Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Birincil sektör

**Birincil sektör**, ekonomide doğrudan doğal kaynaklardan yararlanılan sektördür. Bu sektöre tarım, ormancılık, balıkçılık ve madenciliği içerir. Sektörde elde edilen ürünlerin çoğu diğer endüstriler için hammadde olarak kullanılmaktadır. Birincil sektör genellikle gelişmekte olan ülkelerde önemli bir sektör olup sanayileşmiş ülkelerde genellikle daha az önem taşımaktadır.

## Tarımsal üretime göre dünya ülkelerinin sıralaması

IMF ve CIA World Factbook'a göre tarımsal üretime göre en büyük ülkeler (SAGP açısından) (2018 itibarıyla en yüksek seviyeler)
| Economy
 | Tarımsal üretime göre ülkeler (SAGP açısından) (2018 itibarıyla en yüksek seviyeler) (milyar USD)
 |
| --- | --- |
| (01) **Çin** | 2,101 |
| (02) **Hindistan** | 1,602 |
| (03) **Endonezya** | 486 |
| (—) Avrupa Birliği | 352 |
| (04) **Pakistan** | 284 |
| (05) **Nijerya** | 253 |
| (06) **Brezilya** | 209 |
| (07) **Rusya** | 196 |
| (08) **ABD** | 185 |
| (09) **İran** | 162 |
| (10) **Türkiye** | 155 |
| (11) **Mısır** | 154 |
| (12) **Tayland** | 109 |
| (13) **Vietnam** | 108 |
| (14) **Bangladeş** | 108 |
| (15) **Arjantin** | 101 |
| (16) **Meksika** | 100 |
| (17) **Filipinler** | 92 |
| (18) **Myanmar** | 89 |
| (19) **Cezayir** | 87 |
| (20) **Malezya** | 84 |
| The twenty largest countries by agricultural output (in PPP terms) at peak level as of 2018, according to the IMF and CIA World Factbook. |

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* *Dwight H. Perkins: Proceedings of the Academy of Political Science, Vol. 31, No. 1, China's Developmental Experience (Mar., 1973)*
* *Cameron: General Economic and Social History*
* *Historia Económica y Social General, by Maria Inés Barbero, Rubén L. Berenblum, Fernando R. García Molina, Jorge Saborido*

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Birincil sektör ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Economy101.net: *The Nature of Wealth* 10 Mart 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Üçüncül sektör

**Üçüncül sektör** ya da **hizmet sektörü** üç sektör kuramının ana bileşenlerinden biridir. Bu sektörde ürünler yerine hizmet üretilir. Eğitim, hukuk, turizm ve bankacılık gibi dalları bulunmaktadır.
# Endüstri (ekonomi)

Karadeniz Ereğli'de bulunan Erdemir Demir ve Çelik üretim tesisleri.
Almanya, Köln, Wesseling'de bulunan LyondellBasell'e ait kimyasal tesisleri.
Bir **endüstri**, makroekonomide yakından ilişkili bir dizi ham madde, mal veya hizmet üreten bir ekonomi koludur. Örnek olarak ahşap endüstrisi veya sigorta endüstrisi verilebilir.

Tek bir grup veya şirket için, ana gelir kaynağı genellikle söz konusu grubu veya şirketi belli bir endüstri içinde sınıflandırmakta kullanılır. Bununla beraber bir işletmenin sadece tek bir endüstride faaliyet göstermesi gerekmez; büyük bir işletme birbirinden farklı endüstrilerde çeşitlendirilebilir (genellikle konglomerat olarak adlandırılır).

Endüstriler belirli ürünlere, süreçlere ve tüketici pazarlarına bağlı oldukları için zamanla değişim geçirebilirler. Bir endüstri (örneğin fıçıcılık) küçük bir niş pazarla sınırlı kalabilir ve bu durumda çoğunlukla yeni teknikler kullanan bir endüstriye dönüşür. Önemli bir pazar ortaya çıktığında, eski endüstriler farklı kollara ayrılıp yeni endüstriler oluşturabilir (daha geniş bir sektör olan elektronik endüstrisinden gelişip ortaya çıkan yarı iletken endüstrisi gibi).

