrail ve Hamas, düşmanlıklara dört günlük bir ara verilmesini Gazze'de tutulan 50 rehinenin serbest bırakılmasını, ve İsrail tarafından hapsedilen yaklaşık 150 Filistinli kadın ve çocuğun serbest bırakılmasını öngören geçici bir ateşkes anlaşmasına vardılar.

### İlk ateşkes (24 Kasım 2023-11 Ocak 2024)

24 Kasım 2023'te Katar aracılığıyla ateşkes ilan edilmesinin ardından Gazze'deki aktif çatışmalar sona erdi. Hamas, İsrail'in elinde tuttuğu Filistinli tutuklularla bazı rehineleri takas etti.. İsrail, ateşkes sırasında serbest bıraktığı Filistinlilerin neredeyse aynısını tutukladı. Tutuklu takasları, hem İsrail hem de Hamas'ın birbirlerini ateşkesi ihlal etmekle suçladığı 28 Kasım'a kadar devam etti. 30 Kasım'da, "son dakika anlaşması" ile Hamas, 30 tutuklu Filistinlinin serbest bırakılması ve ateşkesin bir günlük uzatılması karşılığında sekiz rehineyi serbest bıraktı. İsrail ve Hamas'ın uzatma konusunda anlaşamadıkları için birbirlerini suçlamaları üzerine ateşkes 1 Aralık'ta sona erdi.

İsrail, Gazze içinde kesin tahliyeler düzenlemek için bir şebeke sistemi benimsedi. Gazze'de elektrik ve internet bağlantısının olmaması ve kafa karıştırıcı olması nedeniyle erişilemez olduğu eleştirisi aldı. Bazı tahliye talimatları belirsiz veya çelişkiliydi  ve İsrail bazen insanlara tahliye etmelerini söylediği bölgeleri vurdu, Hukuk uzmanları bu uyarıların etkisiz olduğunu belirtti. Uluslararası Af Örgütü, bazı saldırıların gerçekleştiği yerlerde Hamas hedeflerine dair hiçbir kanıt bulamadı ve bunların olası savaş suçları olarak araştırılmasını talep etti. 6 Aralık'ta, Gazze'nin önde gelen yazarlarından Refaat Alarer, bir İsrail hava saldırısında öldürüldü ve ardından " Ölmem Gerekiyorsa " adlı şiiri geniş çapta yayıldı.

Gazze'deki evlerine dönmek için kuzey Nuseyrat'ta bekleyen yerinden edilmiş Filistinlilerin hava fotoğrafı
Aralık ayına gelindiğinde, İsrail birlikleri Han Yunus, Cebeliye ve Şucaiyye merkezlerine ulaşmıştı. Yoğunlaşan bombalama Filistinli sivilleri güneye, Refah'a doğru itti. *7 ile 10 Aralık arasında, İsrail 150'den fazla adamı gözaltına aldı ; İsrail'e göre, toplu halde teslim oldular,  ancak bu açıklama birçok yayın tarafından reddedildi*, ancak bu açıklama birçok yayın tarafından reddedildi 15 Aralık'ta, İsrail dost ateşi olayında üç İsrailli rehineyi öldürdü.

### Refah'ı işgal hazırlıkları (12 Ocak-6 Mayıs 2024)

1 Ocak 2024'te İsrail, Kuzey Gazze'deki mahallelerden çekildi. 15 Ocak'ta İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant, Gazze Şeridi'nin kuzeyindeki en yoğun çatışmaların sona erdiğini ve düşük yoğunluklu yeni bir çatışma aşamasının başlamak üzere olduğunu söyledi. Daha önce Hamas'ın Kuzey Gazze üzerindeki kontrolünün "söküldüğünü" belirten İsrail Savunma Kuvvetleri, 18 Ocak'a gelindiğinde Hamas'ın Kuzey Gazze'deki savaş gücünü önemli ölçüde yeniden inşa ettiğini bildirdi.

22 Ocak'ta, işgalin başladığı günden bu yana İsrail Savunma Kuvvetleri için en ölümcül gün olan 24 İsrail Savunma Kuvvetleri askeri hayatını kaybetti. Bunlardan 21'i, Filistinli militanların bir tanka RPG atışı yapması ve bitişikteki binaların çökmesine neden olması sonucu hayatını kaybetti. 29 Ocak'ta, İsrail güçleri, kullandıkları aracın İsrail tankı ve makineli tüfek ateşiyle vurulması sonucu beş yaşındaki Hind Rajab adlı kız çocuğunu ve altı aile üyesini öldürdü; Rajab'ı kurtarmaya çalışan iki kurtarma görevlisi de hayatını kaybetti. Kızılay, Rajab'ın kurtarma görevlileriyle yaptığı telefon görüşmesinin ses kaydını yayınladı ve bu durum, onun ölümüyle ilgili uluslararası infiale yol açtı.

İsrail güçlerinin çekilmesinin ardından Gazze Şeridi'nde meydana gelen yıkımı gösteren havadan görüntü
Şubat 2024'te İsrailli bir insansız hava aracı tarafından çekilen Un Katliamı'nın havadan görünümü
Şubat ve Mayıs 2024 arasında, Refah'ı işgal hazırlıkları İsrailli yetkililerin kamusal söylemlerinde baskın bir tema haline geldi. 12 Şubat'ta İsrail, Refah'a bir bombalama kampanyası başlattı Gıda tedariki giderek daha fazla sorun haline geldi. 5 Şubat'ta İsrail savaş gemileri, UNRWA konvoyunu açıkça işaretlenmiş bir şekilde bombaladı ve UNRWA'nın operasyonlarını neredeyse üç hafta boyunca askıya almasına neden oldu ve 200.000 kişiyi etkiledi. 29 Şubat'ta İsrail güçleri, Gazze Şehri'nin güneybatısında gıda yardımı bekleyen Filistinlilere ateş açtı, 100 kişiyi öldürdü ve 750 kişiyi yaraladı. Panik yayılırken bazı kurbanlar kamyonların altında kaldı. Hayatta kalanlar bunu kasıtlı bir pusu olarak tanımladı. 1 Mart'ta Amerika Birleşik Devletleri, Gazze'ye havadan gıda yardımı yapmaya başlayacağını duyurdu Bazı uzmanlar bu girişimi performatif olarak nitelendirerek gıda durumunu iyileştirmeyeceğini söyledi. Biden, Birliğin Durumu Konuşması sırasında Gazze kıyılarında yardım dağıtımı için geçici bir liman inşa edileceğini duyurdu.

Kasım 2023'te kuşatma altına alınan El-Şifa Hastanesi, 18 Mart ile 1 Nisan arasında tekrar basıldı. İsrail güçleri, Hamas'ın iç güvenlik servisinin operasyon müdürlüğünün başı olduğunu söyledikleri Faik el-Mabhuh'u öldürdü. Hamas, el-Mabhuh'un sivil kolluk kuvvetlerinden sorumlu olduğunu ve Kuzey Gazze'ye yardım teslimatlarını koordine ettiğini söyledi. İsrail, hastane çatışmasında üst düzey Hamas liderleri de dahil olmak üzere 200 kişiyi öldürdüğünü söyledi; bu açıklama tartışmalıydı. Hayatta kalanlar, militanların hastane arazisinde örgütlendiğini reddetti. İsrail güçleri, hastaneyi "patlamış, yangından kararmış" bir duruma düşürmekle ve 400 Filistinliyi katletmekle suçlandı.

Mart ayında, Ramazan ayında Gazze'de derhal ateşkes çağrısı yapan BM Güvenlik Konseyi kararı İsrail tarafından göz ardı edildi. 1 Nisan'da, Dünya Merkez Mutfağı'ndan (WCK) yedi uluslararası yardım görevlisi, Deir al-Balah'ın güneyinde gerçekleşen bir İsrail hava saldırısında öldürüldü. Araçların açıkça işaretlendiğini ve yerlerinin İsrail tarafından bilindiğini söyleyen WCK, daha sonra ANERA ve Project HOPE ile birlikte Gazze'den çekildi. 4 Nisan'da, İsrail, ABD baskısının ardından 7 Ekim'den bu yana ilk kez Erez Geçişi'ni açtı.

İsrail, 6 Mart'ta Gazze'de yeni bir doğu-batı yolu tamamlamıştı. Bu yolun amacı, asker ve malzeme seferber etmek, el-Raşid ve Selahaddin caddelerindeki İsrail mevzilerini birbirine bağlamak ve savunmak ve Gazze'nin güneyindeki insanların kuzeye dönmesini engellemekti. 7 Nisan'da İsrail, Gazze Şeridi'nin güneyinden çekildi ve kuzeydeki Netzarim Koridoru'nda yalnızca bir tugay kaldı. Yerinden edilen Filistinliler geri dönmeye başladı. İsrail, Refah'ta kara harekâtını Nisan ortalarında başlatmayı planladı, ancak İran'ın İsrail'e yönelik saldırılarına vereceği yanıtı değerlendirmek için erteledi. 25 Nisan'da İsrail, tehdit ettiği işgal öncesinde Refah'a yönelik saldırıları yoğunlaştırdı.

### Refah işgali (7 Mayıs-12 Temmuz 2024)

Gazze Şeridi'nde yerinden edilmiş Filistinlilerin çadırlarda yaşadığı El-Mevasi bölgesinin havadan görünümü
6 Mayıs'ta, İsrail, doğu Refah'taki 100.000 sivilin Han Yunus'un batısındaki El-Mevasi'ye tahliye edilmesini emretti. Aynı günün ilerleyen saatlerinde Hamas, Mısır ve Katar'ın arabuluculuğunda sağlanan ateşkesin şartlarını kabul ettiğini duyurdu. Anlaşma, 6 haftalık bir ateşkesi ve esir değişimini içeriyordu. Ancak İsrail, bu anlaşmayı reddederek, Refah'a yönelik askeri operasyon devam ederken "Hamas'a askeri baskı uygulamak" için müzakerelere devam edeceğini söyledi. 31 Mayıs'ta, Amerika Birleşik Devletleri bir ateşkes çerçevesi duyurdu.

Aynı gün, İsrail, Refah'ın dış mahallelerine girdi ve ertesi gün Mısır'a giden Refah Sınır Kapısı'nın Gazze tarafının kontrolünü ele geçirdi. Birleşmiş Milletler'e göre, 15 Mayıs'a kadar yaklaşık 600.000 kişi Refah'tan, 100.000 kişi de kuzeyden kaçtı.

