# Peşmerge

| Peşmerge |
| --- |
| Kürtçe: پێشمەرگه *Pêşmerge* |
|  |
| Etkin | 1946-1947, 2003 - günümüz |
| Ülke | Irak |
| Bağlılık | Kürdistan Bölgesel Yönetimi |
| Tipi | Ordu |
| Büyüklük | 138.000 kişilik paramiliter güç |
| Renkleri | Kırmızı, Sarı, Beyaz ve Yeşil |
| Marş | "Ey Reqîb" |
| Savaşları | * İran-Irak Savaşı
* Irak Kürt İç Savaşı
* Körfez Savaşı
* Türkiye-PKK çatışması
* Kürdistan Bölgesel Yönetimi-PKK çatışması
* Irak Savaşı
* Kobani Kuşatması
* Irak ve Şam İslam Devleti'ne karşı yapılan askerî müdahaleler
* Irak Savaşı (2014-günümüz)
 |
| Website |  |
| Komutanlar |
| Başkomutan | Neçirvan Barzani |
| Peşmerge Bakanı | Şoreş İsmail Abdullah |

**Peşmerge** (Kürtçe: پێشمه‌رگه, *Pêşmerge*, kelime anlamı "ölümle yüzleşenler"), Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin askerî gücüdür. Irak Anayasası'na göre Peşmerge, güvenlik yan kuruluşlarıyla birlikte Kürdistan Bölgesi'nin güvenliğinden sorumludur. Peşmerge'ye bağlı kuruluşlar arasında Asayiş (istihbarat teşkilatı), Parastin u Zanyarî (istihbarat yardım teşkilatı) ve Zeravani (Jandarma teşkilatı) bulunmaktadır.

Peşmerge'nin tarihi 18. yüzyıla kadar uzanır. Osmanlılar ve Safevîler içinde askerî sınır muhafızı olarak tarih sahnesine çıktı ve 19. yüzyılda iyi eğitimli, disiplinli bir gerilla gücüne dönüştü. Özgür Kürt devleti hedefine ulaşmayı amaçlayan, bağımsızlıkçı Kürt hareketinin silahlı bir birimidir. 2003'te başlayan Irak müdahalesi'nde ABD ile birlikte koalisyon güçlerine eşlik ederek 2003 yılında Saddam Hüseyin'in devrilmesiyle birlikte Kürdistan Bölgesel Yönetimi Ordusu olarak resmiyet kazanmıştır.

## Etimoloji

"Peşmerge" kelimesi "ölümle yüzleşenler" anlamına gelmektedir. İlk olarak kısa ömürlü Mahabad Cumhuriyeti'nde (1946–47) Cumhurbaşkanı Kadı Muhammed tarafından kullanıldığını belirtir.

## Geçmiş

Kürt savaşçı geleneği, bağımsızlık özlemleriyle birlikte binlerce yıldır var olmuştur ve ilk Kürt savaşçı grupları çeşitli imparatorluklara karşı bağımsızlık için savaşmışlardır.

Mustafa Barzani 1979'daki ölümüne kadar, Kürt davasının başlıca siyasi ve askeri lideri oldu
Peşmerge bir süreye kadar sadece gerilla kuvveti olarak var oldu, ancak bağımsızlık ilan eden Mahabad Cumhuriyeti'nde (1946-1947), General Mustafa Barzani liderliğindeki Peşmerge, cumhuriyetin resmi ordusu oldu. Mahabad Cumhuriyeti'nin yıkılmasından ve devlet başkanı Kadı Muhammed'in idam edilmesinden sonra Peşmerge güçleri, 20.yüzyılın geri kalanında İran ve Irak hükûmetleriyle savaşmaya devam edecek gerilla grupları olarak yeniden yapılandı.

Peşmerge'lerin çoğu Kürdistan Demokrat Partisi'nin kurucusu ve başkanı Mustafa Barzani tarafından yönetiliyordu. 1975'te Peşmerge, İkinci Irak-Kürt Savaşı'nda yenildi. KDP'nin önde gelen üyelerinden Celal Talabani, direnişi canlandırmak için aynı yıl partiden ayrıldı ve Kürdistan Yurtseverler Birliği'ni kurdu. Bu olay, bugüne kadar Peşmerge güçlerini ve Kürdistan'daki Kürt toplumunun çoğunu bölen KDP ve KYB arasındaki siyasi tartışmanın temelini oluşturdu.

