# Viyana

| Viyana Wien |
| --- |
| Eyalet |
|  |
|  Bayrak Mühür Arma
 |
|  Eyaletin Avusturya haritasındaki yeri. |
| ViyanaViyana'nın Avusturya'daki konumu |
| Ülke |  Avusturya |
| Eyalet | Viyana |
| Alt idari birimler |
Liste
* Innere Stadt
* Leopoldstadt
* Landstrasse
* Wieden
* Margareten
* Mariahilf
* Neubau
* Josefstadt
* Alsergrund
* Favoriten
* Simmering
* Meidling
* Hietzing
* Penzing
* Rudolfsheim-Fünfhaus
* Ottakring
* Hernals
* Waehring
* Döbling
* Brigittenau
* Floridsdorf
* Donaustadt
* Liesing
 |
| İdare |
|  • Belediye Başkanı | Michael Ludwig (SPÖ) |
| Yüzölçümü |
|  • Eyalet | 414.87 km² |
|  • Su | 19,39 km² (748 mil²) |
| Rakım | 190 m |
| Nüfus (2018) |
|  • Eyalet | 1.899,055 |
|  • Yoğunluk | oto/km² |
|  • Metropol | 2,600,000 |
| Zaman dilimi | UTC+01.00 (OAS) |
|  • Yaz (YSU) | UTC+02.00 (OAYS) |
| Alan kodu | +01.00 |
| **Resmî site** www.wien.gv.at |

Tarihi Viyana Şehri| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
| Viyana Belediye Binası |
| Konum |  Avusturya |
| Kriter | Kültürel: ii, iv, vi |
| Referans | 1033 |
| Tescil | 2001 (25. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

**Viyana** (Almanca: *Wien*), Avusturya'nın başkenti, en kalabalık şehri ve dokuz eyaletinden biridir. İki milyondan biraz fazla nüfusuyla Avusturya'nın en büyük şehridir. Daha geniş metropol alanının nüfusu yaklaşık 2,9 milyondur ve bu da ülkenin nüfusunun yaklaşık üçte birini temsil etmektedir. Viyana, ülkenin kültürel, ekonomik ve politik merkezidir, Avrupa Birliği'nde nüfus bakımından beşinci büyük şehirdir ve Tuna Nehri üzerindeki şehirlerin en kalabalık olanıdır.

Şehir, Viyana'yı Avusturya'nın daha batı kesimlerinden ayıran Alplerin kuzeydoğu etekleri olan Viyana Ormanları'nın (Wienerwald) doğu ucunda, Karpat Havzası'na geçiş noktasında yer almaktadır. Tuna Nehri üzerinde kuruludur ve oldukça düzenlenmiş olan Wienfluss (Viyana Nehri) tarafından geçilmektedir. Viyana, tamamen Aşağı Avusturya ile çevrilidir ve Slovakya'nın ve başkenti Bratislava'nın yaklaşık 50 km (31 mil) batısında, Macaristan'ın 50 km (31 mil) kuzeybatısında ve Moravya'nın (Çek Cumhuriyeti) 60 km (37 mil) güneyinde yer almaktadır.

Romalılar, 1. yüzyılda, bölge Pannonia eyaletine aitken, Viyana'da *Vindobona* adını verdikleri bir kale kurdular. 212 yılında Roma şehir haklarına sahip bir belediye statüsüne yükseltildi. Bunu, Lombardların ve daha sonra Pannonia Avarlarının etki alanında bir dönem izledi; bu dönemde Slavlar bölge nüfusunun çoğunluğunu oluşturuyordu. 8. yüzyıldan itibaren bölgeye Baiuvarii hanedanı yerleşti. 1155 yılında Viyana, 976'dan 1246'ya kadar Avusturya'yı yöneten Babenberglerin merkezi oldu. 1221 yılında Viyana'ya şehir hakları verildi. 16. yüzyılda, Babenberglerin yerini alan Habsburglar, Viyana'yı Kutsal Roma İmparatorluğu'nun imparatorlarının merkezi olarak kurdular ve bu konum, kısa bir kesinti dışında, 1806'da imparatorluğun dağılmasına kadar devam etti. 1804'te Avusturya İmparatorluğu'nun kurulmasıyla Viyana, bu imparatorluğun ve tüm ardıl devletlerinin başkenti oldu.