İsrail Merkava tankları Rafah Sınır Kapısı'nda
Birleşmiş Milletler, 24 Mayıs'ta İsrail'in Refah operasyonu başladığından bu yana Gazze'ye yalnızca 906 yardım kamyonu ulaştığını söyledi. İsrail, 26 Mayıs'ta Rafah'taki Tel al-Sultan mülteci kampını bombaladı ve iddiaya göre iki üst düzey Hamas yetkilisi de dahil olmak üzere en az 45 kişiyi öldürdü. Bu, Gazze sınırında Mısırlı ve İsrailli askerler arasında bir çatışmaya neden oldu ve bu çatışmada bir Mısırlı asker öldürüldü. Bundan 48 saatten kısa bir süre sonra, bir başka tahliye bölgesi olan El-Mevasi mülteci kampı bombalandı ve en az 21 kişi öldü. İsrail olaya karıştığını reddetti.

6 Haziran'da İsrail, Nuseyrat mülteci kampındaki bir okulu bombalayarak onlarca kişiyi öldürdü. İki gün sonra İsrail, Nuseyrat mülteci kampına saldırdı ve bu da dört rehinenin kurtarılmasıyla ve 274 Filistinlinin ölümüyle sonuçlandı. 27 Haziran'da İsrail güçleri, el-Şucaiyye mahallesini yeniden işgal etti. Middle East Monitor ve ReliefWeb'e göre, İsrail, 4 Temmuz ile 10 Ağustos arasında Gazze'deki 21 okula saldırarak 274 kişiyi öldürdü.

### El-Mevasi saldırısı (13 Temmuz-26 Eylül 2024)

Middle East Monitor ve ReliefWeb'e göre, İsrail, 4 Temmuz ile 10 Ağustos arasında Gazze'deki 21 okula saldırarak 274 kişiyi öldürdü. İsrail, Han Yunis'in doğu kısmının tahliyesini emretti; Saldırının ilk gününde 73 kişi öldürüldü. İsrail'e ait bir insansız hava aracından alınan görüntüler, Han Yunis'teki Mescid-i Haram'ın yıkılışını gösterdi. Üçüncü, bir aylık savaş, İsrail'in 98. taburunu Han Yunis ve Deir el-Balah'tan çekerek 250'den fazla Filistinli militanı öldürdüğünü açıklamasıyla 30 Ağustos'ta sona erdi.

13 Temmuz'da, İsrail'in El-Mevasi'ye düzenlediği saldırıda en az 90 kişi öldü ve 300 kişi yaralandı ve El-Şati mülteci kampında dua etmek için toplanan insanları hedef alan bir İsrail saldırısında 22 kişi öldürüldü. 10 Ağustos'ta, İsrail'in El-Tabaeen okuluna düzenlediği hava saldırısında en az 80 Filistinli öldürüldü. İsrail, Tel al-Sultan'da 200 militanı öldürdüğünü ve düzinelerce silah bulduğunu söyledi. 10 Eylül'de, İsrail'in El-Mevasi'deki bir çadır kampına düzenlediği füze saldırısında 19 ila 40 kişi öldü.

### Hizbullah karargahına saldırının ardından (27 Eylül-16 Ekim 2024)

Ekim ayında İsrail'in Deir el-Balah'taki Şüheda el-Aksa Camii'ne ve Gazze'nin merkezindeki bir okula düzenlediği hava saldırılarında en az 26 Filistinli öldü ve 93'ten fazla kişi yaralandı. Deir el-Balah'ta yerinden edilmiş kişilere barınak görevi gören Rufaida okuluna düzenlenen İsrail saldırısında en az 28 kişi öldü ve 54 kişi yaralandı.

8 Ekim'de İsrail, Jabalia kampını kuşatmaya başladı ve hava saldırıları ve sokak çatışmalarında birkaç Filistinli militan ve sivili öldürdü. 10 Ekim'de İsrail, Gazze'nin kuzeyindeki üç hastane için tahliye emri verdi. İsrail'in Jabalia'daki operasyonları Ekim ayının geri kalanında devam etti. O ay ve Kasım ayında Jabalia'ya yapılan saldırılarda yüzlerce kişi öldürüldü.. 10 Aralık'ta İsrail, bir gün önce üç İsrail askerinin öldürülmesinde yer alan 10 Hamas görevlisini öldürdüğünü söyledi. 30 Aralık'ta İsrail, Jabalia'da düzinelerce militanı öldürdüğünü söyledi.

İsrail, yağmacı çetelerin yardım konvoylarını hedef almasına izin vererek Gazze Şeridi'ne yardım ulaştırılmasını engellemekle suçlanıyor. 16 Kasım'da Kerem Şalom geçiş noktasından BM yardımı taşıyan 109 gıda kamyonundan 98'i Gazze'nin İsrail kontrolündeki bölgelerinde yağmalandı. Hamas'ın rakibi olan Ebu Şebab grubu, saldırılardan yaygın olarak sorumlu tutuldu. 1 Aralık'ta BM, Kerem Şalom geçiş noktasından Gazze'ye yaptığı yardım sevkiyatını askıya alarak İsrail'i "yardım malzemelerinin ulaştırılması için güvenli koşulları sağlamamakla" suçladı. 12 Aralık'ta, İsrail'in Güney Gazze'deki bir yardım konvoyuna düzenlediği iki saldırıda 13 kişi öldü ve en az 30 kişi yaralandı, bunlardan birçoğu ağırdı.

16 Ekim'de, İsrail kara kuvvetleri Tal as-Sultan'da bir çatışmada Yahya Sinwar'ı öldürdü. Çatışmaya katılan acemi askerler başlangıçta Sinwar'ın varlığından habersizdi ve ertesi gün diş kayıtlarından teşhis edildi. Sinwar'ın ölümü sırasında çevresinde rehine yoktu, ve sivil kayıp bildirilmedi. Biden, Sinwar'ın ölümünden sonra İsrail'i savaşı sona erdirmeye çağırdı.

### Kuzey Gazze Kuşatması (17 Ekim-26 Kasım 2024)

2025 ateşkesinin ilk aşamasında kuşatmanın ardından Kuzey Gazze'deki bir sokak görüntülendi
13 Ekim'de, üst düzey İsrail yetkilileri *Haaretz'e*, hükûmetin rehine görüşmelerini yeniden canlandırmak istemediğini ve siyasi liderliğin Gazze Şeridi'nin bazı kısımlarının ilhakı için baskı yaptığını söyledi. Ekim ayının sonlarında, İsrail'in Kuzey Gazze kuşatması yoğunlaştı ve günlük yardım sevkiyatları önemli ölçüde azaldı. Görgü tanıkları, İsrail ordusunun hastaneleri bombaladığını, sığınakları yerle bir ettiğini ve erkek ve erkek çocuklarını kaçırdığını bildirdi. Bu durum, İsrail'in emekli generallerden oluşan bir grubun Kuzey Şeridi'ni kapalı bir askeri bölgeye dönüştürme ve ayrılmayı reddeden herkesi savaşçı ilan etme planını uygulamaya karar verdiği yönünde spekülasyonlara yol açtı. 5 Kasım'da, İsrailli Tuğgeneral Itzik Cohen gazetecilere, "Kuzey Gazze Şeridi sakinlerinin geri dönmesine izin verme niyetinde olmadıklarını" ve "artık sivil kalmadığı" için Kuzey Gazze'ye gıda yardımı girmediğini söyledi.

İsrail, tankları Beyt Lahiya ve Beyt Hanun'a göndererek ve tahliye emirleri yayınlayarak Cebeliye'yi kuşatmaya devam etti. 24 Ekim'de, bir İsrail saldırısı Cebeliye mülteci kampındaki en az 10 konut binasını yok etti. Gazze Sivil Savunma'nın değerlendirmesine göre, 150 kişi öldü veya yaralandı. 25 Ekim'de, DSÖ Kamal Adwan hastanesiyle iletişimin kesildiğini açıkladı ve BM insan hakları şefi Volker Türk, Kuzey Gazze'deki son gelişmeleri savaşın şimdiye kadarki "en karanlık anı" olarak nitelendirdi. Gazze'ye yapılan gıda yardımı, Ekim ayında günde ortalama 30 kamyonla yeni bir düşük seviyeye ulaştı ve bu, savaş öncesi günlük ortalamanın %6'sından daha azdı. Kuzey Gazze sakinleri, Kasım ayında 5 Ekim'den bu yana şehirlerine hiçbir yardım ulaşmadığını söyledi. BM, durumun "kıyametvari" hale geldiği ve "Kuzey Gazze'deki tüm Filistin nüfusunun hastalık, kıtlık ve şiddet nedeniyle ölme tehlikesi altında olduğu" konusunda uyarıda bulundu. UNICEF, 2 Kasım'da İsrail'in son iki günde Cebeliye'deki saldırılarında 50'den fazla çocuğun öldürüldüğünü söyledi. 12 Kasım'da, ABD'nin yardımların geri getirilmesi yönündeki ültimatomuna rağmen Gazze'ye yapılan yardımlar 11 ayın en düşük seviyesine geriledi.

### İsrail-Lübnan ateşkes anlaşmasının ardından (27 Kasım 2024-18 Ocak 2025)

24 Kasım'da İsrail yeni tahliye emirleri yayınladı ve bu da Cebeliye'de yeni bir yerinden etme dalgasının başlamasına neden oldu. UNRWA, İsrail'in Kasım ayında Kuzey Gazze'ye yardım ulaştırmak için yapılan dokuz girişimi reddettiğini ve 82 girişimi daha engellediğini söyledi; Kuzey Gazze'de kalan 60.000 ila 70.000 sivilin hayatta kalma koşullarının kötüleştiğini eklediler. Gazze Çorba Mutfağı'nı kuran şef Mahmud Almadhoun, Kemal Adwan hastanesi yakınlarında bir İsrail quadcopter'ı tarafından hedef alınarak öldürüldü. 5 Aralık'ta İsrail Ordu Radyosu, 18.000 Filistinlinin Beyt Lahiya'dan tahliye edildiğini ve askerlerin bir önceki gün yaklaşık 20 militanı öldürdüğünü duyurdu.

13 Aralık'ta, İsrail tank ateşi, Kuzey Gazze'deki son ortopedi cerrahı Dr. Sayeed Joudeh'i öldürdü. 26 Aralık'ta, bir İsrail hava saldırısı, Kamal Adwan Hastanesi yakınlarındaki bir binayı vurdu ve beş personel de dahil olmak üzere yaklaşık 50 kişiyi öldürdü. Sonraki günlerde, Dünya Sağlık Örgütü, hastanenin İsrail saldırıları nedeniyle hizmet dışı kaldığını ve hastanenin müdürü Hussam Abu Safiya'nın kaçırıldığını duyurdu; İsrail, hastaları oksijenlerini keserek zaten yıkılmış bir hastaneye tahliye etmeye zorladı. İsrail, baskını sırasında 19 militanı öldürdüğünü söyledi. Gazze Sağlık Bakanlığı, hastane personeli de dahil olmak üzere 50 kişinin öldürüldüğünü söyledi.

