Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Saadiler

**Saadiyan** veya **Saadi Hanedanı** (Arapça: السعديون‎ as-saʿdiyyūn) 1549 ile 1659 yılları arasında Fas’ı yöneten Faslı Arap hanedanıdır.

Saadiler 1509-1549 yılları arasında yalnızca Fas’ın güneyinde hüküm sürüyorlardı. 1528 yılına kadar da Vattâsî sultanlarını tanıyorlardı. Saadilerin Fas üzerindeki hakimiyeti Sultan Mohammed ash-Sheikh'in 1554 yılında Tadla Savaşı’nda Vattasileri ortadan kaldırması ile başladı. Sultan Ahmad el Abbas'ın yönetiminin 1659’da sona ermesiyle Saadiler devri de kapanmış oldu.

Osmanlı İmparatorluğu ile Saadiler arasındaki ilk diplomatik ilişki 1548 yazında Marakeş'e gelen Türk elçisi aracılığıyla oldu. Osmanlı himayesindeki Vattâsîler lehine girişimde bulunan Elçi, Kanuni Sultan Süleyman'ın mektubunu takdim ederek Saadilerden (Vattâsî başkenti) Fes'in kuşatılmasının kaldırılmasını talep etti. Mektupta; I. Muhammed'in Sultan unvanı tanınmazken "Arap kabileleri Şeyhi" (*Şeyh ül-Arab*) hitabında bulunuldu. Buna mukabil; Fas Sultanı talebi reddederken Osmanlı Padişahı için "Balıkçılar ve kayıkçılar Sultanı" (*Sultan al-havvâta, sultan el-kavârib*) unvanını kullandı. Bu bağlamda, Osmanlı-Saadi ilişkileri gergin bir şekilde başlamış oldu.

## Yöneticiler

### 1509–54: Saadi Prensleri (Tagmadert)

* Abu Abdallah al-Qaim (1509–17)
* Ahmad al-Araj (1517–44)
* Mohammed ash-Sheikh (1544–54)

### 1554–1659: Saadi Sultanları (Fas)

* Mohammed ash-Sheikh (1554–57)
* Abdallah al-Ghalib (1557–74)
* Abu Abdallah Mohammed II (1574–76)
* Abu Marwan Abd al-Malik I (1576–78)
* Ahmad al-Mansur (1578–1603)

## Kaynakça
# Alevî Hanedanı

| Alevî Hanedanı سلالة العلويين الفيلاليين |
| --- |
|  |
| Ülke |  Fas |
| Milliyet | Arap |
| Kuruluş | 1631 |
| Kurucu | I. Muhammed eş-Şerif |
| Son hükümdar | VI. Muhammed |
| Ünvan(lar) | Sultan, Melik |

**Alevî Hanedanı** veya **Filalîler** (Arapça: **سلالة العلويين الفيلاليين**, *Sülalet'ül-Aleviyyin el-Filaliyyin*), Fas kraliyet ailesi. Hanedan, soyunun Hasan bin Ali aracılığıyla İslam peygamberi Muhammed'e dayandığını ve bundan dolayı şerif olduklarını iddia eder. Ataları, 12. veya 13. yüzyılda Hicaz kıyısındaki Yenbu'dan, bugünkü Fas'ın Tafilalt bölgesine göç etmişlerdir.

Ali'nin soyundan geldiklerini iddia ettikleri için Alevî olarak adlandırılan hanedan 1630'lardan itibaren Fas'ta siyaset alanında etkili olmaya başladılar. I. Muhammed eş-Şerif 1631'de Tafilalt'ta hakimiyeti ele geçirdi. Bu tarihten itibaren topraklarını genişleterek Fas'ta hakimiyeti sağladılar ve hâlen Fas'ı yönetmeye devam etmektedirler.

Günümüzde Fas hükûmeti resmi olarak anayasal bir monarşidir, ancak kral, son yıllardaki bazı siyasi reformlara rağmen devlet ve kamu işleri üzerinde güçlü otoriter bir güce sahiptir.