Modern Çağ boyunca Viyana, dünyanın en büyük Almanca konuşulan şehirlerinden biri olmuştur. 18. ve 19. yüzyıllarda en büyük şehir olup, 20. yüzyılın başlarında Berlin tarafından geçilmeden önce iki milyonluk nüfusa ulaşmıştır. Viyana, Birleşmiş Milletler, OPEC ve Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı da dahil olmak üzere birçok önemli uluslararası kuruluşa ev sahipliği yapmaktadır. 2001 yılında şehir merkezi UNESCO Dünya Mirası Alanı olarak ilan edildi. Temmuz 2017'de ise Tehlike Altındaki Dünya Mirası listesine alındı.

Viyana, Ludwig van Beethoven, Johannes Brahms, Anton Bruckner, Joseph Haydn, Gustav Mahler, Wolfgang Amadeus Mozart, Arnold Schoenberg, Franz Schubert, Johann Strauss I ve Johann Strauss II gibi birçok ünlü klasik besteciye ev sahipliği yapmış olmasıyla zengin müzik mirasıyla ünlüdür. Viyana Klasisizmi döneminden 20. yüzyılın başlarına kadar önde gelen bir Avrupa müzik merkezi olarak önemli bir rol oynamıştır. Şehir, dünyanın ilk psikanalisti Sigmund Freud'a ev sahipliği yapmıştır. Viyana'nın tarihi merkezi, Barok saraylar ve bahçeler ile görkemli binalar, anıtlar ve parklarla çevrili 19. yüzyılın sonlarına ait Ringstrasse dahil olmak üzere zengin mimari topluluklara sahiptir.

## Tarihçe

### Roma dönemi

Roma Viyanası
1. yüzyılda Romalılar, Roma İmparatorluğu'nun sınırlarını güvence altına almak için Tuna Nehri yakınlarında günümüz Viyana şehir merkezinin bulunduğu yerde,Pannonia eyaletine bağlı Vindobona castrumunu (askeri kamp) ve buna bitişik bir sivil kasaba kurdular. Lejyoner kampının inşası MS 97 civarında başladı. En parlak döneminde Vindobona'nın nüfusu yaklaşık 15.000 kişiydi ve imparatorluk genelinde bir ticaret ve iletişim ağının parçasıydı. Roma İmparatoru Marcus Aurelius'un MS 180 yılında Markomanlara karşı yürüttüğü bir sefer sırasında burada ölmüş olması muhtemeldir.

İkinci yüzyıldaki bir Cermen istilasından sonra şehir yeniden inşa edildi. Pannonia'nın Hunlar tarafından istilası nedeniyle halkın şehri terk ettiği 5. yüzyıla kadar Roma hükûmetinin merkezi olarak hizmet verdi. Şehir, sonraki birkaç yüzyıl boyunca terk edilmiş halde kaldı.

Şehirde Romalılara ait çok sayıda kanıt bulunmaktadır. Askeri kamp kalıntılarının yanı sıra, kanal sisteminin parçaları ve figürinler şehrin altında bulunmuştur.

### Orta Çağ ve erken modern dönem

İrlandalı Benedikten rahipleri 12. yüzyılda manastır yerleşimleri kurdular; bu bağlantıların kanıtları arasında, başlangıçta İrlandalı keşişlerden oluşan bir topluluğa ev sahipliği yapan Viyana'daki Schottenstift ("İskoç Manastırı") yer alır. 976 yılında I. Leopold, Tuna boyunca uzanan ve Bavyera'nın bir sınır bölgesi olan Doğu Sınır Bölgesi'nin Markgrafı olarak atandı. Bu sınır bölgesi, birbirini izleyen Babenberg hükümdarları altında kademeli olarak doğuya doğru genişleyerek sonunda Avusturya Dükalığı'na dönüştü ve Viyana ile çevresini sınırlarına dahil etti. 1155 yılında Avusturya Dükü II. Henry, Babenberg ikametgâhını Aşağı Avusturya'daki Klosterneuburg'dan Viyana'ya taşıdı ve bu, Schottenstift'in kuruluşuyla aynı zamana denk geldi. Bu taşınmanın ardından Viyana, Babenberg hanedanının kalıcı ikametgâhı haline geldi.