### İsrail-Hamas ateşkes anlaşması (19 Ocak-17 Mart 2025)

15 Ocak 2025'te Katar'ın arabuluculuğuyla, Hamas'ın Gazze Şeridi'nde tutulan bir dizi İsrailli rehineyi, İsrail hapishanelerinde tutulan Hamas militanları ve diğer Filistinlilerle takas etmeyi kabul ettiği bir anlaşma duyuruldu. İki taraf ayrıca, 19 Ocak 2025 sabahı yürürlüğe giren bir ateşkesi kabul etti. 27 Ocak'ta, İsrail'in sivil hareketlilik için bir koridor açmasının ardından on binlerce Filistinli, Kuzey Gazze'ye kitlesel bir dönüş başlattı. Hamas, İsrail'in ateşkes şartlarını ihlal ettiğini söyledi ve 10 Şubat'ta İsrailli rehinelerin serbest bırakılmasının askıya alındığını duyurdu. Netanyahu ve ABD Başkanı Donald Trump'ın Gazze'de çatışmayı yeniden başlatmakla tehdit etmesinin ardından, Hamas 13 Şubat'ta yumuşadı ve rehinelerin serbest bırakılmasının iki gün sonra tekrar başlamasına izin verdi. 22 Şubat'ta Hamas altı İsrailli rehineyi serbest bıraktı;; ancak İsrail, 600 Filistinli tutsağı serbest bırakmayı reddetti; Netanyahu "rehinelerin propaganda amacıyla kullanılmasına" itiraz etti ve İsrail'in bir sonraki rehine serbest bırakılmasının törensiz olarak garanti altına alınmasının ardından tutsakları serbest bırakacağını söyledi. 25 Şubat'ta İsrail ve Hamas, ilk aşamada teslim edilmesi kararlaştırılan İsrailli rehinelerin bedenlerinin yüzlerce Filistinli tutsakla değiştirilmesi konusunda, halka açık bir tören olmaksızın bir anlaşmaya vardı.

1 Mart'ta, ateşkesin ilk aşamasının sona ermesinin planlandığı gün, Hamas, daha fazla rehinenin serbest bırakılması için ateşkesin uzatılması yönündeki İsrail önerisini reddederek ikinci aşamanın uygulanmasını talep etti. Kalan tüm yaşayan rehinelerin serbest bırakılmasını, İsrail ordusunun Gazze'den çekilmesini ve savaşın kalıcı olarak sona ermesini öngören bu aşamanın uygulanmasına yönelik müzakerelerin, ilk ateşkesin başlamasından 16 gün sonra Şubat ayında başlaması gerekiyordu, ancak hiçbir zaman gerçekleşmedi. Netanyahu'nun ofisi, İsrail'in Ramazan ve Pesah dönemleri için Gazze ateşkesini uzatmayı amaçlayan bir ABD planını onayladığını söyledi. Bu plana göre, yaşayan ve ölü rehinelerin yarısı uzatılan ateşkesin ilk gününde serbest bırakılacak ve kalıcı bir ateşkese varılması halinde kalan rehineler dönemin sonunda serbest bırakılacaktı. Ofis, ilk anlaşmanın, müzakerelerin etkisiz sayılması halinde İsrail'in 1 Mart'tan sonra herhangi bir anda savaşı yeniden başlatmasını sağladığını söyledi. Hamas'ın ABD'nin teklifini kabul etmeyi reddetmesinin ardından Netanyahu ertesi gün Gazze'ye yardım girişini durdurdu.

Ateşkesin ardından yerinden edilmiş kişilerin El-Raşid Caddesi üzerinden geri dönüşü, Ocak 2025, Gazze Şeridi
İnsani yardım ablukası, arabulucular, özellikle de Mısır tarafından, ikinci aşama müzakereleri devam ettiği sürece birinci aşamanın otomatik olarak uzatılacağını öngören ateşkesi ihlal ettiği gerekçesiyle kınandı. 9 Mart'ta İsrail Enerji Bakanı Eli Cohen, İsrail'in Gazze'ye elektrik sağlamasını durdurma emri verdi.. ABD ve İsrail, uzatılmış ateşkesin ilk gününde beş yaşayan rehinenin serbest bırakılması yönündeki ortak önerileriyle uyuşmayan bu teklifi reddetti. ABD ve İsrail, uzatılmış ateşkesin ilk gününde beş yaşayan rehinenin serbest bırakılması yönündeki ortak önerileriyle uyuşmayan bu teklifi reddetti. Ocak ayında Hamas, savaş sırasında binlerce yeni savaşçı topladığını söyledi. O zamanki ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, "Hamas'ın kaybettiği militan sayısı kadar yeni militan topladığını" tahmin etmişti Reuters, ABD istihbaratına dayanarak yeni militanların sayısının 10.000 ila 15.000 arasında olduğunu bildirdi..

### Gazze Şeridi'ne İsrail saldırıları (18 Mart-15 Mayıs 2025)

Gazze Şeridi'nin Deir el-Balah bölgesinde yaşayan yerinden edilmiş Filistinliler, Ramazan ayında yardım kuruluşu Tekiya'dan yiyecek alıyor.
18 Mart'ta İsrail, Gazze genelinde hava saldırıları içeren sürpriz bir saldırı başlattı, 400'den fazla kişiyi öldürdü (Gazze yetkililerine göre) ve ateşkesi sona erdirdi. İsrail, saldırının Hamas'ın ateşkesin ilk aşamasını uzatmayı reddetmesi nedeniyle olduğunu ve aynı zamanda Hamas'ın yeniden silahlanıp yeniden örgütlenmesine yanıt olduğunu belirtti. Hamas, ateşkes anlaşmasına bağlı kaldığını ve İsrail'in saldırganlık ve savaşa devam ettiğini söyledi. Uluslararası alanda, saldırıların kalıcı bir ateşkes umutlarını engellediği görüldü. Gözlemciler, İsrail'in Netanyahu'nun yolsuzluk davasında ifade vereceği gün saldırıyı başlatmayı seçtiğini ve bu nedenle yasal işlemlerin ertelenmesine neden olduğunu belirtti.

Gazze hükûmetinin ve Hamas siyasi bürosunun birden fazla üst düzey üyesi, bu çatışma turunda öldürüldü. Bunlar arasında, Gazze Başbakanı'na benzeyen İssam el-Da'alis, Salah el-Bardavil ve siyasi büro üyeleri İsmail Barhoum Mahmud Ebu Vatfa (Gazze Şeridi İçişleri Bakanlığı müsteşarı) ve Behcet Ebu Sultan (iç güvenlik şefi) vardı. Filistin İslami Cihad sözcüsü Ebu Hamza da öldürüldü. Halk Direniş Komiteleri, topçu birliğinin komutanı ve Merkez Askeri Tugay Konseyi üyesi Muhammed el-Batran'ın öldüğünü duyurdu.

19 Mart'ta İsrail, Netzarim Koridoru'nun merkezini kısmen geri alarak "kısmi bir tampon bölge" oluşturmak için Gazze'de "hedefli kara faaliyetleri" başlattığını duyurdu İsrail ayrıca Deir al Balah'taki BM Proje Hizmetleri Ofisi binasını bombalayarak bir BM çalışanı ve altı uluslararası çalışanı öldürdü. Tİki gün sonra İsrail, kontrollü yıkım yoluyla Türk-Filistin Dostluk Hastanesi'ni yıktı 23 Mart'ta İsrail birlikleri, Refah'ın güneyindeki El Haşhaşin'de beş ambulans, bir itfaiye aracı ve bir Birleşmiş Milletler aracı da dahil olmak üzere insani yardım araçlarına ateş açarak 15 Filistinli sağlık görevlisini öldürdü. Cesetleri ancak 30 Mart'ta bir toplu mezarda bulundu.

25 Mart'ta, İsrail operasyonu sırasında,, Gazze'deki yüzlerce, ila binlerce  n Filistinli, Hamas'a ve savaşa karşı protesto gösterileri düzenleyerek savaşın ve Hamas yönetiminin sona ermesini talep etti. Protestolar, savaş yorgunluğu ve Hamas'a karşı duyulan memnuniyetsizlikten, özellikle Gazzelilere yönelik insani yardımların kötüye kullanıldığı iddialarında, ifade ve basın özgürlüğünün bastırılmasından ve Filistinli sivillere kötü muamele edilmesinden kaynaklanmıştı.

9 Nisan'da İsrail savaş uçakları Şucaiyye'de çok katlı bir konut binasını bombaladı, 35'ten fazla Filistinliyi öldürdü ve en az 70'ini yaraladı. 12 Nisan'da İsrail, Refah'ı kuşattığını ve nüfusunun büyük ölçekli tahliyesini emrederken bazı kısımlarını ele geçirmeyi planladığını duyurdu. 13 Nisan'da iki İsrail füzesi El-Ehli Arap Hastanesi'ne isabet ederek hastaları tahliye etmeye zorladı ve acil servisini yok etti. 15 Nisan'da Hamas'ın silah kaçakçılığı ağının başı Yahya Fethi Abdülkadir Ebu Şaar, İsrail ordusu tarafından Han Yunus bölgesinde öldürüldü. 22 Nisan'da Han Yunus'ta bir konut binasına yapılan saldırı en az 11 Filistinlinin ölümüne neden olan bir yangına yol açtı. İsrail, 23 Nisan'da Gazze Şehri'nde yerinden edilmiş ailelerin barındığı bir okulu bombaladı ve en az 10 kişiyi öldürdü.

### Gazze'ye İsrail saldırıları (16 Mayıs-19 Ağustos 2025)

Mayıs başında İsrail, Gazze saldırısını genişletme planlarını duyurdu ve binlerce yedek askeri harekete geçirdi. 8 Mayıs'ta, Gazze Şehri'ndeki son restorana düzenlenen iki İsrail hava saldırısı ve yakınlardaki kalabalık bir pazara düzenlenen eş zamanlı bir saldırı en az 33 kişinin ölümüne yol açtı 15 Mayıs'ta Gazze'de en az 143 kişi öldürüldü ve bu, Mart ayında ateşkesin sona ermesinden bu yana en ölümcül gün oldu.

