Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# AK-630

| AK-630 |
| --- |
| *Hiddensee* gemisine ait bir AK-630M topu

---

 |
| Çeşidi | CIWS |
| Uyruğu |  Sovyetler Birliği |
| Hizmet geçmişi |
| Hizmet | 1976-günümüze |
| Kullanıcılar | *Kullanıcılar* |
| Üretim tarihi |
| Tasarımcı | TsKIB SOO KBP Tula |
| Tasarlandığı tarih | 1963-1973 |
| Üretici | Tulamaşzavod |
| Üretildiği tarih | 1972-günümüze |
| Üretim adedi | 1000+ |
| Çeşitleri | *Modelleri* |
| Özellikler |
| Ağırlık | 42.265 kg |
| Uzunluk | 1.629 m |
| Yükseklik | 1.240 mm |
| Bomba | 30×165mm AO-18 |
| Kalibre | 30 mm |
| Namlu | 1.460 mm |
| Etki | 880-900 m/s |
| Yükseklik | 1.240 mm |
| Atış hızı | 4,000-5,000 m/dak |
| Etkili menzil | 4.000-5.000 m |
| Besleme sistemi | 2.000-4.000 top kayış |
| Nişangah | Radar veya TV optik |
| Dolum | HE, HEAT |
| Dolum ağırlığı | 27,4-43,5 kg |
| Ana silahı | 1-2 GŞ-6-30 |
| Diğer silahları | 4 9A4172 füze |
| Yükselim zamanı | +88° ila -12° |

**AK-630** (Rusça: АК-630), Sovyet yapımı bir CIWS sistemidir. Sistem, 1960'larda TsKIB SOO ve KBP Tula tarafından tasarlanmış olup Tulamaşzavod tarafından üretilmektedir. "630" tanımı, silahın altı top namlusunu ve bunların 30 mm kalibresini ifade etmektedir.

Sistem, kapalı bir otomatik kuleye monte edilir ve MR-123 radarı ve televizyon algılama ve izleme ile yönetilir. Silahın birincil amacı, uçak ve helikopterlere karşı savunmadır. Gemisavar füzelerine ve diğer hassas güdümlü silahlara karşı etkinlik, radar ve nişan alma sisteminin sınırlamaları ve kısa namlulu topun dağılması nedeniyle sınırlıdır.

AK-630 gemilere ve diğer küçük gemilere, kıyı hedeflerine ve yüzen mayınlara karşı da kullanılabilir. Sistem çalışır durumdayken hızla benimsendi ve daha büyük gemilerde sekiz adede kadar birim bulunan her yeni Sovyet savaş gemisine kurularak toplamda yüzlerce üretildi.

## Modelleri

* **AK-630**: Standart model.
* **AK-630M**: Geliştirilmiş ve modernize edilmiş model.
* **AK-306**: AK-630M'in hafif gemiler için geliştirilmiş modeli.
* **AK-630M1-2**: AK-630 sistemi, birincisinin üzerine monte edilmiş ikinci bir silah içeren prototipi.
* **AK-630M2**: AK-630M1-2'nin modernize edilmiş modeli.
* **H/PJ-13**: AK-630M'in Çin tarafından geliştirilmiş modeli.

## Kullanıcılar

AK-630 kullanan ülkeler

* Bulgaristan
* Cezayir
* Çin
* Endonezya
* Hırvatistan
* Hindistan
* Kamerun
* Küba
* Mısır
* Kazakistan
* Kenya
* Kuzey Kore
* Myanmar
* Pakistan
* Polonya
* Romanya
* Rusya
* Slovenya
* Ukrayna
* Vietnam
* Yemen
* Yunanistan