Şehir, 1485 ile 1490 yılları arasında Macar kuvvetleri tarafından işgal edildi. 16. yüzyılın başlarında Viyana, Kutsal Roma İmparatoru'nun merkezi danışma organı olan Aulic Konseyi'nin merkezi oldu. Viyana, 1611'den 1740'a ve tekrar 1745'ten Kutsal Roma İmparatorluğu'nun 1806'da dağılmasına kadar Habsburg imparatorlarının ikametgâhı olarak hizmet verdi.

Frans Geffels'in 1683 Viyana Kuşatması tablosu.
16. ve 17. yüzyıllarda Osmanlı kuvvetleri, iki önemli olayda Viyana'ya doğru ilerledi: 1529'daki I. Viyana Kuşatması ve 1683'teki II. Viyana Kuşatması. Her iki kuşatma da şehrin başarılı bir şekilde savunulmasıyla sonuçlandı. 1679 yılında Viyana, nüfusunun yaklaşık üçte birinin ölümüne neden olduğu tahmin edilen Büyük Veba'dan ciddi şekilde etkilendi.

### Avusturya İmparatorluğu ve 20. yüzyılın başları

Viyana'da üç renkli Alman bayraklarıyla devrimciler, 1848
1804 yılında, Napolyon Savaşları sırasında Viyana, yeni kurulan Avusturya İmparatorluğu'nun başkenti oldu. Şehir, 1814-15 yıllarında Viyana Kongresi'ne ev sahipliği yapması da dahil olmak üzere, Avrupa ve dünya siyasetinde önemli bir rol oynamaya devam etti. Şehir ayrıca 1848'de Habsburg yönetimine karşı büyük ayaklanmalara sahne oldu ve bu ayaklanmalar bastırıldı. 1867 Avusturya-Macaristan Uzlaşması'ndan sonra Viyana, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun başkenti olarak kaldı. Şehir, bazen Birinci Viyana Okulu (Haydn/Mozart/Beethoven) unvanının atfedildiği klasik müzik merkezi olarak işlev gördü.

19. yüzyılın ikinci yarısında büyük bir prestij projesi olarak, daha önce burçlar ve eğimli surlar olan alan, tarihi kenti çevreleyen yeni bir bulvar olan *Ringstraße'ye* dönüştürüldü. Böylece eski banliyöler şehre dahil edildi ve Viyana şehri önemli ölçüde büyüdü. 1918'de, I. Dünya Savaşı'ndan sonra Viyana, Alman-Avusturya Cumhuriyeti'nin ve ardından 1919'da Birinci Avusturya Cumhuriyeti'nin başkenti oldu.

19. yüzyılın sonlarından 1938'e kadar şehir, yüksek kültürün ve modernizmin merkezi olarak kaldı. Dünyanın müzik başkenti olan Viyana, Johannes Brahms, Anton Bruckner, Gustav Mahler ve Richard Strauss gibi bestecilere ev sahipliği yaptı. Şehrin 20. yüzyılın ilk yarısındaki kültürel katkıları arasında, sanattaki Viyana Secession hareketi, İkinci Viyana Okulu, Adolph Loos'un mimarisi, Ludwig Wittgenstein'ın felsefesi ve Viyana Çevresi gibi pek çok unsur yer almaktaydı.