13 Mayıs 2025'te İsrail hava saldırıları, Han Yunus'taki Gazze Avrupa Hastanesi'nin yerleşkesini ve çevresini vurarak, yeraltı tünellerinde bulunan Muhammed Sinwar ve Muhammed Şabana'yı öldürdü. Haziran ayında İsrail, Sinwar'ın cesedinin bulunduğunu ve teşhis edildiğini söyledi. 30 Ağustos'ta Hamas, Sinwar'ın ölümünü doğruladı.

İsrail, 16 Mayıs'ta tüm Gazze Şeridi'nin kontrolünü ele geçirmeyi amaçlayan askeri bir saldırı olan Gideon'un Arabaları Harekâtı'nın başlatıldığını duyurdu. Bu hareket, bir kısmı yaptırım tehdidinde bulunan İsrail'in birçok müttefiki tarafından kınandı. 25 Mayıs'ta, Gazze Şehri, Daraj'daki Fahmi el-Cevcevi okuluna düzenlenen bir İsrail hava saldırısında, 18'i çocuk ve altısı kadın olmak üzere en az 36 kişi öldü ve 55'ten fazla kişi yaralandı. Mayıs ayı sonlarında Gazze'de yeni bir milis gücü olan Halk Güçleri, Hamas'a karşı Ebu Şebab grubunun yetkisi altında faaliyet göstermeye başladı. Avigdor Lieberman, Netanyahu ve İsrail hükûmetini bu milis gücünü finanse etmek ve silahlandırmakla suçladı.

27 Mayıs'ta, ABD destekli Gazze İnsani Yardım Vakfı, Tel el-Sultan'da insani yardım ulaştırmak için operasyonlara başladı. Açlıktan ölmek üzere olan binlerce Filistinli dağıtım merkezini doldururken, İsrail güçleri kalabalığa ateş açarak on kişiyi öldürdü ve en az 62 Filistinliyi yaraladı. Yardım arayanlara yönelik bir dizi saldırıda 1.300'den fazla kişi öldürüldü. 30 Haziran'da, İsrail'in el-Baka kafeteryasına düzenlediği hava saldırısında, foto muhabiri İsmail Ebu Hatab da dahil olmak üzere en az 41 Filistinli öldü ve 75 kişi yaralandı.

20 Temmuz'da İsrail, savaşın başlangıcından bu yana kara saldırısı başlatmadığı Deir al-Balah şehri için tahliye emri verdi. Ertesi gün, hava saldırıları şehri vururken İsrail güçleri Deir al-Balah'ın dış mahallelerine doğru ilerledi..

### Gazze Şehri işgali (20 Ağustos- 2 Ekim 2025)

Ağustos 2025'in başlarında, İsrail güvenlik kabinesi Gazze Şehri'ni işgal etme planını onayladı. Plan, BM, Avrupa Konseyi başkanı ve çeşitli ülkelerden kınama aldı. Almanya, İsrail'e silah ihracatına onay vermeyi askıya alacağını açıkladı ve Norveç, egemen varlık fonunun İsrail'deki yatırımlarını yeniden değerlendireceğini söyledi. 0 Ağustos'ta İsrail güçleri, El-Şifa Hastanesi'nin dışındaki bir basın çadırına saldırarak, aralarında Anas El-Şerif'in de bulunduğu altı El-Cezire gazetecisini öldürdü ve İsrail'in savaş sırasında öldürdüğü gazeteci sayısını 192'ye çıkardı.

20 Ağustos'ta İsrail, Eylül ayı başında 60.000 yedek asker çağırarak saldırının ilk aşamalarını başlattı. 25 Ağustos'ta, İsrail'in Güney Gazze'deki Nasır Hastanesi'ne düzenlediği çift vuruşlu saldırıda beş gazeteci de dahil olmak üzere 22 kişi öldü. İsrail, X'te çatıdaki bir kameranın askerlerine karşı "terörist faaliyetlerde bulunmak" için kullanıldığını belirtti, ancak gazeteciler yalnızca bir Reuters kamerası olduğunu söyledi. Daha sonra Netanyahu, "bir aksilik" olarak tanımladığı saldırıdan "derinden pişmanlık duyduğunu" söyledi. 5-8 Eylül arasında İsrail, Gazze Şehri'ndeki dört yüksek binayı vurdu. 8 Eylül'de militanlar tanklarına patlayıcı yerleştirdiğinde dört İsrail askeri öldü. 9 Eylül'de İsrail, yoğunlaştırılmış operasyon planlarını gerekçe göstererek Gazze Şehri'nin tamamen tahliyesini emretti. Altı gün sonra, İsrail iki zırhlı ve piyade tümeninden birlikleri konuşlandırarak tam saldırıyı başlattı.

### İsrail-Hamas ateşkes anlaşması (3 Ekim 2025-günümüz)

Gazze barış planının birinci aşamasının çekilme hattı sarı renkle gösterilmiştir
29 Eylül'de Trump, tüm rehinelerin serbest bırakılmasını, savaşın sona ermesini, İsrail'in çekilmesini ve Hamas'ın silahsızlandırılmasını ve geçici bir geçiş hükûmetini içeren 20 maddelik bir barış planı önerdi. İsrail anlaşmayı kabul etti, Arap ve Müslüman devletler de Hamas'ı anlaşmayı kabul etmeye çağırdı. 3 Ekim'de Trump, Hamas'ı tehdit etti ve anlaşmayı kabul etmesi için son tarih verdi. O gün Hamas, müzakerelere devam etmek istemesine rağmen, tüm rehineleri serbest bırakmayı, savaşı sona erdirmeyi ve Gazze Şeridi'nin yönetimini devretmeyi kabul eden bir bildiriyi arabuluculara yayınladı. Trump, dünya liderleri anlaşmayı kutlarken, Hamas'ın "kalıcı bir BARIŞ için hazır" olduğunu söyledi ve İsrail'in bombalamasını durdurmasını talep etti. Netanyahu, İsrail'in planın ilk aşamasına başlamaya hazır olduğunu söylerken, İsrail Gazze Şehri'ndeki saldırıyı durdurdu ve 4 Ekim'de savunma operasyonlarına geçti. Müzakerelerin ardından İsrail ve Hamas, 9 Ekim'de barış planının birinci aşaması konusunda resmen anlaştı. İsrail kabinesi ertesi gün anlaşmayı onayladı. İsrail, Gazze Şeridi'nin bazı bölgelerinden kararlaştırılan konuşlanma hatlarına çekilmeye başladı. Geri çekilme, yerel saatle öğlen tamamlandı ve bu noktada ateşkes resmen yürürlüğe girdi.

Birinci aşama anlaşmasının bir parçası olarak, Hamas'a kalan 48 rehineyi serbest bırakması için 72 saat süre verildi; bunlardan yaklaşık 20'sinin hayatta olduğu düşünülüyor. Anlaşma, Gazze'ye derhal "tam yardım" sağlanmasına olanak tanıyor. Bazı Filistinlilerin Gazze'nin kuzeyine döndüğü görüldü.

13 Ekim'de Şarm El Şeyh'te düzenlenen barış zirvesine 30'dan fazla ülke ve uluslararası örgüt temsilcisi katıldı ve barış planının sonraki aşamalarının ayrıntıları ve uygulanması görüşüldü. Ayrıca 13 Ekim'de, zirveden önce Trump, ikinci aşama için müzakerelerin başladığını belirtti. Bir esir değişimi gerçekleşti ve Hamas, hayatta kalan 20 İsrailli rehineyi serbest bıraktı, İsrail ise suçlama olmaksızın tutulan 1.718 Filistinli tutukluyu ve İsrail mahkemelerinde suçlardan hüküm giymiş 250 Filistinli tutukluyu serbest bıraktı.

Hamas ile İsrail arasındaki düşmanlıkların sona ermesinin ardından Hamas ile Filistinli Doğmuş aşireti üyeleri arasında çatışmalar yaşandığı bildirildi.

19 Ekim'de Refah'ta iki İsrail Savunma Kuvvetleri askeri öldürüldü. İsrail, militanlar tarafından öldürüldüklerini açıkladı. Hamas ise bölgedeki birliklerle iletişim halinde olmadıklarını belirtti. İsrail, buna karşılık Gazze'yi bombalamaya devam etti ve aynı gün ateşkesi yeniden teyit etmeden önce en az 29 Filistinliyi öldürdü. Gazze'ye yardım sevkiyatları ertesi güne kadar durduruldu.

28 Ekim'de Hamas'ın bir önceki gün İsrail'e teslim ettiği vücut parçaları, İsrail'in,savaşın başlarında kurtarılan bir rehinenin kısmi kalıntıları olduğunu söylediği kalıntılardı. Netanyahu bunu ateşkes-rehine anlaşmasının "açık ihlali" olarak nitelendirdi. Bir IDF yetkilisi, güçlerinin Refah'ta vurulduğunu ve karşılık verdiğini söyledi. Hamas, dahil olduğunu reddetti ve ateşkese olan bağlılığını yineledi. Netanyahu, İsrail güçlerine Gazze'de derhal "güçlü saldırılar" düzenlemelerini emretti. Bu saldırılardan biri Han Yunus'ta bir araca isabet ederek ikisi çocuk beş kişiyi öldürdü. Hamas, İsrail saldırılarının ardından Gazze'deki bir tünelden kurtardığı rehinenin kalıntılarının teslim edilmesi planını ertelediğini söyledi.

Gazze Şeridi'ndeki İsrail destekli silahlı grup Halk Kuvvetleri'nin lideri Yasir Ebu Şebab, 4 Aralık 2025'te Hamas tarafından öldürüldü.

## Barış süreci

Süre: 11 saniye.0:11Altyazılar mevcuttur.CCToronto, Kanada'daki bir mitingde "Şimdi Ateşkes" talebi
Savaş diplomatik bir krize yol açtı ve bölgesel ilişkilerin ivmesini etkiledi. En az dokuz ülke büyükelçilerini geri çekti veya İsrail ile diplomatik bağlarını kesti Savaş ayrıca daha geniş çatışmaya iki devletli bir çözüme yeniden odaklanılmasına da neden oldu. Savaş sırasında İsrail hakkındaki küresel kamuoyu görüşü düştü; Ocak 2024'te yayınlanan bir Morning Consult anketi, İsrail'in net olumlu onay aldığı tek zengin ülkenin Amerika Birleşik Devletleri olduğunu gösterdi.