1979'da Mustafa Barzani'nin ölümünden sonra yerine oğlu Mesud Barzani geçti. KDP ve KYB arasındaki gerilim arttıkça, Peşmerge'lerin çoğu bir bölgeyi kendi partilerinin kontrolü altında tutmak için savaşırken, aynı zamanda Irak Ordusu'nun saldırılarına karşı da savaştı. Birinci Körfez Savaşı'nın ardından Irak Kürdistanı, iki büyük parti olan KDP ve KYB arasında Kürt İç Savaşı'nı gördü ve Peşmerge güçleri birbirleriyle savaşmak için kullanıldı. İç savaş, Eylül 1998'de Barzani ve Talabani'nin resmi bir barış anlaşması kuran Washington Anlaşması'nı imzalamasıyla resmen sona erdi. Anlaşmada taraflar, gelir ve gücü paylaşma, Irak askerlerinin Kürt bölgelerine girmesine ve PKK'nın Kuzey Irak topraklarını kullanmasına izin vermeme konusunda anlaştılar. O zamana kadar her iki taraftan da yaklaşık 5.000 kişi öldü ve çok daha fazlası yanlış tarafta oldukları için tahliye edildi. Sonraki yıllarda gerilim yüksek kaldı, ancak her iki taraf da birbirine yaklaştı ve 2003'te her iki parti de Irak Savaşı'nın bir parçası olarak Baas rejiminin devrilmesinde yer aldı. Diğer milis güçlerinin aksine, Peşmerge Irak yasaları tarafından hiçbir zaman yasaklanmadı.

Peşmerge günümüzde Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin ana askerî gücü olarak bölgenin korunmasında ve savunmasında rol üstlenmektedir. Peşmerge Bakanı, Şoreş İsmail Abdullah'tır ve Peşmerge'nin Başkomutanı Bölgenin başkanı Neçirvan Barzani'dir.

## Yapı

Peşmerge askerleri
Peşmerge çoğunlukla Kürdistan Demokrat Partisi'ne (KDP) ve Kürdistan Yurtseverler Birliği'ne (KYB) sadık güçler arasında bölünürken, Kürdistan Sosyalist Demokrat Partisi gibi diğer küçük Kürt partilerin de kendi küçük Peşmerge birimleri vardır. KDP ve KYB, güçlerinin bileşimine ilişkin bilgileri hükûmete veya medyaya açıklamamaktadır. Bu nedenle, kaç Peşmerge savaşçısı olduğuna dair güvenilir bir sayı yoktur. Medya kuruluşları 150.000 ila 200.000 Peşmerge olduğunu iddia etmektedir, ancak bu sayı oldukça tartışmalıdır. Peşmerge, KDP-KYB arasındaki anlaşmazlıklardan ötürü Kürdistan Bölgesi'ni Dohuk Valiliği ve Erbil Valiliğini kapsayan KDP tarafından yönetilen bir "sarı" bölgeye ve Süleymaniye Valiliği ve Halepçe Valiliğini kapsayan KYB tarafından yönetilen bir "yeşil" bölgeye ayrıldı. Her iki bölgenin de, diğer bölge ile koordine olmayan kendi yönetim kurumları ile kendi Peşmerge birimi vardır.

Kürdistan bayrağını gösteren Kürt Peşmerge askeri
Peşmerge'nin bölünmüş yapısının bir sonucu olarak, tüm Peşmerge gücünden sorumlu bir komuta merkezi yoktur ve Peşmerge birimleri bunun yerine siyasi bağlılığa bağlı olarak ayrı askeri hiyerarşileri takip eder. Peşmerge'yi 1992'den bu yana birleştirme ve siyasetten arındırma çabaları gerçekleştirildi. Ancak şu ana kadar birleştirme planları ve reformlar başarısız oldu ve Peşmergelerin çoğu hala KDP'nin ve KYB'nin etkisi altındadır. 2014'teki Irak İç Savaşı olaylarının ardından, Amerika Birleşik Devletleri ve birkaç Avrupa ülkesi, KYB ve KDP'ye, yardım ve finansman şartı olarak karma Peşmerge tugayları kurmaları için baskı yaptı. KYB ve KDP, daha sonra Peşmerge İşleri Bakanlığı'nın komutası altına alınan Bölge Muhafız Tugayları altında 12 ila 14 tugayı birleştirdi. Ancak subaylar, kendilerine sadık kuvvetlerin konuşlandırılmasını kontrol eden ve cephe ve sektör komutanlarını atayan parti liderlerine rapor vermeye ve onlardan emir almaya devam etmişlerdir.