Endüstri sınıflandırması, basit ilişkilere sahip ve birbirinden büyük ölçüde farklı kategoriler oluşturduğundan ekonomik analiz için değerlidir. Bununla birlikte, benzer ürünler üreten farklı süreçler, bir şablonun tüm olası kullanımlara uymasını engellediğinden standardizasyon yapılmasını gerektirir.

Ekonomik teoriler, endüstrileri daha derinlemesine gruplandırarak ekonomik sektörlere ayırır.

## Ayrıca bakınız

* Endüstri sınıflandırması
* GSYİH sektör bileşimlerine göre ülkelerin listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta ekonomi branşı ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Vikisöz'de **Endüstri (ekonomi)** ile ilgili sözler mevcuttur.
# İkincil sektör

**İkincil sektör** (ya da **sanayi sektörü**), makroekonomide üç sektör teorisinde üretimin rolünü tanımlayan ekonomik sektördür. Ekonominin ikincil sektörü, bitmiş, kullanılabilir bir ürün üreten veya inşaatla uğraşan endüstrileri kapsar.

Bu sektör genellikle birincil sektörün (hammaddelerin üretildiği sektör) çıktısını alıp yerel işletmelerle tüketicilere satılmaya ve ihracata (üçüncül sektörün dağıtım yollarıyla) uygun nihai ürünler yaratır. Bu endüstrilerin çoğu büyük miktarlarda enerji tüketir, fabrikalar ve makineleri kullanır; kullandıkları enerji miktarına göre hafif veya ağır olarak sınıflandırılırlar. Bu endüstriler aynı zamanda çevre sorunlarına veya kirliliğe neden olabilecek atık madde ve atık ısı üretmektedirler (bkz. olumsuz dışsallıklar). Örnek olarak tekstil üretimi, otomobil üretimi ve el sanatları verilebilir.

Üretim, ekonomik büyümeyi ve gelişmeyi teşvik etmede önemli bir faaliyettir. İmal edilmiş ürünleri ihraç eden ülkeler, marjinal gayri safi yurt içi hasılalarını büyütme eğilimindedir ve bu durum da söz konusu ülkelerin daha yüksek gelirler elde etmesini destekler. Daha yüksek gelirler de bu ülkelerin, sağlık ve altyapı gibi devlet harcamalarını finanse etmek için gereken marjinal vergi gelirlerini karşılar. İkincil sektör, gelişmiş ülkelerde ekonomide birbirini izleyen nesiller için daha fazla toplumsal hareketlilik sağlamak adına orta sınıf için iyi ücretli işlerin (örneğin mühendislik) önemli bir kaynağıdır. 2019'da, ABD'deki işgücünün tahmini %20'si ikincil sektörde yer almaktaydı.

İkincil sektör, üretim için gerekli hammaddelerin temin edilmesine birincil sektöre bağlıdır. Ana olarak tarım ve diğer hammaddeleri üreten ülkeler (yani birincil sektör) ekonomik olarak yavaş büyüme eğilimindedir ve az gelişmiş ya da gelişmekte olan birer ekonomi olarak kalmaktadırlar. Hammaddelerin nihai ürünlere dönüştürülmesi yoluyla elde edilen katma değer, güvenilir bir şekilde daha fazla kârlılık yaratır. Bu da gelişmiş ekonomilerin daha hızlı büyümesindeki temeli oluşturur.