## Alevî Hanedanı hükümdarları

* I. Muhammed eş-Şerif (1631)
* II. Muhammed (1635)
* Reşid (1664)
* İsmail (1672)
* Ahmed (1727)
* Abdullah (1729-1745)
* III. Muhammed (1757)
* Yezid (1790)
* Hişam (1792)
* Süleyman (1793)
* Abdurrahman (1822)
* IV. Muhammed (1859)
* I. Hasan (1873)
* Abdülaziz (1894)
* Abdülhafız (1907)
* Yusuf (1912)
* V. Muhammed, birinci hükümdarlığı (1927)
* Muhammed b. Arefe (1953)
* V. Muhammed, ikinci hükümdarlığı (1955)
* II. Hasan (1961)
* VI. Muhammed (1999-günümüz)

## Kaynakça
# Birinci Haiti İmparatorluğu

| Birinci Haiti İmparatorluğuEmpire d'Haïti (Fransızca) Anpi an Ayiti (Haiti Kreolü) |
| --- |
| 1804-1806 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **SloganLiberté ou la Mort!* (Fransızca) "Bağımsızlık Ya da Ölüm!" |
| Haiti İmparatorluğu Haritası (1804 -1806). Sınırın diğer tarafında, adanın Fransız kontrolü altındaki İspanyol kısmı yer almaktadır (1795-1809). |
| Başkent | Port-au-Prince |
| Yaygın dil(ler) | Fransızca Haiti Kreolü |
| Resmî din  | Katolik Kilisesi |
| Hükûmet | Üniter seçimli mutlak monarşi |
| İmparator |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1804-1806  | Jean-Jacques Dessalines |

 |
| Tarihî dönem | 19. yüzyıl |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Bağımsızlık  | 1 Ocak 1804 |
| • Dağılışı  | 17 Ekim 1806 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Haiti |

**Birinci Haiti İmparatorluğu,** Kuzey Amerika'da 1804'te Haiti Devrimi sonucunda kurulan seçimli monarşidir. Haiti, 1 Ocak 1804'te bağımsızlığını ilan etmeden önce Fransa tarafından kontrol ediliyordu. Haiti Genel Valisi Jean-Jacques Dessalines, imparatorluğu 22 Eylül 1804'te kurdu. Kendini İmparator I. Jacques'i ilan ederek 6 Ekim'de kendi taç giyme törenini düzenledi. 20 Mayıs 1805 anayasası, imparatorluğun nasıl yönetileceğini belirledi ve ülke altı askeri bölüme ayrıldı. Her bölümün generali doğrudan imparatorla veya imparator tarafından atanan genelkurmay başkanı ile haberleşiyordu. Anayasa ayrıca hükümdarın seçilebilir olması ve hüküm süren imparatorun halefini atayabilmesi gücüne sahip olmasıyla tahtın ardıllığını da belirlemiş oldu. Anayasa, vatandaşlığa kabul edilmiş Almanlar ve Polonyalılar hariç, beyaz insanların imparatorluk içinde mülk sahibisi olmasını yasakladı.

Jacques I, 17 Ekim 1806'da suikaste uğradı. Yönetiminin iki üyesi, Alexandre Pétion ve Henri Christophe, daha sonra iktidarı üstlendi ve bu ülkenin Pétion'un yönettiği güney Haiti Cumhuriyeti ve Christophe'nin yönettiği kuzeydeki Haiti Devleti olarak ikiye bölünmesine yol açtı. Yaklaşık 43 yıl sonra, 26 Ağustos 1849'da Başkan Faustin Soulouque, Haiti'de 15 Ocak 1859'a kadar süren bir İmparatorluk kurdu.