### Kızıl Viyana

Karl-Marx-Hof, bir *Gemeindebau* binası ve Kızıl Viyana'nın sembolü.
Viyana şehri, 1919'dan 1934'e kadar, Kızıl Viyana (*Das rote Wien*) olarak anılan dönemde sosyalist siyasetin merkezi haline geldi. Yeni nesil sosyalist politikacılar yerel seçimleri kazandıktan sonra, kısa ama iddialı bir belediyecilik deneyine giriştiler. Sosyal demokratlar, Mayıs 1919 belediye seçimlerinde mutlak çoğunluğu kazanmış ve 165 sandalyenin 100'ünü alarak belediye meclisini kontrol altına almışlardı. Jakob Reumann, belediye meclisi tarafından belediye başkanı olarak atandı. Avusturya Marksizmi olarak adlandırılan düşüncenin teorik temelleri Otto Bauer, Karl Renner ve Max Adler tarafından atıldı.

Kızıl Viyana belki de en çok sosyal konut binaları olan *Gemeindebauten* ile bilinir. 1925 ile 1934 yılları arasında bu kapsamda 60.000'den fazla yeni daire inşa edildi. Daireler, aileleri ve daha az varlıklı vatandaşları gözeten bir puan sistemine göre tahsis ediliyordu.

### Temmuz Ayaklanması ve İç Savaş

Adalet Sarayı'nın yanması, 1927
Temmuz 1927'de, milliyetçi aşırı sağcı üç paramiliter üyenin, sosyal demokrat *Republikanischer Schutzbund* (Cumhuriyetçi Savunma Birliği) üyesi iki kişiyi öldürmekten beraat etmesi üzerine şehirde bir isyan çıktı. Karardan öfkelenen protestocular Adalet Sarayı'nı ateşe verdi. Polis isyanı güç kullanarak bastırmaya çalıştı ve en az 84 protestocuyu öldürdü, 5 polis memuru da olaylarda hayatını kaybetti. 1933'te sağcı Şansölye Engelbert Dollfuß parlamentoyu feshederek ülkeyi esasen bir diktatörlük gibi yönetmeye başladı; Komünist Partiyi yasakladı ve Sosyal Demokrat Partinin etkisini ciddi şekilde sınırladı. Bu durum, ertesi yıl sağcı hükûmet ile sosyalist güçler arasında Linz'de başlayan ve hızla Viyana'ya yayılan bir iç savaşa yol açtı. *Republikanischer Schutzbund*’un sosyalist üyeleri toplu konut sitelerinin içine barikat kurarak polis ve paramiliter gruplarla çatıştılar. Viyana'daki çatışmalar, Avusturya Silahlı Kuvvetlerinin sivil bir konut sitesi olan Karl-Marx-Hof'u bombalaması ve *Schutzbund'un* teslim olmasıyla sona erdi.

### Anschluss ve İkinci Dünya Savaşı

Nazi Almanyası'nın Mart 1938'de Avusturya'yı ilhak etmesinin ardından Viyana'da üstü açık bir arabada ilerleyen Alman Şansölyesi Adolf Hitler'i kalabalıklar coşkuyla karşıladı.
15 Mart 1938'de, Alman birliklerinin Avusturya'ya ilk girişinden üç gün sonra, Adolf Hitler Viyana'ya geldi. 200.000 Avusturyalı onu Heldenplatz'da karşıladı ve Hitler, Neue Burg'un balkonundan bir konuşma yaparak Avusturya'nın Nazi Almanyası'na dahil edileceğini (Anschluss) ilan etti. Yahudilere yönelik zulüm neredeyse anında başladı: Viyanalı Yahudiler taciz edildi, evleri ve iş yerleri yağmalandı. Bazıları sokaklardan bağımsızlık yanlısı sloganları fırçalayarak temizlemeye zorlandı. Bu durum, Hitler Gençliği ve Alman sivillerin desteğiyle, Schutzstaffel (SS) ve Sturmabteilung (SA) tarafından gerçekleştirilen ülke çapındaki bir Yahudi pogromu olan Kristal Gece ile doruğa ulaştı. Stadttempel hariç, şehirdeki tüm sinagoglar ve ibadethaneler, konut binalarına yakınlığı nedeniyle yıkıldı. Avusturya'nın varlığı sona erdiği için Viyana'nın başkent statüsünü Berlin'e geçti. Şehirdeki az sayıdaki Avusturya direnişçisi tutuklandı.