IMF ve CIA World Factbook'a göre endüstriyel üretime göre en büyük ülkeler (SAGP açısından) (2020 itibarıyla en yüksek seviyeler)
| Ekonomi
 | Endüstriyel üretime göre ülkeler (SAGP açısından) (2020 itibarıyla en yüksek seviyeler) (milyar USD)
 |
| --- | --- |
| (01) **Çin** | 11,261 |
| (—) Avrupa Birliği | 5,729 |
| (02) **ABD** | 4,093 |
| (03) **Hindistan** | 2,604 |
| (04) **Japonya** | 1,719 |
| (05) **Endonezya** | 1,549 |
| (06) **Rusya** | 1,422 |
| (07) **Almanya** | 1,364 |
| (08) **Güney Kore** | 912 |
| (09) **Suudi Arabistan** | 840 |
| (10) **Meksika** | 835 |
| (11) **Türkiye** | 763 |
| (12) **Brezilya** | 720 |
| (13) **Birleşik Krallık** | 639 |
| (14) **Fransa** | 597 |
| (15) **İtalya** | 587 |
| (16) **İran** | 578 |
| (17) **Kanada** | 537 |
| (18) **Polonya** | 517 |
| (19) **Tayland** | 499 |
| (20) **Mısır** | 490 |
| The twenty largest countries by industrial output (in PPP terms) at peak level as of 2020, according to the IMF and CIA World Factbook. |

## Kaynakça
# Tecrübe

**Tecrübe** ya da **deneyim**, bir konuda zamanla elde edilen bilgi birikimidir.

Tecrübe kavramı felsefede geniş bir kullanım alanına sahiptir. Søren Kierkegaard felsefesinde sıklıkla işlenir.

Belirli bir konuda tecrübe sahibi olan kişiler o alanda uzman olarak nitelendirilir.
# Meslek erbabı

Boeing 777 ticari pilotları.
**Meslek erbabı**, iş deneyimi, iş eğitimi ve genellikle örgün mesleki eğitim gerektiren, ancak bir lisans derecesi ve
mesleki eğitim gerektirmeyen belirli bir meslekte uzmanlaşmış bir çalışanı ifade eder.

## Kaynakça
# İstihdam

2000 ve 2018'de AB'deki toplam istihdamın yüzdesi olarak kamu istihdamını karşılaştıran grafik
**İstihdam**, ülkedeki mevcut işgücünün ekonomik faaliyetler içerisinde sürekli biçimde çalıştırılmasıdır. İstihdam kavramı bir ekonomide belli bir dönemde mevcut üretim ögelerinin var olan teknolojik düzeye göre hangi oranda kullanıldığını ifade eder.

İstihdam kavramı dar ve geniş olmak üzere iki şekilde ele alınır. Dar istihdamda emeğin, yani sadece çalışanların üretim sürecinde kullanılması incelenir. Geniş anlamda ise emek, sermaye, toprak gibi üretim sürecinde rol alan tüm faktörler incelenir.

## Çeşitleri

İstihdam tam, eksik ve aşırı istihdam olarak sınıflandırılmaktadır.

## Kaynakça

* Türkiye'de İstihdam - İşsizlik ve Çözüm Önerileri: Esneklik Yaklaşımı

## Ayrıca bakınız

* İşsizlik
* Türkiye'de işsizlik
# İşçi

Çalışan bir işçi
**İşçi** veya **emekçi**, TDK'ye göre tanımı başkasının yararına bedenini, kafa gücünü veya el becerisini kullanarak ücretle çalışan kimse.

İşçi kavramı insanoğlunun mülkiyet kavramını geliştirmesinden sonra ortaya çıkmıştır. Daha önceleri sırasıyla toplayıcı ve avcı olan insanın tarımla uğraşmaya başlaması ve buna bağlı olarak yerleşik düzene geçişiyle mülkiyet kavramı gelişmiş ve bununla birlikte de işçi kavramı doğmuştur.

İşçiler, günümüzde bulundukları toplumlarda genellikle en alt kademedeki ve çoğunlukla da en kalabalık toplum sınıflarından biridir.