## Kaynakça
# Maisur Krallığı

| Maisur Krallığı |
| --- |
| 1399-1947 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **Millî marş** "ಕಾಯೌ ಶ್ರೀ ಗೌರಿ" "*Kayou Sri Gowri*" (1868-1947) |
| Maisur Krallığı, 1784 |
| Tür | Krallık (1565'e kadar Vijayanagar İmparatorluğu'na bağlı) 1799'dan itibaren Britanya Krallığı'na bağlı bir ittifak altında 1831'den itibaren İngiliz Krallığı'na bağlı prenslik devleti |
| Başkent | Maisur |
| Resmî dil(ler) | Kannada dili |
| Hükûmet | Monarşi |
| Mihrace |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1399-1423  | Yaduraya Wodeyar (ilk) |
| • 1940-1950  | Jayachamarajendra Wadiyar (son) |

 |
| Hükûmet başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1782-1811  | Purnaiah (ilk) |
| • 1946-1949  | Arcot Ramasamy Mudaliar (son) |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1399 |
| • Dağılışı  | 1947 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Vijayanagar İmparatorluğu
 |

 |  |

 |
| Günümüzdeki durumu | Hindistan |

**Maisur Krallığı**, 1399 yılında, Hindistan'ın güneyinde, Yaduraya tarafından kurulmuş bir krallıktır. Krallığın ilk yöneticisi Yaduraya, sonuncusu ise Jayachamaraja Wodeyar'dır. Krallığın ilk başkenti, adını aldığı Maisur, ikinci ve son başkenti ise Sirrangapatna'dır.

## Tarihsel Süreci

Maisur Krallığı'nın tarihsel sürecinde yaşananlar. Krallığın ilk dönemi büyüyüşü, çöküşü, Büyük Britanya sömürgesi oluşu ve Hindistan'a bir eyalet olarak bağlanışı.

### İlk Dönem

Krallığın ilk yöneticisi Yaduraya'nın 1423'te yerine Chamaraja Wodeyar geçmiştir. Krallık 1761'e kadar sıradan bir rejim izlemiştir. Bazı şehirler fethetmiş ve sınırlarını az da olsa geliştirmiştir.

### Haydar Ali ve Sultan Tippu Dönemi

1761'de yönetime Haydar Ali ve Sultan Tippu ortak olarak geçmiştir ve krallığın sınırlarını oldukça genişletmiştir. Bu dönemde birçok savaş (Maisur Savaşları) yapılmıştır. Krallık bu dönemde coğrafi ve askeri açıdan büyümüş, ancak siyâsi ve taktiksel açıdan çökmüştür.

### Britanya Yönetimi ve Hindistan'a Bağlanış

1799'da Haydar Ali ve Sultan Tippu'nun yerine II. Krishnaraja Wodeyar geçmiştir. Bir süre sonra krallık küçülmeye başlamıştır ve 1800'de Büyük Britanya kontrolüne girmiştir. 1940'ta krallığın başına son hükümdar Jayachamaraja Wodeyar geçmiştir ve 7 yıl sonra, 1947'de krallık, Hindistan Cumhuriyeti'ne bağlı bir eyalet haline geçmiştir.

## Notlar
# Sih İmparatorluğu

| Sih İmparatorluğuسرکار خالصه *Sarkār-i-Khālsa* ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ *Khālasā Rāj* |
| --- |
| 1799-1849 |
| **Slogan** ਅਕਾਲ ਸਹਾਇ *Akāl Sahāi* |
| **Millî marş** ਦੇਗ ਤੇਗ ਫ਼ਤਿਹ *Dēġ Tēġ Fatih* |
| Ranjit Singh'in ölümü sırasında Sih İmparatorluğu'nun topraklarını gösteren harita |
| Başkent | Gucranvala (1799-1802) Lahor (1802-1849) |
| Resmî dil(ler) | Farsça |
|

---

 |
| Yaygın dil(ler) | * Pencapça (hanedan)
* Dogri dili
* Peştuca
* Keşmirce
* Vahanca
* Buruşaski
 |
| Hükûmet | Federal monarşi |
| Mihrace |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1801-1839  | Ranjit Singh |
| • 1839  | Kharak Singh |
| • 1839-1840  | Nau Nihal Singh |
| • 1841-1843  | Sher Singh |
| • 1843-1849  | Duleep Singh |

 |
| Naip |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1840-1841  | Chand Kaur |
| • 1843-1846  | Jind Kaur |

 |
| Vezir |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1799-1818  | Jamadar Khushal Singh |
| • 1818-1843  | Dhian Singh |
| • 1843-1844  | Hira Singh Dogra |
| • 1845  | Jawahar Singh |
| • 1845-1846  | Lal Singh |
| • 1846  | Gulab Singh |