Eski kullanıcılar
* Almanya
* Doğu Almanya
* Sovyetler Birliği

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta AK-630 ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* AK-630M – Tulamashzavod website
* 30×165mm 20 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. – Russian Ammunition Page
# Goalkeeper CIWS

| Goalkeeper CIWS |
| --- |
| Goalkeeper CIWS

---

 |
| Çeşidi | CIWS |
| Uyruğu |  Hollanda |
| Hizmet geçmişi |
| Hizmet | 1980-günümüze |
| Kullanıcılar | *Kullanıcılar* |
| Üretim tarihi |
| Tasarımcı | Signaal |
| Tasarlandığı tarih | 1975 |
| Üretici | Thales Naval Netherlands |
| Üretildiği tarih | 1979-günümüz |
| Özellikler |
| Ağırlık | 6.372 - 9.902 kg |
| Yükseklik | 6,2 m |
| Bomba | 30×173mm TP, HEI, MPDS veya FMPDS |
| Kalibre | 30 mm |
| Namlu | 7 |
| Yükseklik | 6,2 m |
| Atış sayısı | 70 mermi/dak |
| Atış hızı | 1.109 m/s |
| Etkili menzil | 350-2.000 m |
| Ana silahı | 1 x GAU-8/A Avenger 30 mm |

**Goalkeeper**, Hollanda yapımı bir CIWS'tır. Gemilerin kısa menzilli savunması için otonom ve tamamen otomatik bir silah sistemi olarak geliştirilmiştir.

## Kullanıcılar

Goalkeeper kullanıcıları
* Belçika
* Hollanda
* Güney Kore
* Katar
* Peru
* Portekiz
* Şili

Eski kullanıcılar
* Birleşik Krallık

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Goalkeeper CIWS ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* ThalesGroup .pdf
* Naval weapons.com article on the Goalkeeper CIWS.19 Haziran 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Kashtan CIWS

| Kortik / Kashtan |
| --- |
| -------- |
| Çeşidi | CIWS |
| Uyruğu | Sovyetler Birliği, Rusya |
| Hizmet geçmişi |
| Hizmet | 1989–günümüz |
| Kullanıcılar | Deniz *Kullanıcılar* |
| Üretim tarihi |
| Tasarımcı | Tasarımcı: KBP (Arkady Shipunov) Ateş kontrol sistemi: RATEP |
| Tasarlandığı tarih | Geç 1970'ler–? |
| Üretici | Tulamashzavod, RATEP |
| Üretildiği tarih | 1989–günümüz |
| Çeşitleri | Kortik-M / Kashtan-M |
| Özellikler |
| Ağırlık | 15.500 kg (34.200 lb) (Kashtan) 12.500 kg (27.600 lb) (Kashtan-M) |
| Yükseklik | 3.500 m (11.500 ft) (Kashtan) 6.000 m (20.000 ft) (Kashtan-M) |
| Bomba | HEI-Frag, Frag-T, APDS-T |
| Bomba ağırlığı | 039 kg (86 lb) (HEIF, FT) 030 kg (66 lb) (APDS-T) |
| Kalibre | 30×165mm AO-18 |
| Namlu | 2 × 6 (top); 2 × 4 fırlatma tüpleri |
| Etki | Gazla çalışan yeniden yükleme Döner top |
| Yükseklik | 3.500 m (11.500 ft) (Kashtan) 6.000 m (20.000 ft) (Kashtan-M) |
| Atış sayısı | Kashtan: 9,000 rounds/min (guns) Kashtan-M: 1–2 (salvo) missiles per 3–4 sec 10,000 rounds/min (guns) |
| Atış hızı | 860 m/s (2.800 ft/s) (HEIF, FT) Kashtan-M: 960 m/s (3.100 ft/s) (HEIF, FT) 1.100 m/s (3.600 ft/s) (APDS-T) |
| Etkili menzil | **Füzelerle:** Kashtan: 1.500-8.000 m (4.900-26.200 ft) Kashtan-M: 1.500-10.000 m (4.900-32.800 ft) **Toplarla:** Kashtan: (range, altitude) 500-4.000 m (1.600-13.100 ft), 3.000 m (9.800 ft) Kashtan-M: 300-5.000 m (980-16.400 ft) |
| Besleme sistemi | Bağlantısız, sarmal; 1000 rounds |
| Nişangah | Radar / TV-optik: 2–3**/**1 m (6.6–9.8**/**3.3 ft) kesinlik, aynı anda 6 hedefi izler |
| Savaş başlığı | Sürekli çubuk savaş başlığı w/ Parça Tesiri layer |
| Ana silahı | 8 × 9M311K + 32 füzeler Kashtan-M: 8 × 9M311-1E + 24 missiles |
| Diğer silahları | 2 × AO-18K otomatik top Kashtan-M: 2 × AO-18KD otomatik top |
| Azami hız | 910 m/s (3.000 ft/s) |