Savaş sürecinde lk olarak, 9 Ekim'de Reuters Katar'ın, İsrail'in 36 Filistinli kadın ve çocuğu serbest bırakması karşılığında İsrailli kadın rehinelerin serbest bırakılmasını sağlamak için İsrail ve Hamas arasında arabuluculuk yaptığını bildirdi. İsrail bu tür görüşmelerin yapıldığını yalanladı. Mısırlı bir yetkili AP'e İsrail'in Filistinli militanların elindeki rehinelerin güvenliğini sağlamak için Mısır'dan yardım istediğini ve Mısır istihbarat şefinin bilgi almak için Hamas ve İslami Cihad ile temasa geçtiğini söyledi. Mısırlı yetkililerin, Filistinli militanlar tarafından yakalanan İsrailli kadınlar karşılığında İsrail hapishanelerindeki Filistinli kadınların serbest bırakılmasına aracılık ettiği bildirildi.

27 Ekim'de Birleşmiş Milletler Genel Kurulu acil ateşkes çağrısında bulunan karar için oylama yaptı. 120 lehte ve 45 çekimser oy aldı; İsrail, ABD dahil 14 ülke hayır oyu verdi, Avusturya, Hırvatistan, Çekya, Fiji, Guatemala, Macaristan, Marshall Adaları, Mikronezya, Nauru, Papua Yeni Gine, Paraguay ve Tonga. BM Genel Kurulu, "derhal ve sürekli" bir insani ateşkes ve düşmanlıkların durdurulması çağrısında bulunan ve "tüm terör eylemleri ve ayrım gözetmeyen saldırılar dahil olmak üzere Filistinli ve İsrailli sivillere yönelik tüm şiddet eylemlerini" kınayan bir resolution kabul etti. 7 Ekim "terör saldırılarının" kınanmasını ve rehinelerin derhal serbest bırakılmasını talep eden bir değişiklik önergesi reddedildi.

Savaş boyunca müzakereler, ABD, Mısır ve Katar'ın arabulucu olarak görev yaptığı bir ateşkes olasılığına odaklandı. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Mart 2024'te 2728 sayılı kararı kabul ederek derhal ateşkes ve Ramazan ayı boyunca rehinelerin koşulsuz serbest bırakılması çağrısında bulundu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Haziran 2024'te 2735 sayılı kararı kabul ederek üç aşamalı ateşkes önerisinin kabul edilmesini istedi.

Çin'in arabuluculuğunda yapılan görüşmelerin ardından 23 Temmuz 2024'te Hamas ve Fetih'in de aralarında bulunduğu Filistinli gruplar, aralarındaki bölünmüşlüğü sona erdirmeyi ve Gazze için bir birlik hükûmeti kurmayı kabul ettiler ve bunu Pekin Deklarasyonu'nda duyurdular.

Suudi Arabistan, BM Genel Kurulu'nda iki devletli çözüm için küresel bir ittifak duyurdu. Norveç Dışişleri Bakanı Espen Barth Eide, Filistin Devleti ve İki Devletli Çözümün Uygulanması İçin Küresel İttifak'ın lansmanına yaklaşık 90 ülkenin katıldığını söyledi. *Suudi Arabistan, üst düzey bir Filistin Yönetimi yetkilisine göre, Filistin Yönetimi'ne altı taksitte 60 milyon dolar tutarında yardım göndereceklerini söyledi. Yardım, İsrail'in mali kısıtlamalarına rağmen Filistin Yönetimi'nin ödeme gücünü koruması ve iki devletli çözüm için çabaları sürdürmesi için bir araç olarak görülüyor.*

Katar Başbakanı, 9 Ağustos 2025'te, savaşın sona ermesi karşılığında, ölü veya diri tüm rehinelerin iadesi için olası bir anlaşma konusunda ABD Temsilcisi Steve Witkoff ile bir araya geldi. Toplantı, Mısır-Katar ortak önerisini "uygulanabilir" hale getirmeyi amaçlıyor. Mossad'ın Başkanı, müzakereler için 14 Ağustos'ta Katar'a gitti. Katar ve Mısır'ın yanı sıra Türkiye de savaşı sona erdirmek için müzakerelerde yer alıyor.

### Eylül 2025 barış planı

29 Eylül 2025'te Trump tarafından açıklanan 21 maddelik barış planı, Gazze Savaşı'nı sona erdirmeyi ve bölgeye istikrar getirmeyi amaçlamaktadır. Plan; Hamas'ın silahsızlandırılmasını, geçici bir teknokrat yönetim kurulmasını, İsrail'in kademeli çekilmesini ve Filistin'in olası devletleşme sürecini öngörmektedir. Türkiye, Fransa, Mısır ve BAE gibi ülkeler planı temkinli bir iyimserlikle karşılamıştır. Ancak planın başarısı Hamas'ın kabulüne ve taraflar arasındaki güvenin sağlanmasına bağlıdır.
İsrail kabinesi 9 Ekim 2025'te ateşkesi onayladı.

## Savaşın yayılması

### Batı Şeria

Batı Şeria savaş bölgesi  Batı Şeria Filistin anklavları (A ve B Alanları)  İsrail kontrolü altındaki Batı Şeria (C Bölgesi)  İsrail işgali altındaki Doğu Kudüs
Gazze savaşı sırasında, İsrail güçleri Batı Şeria'nın İsrail işgali altındaki topraklarında Filistinli topluluklara neredeyse her gün baskınlar ve hava saldırıları düzenledi; bunlardan bazıları yerel Filistinli milislerle çatışmalara yol açtı. Savaştan önce bile, bölgede İsrailliler ile Filistinliler arasında şiddet tırmanıyordu. Hamas'ın saldırısından sonraki ilk haftalarda İsrail, Tulkarim'da 63 Hamas üyesini tutukladı. Hamas ve Filistin İslami Cihat Örgütü tarafından kullanıldığı söylenen Cenin'deki bir camiye saldırdı. Aynı zamanda, İsrailli yerleşimcilerin saldırıları savaşın ilk ayında iki kattan fazla arttı. Bu, savaş sırasında 1.500'den fazla Filistinlinin yerinden edilmesine neden olan yerleşimci şiddetindeki genel artışın bir parçasıydı. 28 Ağustos 2024'te İsrail, Batı Şeria'da baskınlar, hava saldırıları ve Cenin ile Tulkarim'daki giriş noktalarının bloke edilmesini içeren kapsamlı bir askeri operasyon başlattı. 21 Ocak 2025'te İsrail, Cenin'i hedef alan ilk büyük ateşkes sonrası baskınını başlattı ve şehirde uzun vadeli bir askeri varlık sürdürmeyi planladığını duyurdu; bu da stratejide bir değişikliğe işaret ediyordu.

Ek olarak, Batı Şeria'da Filistin Yönetimi ile ona karşı çıkan milis gruplar arasında çatışmalar yaşandı. Filistin Yönetimi'nin bölgede kısmi idari yetkisi var ve bölge güvenlik için İsrail ordusuyla iş birliği yapan Fetih'in hakimiyeti altında bulunmakta. Bu durum, Hamas ve İslami Cihad dahil milisler tarafından eleştiriliyor. Milisler ile Filistin Yönetimi arasındaki çatışmalar Temmuz 2024'te tırmandı ve Ekim ayında Filistin Yönetimi, İran'ın yerel milisler lehine Filistin Yönetimi'ni zayıflatma çabalarına yanıt olarak Tubas'taki milislere karşı bir saldırı başlattı. Aralık ayında, yerel milislerin bir şemsiye grubu olan Cenin Tugaylarını hedef alan ikinci bir saldırı başlattı.

### Lübnan, Yemen, İran ve Suriye

Gazze savaşı başladıktan kısa bir süre sonra, Direniş Ekseni'ndeki İran destekli birkaç milis, İsrail'e karşı çatışmaya katıldı. Lübnan'da Hizbullah, İsrail'in kuzeyine roket atarak, Ekim 2024'te İsrail'in güney Lübnan'ı işgaline kadar tırmanan ve Kasım ayı sonunda ateşkesle büyük ölçüde sona eren on dört aylık bir çatışmayı ateşledi. Kızıldeniz'de Yemen merkezli Husiler, Hamas'la dayanışma içinde nakliye gemilerine saldırdı ve uluslararası tepki çekti. ABD ve Birleşik Krallık tarafından Husi mevzilerine yönelik bir dizi hava saldırısı ile karşılık verdi. Bu çatışmalar, Mayıs 2025'te ABD-Husi ateşkesiyle sona erdi. Irak İslamî Direnişi liderliğindeki Irak milisleri de Irak, Suriye ve Ürdün'deki ABD üslerine saldırılar düzenledi, ancak çoğunlukla Aralık 2024'te durdu.

Kriz sırasında İran ve İsrail üç kez doğrudan karşı karşıya geldi. İki ülke Nisan ve Ekim 2024'te ve Haziran 2025'te birbirlerinin topraklarına saldırılarda bulundu; Haziran 2025'te ilan edilmemiş bir savaş başlattı. Bu çatışma, ABD'nin İran nükleer tesislerine saldırmasını içeriyordu ve İran'ı Katar'daki bir ABD üssünü hedef alarak misilleme yapmaya yöneltti.

Kasım 2024'te Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm öncülüğünde ve Türkiye destekli silahlı grupların da içinde yer aldığı Suriyeli muhalif gruplar, Suriye iç savaşını yeniden alevlendiren ve 8 Aralık'ta Esed rejiminin devrilmesi ve eski Baas hükûmetinin yerine bir geçiş hükümetinin kurulmasıyla sonuçlanan bir saldırı başlattı. Aynı gün, İsrail güçleri İsrail-Suriye sınırı çevresindeki bölgeyi işgal etti. İsrail, Temmuz 2025'te Süveyda'daki Dürzi-Bedevi çatışmasında Dürziler adına Suriye'ye tekrar saldırılarda bulundu.

### Yurtdışı suikastlar

Aralık 2023'te Şin Bet başkanı Ronen Bar, İsrail'in Filistin toprakları dışındaki Hamas üyelerine suikast planladığını söyledikten sonra, Katar ile birlikte Hamas yöneticilerine ev sahipliği yapan iki ülkeden biri olan Türkiye'nin istihbaratı İsrail'i Türkiye'deki Hamas üyelerini hedef almaması konusunda uyardı. Bunun üzerine, Gazze Savaşı süresince, Türkiye'de İsrail adına casusluk ile suçlananlara yönelik tutuklama dalgaları yaşandı. Ocak 2024'te, 33 kişi Türkiye'de yaşayan yabancı uyruklulara yönelik keşif, takip, saldırı ve kaçırma gibi farklı faaliyetler nedeniyle tutuklandı. Türk İçişleri Bakanı Ali Yerlikaya, "Ülkemizin milli birlik ve beraberliğine karşı casusluk faaliyetlerinde bulunulmasına asla izin vermeyeceğiz" dedi. Şubat'ta, Hamas bağlantılı Filistinliler hakkında bilgi toplamakla suçlanan 7 kişi tutuklandı. Mart 2024'te Mossad için çalışmakla suçlanan 7 şüpheli, Nisan 2024'te 8 şüpheli tutuklandı. Temmuz 2024'te 57 kişiye casusluk davası açıldı.