Nazi yetkilisi Adolf Eichmann, el konulan Palais Rothschild'de görev yaptı ve Yahudilerin mülksüzleştirilmesini ve onlara yönelik zulmü organize etti. Viyana'daki yaklaşık 200.000 Yahudiden yaklaşık 120.000'i göç etmeye zorlandı ve yaklaşık 65.000'i öldürüldü. Savaştan sonra Viyana'nın Yahudi nüfusu sadece yaklaşık 5.000 civarındaydı.

Judenplatz Holokost Anıtı
1942 yılında şehir, Sovyet hava kuvvetleri tarafından gerçekleştirilen ilk hava saldırısına maruz kaldı. Müttefikler İtalya'yı ele geçirdikten sonra devamındaki saldırılar başladı. 17 Mart 1944'ten itibaren Viyana'ya toplam 51 hava saldırısı gerçekleştirildi. Bombalamaların hedefi öncelikle şehrin petrol rafinerileriydi. Bununla birlikte, şehir merkezinin yaklaşık üçte biri yıkıldı ve Devlet Operası ve Burgtheater gibi kültürel açıdan önemli binalar yandı ve Albertina ağır hasar gördü. Bu hava saldırıları, Sovyet birliklerinin Viyana Taarruzu'na başlamasından hemen önce, Mart 1945'e kadar sürdü.

Daha önce Macaristan'dan geçerek Viyana'ya ilerleyen Kızıl Ordu, şehre ilk olarak 6 Nisan'da girdi. Başlangıçta doğu ve güney banliyölerine saldırdıktan sonra batı banliyölerine doğru ilerledi. 8 Nisan'a kadar şehir merkezini kuşatmışlardı. Ertesi gün Sovyetler şehir merkezine sızmaya başladı. Sovyet Donanması'nın Tuna Filosu takviye kuvvetleri gelene kadar çatışmalar birkaç gün daha devam etti. Geriye kalan savunmacı askerler aynı gün teslim oldu.

### Dört güçlü Viyana

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından 1945 ile 1955 yılları arasında Müttefiklerin işgal ettiği bölgeler.
Savaştan sonra Viyana, Eylül 1945'e kadar Sovyet işgali altındaki Doğu Avusturya'nın bir parçasıydı. O ay Viyana, dört büyük güç tarafından (ABD, İngiltere, Fransa ve Sovyetler Birliği) sektörlere ayrıldı ve bir Müttefik Komisyonu tarafından denetlendi. Viyana'nın dört büyük güç tarafından işgali, Berlin'de yaşanandan önemli bir açıdan farklıydı: Şehrin birinci bölge olarak bilinen merkez bölgesi, dört büyük gücün her ay sırayla kontrolü devraldığı bir uluslararası bölge statüsündeydi. Şehirde asayiş, her ulustan bir askerin birlikte oturduğu "cipte dört asker" yöntemi kullanılarak dört büyük güç tarafından sağlanıyordu. Dört gücün de ayrı karargahları vardı: Sovyetler Parlamento'nun yanındaki Palais Epstein'de, Fransızlar Mariahilferstraße'deki Hotel Kummer'de, Amerikalılar Ulusal Banka'da ve İngilizler Schönnbrunn Sarayı'nda. Şehrin bölünmesi Berlin'dekiyle kıyaslanamazdı. Sektörler arasındaki sınırlar işaretlenmiş olsa da, aralarında serbestçe seyahat etmek mümkündü.

On yıl süren dört büyük gücün işgali sırasında Viyana, birbirine derinden güvensizlik duyan Batı ve Doğu Blokları arasında uluslararası casusluğun merkezi oldu. Şehir, Marshall Planı sayesinde ekonomik bir yükseliş yaşadı. Dört büyük gücün Viyana'sındaki bu atmosfer, Graham Greene'in *Üçüncü Adam* (1949) filmi için yazdığı senaryonun arka planını oluşturur. Filmin tema müziği, Viyanalı müzisyen Anton Karas tarafından zither kullanılarak bestelenmiş ve icra edilmiştir. Daha sonra senaryoyu romana uyarlayıp yayınladı.