**Kortik** (Rusça: Кортик, Türkçe: Kılıç) CIWS türünde Rus Donanması tarafından konuşlandırılan modern bir deniz hava savunma silah-füze sistemidir. İhracat versiyonu **Kashtan** (Rusça: Каштан, Türkçe: Kestane) olarak bilinir ve NATO adı **CADS-N-1 Kashtan**'dır.

## Kullanıcılar

 Kırmızılar önceki kullanıcılar, Maviler şu anki kullanıcılar
### Günümüzdeki kullanıcılar

* Rusya
* Çin
* Cezayir
* Hindistan
* Vietnam

### Eski kullanıcılar

* Sovyetler Birliği

## Notlar

## Kaynakça
# Phalanx CIWS

| Phalanx CIWS |
| --- |
| USS *Monterey* gemisine ait bir Phalanx CIWS sistemi

---

 |
| Çeşidi | CIWS |
| Uyruğu |  ABD |
| Hizmet geçmişi |
| Hizmet | 1980-günümüz |
| Kullanıcılar | *Kullanıcılar* |
| Kullanıldığı savaşlar | Körfez Savaşı |
| Üretim tarihi |
| Tasarımcı | General Dynamics |
| Üretici | Raytheon |
| Üretildiği tarih | 1978-günümüze |
| Özellikler |
| Ağırlık | 5,700-6,200 kg |
| Namlu uzunluğu | 1,500 mm (L76 silah namlusu) 2,000 mm (L99 silah namlusu) |
| Yükseklik | 4.7 m |
| Bomba | 20×102 mm |
| Kalibre | 20 mm |
| Namlu | 6 |
| Yükseklik | 4.7 m |
| Atış hızı | 3,000-4,500 mermi/dak |
| Azami menzil | 3500 m |
| Ana silahı | 1×20 mm M61 Vulcan |
| Kılavuz sistemi | Ku-band radar ve FLIR |

**Phalanx CIWS**, ABD yapımı bir CIWS'tır. Silah, General Dynamics tarafından (günümüzde Raytheon) gemisavar füzelerine karşı geliştirilmiştir. Döner tabana monte edilmiş bir 20 mm'lik radar güdümlü Vulcan makineli topuna sahip olan Phalanx, dünya çapında çok sayıda deniz kuvvetleri tarafından kullanılmaktadır.

## Kullanıcılar

Phalanx CIWS kullanıcıları

* ABD
* Avustralya
* Bahreyn
* Birleşik Krallık
* Güney Kore
* Hindistan
* İsrail
* Japonya
* Kanada
* Meksika
* Mısır
* Pakistan
* Polonya
* Portekiz
* Suudi Arabistan
* Tayland
* Tayvan
* Türkiye
* Yeni Zelanda
* Yunanistan

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Phalanx CIWS ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* GlobalSecurity.org fact file15 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Raytheon Company Phalanx CIWS product page
# Kirov sınıfı kruvazör

**Kirov sınıfı kruvazör**, Sovyet sınıfı nükleer gemi.

Nükleer saldırı kruvazörüdür. Savunma yapabilecek donanıma, dev radarlara ve aşırı güçlü nükleer füzelere sahiptir. 1992 yılına kadar “Kalinin” olarak adlandırıldı. 17 Mayıs 1983’te Baltık Tersanesi’nde inşasına başlanmıştır. 25 Nisan 1986’da denize indirildi ve 30 Aralık 1988’de Sovyet Donanması’nda görevlendirildi. 22 Nisan 1992’de “Amiral Nakhimov” olarak yeniden adlandırıldı.
# HQ-7