 |
| Tarihî dönem | Yeni Çağ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 7 Temmuz 1799 |
| • Dağılışı  | 29 Mart 1849 |

 |
| Yüzölçümü |
| 1839 | 520.000 km2 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1800  | 12.000.000 |

 |
| Para birimi | Madenî para |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Babürlüler
 |
|  | Dürrânîler
 |
|  | Maratha İmparatorluğu
 |
|  | Sih Konfederasyonu
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Britanya Hindistanı
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | * Pakistan
* Çin
* Hindistan
 |

**Sih İmparatorluğu** 1799-1849 yılları arasında Hint altkıtasında hüküm sürmüş devlettir. Yönetim biçimi federal monarşidir.

## Kaynakça
# Pehlevî Hanedanı

| Pehlevî Hanedanı |
| --- |
| Hanedan |
| 1932'den itibaren Pehlevî İranı'nın Şahların egemenlik arması ve dolayısıyla arması. Hanedanın amblemi, ortadaki mavi daire içindeki dağ ve güneştir. |
| Ülke | Pehlevî İranı |
| Köken yeri | Mâzenderan |
| Slogan | مرا داد فرمود و خود داور است Marā dād farmud o Khod dāvar ast ([Tanrı] bana emretti ve kendisi yargıçtır) |
| Kuruluş | 15 Aralık 1925) (1925-12-15) |
| Kurucu | Rızâ Şah Pehlevî |
| Hanedan reisi | Rızâ Pehlevî |
| Devriliş | 11 Şubat 1979) (1979-02-11) (İran İslam Devrimi) |
| Son hükümdar | Muhammed Rızâ Pehlevî |

**Pehlevî Hanedanı** (Farsça: **دودمان پهلوی** romanize: Dudmān-e Pahlavī), İran Şahanşah Devleti'ne 54 yıl boyunca hükmetmiş Mazenderan kökenli hanedandır.

## Tarihçe

1921'de İran Kazak Tugay'nın eski bir tuğgenerali olan Rıza Han (1919 yılında Pehlevi soyadını almıştır) 3.000-4.000 kişilik güçlü müfrezesi ile Tahran'a girip Kaçar Hanedanı içinde iktidarı ele geçirmiş, 1925 yılında Ahmed Şah Kaçar'ı tahttan indirip kendini Şah ilan etmiştir. Başlangıçta, Pehlevi çağdaşı Atatürk'ün Türkiye'de yaptığı gibi cumhuriyet ilan etmeyi planlamıştı. Ancak İngiliz ve din adamlarının muhalefeti karşısında bu fikirden vazgeçti.

II. Dünya Savaşı sırasında Temmuz 1941'de güneyden İngiltere ve kuzeyden SSCB'nin İran'a saldırarak işgal etmesi üzerine, Rıza Şah Pehlevi tahtını oğlu Muhammed Rıza Pehlevi'ye bırakıp Güney Afrika'ya kaçmıştır.

### Yıkılış

1970'lerin ortalarında, artan petrol gelirlerine güvenen Muhammed Rıza, ülkesinin ilerlemesi ve Beyaz Devrim reformlarınca bir dizi daha hırslı ve daha cesur planlara başladı. Ancak sosyoekonomik ilerlemeler din adamlarını rahatsız etti. İnsanlar İslami ilkelere bağlı bir ideoloji altında toplanmaya başladı. Humeyni de bunun lideri oldu. Pehlevi rejimi Ocak 1979'da Ruhullah Humeyni önderliğinde gerçekleştirilen İran Devrimi sonucunda hanedan yıkılmış ve Muhammed Rıza Pehlevi Enver Sedat'ın onur konuğu olarak ailesiyle Mısır'a sığınmıştır.

Muhammed Rıza Pehlevi'nin ölümünün ardından Prens Rıza Pehlevi hanedanın varisi oldu.