## Savaşlar

### Peşmerge-PKK çatışması

Peşmerge ile PKK düşman taraflar arasındadır ve günümüze kadar birçok halde birbirlerine karşı savaşmışlardır. Peşmerge ve PKK, İdris Barzani'nin çabaları sonucu bir dönem ateşkes ve barış yapmışlarsa da PKK ve PKK lideri Abdullah Öcalan'ın bölgedeki tek lider olmak istemesi, ulus Kürt devletine sıcak bakmamasının yanında Peşmerge'yi kendi bölgelerinden uzak tutma çabaları, Peşmerge'yi ve Barzani ailesini sürekli irdeleyip suçlamalarda bulunmasından dolayı ateşkesler kısa sürede bozulmuştur. Kürdistan Bölgesel Yönetimi, PKK'yı kendi topraklarını işgal eden illegal bir güç görmekte olduğu gibi PKK'ya karşı sert uyarılarda bulunmaktadır. PKK ise Irak'ta yapılan Türk operasyonlarının KDP-TSK işbirliğinde yapıldığını iddia edip Kürdistan Bölgesel Hükûmeti'ni suçlamaktadır.

Peşmerge güçleri
## CIA peşmergeleri

1995 yılına kadar Irak içinde 7.500 kadar Peşmerge ve Kürt STK'lar görevlileri CIA operasyonu ile ülkeden kaçırılarak ABD ordusunun Guam Üssü'ne taşındı. Irak'ın işgali sonrasında bu peşmergelerin eğitilerek Irak'ta önemli görevlere getirildiği savunulmaktadır.

2015 yılı itibarıyla 35 bin Kürt askerin yanı sıra Irak ordusundan ve güvenlik güçlerinden ayrı olarak
300 ile 350 bin arasında Peşmerge bulunmaktadır.

Kürdistan Bölgesel Yönetimi başbakanı Mesrur Barzani, günümüzdeki Peşmerge'lerin sayısını roket sistemleriyle donatılmış 5 bin zırhlı araç, 550 tank ve 25 savaş helikopterine sahip 270 bin kişi olarak açıklamıştır.

## Yabancı savaşçılar

Gönüllü savaşçıların sayısı bilinmemekle birlikte sıklıkla Amerika, Avrupa ve Avustralya'dan Peşmerge'ye katılım olmaktadır.

## Destek

Peşmerge'ye Amerika, Avrupa ve Avustralya'dan silah ve lojistik destek olmaktadır.

## Teçhizat

### Hafif silahlar

| İsim
 | Tür
 | Kalibre
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Walther P38 | Tabanca | 9x19mm Parabellum |  Nazi Almanyası | 8000 Almanya tarafından sağlanan.
 |
| Heckler & Koch MP5 | Hafif makineli silah | 9x19mm Parabellum |  Almanya |  |
| FAMAS | Piyade tüfeği | 5.56×45mm |  Fransa |  |
| M4 | Karabina | 5.56×45mm |  ABD |  |
| Heckler & Koch G36 | Piyade tüfeği | 5.56×45mm Parabellum |  Almanya | 8000 Almanya tarafından sağlanan.
 |
| HS Produkt VHS | Piyade tüfeği | 5.56×45mm |  Hırvatistan |  |
| M16 | Piyade tüfeği | 5.56×45mm |  ABD |  |
| Armalite AR-15 | Piyade tüfeği | 5.56mm |  ABD |  |
| Heckler & Koch G3 | Muharebe tüfeği | 5.56mm NATO |  Almanya |  |
| Rheinmetall MG3 | Genel Amaçlı Makineli Tüfek | 5.56mm |  Almanya | 40 Almanya tarafından sağlanan.
 |
| Franchi SPAS-12 | Savaş av tüfeği | 5.56mm NATO |  İtalya |  |
| Rheinmetall MG 3 | Genel Amaçlı Makineli Tüfek | 7.62mm NATO |  İtalya | 100 İtalya tarafından sağlanan.
 |
| M2 Browning | Ağır makineli tüfek | 12.7×99mm |  ABD |  |
| M24 Sniper Weapon System | Keskin nişancı tüfeği | 7.62×51mm |  ABD |  |
| Barrett M82 | Keskin nişancı tüfeği | 12.7×99mm |  ABD | +100 İtalya, Fransa ve Birleşik Krallık tarafından sağlanan
 |
| Makarov PM | Tabanca | 9×18mm |  Sovyetler Birliği |  |
| Zastava M92 | Karabina | 7.62×39mm |  Sırbistan |  |
| AK-47 | Piyade tüfeği | 7.62×39mm |  Sovyetler Birliği | Peşmerge'ye ait (AK-47) ile birlikte standart Taarruz Tüfeği.
 |
| AKM | Piyade tüfeği | 7.62×39mm |  Sovyetler Birliği | Peşmerge'ye ait (AKM) ile birlikte standart Taarruz Tüfeği
 |
| RPK | Genel Amaçlı Makineli Tüfek | 7.62×39mm |  Sovyetler Birliği |  |
| PK makineli tüfeği | Genel Amaçlı Makineli Tüfek | 7.62×54mmR |  Sovyetler Birliği |  |
| DŞK | Ağır makineli tüfek | 12.7×108mm |  Sovyetler Birliği |  |
| Tabuk Sniper Rifle | Keskin nişancı tüfeği | 7.62×39mm |  Irak |  |
| Dragunov SVDM | Keskin nişancı tüfeği | 7.62×54mmR |  Rusya |  |
| Zastava M91 | Keskin nişancı tüfeği | 7.62×54mmR |  Yugoslavya |  |
| Zastava M93 | Anti-malzeme tüfek | 12.7×108mm |  Sırbistan |  |