Çin Tip 051B Luhai sınıfı güdümlü füze muhrip Shenzhen'de bir Çin HQ-7 sekiz üniteli SAM fırlatıcısı ve Tip 79A çift namlulu 100 mm taret.**HQ-7**, Fransız Crotale NAVAL sistemini tersine mühendislik yoluyla koplayarak HQ-7 sistemini geliştiren Çin'in nokta savunması konseptine göre tasarlanan bu sistemini geliştiren alçaktan gelen hedeflere karşı etkinliğinin sınırlı olduğunu kabul ediyor. Sekizli bataryalar halinde konuşlandırılan bu füze, hedefine E/F band Type 360S radarı ile kitleniyor. Elektronik karıştırmanın şiddetli olduğu ortamlarda elektro-optik sensörle yönlendirilebilen HQ-7, kara versiyonunda olduğu gibi aynı anda 30 hedefi izleyip, 12'sine kitlenebiliyor. Azami 4-5 g'lik manevra yetenği olan sistem, Çin Donanaması'ndaki Luhu ve Luhai sınıfı destroyerler ile Jiangwei-II ve Type 054 Ma'anshan sınıfı fırkateynlerden kullanılıyor. Çin' HQ-7 nin yerine alcak dikine fırlatma kabiliyetli yeni bir sistem arayışında olduğu da biliniyor

## Teknik veriler

* **Üretici Firma(lar):** CPMIEC
* **Üretici Ülke(ler):**  Çin
* **Tipi:** Kısa Menzilli Hava Savunma Sistemi
* **Güdüm Sistemi:** Satıhtan Radar Güdümlü
* **Harp Başlığı:** 15 kg'lık parça tesirli HE
* **Azami Etkili Menzili:** 12 km
* **Azami Etkili İrtifası:** 5 bin 500
* **Sürati:** 2.2+ mach
* **İtki Tipi:** Katı Yakıtlı Roket Motoru
* **Boyutları:** 3 m uzunluk
* **Çapı:**200 mm
* **Ağırlığ:** 84,5 kg

## Versiyonlar

* **FM-80**:**HQ-7** kara versiyonu
* **FM 90**:**HQ-7** geliştirlmiş versiyonu
# RIM-116 Rolling Airframe Missile

**RIM-116 RAM** (*Rolling Airframe Missile*), gemilerin kendilerini korumaları için geliştirilmiş bir hava savunma sistemidir.

RAM-Starter auf dem Schnellboot *Ozelot*
RIM-116 RAM abgefeuert von der USS Bataan (LHD-5)
RAM-Starter der Fregatte *Mecklenburg-Vorpommern*
Sistem **Pasif telsiz frekransı** /Kızılötesi *(RF/IR)* çift Modu bulunan 5 inçlik süpersonik ve yüksek manevra kabiliyetine sahip güdümlü mermi ve maksimum 21 güdümlü mermi tutabilen bir fırlatıcıdan oluşur. **RAM** sistemi, özellikle gemilere yönelik füzelere karşı dizayn edilmiş olup çapraz tehdit ve yüksek yoğunluktaki akınlara başa çıkabilecek kapasitedeki yegane gemilere karşı kullanılan güdümlü mermi savunma sistemidir.

## RAM Sistemi

1970'li yılların ortalarında Amerikan donanma gemilerinin alçaktan uçan seyir füzelerine karşı savunmalarında yetersiz kalındığı görülmüş, benzeri bir arayış içinde olan Almanya ile birlikte RAM Programına başlamıştır.

1989 yılından beri üretilmekte olan RAM sistemi şu an birçok ülkenin donanmalarında kullanılmaktadır. Başarısı ve sahip olduğu kabiliyetleri birçok test ve atışlarla kanıtlanan RAM sistemi, 1993-1996 yılları arasında gerçekleştiren 56 kullanımından 55 hedef vuruş ile %98'lik bir başarı oranı elde etmiştir.