## Hanedan reisleri listesi

| Ad | Portre | Doğum | Ölüm | Reislik başlangıcı | Reislik sonu
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *İran Şahları* |
| 1
 | Rıza Şah Pehlevi |  | 15 Mart 1878 | 26 Temmuz 1944 | 15 Aralık 1925 | 16 Eylül 1941
 |
| 2
 | Muhammed Rıza Pehlevi |  | 26 Ekim 1919 | 27 Temmuz 1980 | 16 Eylül 1941 | 11 Şubat 1979
 |
| *Taht talipleri* |
| 1
 | Muhammed Rıza Pehlevi |  | 26 Ekim 1919 | 27 Temmuz 1980 | 16 Eylül 1941 | 27 Temmuz 1980
 |
| —
 | * Farah Pehlevi
* (Naip)
 |  | 14 Ekim 1938 | **-** | 27 Temmuz 1980 | 31 Ekim 1980
 |
| 2
 | Rıza Pehlevi |  | 31 Ekim 1960 | **-** | *31 Ekim 1980* | *Hala görevli* |

## Kaynakça
# Johor Sultanlığı

Johor bayrağı
Malezya'nın Malay Yarımadası'nda hüküm sürmüş tarihi devlet.

Malay yarımadasının güneyinde yer alan ve 16. yüzyıldan 19. yüzyıldaki İngiliz işgaline dek bölgenin en önemli devletlerinden biri olan Johor Sultanlığı vaktiyle tüm Malaya Yarımadası ve çevresindeki ufak adalara hakim olmuş, Singapur limanını da idare etmiş, 19. yüzyılda Osmanlı Devleti ile diplomatik ilişkiler kurmuştur.

16. yüzyılda Malakka Boğazı'nın hakimiyetini ellerine geçirmeye çalışan Portekizlilere karşı Açe Sultanlığı ile birlikte mücadele eden Johor, 1824 yılında Britanya İmparatorluğu ile Hollanda arasında imzalanan Londra Antlaşması sonucunda Singapur'a yerleşen İngilizlerin etki alanına girmeye başladı. 1855 yılında İngiltere ile imzalanan antlaşma neticesinde Johor Sultanları, saltanatlarının sürmesi karşılığında topraklarını İngiltere egemenliğine verdiler.

19. yüzyılın ikinci yarısında Panislamizm akımının özellikle Güney ve Güneydoğu Asya'da da güçlenmeye başlamasıyla bölge devletlerinin Osmanlı Devleti'ne ilgisi arttı. Johor Sultanı Ebu Bekir Tememggong (1862-1895) 1866 yılındaki Avrupa seyahatinde İstanbul'u da ziyaret etti ve Osmanlı Padişahı Abdülaziz tarafından da kabul edildi. Kendisine hediye edilen Çerkes kökenli Rukiye Hanım ile Johor'a dönüşünde evlenen Sultan Ebu Bekir rakipleri karşısında meşruiyet kazanabilmek amacıyla 1893 yılında hacca gittiği gibi, Hac dönüşü ülkesine dönmeden 1893 Eylül'ünde İstanbul'u tekrar ziyaret etti. Ziyareti sırasında kendisine II. Abdülhamid tarafından birinci dereceden Nişan-ı Osmaniye tevdi edildi.

Sultan Ebu Bekir'in Rukiye Hanım'dan doğan oğlu Onn Jaafar Malezya'nın en büyük siyasi partisi olan Birleşik Malaylar Ulusal Örgütü'nün kurucularından biri oldu.
# Meksika tarihi

**Meksika'nın tarihi**, Kuzey Amerika'nın güney kısmında bulunan bir ülke olan Meksika'nın, üç bin yıl olarak bilinen sürecini kapsamaktadır. İlk olarak 13,000 yıl önce uygarlıklar tarafından bulunulmuştur. Bölge, 16. yüzyılda İspanyollar tarafından işgal edilmeden önce, Meksika Kızılderilileri ve Aztekler olarak anılan yerli uygarlıklar bulunmaktaydı.