## Kaynakça

Vikisözlük'te işçi ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
# Dönemsel iş

Tarımda dönemsel iş, belirli mevsimlerde yapılan hasat, ekim veya bakım gibi geçici işlerdir.
**Dönemsel iş** veya **Dönemsel çalışma** işverenin, işçiyi belirli bir süre dahilinde işe alması durumudur.

Dönemsel işler değişik biçimlerde isimlendirilebilir:

* Geçici iş
* Serbest iş
* Mevsimsel iş
* Sezonluk iş
* Kontratlı iş

Tarım işçileri hasat dönemlerinde mevsimsel olarak çalışabileceği gibi, mühendis ve yönetici konumundaki kişiler de kontrat karşılığı veya proje bazlı olarak dönemsel olarak çalışabilirler. Dönemsel işler kişilerin aylık gelirlerinde önemli bir dalgalanmaya yol açar. Çünkü kontratın sonunda işin uzatılıp uzatılmayacağı veya geçici işin ardından işçilerin yeniden iş bulup bulmayacağı konusu yüzünden çalışanlar ekonomik adımlarını daha emin adımlarla atmak zorunda kalırlar. Çalışanlar uzun süre mortgage kredilerine giremez, uzun taksitli alışverişler yapamaz ve kültürel aktivite harcamalarını mümkün olduğu kadar kısma yoluna gidebilirler.
# Taşeron

**Taşeron** veya **tali işveren**, **alt ısmarlanan**, **alt işveren**, **alt işletici** gibi isimler ile de anılan, birçok durumda bir işin veya işin bir kısmını gerçekleştirmek ya da işverenin sözleşmesindeki tüm yükümlülüklerini yerine getirmek amacıyla anlaşma imzalayarak üstlenen diğer yüklenicidir.

Bir taşeron genellikle, genel bir projenin parçasında belirli bir görevi yerine getirmek amacıyla genel yüklenici (veya ana yüklenici ya da ana müteahhit) tarafından kiralanan kişidir ve ücretleri genel yüklenici tarafından projeye sağlanan hizmet karşılığında ödenir. Bir taşeronun yaptığı iş için en yaygın kullanım alanı yapı işleri ve genellikle inşaat mühendisliği iken, günümüzde taşeronlar için iş fırsatları çok daha geniş bir alana yayılmıştır. Örneğin, bilişim teknolojileri ve diğer bilişim sektörlerinde de günümüzde taşeronlar faaliyet göstermektedir.

Taşeron kiralama, genel olarak projenin maliyetlerini ve diğer risklerini azaltmak amacıyla genel yüklenici tarafından tercih edilmektedir. Böylece genel müteahhit veya genel yüklenici kendisi tarafından da yapılabilecek bir işte aynı veya daha iyi hizmet alarak, riskini düşük düzeyde tutabilir. Bu sistem doğrultusunda, taşeronlarda belirli konularda uzmanlaşma fırsatını yakalamış olurlar. Ayrıca bu yolla ucuz işçilik ve rekabet ortamı da yaratılmış olur. Ancak bu sınıflandırma, işçilerin sendika haklarının azalmasına ve toplu pazarlık hakkının kullanılamaz duruma gelmesine neden olmuştur.

## Kaynakça
# Emek

**Emek, İşgücü**; mal veya hizmet üretimi sırasında ortaya konan insan kaynağıdır. Üretimi gerçekleştirenlerin fiziksel ve düşünsel katkılarıdır.

Kavram, kol emekçilerinin verdiği hizmetlerin yanı sıra, başka birçok hizmet türünü de kapsar. Zahmet ve çabayla eşanlamlı olmayan emek kavramının fiziksel ve fizyolojik anlamda "yapılmış iş" terimiyle de uzak bir ilişkisi vardır. İnsanların fiziksel enerjilerini üretimde kullanmaları emeği oluşturan başlıca öğedir. Bunun yanı sıra, az veya çok oranda beceri ve kendini yönlendirme de emeğin öğeleri arasında sayılır. Emeğin ayırt edici özelliklerinden biri zamanı kullanmasıdır.