*RAM* sisteminde tüm işlemler tam olarak ve yüksek hızda performans gösterir: gemi sensörleri (radar EW) hedef bilgisini belirler ve bunlar sılahlara ve atış kontrol bilgisayarına iletir. Bilgisayar muharebe kapasitesini belirler ve silah görev dağılımını gerçekleştirir. Tüm hedef bilgileri daha sonra lançere iletilir, füzeler hazırlanır ve fırlatılır.

Hedef, güdümlü mermi tarafından at ve unut prensibi ile vurulur. Atılmış olan güdümlü mermi iki modlu *(RF/IR)* ile hedefe yaklaşma yapar. Geliştirilmiş kızılötesi homing sistemi ile *RAM* güdümlü mermisi ve lançeri *RAM* sistemi savaş etkinliğini arttırır. Bu *Infrared Mode Upgrade* *(IRMU)* sistemi, aktif radar homing başlığı olmadan da sistemin etkin olmasını sağlar. Bu durumda RAM güdümlü mermisi hedefin kızılötesi seviyesine göre taarruzunu geliştirir.

## Teknik veriler

* **Üretici Firma(lar):** Raytheon/ RAM Systems Almanya
* **Üretici Ülke(ler):** ABD/Almanya
* **Tipi:** Kısa Menzilli Hava Savunma Sistemi
* **Güdüm Sistemi:** Pasif Radar ve IR Güdümlü
* **Harp Başlığı:** 11.3 kg'lık parça tesirli HE
* **Azami Etkili Menzili:** 9 km
* **Azami Etkili İrtifası:** 22,000 m
* **Sürati:** 3 mach
* **İtki Tipi:** Katı Yakıtlı Roket Motoru
* **Uzunluk:** 2,79 m
* **Çap:** 127 mm
* **Ağırlık:** 70 kg

## Kaynakça

Savunma ve havacılık sayı 4/96 sy.79

## Dış bağlantılar
# Sea Sparrow

**RIM-7**, NATO Donanmasının standart Gemi Konuşlu Kısa Menzilli Hava Savunma Füzesi'dir

## Genel bilgiler

Paktın standart gemi konuşlu nokta savunma füzesi olan Sea Sparrow konsorsiyum tarafından geliştirilmiştir. Havadan havaya AIM-7 Sparrow füzesinin deniz platformlarına uyarlanmış versiyonu olan bu füzenin bütün versiyonları, Nato Sea Sparrow

MK 29 rampası
MK 41 VLS(Vertical Launcher System/Dikine Fırlatma Sistemi)
atışkontrol sistemini kullanır. RIM-7M ve RIM-7P tanımlı yaygın iki versiyonu bulunan füzeye, P modelinde programlanabilir bir bilgisayar ve veriyolu eklenmiş

## Atış rampaları

Füze, farklı gemiler üzerinde MK 29 Mod 1 sekizli rampasında ya da MK 41 VLS´den (Vertical Launcher System/Dikine Fırlatma Sistemi) ateşlenir. Genel olarak MK 29'u kullanan birçok ülkenin aksine ABD, Aegis muharebe sistemi ile donatılmış gemilerinde dikine fırlatma kabiliyetli MK 41'i terchi etmektedir.

## Türk Donanması'nda Sea Sparrow

Sea Sparrow, Türk Deniz Kuvvetleri'nin Yavuz sınıfı firkateynlerinde kullanılmaktadır

## Teknik veriller

### RIM-7 Sea Sparrow

* **Üretici Firma(lar):Raytheon **Üretici Ülke(ler):**  ABD
* **Tipi:** Kısa Menzilli Hava Savunma Füzesi
* **Güdüm Sistemi:** Yarı Aktif Radar Güdümlü
* **Harp Başlığı:** 35 kg Parça Tesirli Yüksek Infilakli
* **Azami Etkili Menzili:** 17 km-22 km
* **Azami Etkili İrtifası:** 50000 feet 15,5 km
* **Sürati:** 2+ mach
* **İtki Tipi:** Katı Yakıtlı Roket Motoru
* **Uzunluğu:** 3,65 m
* **Çapı:** 180 mm
* **Ağırlık:** 232 kg