31 Temmuz 2024'te Hamas'ın siyasi lideri İsmail Haniyeh, Mesud Pezeşkiyan'ın yemin törenine katılmak için gittiği Tahran'da suikasta uğradı. İran medyası, İsrail saldırısının sabah 2:00'de gerçekleştiğini ve Haniyeh'in kaldığı Kuzey Tahran'daki savaş gazilerinin evlerini hedef aldığını söyledi. Hamas, suikastı "Siyonistlerin Haniye'nin ikametgâhına yönelik hain bir baskın" olarak nitelendirdi.

9 Eylül 2025'te İsrail Hava Kuvvetleri, Katar'ın başkenti Doha'daki Hamas karargâhını bombaladı ve bildirildiğine göre Halil el-Hayya, Halid Meşal, Muhammed İsmail Derviş, Musa Ebu Merzuk ve Zahir Cebarin de dahil olmak üzere Hamas geçici komitesinin üyelerini hedef aldı. Hamas, üst düzey liderliğinin saldırıdan sağ kurtulduğunu doğruladı, ancak el-Hayya'nın oğlu Humam, yardımcısı, üç koruması ve Katar Devlet Güvenliği mensubu bir onbaşı da dahil olmak üzere altı kişi hayatını kaybetti.

### İsrail'e Batı desteği

ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant ile Tel Aviv, İsrail, 13 Ekim 2023
Hamas'ın saldırısından saatler sonra ABD Başkanı Joe Biden İsrail'e "kaya gibi sağlam ve sarsılmaz" destek sözü verdi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, ABC News ile yaptığı bir röportajda Hamas'ın "büyük terör saldırısını" kınadı ve "İsrailli ortaklarımız ve müttefiklerimizle derhal temasa geçtik" dedi. Başkan Joe Biden dün erken saatlerde Başbakan Benjamin Netanyahu ile telefonda görüşerek kendisine tam desteğimizi iletti." *Time*'a göre, İsrail Gazze'ye olası bir kara harekâtı başlatmaya hazırlanırken, Biden yönetimi ve önde gelen Kongre üyeleri İsrail'i desteklemek için ABD'den yaklaşık 2 milyar dolarlık ek fon içeren bir yardım paketi hazırlıyor. Blinken, 12 Ekim'de İsrail'e gitti ve Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas ve Ürdün Kralı II. Abdullah ile yapılacak görüşmeleri de içeren bir ziyaretin parçası olarak liderlerle bir araya geldi.

Almanya İsrail'e iki Heron TP insansız hava aracı gönderdi. 15 Ekim'de ABD Savunma Bakanı Lloyd Austin, çeşitli savunma yetkililerine göre İsrail'e olası konuşlandırma için yaklaşık 2.000 askerin hazırlanması emrini verdi.

19 Ekim'de, yabancı ülkelere silah transferlerini denetleyen büroda 11 yıldan fazla bir süre kongre ve halkla ilişkiler direktörü olarak görev yapan ABD Dışişleri Bakanlığı yetkilisi Josh Paul, ABD hükûmetinin İsrail'e silah gönderme kararını protesto etmek için istifa etti.

## Kayıplar

| Olay
 | Toplam
 | Siviller
 | Çocuklar
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Total
 | %
 | Total
 | %
 |
| 7 Ekim saldırıları
 | 1,195
 | 828
 | 68.2%
 | 36
 | 3.2%
 |
| İsrail'in Gazze Şeridi'ni işgali
 | 67,173
 |  | ~80%
 | 18,500
 | 27%
 |
| İsrail'in Batı Şeria'ya saldırıları
 | 999
 |  |  | 212
 | 21.22%
 |

Ekim 2025 itibarıyla, Gazze Sağlık Bakanlığı ve İsrail Dışişleri Bakanlığı'na göre Gazze savaşında 70.100'den fazla kişinin (68.172 Filistinli ve 1.983 İsrailli ) öldürüldüğü bildirilmiştir ; ayrıca 217 gazeteci ve medya çalışanı, 120 akademisyen, ve 224'ten fazla insani yardım çalışanı, bu sayıya UNRWA'nın 179 çalışanı da dahildir Bilim insanları, öldürülen Filistinlilerin %80'inin sivil olduğunu tahmin etmektedir. Üç bağımsız kaynaktan ölümleri doğrulayan OHCHR tarafından yapılan bir çalışma, konut binalarında veya benzeri konutlarda öldürülen Filistinlilerin %70'inin kadın ve çocuk olduğunu bulmuştur.

Kayıpların çoğu Gazze Şeridi'nde meydana geldi. Gazze Sağlık Bakanlığı toplam kayıp sayısı, savaşın doğrudan neden olduğu ölümlerin sayısıdır. Demografik dağılım, bireysel olarak tespit edilenlerin bir alt kümesidir. Gazze Sağlık Bakanlığı, 17 Eylül 2024'te kimlikleri doğrulanan 34.344 Filistinlinin adını, cinsiyetini ve doğum tarihini yayınladı ve tüm kayıpları tespit etmeye devam ediyor. Gazze Sağlık Bakanlığı sayısı, "önlenebilir hastalıklar, yetersiz beslenme ve savaşın diğer sonuçları" nedeniyle ölenleri içermiyor. Gazze Sağlık Projeksiyonları Çalışma Grubu tarafından yapılan bir analiz, hastalık ve doğum komplikasyonlarından kaynaklanan binlerce aşırı ölüm öngördü.

Ocak 2025'te, Ekim 2023 ile 30 Haziran 2024 tarihleri ​​arasında Gazze savaşındaki ölümlere dair hakemli bir analiz *The Lancet*'te yayınlandı. Makalede, bu dönemde travmatik yaralanmalardan kaynaklanan 64.260 ölüm tahmin edilmiş ve Ekim 2024'e kadar bu sayının muhtemelen 70.000'i aşacağı, bunların %59,1'inin kadınlar, çocuklar ve yaşlılar olduğu belirtilmiştir. Gazze Sağlık Bakanlığı'nın raporunda travma kaynaklı ölümleri %41 oranında eksik saydığı sonucuna varılmış ve ayrıca bulgularının "sağlık hizmetlerinin aksaması, gıda güvensizliği ve yetersiz su ve sanitasyondan kaynaklanan travma dışı ölümleri hesaba katmadığı için Gazze'deki askeri operasyonun tam etkisini küçümsediği" belirtilmiştir. *Mayıs 2025 için benzer bir rakam 93.000 (77.000 ila 109.000) olacaktır ve bu da Gazze'nin savaş öncesi nüfusunun %4-5'ini temsil etmektedir.*

PCPSR tarafından yapılan bir anket, Gazzelilerin %60'ından fazlasının savaş başladığından beri aile üyelerini kaybettiğini gösterdi. Yıkılan binaların enkazı altında binlerce cesedin daha olduğu düşünülüyor. Yaralı sayısı 100.000'den fazla; Gazze, dünyada kişi başına en fazla uzuv kaybı yaşayan çocuk sayısına sahip.

7 Ekim'de İsrail'e düzenlenen saldırılarda 815'i sivil olmak üzere 1.195 kişi öldü.
*The Guardian*, *+972 Magazine* ve *Local Call* tarafından yapılan bir araştırma, Mayıs 2025'te gizli bir İsrail veri tabanında 8.900 Filistinli savaşçının ölü veya muhtemelen ölü olarak listelendiğini, yani o zamanki 53.000 ölü sayısının %17'sinin, eğer doğruysa ölülerin %83'ünün sivil olduğunu gösterdiğini ortaya koydu; bu oran yalnızca Srebrenica katliamında (Bosna savaşının genelinde değil ), Mariupol kuşatmasında ve Ruanda soykırımında daha yüksekti

Eylül 2025'te eski İsrail komutanı Herzi Halevi, Gazze'de 200.000'den fazla Filistinlinin öldürüldüğünü veya yaralandığını ve hukuki tavsiyelerin askeri kararları etkilemediğini söyledi.

Savunma Bakanlığı'nın verilerine göre, Ekim 2023 itibarıyla İsrail'de hayatını kaybedenlerin toplam sayısı 1.152'dir. Bu rakam, görev başında hayatını kaybeden askerleri, polis personelini, Şin Bet görevlilerini ve sivil güvenlik görevlilerini ve ayrıca kaza, hastalık veya intihar sonucu hayatını kaybedenleri kapsamaktadır. Ölenlerin yaklaşık %42'sinin 21 yaşın altındaki bireyler olduğu dikkat çekicidir.

## İnsani kriz

Savaş, Gazze Şeridi'nde bir insani kriz başlattı ve İsrail işgali, Gazze'nin savaş öncesi 2,2 milyonluk nüfusunun yaklaşık 1,9 milyonunu yerinden etti. Gazze Sağlık Bakanlığı'na göre, İsrail'in Gazze Şeridi'ni işgalinin başlamasından bu yana, Temmuz 2025 itibarıyla Gazze'de 60.000'den fazla Filistinli öldürüldü. *The Lancet'*te yayınlanan bir araştırma, Haziran 2024 itibarıyla Gazze'de travmatik yaralanmalardan kaynaklanan ölümlerin 64.260 olduğunu tahmin ederken, "dolaylı" ölümler de dahil edildiğinde potansiyel olarak daha büyük bir ölüm sayısına dikkat çekti. Mayıs 2025 itibarıyla, travmatik yaralanmalardan kaynaklanan ölümler için karşılaştırılabilir bir rakam 93.000 olurdu. Gazze'de 146.000'den fazla Filistinli savaşta yaralandı. Gazze Sağlık Bakanlığı siviller ile savaşçılar arasında ayrım yapmaz; İsrail Ulusal Güvenlik Çalışmaları Enstitüsü, İsrail'in 17.000'den fazla militanı öldürdüğünü söylerken Hamas, Nisan 2024'te savaşçılarının yüzde 20'sinden fazlasını veya yaklaşık 6.000'ini kaybetmediğini söyledi. Associated Press'in Nisan 2024'e kadar Gazze Sağlık Bakanlığı verilerine ilişkin analizi, kadınların ve çocukların tespit edilen tüm ölülerin yüzde 54'ünü oluşturduğunu buldu; bu istatistik genellikle sivil kayıpların bir vekili olarak kullanılır. Uluslararası Af Örgütü ve B'Tselem gibi çeşitli insan hakları örgütleri, çeşitli soykırım çalışmaları ve uluslararası hukuk bilimcileri ve diğer uzmanlar, Gazze'de bir soykırım gerçekleştiğini söylüyor, ancak bazıları buna itiraz ediyor.