Somuta indirgendiğinde bu özellik, insan yaşamının bir bölümünün emek sürecine ayrıldığı anlamına gelir. Emeğin başka bir özelliği de, oyunun tersine, kendi başına bir amaç değil, insan gereksinimlerini karşılamaya yönelik oluşudur. Emek, yaratılan üründen; çağdaş ekonomik yaşam söz konusu olduğunda da ülke ekonomisinin toplam ürününden belirli bir pay almak için harcanır.

## Ayrıca bakınız

* Üretim faktörleri
* İş

## Kaynakça
# Sermaye

**Sermaye** veya **kapital** veya **anamal**; ekonomi biliminde mal üretmek için kullanılan makine, fabrika gibi fiziksel araçlardır. Ekonomi bilimindeki sermaye kavramı ile finans bilimindeki sermaye farklıdır. Finansta sermaye kavramı, fiziksel sermaye üzerindeki mülkiyet hakkını ifade eder. Paraya dönüştürülebilen bono, hisse senedi gibi değerler de sermaye olarak kabul edilir.

## Ayrıca bakınız

* Servet
* Kapitalizm
* Amortisman

## Kaynakça

Genel
Yücel E., "Sermaye Yapısı, Temsil Maliyeti Ve Firma Çeşitlendirmesi: Dinamik Panel Veri Analizi", ODTÜ Gelişme Dergisi, vol.41, pp. 223–252, 2014

Özel
## Dış bağlantılar

* Sermaye tanımı ve basit terimlerle açıklaması
# Oxford English Dictionary

*The Oxford English Dictionary'nin* basılı ikinci baskısının yirmi cildinden yedisi (1989)
**Oxford English Dictionary** (OED) [Oxford İngilizce Sözlüğü]; İngilizceden İngilizceye açıklamalı sözlük. İlk sürümü, A New English Dictionary on Historical Principles'ın (Tarihî Prensiplere Dayanan İngilizce Sözlük) düzeltilmiş ve geliştirilmiş halidir. İlk kez 1 Şubat 1884'te yayımlanmaya başladı. 19 Nisan 1928'e kadar, 12. yüzyıldan günümüze kadar kullanılan İngilizce kelimelerin yer aldığı 10 cilt yayımlandı. 1933'te *the New English Dictionary* (NED) olan adı Oxford English Dictionary'ye (OED) çevrildi ve 12 cilt artı ilaveler cildi ile birlikte Oxford'daki Clarendon Press tarafından yeniden yayımlandı.

1998 yılında Oxford University Press tarafından yayımlanmaya başlayan the New Oxford Dictionary of English (sonradan sadece the Oxford Dictionary of English [ODE]), OED'yi baz almaz ve aynı serinin devamı değildir. Bununla birlikte OED 350 binden fazla sözcük ile günümüzdeki en kapsamlı İngilizce sözlüktür.

## Kaynakça
# Dayanışmacı sendikacılık

**Dayanışmacı sendikacılık**, işçilerin şirketlere ve kurumlara karşı hükûmet veya ücretli temsilcilerinden bağımsız olarak stratejilerini kendileri belirlediği anarko-sendikalist bir emek organizasyonu modeli.

Bu sendikacılık türü anarko-sendikalizmin önemli bir ayağıdır. Bu modele göre işçiler devletin, bürokratların veya sendika temsilcilerinin kendi kararlarına müdahale etmesini engeller. Dayanışma sendikacılık modeli kullanan kuruluşlar genellikle "bürokratik sendikacılık" modeline karşıt olarak bu örgütlenme modelini savunurlar. Uluslararası bir kuruluş olan Dünya Sanayi İşçileri, dayanışma sendikacılığı modelini kullanmakta ve stratejilerini buna göre dizayn etmektedir.