## Ayrıca bakınız

### Videolar

*  Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*
# Top

Cakarta, Endonezya'daki küçük bir çocuk, eskimiş bir futbol topunu tutarken.
**Top**, çeşitli oyunlarda kullanılan küre ya da yumurta biçimli spor aracı. Futbolda "meşin yuvarlak" olarak da anılır. Basketbol, voleybol, tenis, golf, futbol, beyzbol ve masa tenisi gibi birçok sporda kullanılır.

## Galeri

* Futbol
* Basketbol
* Voleybol
* Amerikan futbolu
* Bilardo
* Tenis
* Beyzbol
* Bovling
* Bandy
# Mizenformasyon

**Mizenformasyon** veya **yanlış bilgi**, hatalı veya yanıltıcı bilgidir. Mizenformasyon belirli bir kötü niyet olmadan da ortaya çıkabilirken, *dezenformasyon* kasıtlı olarak aldatıcı niteliktedir ve bilinçli şekilde yayılır. Mizenformasyon genellikle istemeden yayılır; çoğunlukla bilgi eksikliği, bir hata ya da basit bir yanlış anlama sonucunda ortaya çıkar. Bu yönüyle dezenformasyondan ayrılır. Mizenformasyon; hatalı, eksik, yanıltıcı veya yanlış bilgilerin yanı sıra seçilmiş bilgiler ya da yarım doğrular da içerebilir. Facebook, Instagram ve X gibi sosyal medya platformları, bilginin -mizenformasyon dâhil- diğer iletişim araçlarına kıyasla çok daha hızlı biçimde paylaşılmasına ve yayılmasına imkân verecek şekilde tasarlanmıştır.

## Kaynakça
# Cımbızlama safsatası

**Cımbızlama safsatası**, **bastırılmış kanıt** veya cherry picking, belirli bir görüşü onaylayan durum veya verilerin kullanılmasını, ancak konu ile ilişkili ama bu görüşle çelişki içinde olabilecek önemli miktarda durum veya verinin görmezden gelinmesini tanımlayan safsata. Cımbızlama, kasıtlı veya kasıtsız olarak gerçekleştirilebilir. Safsata, kamuoyu tartışmalarında yer alan önemli bir problem olarak tanımlanmıştır.

İngilizceden Türkçeye geçmiş *cherry picking* terimi Türkçe kiraz toplamak anlamına gelmektedir. Meyve toplayan kişinin sadece en olgun ve sağlıklı duran meyveleri toplaması nedeniyle, sadece seçilmiş meyveleri gören bir gözlemcinin çoğu veya tüm meyve ağaçlarının kendisine seçilerek verilmiş meyveler gibi iyi durumda meyveler ürettiğini düşünecek olması sonucunda bu bağlantı ve isimlendirme oluşmuştur. Bu durumda toplanmış kirazlar temsili örnek yerine elverişlilik örneği oluşturur.

Cherry picking pek çok mantık safsatasında yer alır. Örneğin Anektod temelli kanıtlar safsatası, bireyin büyük miktarda veriyi görmezden gelerek kendisinin bildiği/deneyimlediği verilere önem vermesini tanımlar. Yanlış ikilem, ikiden fazla seçenek varken seçeneklerin sadece iki taneymiş gibi gösterildiği önermelerdir. *Internet Encyclopedia of Philosophy*, bastırılmış kanıtı doğrulama yanlılığın da üyesi olduğu bir seçici dikkat safsatası olarak ele alır.