### Tanksavar silahlar

| İsim
 | Tür
 | Kalibre
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| RPG-7 | Roket güdümlü el bombası | 40mm |  Sovyetler Birliği |  |
| RB M57 | Roket güdümlü el bombası | 44mm |  Yugoslavya |  |
| Panzerfaust 3 | Roket güdümlü el bombası | 60mm |  Almanya |  |
| AT4 | Tanksavar | 40mm |  İsveç/ ABD |
| Carl Gustav recoilless rifle | Tanksavar | 84mm |  İsveç/ Almanya |  |
| HJ-8 | Güdümlü tanksavar füzesi | 120mm |  Çin |  |
| MILAN | Güdümlü tanksavar füzesi | 115mm |  Fransa/ Almanya |  |
| M40 | Geri tepmesiz tüfek | 106mm |  ABD |  |
| Breda Folgore | Geri tepmesiz tüfek | 80mm |  İtalya |  |

### Havan

| İsim
 | Tür
 | Kalibre
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 2B9 Vasilek | Havan | 82mm |  Sovyetler Birliği |  |
| M224 mortar | Havan | 60mm |  ABD |  |
| M252 mortar | Havan | 81mm |  Birleşik Krallık |  |
| M29 mortar | Havan | 81mm |  ABD |  |
| M1938 mortar | Havan | 120mm |  Sovyetler Birliği |  |

### Man-taşınabilir hava savunma sistemi

| İsim
 | Tür
 | Kalibre
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Strela-2 | Man-portable air-defense system | 72 mm |  Sovyetler Birliği |  |
| SA-18 Grouse | Man-portable air-defense system | 72 mm |  Sovyetler Birliği |  |
| SA-18 Grouse | Man-portable air-defense system | 72 mm |  Sovyetler Birliği |  |

### Zırhlı araçlar

| İsim
 | Tür
 | Miktar
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| T-62 | Ana muharebe tankı | 116 |  Sovyetler Birliği |  |
| T-55 | Ana muharebe tankı | 134 |  Sovyetler Birliği |  |
| BMP-1 | Piyade savaş aracı | 30 |  Sovyetler Birliği |  |
| MRAP | Zırhlı personel taşıyıcı | 250 |  ABD | Maxxpro ve Cougar gibi zırhlı personel taşıyıcılar
 |
| Humvee | Zırhlı personel taşıyıcı | 3677 |  ABD |  |
| ATF Dingo | Zırhlı personel taşıyıcı | 80 |  Sovyetler Birliği |  |
| kurdish
Light Armored Vehicle

 | Zırhlı personel taşıyıcı | 50 |  ABD |  |
| M1117 Armored Security Vehicle | Armored car (military) | 45 |  ABD |  |
| BRDM-2 | Armored car (military) | 10 |  Sovyetler Birliği |  |