1519 yılında, Meksika'nın en köklü yerli medeniyetleri, İspanyollar ile kaynaşmaya başlamış, Avrupa Kültürü'nü benimsemeye doğru yol almışlardır. Ülke, dünyanın en fazla İspanyolca konuşulan bölgesi olsa da, Amerika yerli dilleri konuşulması bakımından da Kuzey Amerika'nın büyük bir kısmına ev sahipliği yapmaktadır. Üç asır boyunca İspanyol İmparatorluğu'nun parçası olan ülke, İspanyolca dilinin yanında Katolizm ve Batı kültüründen de etkilenmiştir. Uzun süren bir mücadeleden sonra Meksika, 1810 yılında İspanya'dan bağımsızlığını ilan etti. 1846 yılında, Meksika-Amerika Savaşı'nın patlak vermesiyle, iki yıl süren savaşta Meksika, kendi topraklarının neredeyse yarısını ABD'ye bırakmıştır.

Daha sonra 19. yüzyılda Fransa, Meksika'yı istila etti (1861) ve I. Maximilian'ı tahta geçirerek İkinci Meksika İmparatorluğu'nu kurdu. Ancak bu rejim 1867 yılına kadar sürdü. Bir yarım yüzyıl süren ekonomik durgunluk ve siyasi kaosun ardından 1884 yılında başa geçen Porfirio Díaz devletin gücünü düzenledi ve toplum ile ekonominin modernizasyonunu sağladı. Ancak Meksika devrimi ile başlayan süreç (1910–1920), Porfirio Díaz'ın tahttan indirilmesi ve Meksika'nın Dolaşım ordularının ülkenin nüfusunun onda birini öldürmesiyle son buldu.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Meksika tarihi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# İkinci Meksika İmparatorluğu

| İkinci Meksika İmparatorluğuImperio Mexicano (İspanyolca) Empire du Mexique (Fransızca) |
| --- |
| 1864-1867 |
|
Bayrak

Arma

 |
| İkinci Meksika İmparatorluğu |
| Tür | Bağımsız monarşi, İkinci Fransız İmparatorluğu'na bağlı devlet |
| Başkent | Meksiko |
| Yaygın dil(ler) | İspanyolca |
| Hükûmet | Federal parlamenter anayasal monarşi |
| İmparator |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1864-1867  | I. Maximilian |

 |
| Naip |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1863-1864  | Juan Almonte, José Mariano Salas, Pelagio Antonio de Labastida y Dávalos |

 |
| Başbakan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1864-1866  | José María Lacunza |
| • 1866-1867  | Teodosio Lares |
| • 1867  | Santiago Vidaurri |

 |
| Tarihî dönem | Yeni Sömürgecilik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 10 Nisan 1864 |
| • Dağılışı  | 19 Haziran 1867 |

 |
| Para birimi | Meksika pesosu |
| Günümüzdeki durumu | Meksika |

**İkinci Meksika İmparatorluğu** (İspanyolca: Imperio Mexicano, 1864-1867), Meksika'nın İkinci Fransız müdahalesi sırasında Meksika Asilzadeler Meclisi tarafından İkinci Fransa İmparatorluğu çıkarları doğrultusunda ilan edilen anayasal irsi monarşi altındaki adıdır. III. Napolyon, Amerika Birleşik Devletleri'nin büyüyen gücünü sınırlamak adına Amerika'da monarşist bir müttefik kurmak istemiştir. Meksika imparatoru olarak Avusturyalı Arşidük Ferdinand Maximilian seçilmiştir.

Fransızların yanı sıra Avusturya ve Belçika tahtlarının desteği ile güçlü ve muhafazakâr Meksika elitlerince tanınan müdahale, 300 yıl boyunca Yeni İspanya'nın valiliğinde ve İmparator I. Agustin'in hükümdarlığında olduğu gibi Meksika'da monarşik sistem kurmaya çalıştı. Fransa'nın bu çabası Meksika'da iç savaşı tetikledi ve kısa bir süre Fransız birlikleri çekildi. İmparator Maximilian'ın Meksika Cumhuriyeti hükûmeti tarafından idam edilmesi ile İmparatorluk 19 Haziran 1867'de son buldu.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Bancroft, Hubert Howe (1887). *History of Mexico Volume VI 1861-1887*. San Francisco: The History Company. ss. 171-173.
* Barker, Nancy N. : The Factor of 'Race' in the French Experience in Mexico, 1821-1861", in: *HAHR*, no. 59:1, pp. 64–80.
* Blumbeg. Arnold: T*he Diplomacy of the Mexican Empire, 1863-1867*. Florida: Krueger, 1987.
* Corti, Egon Caesar: *Maximilian and Charlotte of Mexico*, translated from the German by Catherine Alison Phillips. 2 Volumes. New York: Knopf, 1928.

