# Ceza hukuku

**Ceza hukuku**, suç ve ceza kavramlarını inceleyen kamu hukuku bölümüdür. Kişinin kendisi de dâhil olmak üzere mülküne, sağlığına, güvenliğine ve refahına yönelik tehdit edici, zararlı veya başka bir şekilde tehlikeye atıcı olarak algılanan davranışları düzenler. Ceza hukukunun çoğu kanunla belirlenir ve bu kanunlar, yasama organı tarafından çıkarılır. Ceza hukuku, bu tür yasaları ihlal eden kişilerin cezalandırılmasını ve rehabilitasyonunu içerir.

## Tarihi

İlk uygarlıklar, medeni hukuk ile ceza hukuku arasında ayrım yapmadılar. İlk yazılı hukuk kuralları Sümerler tarafından tasarlandı. MÖ 2100 ile MÖ 2050 yılları arasında, Ur'un Neo-Sümer kralı Ur-Nammu, metni keşfedilen Ur-Nammu Kanunlarını çıkardı, ancak Lagaşlı Urukagina'nın (MÖ 2380-2360) daha eski bir kanununun da var olduğu bilinmektedir. Bir diğer önemli erken dönem kanunu da Babil hukukunun çekirdeğini oluşturan Hammurabi Kanunlarıdır. Antik Yunan'ın erken dönem ceza kanunlarından sadece Solon ve Drakon'unkiler, parçalar halinde günümüze ulaştı.

Londra'daki Old Bailey (1808'de), 1674 ile 1834 yılları arasında ölüm cezası davaları da dahil olmak üzere 100.000'den fazla ceza davasına ev sahipliği yaptı.
Roma hukukunda, Gaius'un *Oniki Levha Üzerine Yorumları* adlı eseri de hırsızlık (furtum) suçunu bir haksız fiil olarak ele alarak medeni ve cezai yönleri birbirine karıştırıyordu. Saldırı ve şiddet içeren soygun, mülke izinsiz girmeye benzetiliyordu. Bu tür yasaların ihlali, parasal tazminat veya zararların ödenmesiyle ortadan kaldırılan bir hukuk yükümlülüğü veya *vinculum juris* yarattı. Roma İmparatorluğu'nun ceza hukuku, Digest'in 47. ve 48. kitaplarında toplanmaktadır. Roma hukukunun 12. yüzyılda yeniden canlanmasından sonra, altıncı yüzyıl Roma sınıflandırmaları ve içtihatları, o zamandan günümüze kadar Avrupa hukukunda ceza hukuku ve medeni hukuk arasındaki ayrımın temellerini oluşturdu.

Suçlar ve medeni konular arasındaki modern ayrımın ilk işaretleri, Normanların İngiltere'yi işgali sırasında ortaya çıktı. Avrupa'ya özgü ceza kavramı, en azından İspanyol Geç Skolastiğinde, yalnızca suçlu bir zihin için verilen Tanrı'nın cezası (poena aeterna) teolojik kavramının önce kilise hukukuna ve nihayetinde seküler ceza hukukuna aktarılmasıyla ortaya çıktı.

## Amacı

Ceza hukuku, kurallarına uyulmaması durumunda ortaya çıkan benzersiz derecede ciddi, potansiyel sonuçlar veya yaptırımlarla ayırt edilmektedir. Bazı ülkelerde en ciddi suçlar için ölüm cezası uygulanabilir. Kırbaçlama veya sopa atma gibi fiziksel veya bedensel cezalar uygulanabilir, ancak bu cezalar dünyanın pek çok yerinde yasaktır. Bireyler, yargı yetkisine bağlı olarak çeşitli koşullarda hapishanede veya cezaevinde tutulabilir. Hapsedilme süresi bir günden ömür boyu hapse kadar değişebilir. Ev hapsi de dâhil olmak üzere hükûmetin gözetimi uygulanabilir ve hükümlülerin şartlı tahliye veya denetimli serbestlik rejiminin bir parçası olarak belirli kurallara uymaları gerekebilir. Para cezaları da uygulanabilir, bir suçtan hüküm giymiş bir kişinin parasına veya malına el konulabilir.

Ceza hukukunun cezalar yoluyla uygulanması için beş amaç yaygın olarak kabul görmektedir: intikam, caydırıcılık, aciz bırakma, rehabilitasyon ve eski hale getirme. Yargı mercileri her birine verilecek değer konusunda farklılık göstermektedir.

## Yargı bölgeleri

Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin merkez binasının dış görünümü
Uluslararası kamu hukuku, tüm toplumları ve bölgeleri etkileyecek kadar ağır ve korkunç olan suç teşkil eden davranışlarla kapsamlı ve giderek artan bir şekilde ilgilenmektedir. Modern uluslararası ceza hukukunun biçimlendirici kaynağı, İkinci Dünya Savaşı'nın ardından Nazizm liderlerinin Avrupa'daki soykırım ve zulümlerdeki rolleri nedeniyle yargılandıkları Nürnberg duruşmalarıdır. Bu yargılamalar, bir hükûmet adına hareket eden bireylerin egemen dokunulmazlık avantajı olmaksızın uluslararası hukuk ihlalleri nedeniyle yargılanabildiği bireyler için cezai suçun başlangıcını oluşturdu. 1998 yılında Roma Statüsü ile bir Uluslararası Ceza Mahkemesi kuruldu.

## Ayrıca bakınız

* Uluslararası ceza hukuku
* Ceza usül hukuku
* Ceza soruşturması
* Ceza muhakemesi
* Ceza adaleti
* İnfaz hukuku
* Adli bilimler
* Kriminoloji

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Ceza hukuku ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.