## Kaynakça
# Bilimsel sosyalizm

Marx ve Engels
**Bilimsel sosyalizm** terimi Friedrich Engels tarafından kullanılan, Karl Marx'ın öncülük ettiği sosyal-politik-ekonomik teoriyi tanımlar. Ütopik sosyalizme karşı, diyalektik materyalizme dayalı, eleştiren-yargılayan bilimsel olgular çerçevesinde evrensel tezler öne sürer.

Bilimsel sosyalizm, üstün kişilerin düşünsel tasarımlarına değil, nesnel gerçekliğin belirli yasalarına bağlıdır. Bilimsel sosyalizm, Marksizmin ayrılmaz bir parçasıdır ve sosyo-ekonomik yasaların kesin bir zorunluğudur. Bu zorunluk, eskimiş üretim ilişkileriyle gittikçe gelişen üretim güçleri arasındaki uzlaşmaz karşıtlığın doğurduğu bilimsel bir zorunluktur.

Bilimsel sosyalizm; tarihsel akımları ve olayları sosyal, ekonomik ve nesnel koşullar çerçevesinde inceleyerek bugün için olası sonuçları ve gelişmeleri anlamak ve öngörmek için bilimsel bir metoda başvurur. Bu açıdan bilimsel sosyalistler sosyal ve politik gelişmeleri 'diyalektiğin en elemanter iki unsuru olan zaman ve mekân kavramlarını dikkate alarak' değerlendirirler.

Bilimsel olmayan sosyalizm öğretilerine feodal sosyalizm örnek gösterilebilir.

## Ayrıca bakınız

* Marksizm
* Leninizm
* Maoizm

## Kaynakça
# Sendikalizm

Bu resim, Max Baginski'nin "Was will der Syndikalismus?" adlı broşürüyle, sendikalizmin işçi sınıfı mücadelelerindeki önemini ve hedeflerini vurgulamaktadır.
**Sendikalizm**, işçi hareketi içinde yer alan devrimci bir akımdır. Endüstriyel sendikalizm yoluyla işçileri sektörlerine göre örgütlemeyi ve taleplerini grevler ile diğer doğrudan eylem yöntemleriyle ileri sürmeyi amaçlar. Nihai hedefi ise, üretim araçları ve genel olarak ekonomi üzerinde toplumsal mülkiyet yoluyla denetim sağlamaktır.

Sendikalist sendikalar, ilk olarak 1870'lerde İspanya ve Kuzey Amerika'da ortaya çıktı, ardından Fransa'da ve daha sonra diğer kıtalarda önem kazandı. Sendikalist hareketler, özellikle II. Dünya Savaşı'nın öncesindeki savaşlar arası dönemde sosyalist hareket içinde en etkili akımlardan biri oldu. Başlıca sendikalist örgütler arasında Fransa'daki Genel Emek Konfederasyonu (CGT), İspanya'daki Ulusal Emek Konfederasyonu (CNT), İtalyan Sendikalist Sendikası (USI), Almanya Özgür İşçi Sendikası (FAUD) ve Arjantin Bölgesel İşçi Federasyonu (FORA) yer alıyordu. Kendilerini sendikalist olarak tanımlamasalar da, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki Dünya Sanayi İşçileri (IWW), İrlanda Taşımacılık ve Genel İşçiler Sendikası (ITGWU) ve Kanada'daki Tek Büyük Sendika (OBU), tarihçilerin çoğu tarafından bu akım içinde değerlendirilir.

## Ortaya çıkışı

Daha geniş anlamda sendikalizmin bir parçası olan devrimci endüstriyel sendikacılık, Amerika Birleşik Devletleri'nde IWW ile ortaya çıktı ve daha sonra diğer ülkelerde de yaygınlaştı.