### Lojistik ve ticari araçlar

| İsim
 | Tür
 | Sayı
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ural-5323 | Ana muharebe tankı | 339 |  Rusya |  |
| Mack | **Ana muharebe tankı** | 391 |  ABD |  |
| Mercedes-Benz Atego | Ana muharebe tankı | 170 |  Almanya |  |
| Mercedes-Benz Zetros | Ana muharebe tankı | 619 |  Almanya |  |
| Navistar 7000 series | Ana muharebe tankı | 752 |  ABD |  |
| KrAZ-6322 | Ana muharebe tankı | 339 |  Ukrayna |  |
| GAZ-33097 | Ana muharebe tankı | 391 |  Rusya |  |
| GAZ-66 | Ana muharebe tankı | 170 |  Sovyetler Birliği |  |
| Ural-4320 | Ana muharebe tankı | 619 |  Sovyetler Birliği |  |
| UAZ | Ana muharebe tankı | 752 |  Sovyetler Birliği |  |
| Unimog | Ana muharebe tankı | 104 |  Almanya |  |
| Yüksek Hareket Kabiliyetli Çok Amaçlı Vasıta | ilitary light utility vehicle | 619 |  Almanya |  |
| AGF Serval | ilitary light utility vehicle | 619 |  ABD |  |
| Toyota Land Cruiser | Military light utility vehicle | 758 |  Japonya |  |

### Ağır silahlar

| İsim
 | Tür
 | Sayı
 | Ülke
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 2S1 Gvozdika | Kundağı Motorlu Topçu Sistemi | 18 |  Sovyetler Birliği |
| BM-21 Grad | Çok namlulu roketatar | 24 |  Sovyetler Birliği |
| Type 63 multiple rocket launcher | Çok namlulu roketatar | 40 |  Çin |
| M102 | Obüs | 84 |  ABD |
| M119 | Obüs | 36 |  ABD |
| D-30 | Obüs | 200 |  Sovyetler Birliği |
| M-30 | Obüs | 80 |  Sovyetler Birliği |
| M-46 | Obüs | 7 |  Sovyetler Birliği |
| D-20 | Obüs | 24 |  Sovyetler Birliği |
| Ordnance QF 25-pounder | Obüs | 25 |  Birleşik Krallık |

### Uçaksavar

| İsim
 | Tür
 | Sayı
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 20 mm modèle F2 gunk | Anti-aircraft warfare | 8 |  Fransa |  |
| 80 mm air defence gun M1939 (52-K) | Anti-aircraft warfare | 28 |  Sovyetler Birliği |  |
| ZU-23-2 | Anti-aircraft warfare | 16 |  Sovyetler Birliği |  |
| ZU-23-4 | Anti-aircraft warfare | 21 |  Sovyetler Birliği |  |
| ZSU-57-2 | Anti-aircraft warfare | 11 |  Sovyetler Birliği |  |
| 130 mm air defense gun KS-30 | Anti-aircraft warfare | 8 |  Sovyetler Birliği |  |
| Type 63 anti-aircraft gun | Anti-aircraft warfare | 8 |  Çin |  |

### Havakuvetleri

| İsim
 | Tür
 | Sayı
 | Ülke
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| CH-47 Chinook | MALE İHA | 5 |  ABD |  |
| UH-1 | Utility helicopter | 7 |  ABD |  |
| MD Helicopters MD 500 | Utility helicopter | 12 |  ABD |  |
| Ikarus C42A | Light-sport aircraft | 5 |  Birleşik Krallık |  |
| Lockheed C-130 Hercules | Transport aircraft | 4 |  ABD |  |
| Mil Mi-14 | Military transport aircraft | 3 |  Sovyetler Birliği |  |
| Mil Mi-17 | Military transport aircraft | 4 |  Sovyetler Birliği |  |
| Eurocopter EC635 | Utility helicopter | 6 |  Fransa |  |
| Eurocopter EC135 | Utility helicopter | 3 |  Almanya |  |
| Bell 206 | Utility helicopter | 3 |  ABD |  |
| Bell 407 | Utility helicopter | 2 |  ABD |  |
| Eurocopter AS350 B3+ | Helicopter | 2 |  Fransa |  |
| Bell OH-58 Kiowa | Helikopter | 25 |  ABD |  |
| Sikorsky S-333 | Utility helicopter | 20 |  ABD |  |

## Resimler

* 23 Haziran 2014 tarihinde Suriye sınırı yakınındaki peşmerge özel birimi
* M16 tüfeğiyle Peşmerge askeri
* Haziran 2014 yılında Kerkük'te T-55 Tank üzerinde peşmergeler
* Duhok kırsal kesiminde bir Kürt Peşmerge askeri
* Erbil'de Bir ABD Ordusu askeri ve Kürt peşmerge

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Michael G. Lortz, 'The Kurdish Warrior Tradition and the Importance of the Peshmerga' (PDF dosyası) (İngilizce)