Gazze insani krizi, hem gıda kıtlığı hem de sağlık hizmetlerinin çöküşünü içeriyor. Savaşın başında İsrail, Gazze Şeridi'ndeki ablukasını sıkılaştırdı ve bu da yakıt, gıda, ilaç, su ve temel tıbbi malzemelerde önemli kıtlıklara yol açtı. Bu kuşatma, elektrik bulunabilirliğinde %90'lık bir düşüşe neden oldu, hastanelerin elektrik kaynaklarını, kanalizasyon tesislerini etkiledi ve içme suyu sağlayan tuzdan arındırma tesislerini kapattı. İsrail hava saldırılarının yoğun bombardımanı, Gazze'nin altyapısına feci zararlar vererek krizi daha da derinleştirdi. Mart 2025 başlarında İsrail, Gazze'ye giden tüm gıda ve yardım malzemelerini tamamen ablukaya aldı ve bu abluka, ABD merkezli tartışmalı bir kuruluş olan Gazze İnsani Yardım Vakfı'nın sınırlı dağıtımıyla ancak Mayıs ayı sonlarında sona erdi. O zamandan beri, birçok kişi gıda temin etmeye çalışırken öldürüldü veya yaralandı. Tahminler, nüfusun %100'ünün "yüksek düzeyde akut gıda güvensizliği" yaşadığını ve Temmuz 2025 itibarıyla yaklaşık %20'sinin felaket düzeyinde gıda güvensizliği yaşadığını gösteriyor.

Bir grup BM uzmanına göre, Temmuz 2024 itibarıyla İsrail'in "hedefli açlık kampanyası" tüm Gazze Şeridi'ne yayılmış ve çocukların ölümüne neden olmuştur. Aynı ayda, Kuzey Gazze'de tespit edilen çocukluk çağı yetersiz beslenme vakaları Mayıs 2024'e kıyasla %300 artmıştır. Eylül 2024'te, Uluslararası Mülteciler Örgütü, gıda koşullarının Mayıs ayından bu yana "kötüleştiği" konusunda uyarıda bulunarak, "Kıtlık koşullarının bir kez daha tırmanma riski hala devam ediyor." dedi. Dünya Gıda Programı (WFP), Ekim 2024'te bir milyon insanın açlık riski altında olduğu konusunda uyarıda bulundu. Tahminler, nüfusun %100'ünün "yüksek düzeyde akut gıda güvensizliği" yaşadığını ve Temmuz 2025 itibarıyla yaklaşık %20'sinin felaket düzeylerinde olduğunu gösteriyor. BM İnsan Hakları Yüksek Komiseri Volker Türk, İsrail'in yardım girişine getirdiği kısıtlamaların açlığı bir savaş silahı olarak kullanabileceğini ve bunun da bir savaş suçu teşkil edeceğini belirtti. Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu da İsrail'in açlığı bir savaş yöntemi olarak kullandığını tespit etti.

Ekim 2025 ateşkesinin ardından Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP), Gazze Şeridi’ne günde ortalama 560 ton gıda maddesinin girdiğini bildirdi. Ancak, altyapının büyük ölçüde tahrip olması ve birkaç önemli geçiş noktasının kapatılması nedeniyle yardımlar, kıtlıkla karşı karşıya olan kuzey bölgelere ulaşamadı. Yardım konvoylarının yalnızca küçük bir kısmı orta ve güney bölgelere erişebilirken, kuzey Gazze’ye erişim büyük ölçüde imkânsız kaldı. Birleşmiş Milletler insani yardım koordinatörü, gıda arzını istikrara kavuşturmak ve yaygın açlığı önlemek için her hafta binlerce kamyonun bölgeye girmesi gerektiği konusunda uyardı. İlgili bir açıklamada, BM Kadın Birimi (UN Women), Gazze’de bir milyondan fazla kadın ve kız çocuğunun gıda güvencesizliğiyle karşı karşıya olduğunu ve yaklaşık 250.000’inin acil beslenme desteğine ihtiyaç duyduğunu tahmin etti.

Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) sözcüsü, Gazze Şehri’nde yardım dağıtımının henüz başlamadığını açıkladı. Bunun nedeni, Gazze Şeridi’nin kuzeyinde yer alan iki sınır kapısının -Zikim ve Aruz- hâlâ kapalı olmasıdır. Sözcüye göre, insani krizin en ağır yaşandığı bölgeler de tam olarak bu alanlardır.

## Savaş suçları

Filistinliler, İsrail'in Nuseyrat mülteci kampını bombalaması sonucu hayatını kaybeden yakınlarının yasını tutuyor
UCM Savcısı Kerim Han, Hamas liderleri Yahya Sinwar, Muhammed Deif ve İsmail Haniyeh ile İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu ve dönemin Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında savaş sırasında işlendiği iddia edilen savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar nedeniyle tutuklama emri çıkarma niyetini açıkladı. 21 Kasım'da UCM, Netanyahu, Gallant ve Deif için tutuklama emri çıkardı.

19 Haziran 2024'te, BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Konseyi'ne 7 Ekim - 31 Aralık 2023 tarihleri ​​arasındaki savaşı kapsayan ayrıntılı bir rapor sundu ve hem Hamas'ın hem de İsrail'in savaş suçları işlediğini ve İsrail'in eylemlerinin aynı zamanda insanlığa karşı suçlar teşkil ettiğini teyit etti. Komisyon, ikinci bir raporda, İsrail'in Gazze'nin sağlık sistemini yok etme politikası yürüttüğünü tespit etti.

Haziran raporunda Hamas'ın askeri kanadı ve diğer altı Filistinli silahlı grubun sivillere karşı kasıtlı saldırılar düzenleme, cinayet veya kasten öldürme, işkence, insanlık dışı veya zalimce muamele, mülkü tahrip etme veya ele geçirme, kişisel onur kırıcı davranışlar ve çocuklar da dahil olmak üzere rehin alma gibi savaş suçlarından sorumlu olduğu tespit edildi. Gazze'deki operasyonlarla ilgili olarak komisyon, İsrail yetkililerinin savaş yöntemi olarak aç bırakma, cinayet veya kasten öldürme, sivillere ve sivil nesnelere kasıtlı saldırılar düzenleme, zorla nakil, cinsel şiddet, işkence ve insanlık dışı veya zalimce muamele, keyfi gözaltı ve kişisel onur kırıcı davranışlar gibi savaş suçlarından sorumlu olduğu sonucuna vardı. Ayrıca İsrail'in Filistinlileri yok etmek ve Filistinli erkek ve erkek çocuklarını hedef alan toplumsal cinsiyet temelli zulüm de dahil olmak üzere insanlığa karşı çok sayıda suç işlediği tespit edildi. Komisyon, Filistin'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi soruşturmasının bir parçası olarak İsrail ve Hamas tarafından işlenen suçlarla ilgili olarak ICC'ye 7.000 adet delil sunduklarını söyledi

Gazze savaşında hayatını kaybeden Filistinli sağlık çalışanlarının fotoğrafları, 25 Kasım 2023
Ekim 2024'te yayınlanan bir başka raporda, komisyon İsrail'i "sağlık personeli ve tesislerine yönelik amansız ve kasıtlı saldırılarla savaş suçları ve insanlığa karşı imha suçu işlemekle" suçladı ve İsrail Savunma Kuvvetleri'ni (İsrail) sağlık personelini kasten öldürüp işkence etmekle, tıbbi araçları hedef almakla ve hastaların Gazze'den ayrılmasını engellemekle suçladı. Rapor ayrıca, Filistinlilerin İsrail askeri kamplarında ve tesislerinde gözaltında tutulmasını da ele alarak, çoğu keyfi olarak gözaltına alınan binlerce çocuk ve yetişkin tutuklunun fiziksel ve psikolojik şiddet, tecavüz ve diğer cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddet biçimleri de dahil olmak üzere yaygın istismara ve işkenceye varan koşullara maruz kaldığını tespit etti ve bu tür istismar veya ihmalden kaynaklanan ölümlerin savaş suçu ve yaşam hakkı ihlali teşkil ettiğini vurguladı. İsrail, "İsrail karşıtı" bir önyargıya sahip olduğunu ileri sürerek soruşturmaya işbirliği yapmayı reddetti.

13 Mart 2025'te, BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Bağımsız Uluslararası Soruşturma Komisyonu, İsrail'in Gazze'deki kadın sağlık tesislerine yönelik saldırılarının soykırım niteliğinde olduğunu ve "Gazze'deki Filistinlilerin bir grup olarak üreme kapasitelerini kısmen yok ettiğini" belirten bir rapor yayınladı. srail Başbakanı Binyamin Netanyahu, raporu "yanlış ve saçma" olarak kınadı ve BM İnsan Hakları Konseyi'ni İsrail karşıtı ve Yahudi karşıtı olmakla suçladı.

16 Eylül 2025'te, BM İşgal Altındaki Filistin Toprakları Soruşturma Komisyonu, İsrail'in Gazze'deki Filistinlilere karşı soykırım işlediği ve Benjamin Netanyahu, Yoav Gallant ve Isaac Herzog da dahil olmak üzere üst düzey İsrailli yetkililerin bu eylemleri kışkırttığı sonucuna vardı. Raporda, 1948 Soykırım Sözleşmesi'nde tanımlandığı gibi, beş soykırım eyleminden dördünün işlendiği belirtildi. İsrail, raporu çarpıtılmış ve yanlış olduğu gerekçesiyle reddetti ve Komisyon'un lağvedilmesi çağrısında bulundu.

## Tepkiler

### Filistin ve İsrail

Başlangıçta Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, Filistin halkının "yerleşimcilerin ve işgalci birliklerinin terörüne" karşı kendini savunma hakkını savundu ve İsrail'in Kuzey Gazze sakinlerine tahliye emri vermesini kınadı ve bunu "ikinci Nekbe" olarak nitelendirdi. Daha sonra Abbas, her iki tarafta da sivillerin öldürülmesini reddetti ve Filistin Kurtuluş Örgütü'nün Filistin halkının tek temsilcisi olduğunu söyledi. Filistin Politika ve Anket Araştırmaları Merkezi tarafından Aralık 2023'te yapılan bir anket, katılımcıların %72'sinin (Gazzelilerin %52'si ve Batı Şeria sakinlerinin %85'i) 7 Ekim saldırılarını onayladığını ortaya koydu. 2024'te yapılan bir takip anketi, katılımcıların üçte ikisinin saldırıları onaylamaya devam ettiğini ortaya koydu.