## Dış bağlantılar

 Wikimedia Commons'ta İkinci Meksika İmparatorluğu ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

* Mexico: the French intervention and the 2nd Empire, 1862-186724 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Imperial House of Mexico
* Provisional Constitution of the Mexican Empire (İspanyolca)
# Birinci Meksika İmparatorluğu

| Birinci Meksika İmparatorluğuImperio Mexicano (İspanyolca) |
| --- |
| 1821-1823 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **SloganIndependencia, Unión, Religión* "Din, Bağımsızlık, Birlik" |
| **Millî marş** "Veni Creator Spiritus" Süre: 31 saniye.0:31 |
|  |
|  |
| Başkent | Meksiko |
| Yaygın dil(ler) | İspanyolca |
| Resmî din  | Katolik Kilisesi |
| Hükûmet | Federal parlamenter anayasal monarşi |
| İmparator |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1822-1823  | Agustín de Iturbide |

 |
| Hükûmet başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1822-1823  | José Manuel de Herrera |

 |
| Yasama organı | Birlik Kongresi |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Bağımsızlık  | 28 Eylül 1821 |
| • Monarşinin kaldırılması  | 19 Mart 1823 |

 |
| Yüzölçümü |
| 1821 | 4.429.000 km2 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1821  | 6.500.000 |

 |
| Para birimi | Meksika reali |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Yeni İspanya
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Meksika
 |  |
| Britanya Hondurası
 |  |
| Miskito Sahili
 |  |

 |

 |

**Birinci Meksika İmparatorluğu**, bugünkü ABD sınırları içerisindeki Teksas, Arizona, Kaliforniya ve Oregon eyaletlerini de içine alan monarşi ile yönetilen bir devlet. İspanyol işgalinin ardından 1821'de bağımsızlıklarını ilan ettiler, fakat ABD ile patlak veren savaş bu ülkenin yarısının ABD'ye geçmesine neden oldu ve devlet 1823'te son buldu.
# Orta Afrika İmparatorluğu

| Orta Afrika İmparatorluğuEmpire centrafricain (Fransızca) |
| --- |
| 1976-1979 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **Slogan** "Unité, Dignité, Travail" |
| **Millî marş** "La Renaissance" |
|  |
| Başkent | Bangui |
| Resmî dil(ler) | Fransızca |
|

---

 |
| Yaygın dil(ler) | Sango |
| Resmî din  | Katolik Kilisesi |
| Hükûmet | Üniter parlamenter anayasal monarşi (*de jure*) Askerî diktatörlük altında üniter tek partili mutlak monarşi (*de facto*) |
| İmparator |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1976-1979  | Jean-Bédel Bokassa |

 |
| Başbakan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1976-1978  | Ange-Félix Patassé |
| • 1978-1979  | Henri Maïdou |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 4 Aralık 1976 |
| • Dağılışı  | 21 Eylül 1979 |

 |
| Yüzölçümü |
| 622.984 km2 |
| Para birimi | Orta Afrika CFA frangı |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Orta Afrika Cumhuriyeti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Orta Afrika Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Orta Afrika Cumhuriyeti |

**Orta Afrika İmparatorluğu**, 1976 yılından 1979 yılına kadar bugünkü Orta Afrika Cumhuriyeti sınırları içerisinde kurulan devlet.