## Önemli sendikalistler

### Fransız sendikalistler

* Fernand Pelloutier
* Emile Pouget
* Hubert Lagardelle yazar

### İskoç sendikalistler

* John Maclean siyasal aktivist ve yazar

### Galli sendikalistler

* Sam Mainwaring, 'anarko-sendikalist' teriminin yaratıcısı

### Alman sendikalistler

* Rudolf Rocker

### İtalyan sendikalistler

* Alceste de Ambris
* Michele Bianchi
* Enrico Leone
* Arturo Labriola
* Agostino Lanzillo
* Robert Michels - Alman olmasına rağmen İtalya'da devrimci bir sendikalist oldu.
* Sergio Panunzio
* Francesco Aldo Mucci

### İspanyol sendikalistler

* Francisco Ascaso
* Buenaventura Durruti
* Ángel Pestaña

### Amerikalı sendikalistler

* Bill Haywood
* Daniel De Leon
* Ralph Chaplin
* Noam Chomsky
* Sam Dolgoff

### İsveçli sendikalistler

* Joe Hill

## Ayrıca bakınız

* Anarko-sendikalizm

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* AnarchoSyndicalism.net
* Rudolf Rocker,
* Libertarian Communist Library Archive11 Aralık 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* General Strikes 24 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Emek hareketi

**Emek hareketleri**, küresel sermayenin ekonomik sömürü ve siyasal baskılarına karşı, emekten yana olan toplumsal güçlerin geliştirdikleri örgütlü mücadeleler sürecidir. Bu toplumsal güçleri; işçiler ve onun bağlaşıkları olan kamu çalışanları, köylüler, esnaflar, işsizler, öğrenciler ve toplumun ezilen kesimleri oluştururlar.

## İlk emek hareketi

Oluşan sömürü ortamına ve haksızlıklara karşı işçiler ilk olarak 1800'lü yılların ortalarından itibaren kendilerini örgütlemeye başladılar. Bunun için önce yardımlaşma sandıkları ve dayanışma örgütleri oluşturdular. Bu örgütlenmeler daha sonra sendikal örgütlenmeye dönüştü. O dönemlerde ağır çalışma ve yaşam koşullarına karşı işçiler grev adı verilen eylem biçimini oluşturdular. Ücretlerini artırmak ve rahat yaşam koşullarına ulaşmak için topluca çalışmayı durdurarak, işverenlere karşı isteklerini kabul ettirmeye zorladılar.

## Günümüzde emek hareketleri

1940-2000 ve daha sonraki yıllarda devam eden emek hareketleri sürekli hale geldiğini kanıtlamıştır. Emperyalist devletlerin oluşturduğu sömürü sistemi kendini devam ettirirken, toplumun ezilen ve sömürülen kesimleri bu duruma karşı gelmek için çok geniş örgütlenme ve sendikalaşma hareketi başlatmıştır. Nitekim; 1968-1980 dönemleri arasında ve birçok ülkede oluşan öğrenci hareketleri, emperyalist ülkelere karşı verilmiş bir emek hareketidir. Bununla beraber 1889 yılında kutlanmaya başlayan ve günümüze kadar devam eden 1 Mayıs İşçi Bayramı da bir anlamda emek hareketidir.

## Türkiye'de emek hareketleri

1968-1972 dönemleri arasında olan ve öncülüğünü Deniz Gezmiş'in yürüttüğü öğrenci hareketleri, Türkiye'de oluşan emek hareketlerine iyi bir örnek olarak gösterilebilir.
Zira, bu öğrenci hareketleri Amerikan emperyalizmine karşı verilmiş bir mücadeledir.
# İşçi hakları

Türkiye'de bir fabrikada yemekhane.
**İşçi hakları**, işçi ve işveren ilişkisinde, işçilere tanınan ve insan hakları kapsamına giren yasal haklardır. 1848'de Karl Marx ve Friedrich Engels ile hiddet bulan işçi ve emekçilere gerekli yetki, haklarının verilmesi gerektiğini savunmuşlardır.