Ekim ayında İsrail Knesset'i, Ulusal Birlik bakanları ekleyerek ve hükümeti değiştirerek bir savaş kabinesi onayladı ; Benjamin Netanyahu ve Benny Gantz, savaş dışı mevzuatı dondurarak askeri yetkiye sahip bir savaş kabinesi kurdu. Savaş boyunca İsrail'de çok sayıda protesto düzenlendi. Eylül 2025 itibarıyla Tel Aviv ve İsrail'in diğer bölgelerinde haftalık protestolar düzenlendi ve binlerce protestocu savaşın sona ermesini ve rehinelerin serbest bırakılması için bir anlaşma yapılmasını talep etti.. İsrail toplumunda Gazze'deki askeri operasyonlara geniş bir destek vardı. İsrail Demokrasi Enstitüsü tarafından Aralık 2023'te yürütülen bir kamuoyu yoklaması, Yahudi İsraillilerin %87'sinin Gazze'deki savaşı desteklediğini ortaya koydu. İsrail Demokrasi Enstitüsü'nün Şubat 2024 başlarında 510 İsrail vatandaşı üzerinde yaptığı bir başka ankette, katılımcıların %68'i tüm uluslararası yardımların Gazze'ye girmesinin engellenmesini destekledi. Penn State Üniversitesi tarafından Mart 2025'te 1.005 İsrailli Yahudi'den oluşan temsili bir örneklem üzerinde yürütülen bir anket, katılımcıların %82'sinin Gazze sakinlerinin zorla sınır dışı edilmesini desteklediğini ortaya koydu. Ayrıca, %47'si şu soruya olumlu yanıt verdi: "Düşman bir şehri fethederken, İsrail, Eriha'yı fetheden Yeşu önderliğindeki İsrailliler gibi davranmalı mı, yani tüm sakinlerini öldürmeli mi?""

### Uluslararası

Savaş sırasında önemli jeopolitik bölünmeler ortaya çıktı. İsrail'in geleneksel Batılı müttefikleri ABD, Birleşik Krallık ve Almanya İsrail'e diplomatik destek ve silah sağladı.

Buna karşılık, İslam dünyası ve Küresel Güney'in büyük bir kısmı, İsrail ve müttefiklerinin eylemlerini kınadı, "Batı'nın ahlaki otoritesini" eleştirdi ve insan hakları konusunda çifte standart uyguladığını iddia etti. Onlara göre çifte standart, Rusya'nın Ukrayna topraklarını işgal etmesini kınarken, İsrail'in Filistin topraklarını işgalinin arkasında kararlılıkla durmaktır.

ABD ve Almanya, İsrail'e önemli miktarda askeri ve tıbbi yardım sağladı. Eylül 2024'te İngiltere, uluslararası hukuku ihlal etmek için kullanılabilecekleri "açık bir risk" olduğu için İsrail'e bazı askeri ihracatları askıya aldı..

 Helsinki'de Filistin yanlısı gösteri, 28 Ekim 2023
İsrail hükümetinin tepkisi uluslararası protestoları, tutuklamaları ve tacizleri tetikledi.

21 Eylül 2025'te Birleşik Krallık, Avustralya, Kanada ve Portekiz Filistin devletini resmen tanıdı. Fransa, Lüksemburg, Monako, Malta ve diğerleri de ertesi gün bunu yaptı.

### Yabancıların tahliyesi

Brezilya hava kuvvetlerine ait bir nakliye uçağı kullanarak vatandaşları kurtarma operasyonu başlattığını duyurdu. Polonya, 200 vatandaşını Ben-Gurion havaalanından tahliye etmek için iki C-130 nakliye uçağı konuşlandıracağını duyurdu. Macaristan 9 Ekim'de iki uçakla 215 vatandaşını İsrail'den tahliye ederken, Romanya aynı gün iki TAROM uçağı ve iki özel uçakla iki hacı kafilesi dahil 245 vatandaşını tahliye etti. Avustralya da geri dönüş uçuşlarını duyurdu. İsrail'deki 300 Nijeryalı hacı, hava yoluyla evlerine gönderilmeden önce Ürdün'e kaçtı.

12 Ekim'de Birleşik Krallık İsrail'deki vatandaşları için uçuşlar ayarladı; ilk uçak o gün Ben Gurion Havaalanı'ndan kalktı. Hükûmet daha önce yaptığı açıklamada, mevcut ticari uçuşlar nedeniyle vatandaşlarını tahliye etmeyeceğini söylemişti. Ancak uçuşlar ticariydi. Nepal, İsrail'de eğitim gören en az 254 vatandaşını tahliye etmek için bir uçuş düzenledi. Hindistan vatandaşlarını İsrail'den tahliye etmek için Ajay Operasyonu başlattı. Ukrayna, 18 Ekim itibarıyla yaklaşık 450 vatandaşının İsrail'den tahliyesini sağladı ve yakın gelecekte ilave tahliye uçuşları planlanıyor.

## Etkiler

Daniel Byman ve Alexander Palmer'a göre saldırı, Filistin Kurtuluş Örgütü'nün (FKÖ) gerilemesini ve Hamas'ın Filistin siyasetinde bir güç merkezi olarak yükselişini gözler önüne serdi. *Statükonun* devam etmesi halinde FKÖ'nün daha da gerileyeceğini öngördüler. Laith Alajlouni, Hamas saldırısının ilk etkisinin Hamas ve FKÖ'yü birleştirmek olduğunu yazdı.

İsrail'in Channel 12 televizyonunun baş siyasi yorumcusu Amit Segal, çatışmanın Benjamin Netanyahu'nun başbakan olarak hayatta kalmasını sınayacağını, geçmiş savaşların seleflerinden bazılarının hükümetlerini devirdiğini belirterek söyledi.

*The Times of Israel* gazetesinin bir analizinde, "Hamas, dünyanın gözlerini sert bir şekilde Filistinlilere çevirdi ve İsrail ile Suudi Arabistan arasında ABD'nin arabuluculuğunda imzalanan çığır açıcı bir anlaşmanın sağlanması yönündeki ivmeye ağır bir darbe vurdu" diye yazıyordu." AAndreas Kluth, Bloomberg News köşesinde Hamas'ın "Biden'ın Orta Doğu'yu yeniden inşa etme anlaşmasını yaktığını" belirterek, Suudi Arabistan, İsrail ve ABD arasında görüşülen anlaşmanın Filistinlileri ortada bırakacağını ve bu nedenle grubun "her şeyi havaya uçurmaya" karar verdiğini savundu. Gazze'den bakıldığında, Netanyahu'nun koalisyon ortaklarının iki devletli çözüme karşı çıktığı göz önüne alındığında, işlerin daha da kötüye gideceğini de sözlerine ekledi. Netanyahu, İsrail'i bir apartheid devletine dönüştürme pahasına bile olsa Batı Şeria'nın tamamını ilhak etmeyi tercih edeceklerini öne sürdü.

İsrail Merkez Bankası, 2025 yılına kadar savaşın ülkeye 67 milyar ABD dolarına mal olacağını, ABD'nin şu ana kadar askeri yardım için ayırdığı  22,76 milyar doların bir parçası olan 14,5 milyar ABD doları tutarındaki yardım paketine rağmen tahmin ediyor.

İsrail Merkez Bankası, 9 Kasım 2023 gibi erken bir tarihte, savaşın neden olduğu işgücü arzındaki düşüşün İsrail ekonomisine  haftada 600 milyon dolara veya haftalık GSYİH'nin %6'sına mal olduğunu bildirdi. Banka ayrıca, tahminin Filistinli ve yabancı işçilerin yokluğundan kaynaklanan hasarı içermediğini belirtti. 2023'ün son çeyreğinde, İsrail ekonomisi inşaat sektöründeki işgücü sıkıntısı ve 300.000 yedek askerin seferber edilmesi nedeniyle çeyrekten çeyreğe %5,2 küçüldü. İsrail hala %2'lik bir ekonomik büyüme görse de, bu savaştan önceki yıldaki %6,5'lik büyümeden düşüktü. Tüketici harcamaları %27, ithalat %42 ve ihracat %18 azaldı.

İsrail'in ileri teknoloji fabrikaları, Aralık 2023'te Çin'den elektronik ithalata ilişkin son bürokratik engellerin daha yüksek ithalat maliyetlerine ve gecikmiş teslimat sürelerine yol açtığını bildirdi. İsrailli yetkililer ayrıca, İsrail'in inşaat ve tarım sektörlerindeki işçi kıtlığı nedeniyle Çin'in savaş sırasında ülkelerine işçi göndermeyi reddettiğini bildirdi. Çin'in eylemleri *fiili* bir yaptırım olarak tanımlandı.

3.500 üyeli Hindistan Su Taşımacılığı İşçileri Federasyonu, İsrail'e silah taşıyan sevkiyatları yapmayı reddedeceğini söyledi. Bu açıklama, bir Hint şirketinin Gazze'deki savaş nedeniyle İsrail polis üniforması üretimini durdurmasından birkaç ay sonra geldi.

7 Ekim saldırısının ardından tarım sektöründe çalışan yaklaşık 9.855 Taylandlı işçi, inşaat sektöründe çalışan 4.331 işçi ve hemşirelik sektöründe çalışan 2.997 işçi İsrail'den ayrıldı. Ayrıca, 85.000 Filistinli işçinin İsrail'e girişinin engellenmesi, yaklaşık 100.000 yabancı ve Filistinli işçi açığına yol açtı.

Gazze'nin yeniden inşasının iklim etkisi açısından karbon maliyetinin 135 ülkenin yıllık sera gazı emisyonlarını aşacağı hesaplandı.

## Ayrıca bakınız

* 2023 İsrail protestoları
* 2021 Filistin-İsrail çatışmaları
* Gazze Şeridi Yönetimi
* Dökme Kurşun Harekâtı
* Birinci İntifada
* İkinci İntifada
* Yom Kippur Savaşı
* İsrail'in Gazze Şeridi'ne uyguladığı abluka (2023-günümüz)
* Gazze Savaşı'nda öldürülen gazetecilerin listesi

## Notlar

## Kaynakça