## Kaynakça
# Bilişsel eğilim

**Bilişsel eğilim** veya **bilişsel önyargı**, diğer insanlar ve durumlar hakkında mantıksız olabilecek çıkarım sapmaları için kullanılan bir kalıptır. Bireyler ellerindeki mevcut girdiler neticesinde kendi nesnel sosyal gerçekliklerini yaratırlar. Öznel girdi yerine, bir bireyin kendi yarattığı sosyal gerçeklik inşası sosyal dünyadaki davranışlarını da dikte edebilir. Böylece, bilişsel eğilimler bazen algısal bozulma, yanlış yargı, mantıksız yorumlama ya da geniş anlamıyla mantıksızlığa (irrasyonalite) yol açabilir.

Bazı bilişsel eğilimlerin uyarlanabilirliği olasıdır. Bilişsel eğilimler belirli bir bağlam içerisinde daha etkili eylemlere yol açabilir. Dahası, bilişsel eğilimler zamanın doğruluktan daha önemli olduğu durumlarda karar mekanizmasını hızlandırır. Sezgiler bu duruma örnek gösterilebilir.

## Örnekler

* Amigo kız etkisi
* Beklenti etkisi
* Devekuşu etkisi
* Kapı eşiği etkisi
* Monte Carlo yanılgısı
* Peltzman etkisi

## Ayrıca bakınız

* Önyargı
# İnkârcılık

2017'de Washington, DC'de düzenlenen İklim Yürüyüşü'ndeki pankart: "İnkâr edilen gerçekler hâlâ birer gerçek."
**İnkârcılık**, bir kişinin psikolojik olarak rahatsız edici bulduğu bir gerçeğe inanmaktan kaçınmanın bir yolu olarak gerçeği yadsıması davranışıdır. Deneysel olarak doğrulanabilir bir gerçek reddedildiğinde, bir deneyim veya olayın geçerliliğini reddeden, özünde mantıksız bir eylemdir.

## Ayrıca bakınız

* Tarihsel inkarcılık
* HIV/AIDS inkarcılığı
* Holokost inkârı

## Kaynakça

## Ek okuma

### Makale

* Holtcamp, W. (2012). "Flavors of uncertainty: The difference between denial and debate". *Environmental Health Perspectives*. **120** (8): a314-a319. doi:10.1289/ehp.120-a314. PMC 3440096 . PMID 22854265.
* Kahn-Harris, Keith (3 Ağustos 2018). "Denialism: what drives people to reject the truth". *The Guardian*.
* Oreskes, Naomi, "History Matters to Science: It helps to explain how cynical actors undermine the truth", *Scientific American*, vol. 323, no. 6 (December 2020), p. 81. "In our 2010 book, *Merchants of Doubt*, Erik M. Conway and I showed how the same arguments [as those used to cast doubt on the link between tobacco use and lung cancer] were used to delay action on acid rain, the ozone hole and climate change – and this year [2020] we saw the spurious "freedom" argument being used to disparage mask wearing [during the COVID-19 pandemic]."
* Rees, M. (2013). "Denial of catastrophic risks". *Science*. **339** (6124): 1123. doi:10.1126/science.1236756. PMID 23471373.
* Rosenau, J. (2012). "Science denial: A guide for scientists". *Trends in Microbiology*. **20** (12): 567-569. doi:10.1016/j.tim.2012.10.002. PMID 23164600.
* Scudellari, M. (March 2010). "State of denial". *Nat. Med*. **16** (3): 248. doi:10.1038/nm0310-248a. PMID 20208495.
* Sharot, T.; Korn, C.W.; Dolan, R.J. (2011). "How unrealistic optimism is maintained in the face of reality". *Nature Neuroscience*. **14** (11): 1475-1479. doi:10.1038/nn.2949. PMC 3204264 . PMID 21983684.