İşçi sendikaları, toplu sözleşme ve grev girişimleriyle üyelerinin daha yüksek ücret elde etmelerini ve daha iyi şartlarda çalışma hakkına sahip olmalarını sağlamaktadırlar.

Birleşmiş Milletler işçi haklarını desteklemek için İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ne iki madde eklemiştir. Bu maddeler:

**Madde 23**

1. Her şahsın çalışmaya, işini serbestçe seçmeye, adil ve elverişli çalışma şartlarına ve işsizlikten korunmaya hakkı vardır.
2. Herkesin, hiçbir fark gözetilmeksizin, eşit iş karşılığında eşit ücrete hakkı vardır.
3. Çalışan her kimsenin kendisine ve ailesine insanlık haysiyetine uygun bir yaşayış sağlayan ve gerekirse her türlü sosyal koruma vasıtalarıyla da tamamlanan adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır.
4. Herkesin menfaatlerinin korunması için sendikalar kurmaya ve bunlara katılmaya hakkı vardır.

**Madde 24**

Her şahsın dinlenmeye, eğlenmeye, bilhassa çalışma müddetinin makul surette sınırlandırılmasına ve muayyen devrelerde ücretli tatillere hakkı vardır.
## Ayrıca bakınız

* İş hukuku
* Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO)

## Notlar
# Örgütlenme özgürlüğü

Berlin'deki Federal Meclis binası: İsrailli sanatçı Dani Karavan, Anayasa'nın 19 temel hak maddesini, Spree'nin kıyısındaki Jakob-Kaiser-Haus'un dış avlusunu çevreleyen üç metre yüksekliğindeki cam panellere lazerle kazıdı.
**Örgütlenme özgürlüğü**, bireylerin belli bir amaca yönelik olarak kolektif bir şekilde hareket etmek üzere herhangi bir resmi ya da gayriresmî gruba katılma hakkını ifade eden kavramdır. Aynı zamanda grup kurma ve bir gruba katılmaya zorlanmama hakkını da kapsar.

Tanımda ifade edilen gruplar yasal zeminde faaliyet gösteren dernekler, sivil toplum kuruluşları, vakıflar, sendikalar ve siyasi partiler gibi geniş bir yelpazede bulunabilir.

## Kaynakça
# Sekiz saatlik iş günü

**Sekiz saatlik iş günü hareketi** veya **haftada 40 saat hareketi** ayrıca **kısa süreli hareket** diye de bilinir, bir iş gününün uzunluğunu düzenleyen, aşırılıkları ve suistimalleri önleyen toplumsal bir harekettir. Sekiz saatlik iş gününün kökeni 16. yüzyıl İspanyasına dayanmaktadır, ancak modern hareketin geçmişi büyük fabrikalardaki endüstriyel üretimin çalışma hayatını değiştirdiği Britanya'daki sanayi devrime kadar uzanmaktadır. O zaman, çalışma günü 10 ile 16 saat arasında değişkenlik gösterirdi. Çalışma haftası tipik olarak haftada altı gündü ve çocuk işçi kullanımı yaygındı. Fabrika ve tahkimat işçileri için 8 saatlik işgününü kanunla uygulamaya koyan ilk ülke 1593'te İspanya idi. Modern çağda, 1917 yılında Sovyetler Birliği tarafından tüm mesleklere uyarlanmıştır.

## Kaynak
# Altı saatlik iş günü

**Altı saatlik iş günü**, bir kurumun çalışanlarının veya diğer üyelerinin emeklerini altı saat katkıda bulunmak için harcadıkları bir çalışma programıdır. Yaygın günlük sekiz saatlik iş gününe veya başka bir zaman düzenlemesine tezattır. İş hayatında çalışma süresinin azaltılması için önerilen dört günlük iş gününe daha iyi bir alternatif olarak sunulmuştur.

## Ayrıca bakınız

* 35 saat kanunu

## Kaynak