# Adana Vilayeti

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **آطنه ولایتی‎ *Adana Vilâyeti |
| Osmanlı İmparatorluğu Vilayeti
 |
|

|  |
| --- |
| **1869–1922** |

 |
| Adana Vilayeti harita üzerinde |
| **Merkez** | Adana
 |
| **Tarih** |  |
|  - 1869
 | 1869 1869
 |
|  - 1922
 | 1922 1922
 |
| **Nüfus** |
|  - Müslüman, 1914
 | 341.903
 |
|  - Yunan, 1914
 | 8.974
 |
|  - Ermeni, 1914
 | 52.650
 |
| **Bugün parçası** |  Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Halep Vilayeti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Türkiye
 |  |

 |

 |

 |

**Adana Vilayeti,** Osmanlı Devleti vilayetidir. 1869 yılında kurulmuştur.

## Tarihi

1869 yılında Adana, Halep Vilayetinden ayrılarak müstakil bir vilayet olmuştur. 1871 yılında vilayet içinde Adana Belediyesi kurulmuştur. I. Dünya Savaşından sonra vilayet ahalisi Adana Vilayeti Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'ni kurmuşlardır. Türkiye Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla Adana Vilayeti yerini Adana, İçel, Mersin, Kozan ve Cebel-i Bereket illerine bırakmıştır.

## Sancakları

|  |
| --- |
| *1869-1877 arası vilayetin sancakları* |
| Adana Sancağı, Payas Sancağı, Kozan Sancağı, İçil Sancağı
 |
| *1877-1888 arası vilayetin sancakları* |
| Adana Sancağı, Cebel-i Bereket Sancağı, Kozan Sancağı, İçil Sancağı
 |
| *1888-1922 arası vilayetin sancakları* |
| Adana Sancağı, Cebel-i Bereket Sancağı, Kozan Sancağı, Mersin Sancağı, İçil Sancağı
 |

* Adana Sancağı, Adana Vilayeti'ne bağlı merkez sancak. Sancağa bağlı kazalar Karaisalı ve Hamidiye (Ceyhan) kazalarıdır.
* Mersin Sancağı, Adana Vilayeti'ne bağlı sancak. Sancağa bağlı kazalar Mersin ve Tarsus kazalarıdır. 1888 yılında vilayete bağlı bir sancak olmuştur.
* Cebel-i Bereket Sancağı, Adana Vilayeti'ne bağlı sancak. Sancağa bağlı kazalar Cebel-i Bereket (Yarpuz), İslahiye, Payas (Dörtyol), Osmaniye, Hassa ve Bahçe kazalarıdır. 1877 yılında Payas Sancağı'nın kaldırılması ile kurulmuştur.
* Kozan Sancağı, Adana Vilayeti'ne bağlı sancak. Sancağa bağlı kazalar Sis (Kozan), Kars-ı Zülkadiriyye (Kadirli), Haçin (Saimbeyli) ve Feke kazalarıdır.
* İçil Sancağı, Adana Vilayeti'ne bağlı sancak. Sancağa bağlı kazalar İçil (Silifke), Ermenek, Mut, Gülnar ve Anamur kazalarıdır.
* Payas Sancağı, Adana Vilayeti'ne bağlı sancak. 1877 yılında kaldırılıp yerine Cebel-i Bereket Sancağı sancağı kurulmuştur.

## Nüfus

| Nüfus
 |
| --- |
| Adana
 |
| **Yıl** | **Nüfus** | **+/-** |
| 1864 | 335.500 | -
 |
| 1884 | 367.100 | 9,42%
 |
| 1890 | 402.400 | 9,62%
 |
| 1891 | 403.400 | 0,25%
 |
| 1900 | 422.400 | 4,71%
 |
| 1910 | 489.000 | 15,77%
 |
| 1920 | 493.500 | 0,92%
 |
| **Y & G**  |

1867 yılında vilayet içinde 139.480'i Müslüman ve 21.690'ı Gayrimüslim olmak üzere toplam 156.170 kişi yaşamaktadır. 1892 yılında vilayet içinde 345.551'i Müslüman ve 44.951'i Gayrimüslim olmak üzere toplam 390.502 kişi yaşamaktadır. 1897 yılında vilayet içinde 1.629 köy bulunup 404.929 kişi yaşamaktadır.

|  |
| --- |
| **Adana Vilayeti 1914 nüfusu** |
| Kaza | Müslüman | Ortodoks Rum | Ermeni | Katolik Ermeni | Protestan | Toplam
 |
| Adana | 71,617 | 3.104 | 14.956 | 888 | 1.006 | 93,217
 |
| Ceyhan | 16.068 | 110 | 229 | 13 | 36 | 16,538
 |
| Karaisalı | 27.771 | - | 20 | - | - | 27,791
 |
| Yumurtalık | 6.694 | 60 | 520 | - | - | 7,274
 |
| **Adana Sancağı** | **122.150** | **3.274** | **15.725** | **901** | **1.042** | **144.820** |
| Kozan | 20.763 | - | 3.859 | 62 | 146 | 24,830
 |
| Haçin | 16.972 | - | 11,042 | 1,103 | 1.405 | 30,525
 |
| Feke | 13,170 | 1.879 | 2.308 | - | 632 | 17,989
 |
| Kars | 16.989 | 16 | 1.108 | - | 99 | 18.212
 |
| **Kozan Sancağı** | **67.894** | **1.895** | **18.317** | **1.165** | **2.282** | **91.556** |
| Cebelibereket | 13,193 | 16 | 675 | 4 | 80 | 13,969
 |
| Dörtyol | 15,495 | 272 | 6.672 | 3 | 366 | 22.845
 |
| Islahiye | 10,927 | - | 500 | - | - | 11.427
 |
| Bahçe/Bulanık | 14,643 | - | 3.691 | - | 600 | 18,934
 |
| Hassa | 8,810 | 33 | 770 | 269 | 285 | 10,337
 |
| **Cebelibereket Sancağı** | **63.068** | **321** | **12.308** | **276** | **1.331** | **77.512** |
| Mersin | 27,844 | 2.273 | 790 | 42 | 68 | 31,434
 |
| Tarsus | 60.947 | 774 | 2.929 | 122 | 313 | 65,701
 |
| **Mersin Sancağı** | **88.791** | **3.047** | **3.719** | **164** | **381** | **97.135** |
| İçel | 34.628 | 1.210 | 334 | - | - | 36,172
 |
| Anamur | 31.768 | 725 | - | - | - | 32,502
 |
| Gülnar | 20.668 | 457 | 7 | - | - | 21,212
 |
| Mut | 14.970 | 108 | - | - | - | 15,308
 |
|  **İçel Sancağı** | **102.034** | **2.500** | **341** | - | - | **105.194** |
| **Adana Vilayeti** | **443.937** | **11.037** | **50.480** | **2.511** | **5.036** | **516.217** |

## Galeri

* (1907) Harita.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Adana Vilayeti ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.