Afrika kıtasında bulunan öncel devleti Orta Afrika Cumhuriyeti'nde iktidarda bulunan Jean-Bédel Bokassa'nın yönetim şekli değişikliği ile oluşturduğu krallık, mevcudiyetini günümüzde de var olan ardılı Orta Afrika Cumhuriyeti tekrar kurulana dek sürdürmüştür. 1966 yılında gerçekleştirilen askerî darbe ile Fransa yanlısı tutum izlediği gerekçesiyle devlet başkanı David Dacko görevden uzaklaştırırarak kendisini devlet başkanı olarak ilan eden Jean-Bédel Bokassa, 1976 yılında kendisini *I. Bokassa* ismi ile imparator ilan ederek ülkenin sistemini monarşiyle değiştirmiş, ülkenin ismini de Orta Afrika İmparatorluğu olarak ilan etmiştir.

Bokassa'nın 1979 yılına kadar sürdürdüğü bu rejim esnasında ülkeyi diktatör olarak yönetmiş, söz konusu yılda gerçekleştirdiği bir Libya ziyareti esnasında Fransa'nın da desteğini alan eski devlet başkanı Dacko tarafından görevinden uzaklaştırılarak, ülkenin rejimi ve ismi yeniden değiştirilmiş, eski rejim sistemine ve isme dönüş gerçekleştirilmiştir. 21 Eylül 1979 tarihinde gerçekleşen bu olay neticesinde sürgün hayatı yaşamaya başlayan Bokassa, 1986 yılında sürgünden ülkesine geri dönmüş, dönüşü ile birlikte tutuklanmış ve ölüm cezasına çarptırılmış, bu ceza daha sonra mecburi hizmete çevrilmiştir.

## Kaynakça

* Reinhart Bindseil: Im innersten Afrika. Ein Botschafter erlebt Bokassa I. und sein Kaiserreich. 2010 (Almanca)
# Hobyo Sultanlığı

| Hobyo Sultanlığı𐒈𐒚𐒐𐒆𐒖𐒒𐒖𐒊𐒖 𐒔𐒙𐒁𐒕𐒙 (Somalice) Suldanadda Hobyo (Somalice) سلطنة هوبيو (Arapça) |
| --- |
| 1878-1927 |
|
Bayrak

Arma

 |
| 19. yüzyılda Hobyo Sultanlığı |
| Tür | Sultanlık İtalya Protektorası (1888-1927) |
| Başkent | Hobyo |
| Yaygın dil(ler) | Somalice |
| Resmî din  | İslam |
| Hükûmet | Monarşi |
| Sultan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1884-1912  | Yusuf Ali Kenadid |
| • 1912-1925  | Ali Yusuf Kenadid |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1878 |
| • Dağılışı  | 1927 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Somali |

**Hobyo Sultanlığı**, Kuzey Somali'de, 1820'li yılların başında, Yusuf Ali Kenadid tarafından kurulmuş, *Kenadid* kraliyet ailesinin (meclis), saltanatıdır. Başkenti, Hobyo'dur. Yusuf Ali Kenadid'İn oğlu olan Ali-Youssuf Kenadid yönetimi sırasında, 1 Ekim 1925'te, İtalyan komutanlar, De Vecchi ve Corpo Zaptié ile orduları, saltanatı tamamen ortadan kaldırmıştır ve Hobyo Sultanlığı, İtalyan Somalisi'nin bir parçası olmuştur. Daha sonra, Britanya Somalisi kontrolüne geçmiş, ardından İtalyan Doğu Afrikası egemenliğine girmiştir. Günümüzde, Hobyo Şehri Somali Cumhuriyeti'nin büyük şehirlerinden birisidir.

1924 - 1925 yıllarında, Hobyo Sultanlığı'nın İtalyan yönetimine girdikten sonra, Kraliyet Ailesi'nden olmayan bir kişi olan Omar Samatar, Kasım 1925'te İtalya Krallığı'na karşı bir ayaklanma başlatmıştır. 9 Kasım'da, İtalya'ya ait olan El-Bur Şehri'ni almıştır. Ancak, buna rağmen, Ocak 1926'da bu ayaklanma başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu başarısızlıktan yaklaşık 1 yıl sonra, Şubat 1927'de Hobyo Sultanlığı, İtalyan Doğu Afrikası'nın bir parçası hâline gelmiştir.

## Kaynakça