### Kitap

* Gorman, Sara E.; Gorman, Jack M. (2016). *Denying to the Grave: Why We Ignore the Facts That Will Save Us*. Oxford University Press. ISBN 978-0199396603.
* McIntyre, Lee (2019). *The Scientific Attitude: Defending Science from Denial, Fraud and Pseudoscience*. Cambridge, MA: MIT Press. ss. 149-166. ISBN 978-0262538930.
* Norgaard, Kari Marie (2011). *Living In Denial: Climate Change, Emotions, and Everyday Life*. MIT Press. ISBN 978-0262515856.
* Specter, Michael (2009). *Denialism: How Irrational Thinking Hinders Scientific Progress, Harms the Planet, and Threatens Our Lives*. Penguin. ISBN 978-1594202308.
# Sürçülisan

**Sürçülisan** (*sü'rçülisan*; [Türkçe] *sürç* + [Arapça] *lisân*), dil sürçmesi.

## Seyirlik oyunlarda *sürçülisan*

Karagöz oyununda meddahın yanlışlıkla seyircileri incitecek laf söylemesi olarak seyirlik oyunlarda kullanılan bir terimdir. Sürçülisanda bulunan Karagözcü ya da meddah, oyunu izleyen kişilerde doğabilecek herhangi olumsuz bir çağrışımı önlemek amacıyla gösterinin sonunda "Her ne kadar sürçülisan ettikse affola!" şeklinde bir cümle söylemektedir. Karagözcülerden biri olan Kasımpaşalı Hafız, III. Selim'in karşısında karagöz oynatırken sürçülisanda bulunduğundan ötürü oyunu yarıda bırakarak mesleği bırakmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Gaf

## Kaynakça

Vikisözlük'te sürçülisan ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
# Factoid

Örneğin Çin Seddi'nin aydan çıplak gözle görülebileceği yaygın inanışı bir factoiddir.
**Factoid**, İngilizcede gerçek, olay ya da hakikat gibi anlamlar taşıyan fact kelimesinden türetilerek, yanlış olmasına rağmen genel anlamda kabul gören şeyleri tanımlamak için kullanılan bir kavramdır.

Kavram ilk kez 1973 yılında Norman Mailer tarafından kullanmıştır. Şehir efsaneleri genellikle factoidler üzerine inşa edilirler.

## Dipnotlar

## Kaynakça
# Aldatıcı mesaj

**Aldatıcı mesaj** ya da **aldatmaca (hoax)**, kitleleri etkilemek veya markaları karalamak için oluşturulan yalan habere (asparagas) dayanan içerik.

Daha geniş tanımıyla, çok çeşitli sosyal kimliklere ve mümkün olan en yüksek sosyal iddialara sahip en fazla sayıda insan tarafından, kurbanlarını desteklemek için mümkün olan en yüksek sosyal parayı ortaya koymaya ikna etmek için refleks olarak, düşüncesizce kabul etmeye davet etmek için biçimlendirilmiş, yaygın olarak ilan edilmiş bir yalandır.

Aldatıcı mesaja örnekler: Fransa seçim kampanyasının aldatmaca girişimlerinden biri, cumhurbaşkanı adayı Emmanuel Macron'un Suudi Arabistan tarafından finanse edildiğini iddia eden sahte bir makaleyle Belçika gazetesi Le Soir'in sofistike bir kopyasının oluşturulmasıydı. Başka bir örnek, adayın Bahamalar'da bir offshore banka hesabı açtığını iddia eden belgelerin çevrimiçi dolaşımıydı. Ve son olarak, bu yanlış bilgiler birbirine bağlı birey ağlarının aynı anda adayın kişisel hayatı hakkında söylentiler yaymak için aynı hashtag ve mesajlarla Twitter'a yayıldı.

Aldatıcı mesaj ile ilgili bir diğer problem birçok kaynakta (web siteleri, forumlar, sosyal medya ve sohbet odaları) aynı anda yayılabilmesi. Bu birleşimler bazen gerçek sorunu bulmayı zorlaştırır. Aldatıcı mesaj ile baş etmenin yolu ilginin kendisini anlamaktan geçer. Sonrasında yasal sürçlerle mantıklı bir karar varmak gereklidir. Fakat bazen gerçekler, sorun ile ilgilenen politik kişilikler yüzünden, oldukça bulanıklaşabilir.

## Kaynakça