### Avusturya Devlet Antlaşması ve sonrasındaki egemenlik

O dönemden sonra yayalaştırılan 1966'daki Graben.
Viyana'nın dört güç tarafından kontrolü, Mayıs 1955'te Avusturya Devlet Antlaşması'nın imzalanıp 27 Temmuz 1955'te yürürlüğe girmesine kadar sürdü. Ekim ayına gelindiğinde tüm askerler ülkeyi terk etmişti. O yıl, yıllar süren yeniden yapılanma ve restorasyon çalışmalarının ardından, *Ringstraße'de* bulunan Devlet Operası ve Burgtheater yeniden halka açıldı.

1956 sonbaharında Viyana, Macaristan'da yaşanan devrim girişiminin ardından kaçan birçok Macar mülteciyi kabul etti. Şehir, 1968'de Çekoslovakya'daki Prag Baharı'ndan ve 1991'de Yugoslavya'nın çöküşünden sonra bir başka mülteci dalgası daha yaşadı.

1972'de *Donauinsel* adasının inşası ve Yeni Tuna kanalının kazı çalışmaları başladı. Aynı on yılda, Avusturya Başbakanı Bruno Kreisky, uluslararası kurumları ağırlamak için oluşturulan şehrin yeni bir bölgesi olan Viyana Uluslararası Merkezi'nin açılışını yaptı. Viyana, Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlara ev sahipliği yaparak eski uluslararası saygınlığını büyük ölçüde geri kazandı.

## Coğrafya

Viyana 414,89 km² yüzölçümüyle Avusturya'nın en küçük eyaletidir. Ayrıca bir komşu ülkeyle sınırı olmayan tek eyalettir. Küçüklüğüne karşın eyalet-kent olmasının getirdiği avantajlarla Viyana ülkenin en yoğun trafik ve yapılaşma oranlarına sahiptir. Kapladığı alanın % 11,3'ü yapılaşmış alan, % 11,1'i trafik ve % 2,2'si de raylı sistem alanıdır. Bununla birlikte Viyana 117,76 km² yani toplam alanının % 28,4'ü oranında yeşil alana sahiptir ve ülkenin en yoğun kent içi yeşil alana sahip olan eyaletidir. 19,1 km², yani % 4,6 oranında alan sularla kaplıdır ve bu oran sadece Burgenland'da daha yüksektir. Ayrıca Viyana şarap üretilen dört eyaletten biridir. Toplam yüzölçümünün % 1,7 oranındaki bölümünde üzüm bağları bulunur. % 16,6 oranındaki bölge ormanlıktır ve % 15,8 oranındaki bölge de tarım alanıdır.

### Coğrafi konum

Yunus-Emre-Çeşmesi Viyana´nin*Türkenschanzpark* parkında bulunmaktadır. 1991 T.C.´nin Avusturya´ya hediyesidir.
Orta Avrupa'nın en büyük kentlerinden biri olan Viyana gelişimini büyük oranda coğrafi konumuna borçludur. Şehir Kuzeydoğu Alplerinin alçaldığı bölgede, Viyana Havzası'nın kuzeybatı bölgesinde bulunur. Tarihi kent Tuna Nehri'nin güneyinde bulunmaktadır. Günümüzde kent nehrin diğer kıyısına geniş biçimde taşmıştır. Viyana doğu-batı ve kuzey-güney doğrultularındaki eski ticaret yollarının kavşağında kurulmuştur. Tuna nehri Viyana Havzası'nda adalar nedeniyle birçok kola ayrıldığından Viyana'da geçilebilir durumdadır.

Doğu Bloku'nun 1989 yılında yıkılışından bu yana Avusturya'nın kuzey ve doğu komşularıyla ticari ve ekonomik ilişkileri yoğunlaşmıştır. Viyana'nın eski Doğu Bloku ülkelerine coğrafi yakınlığı bu anlamda dikkat çekicidir. Örneğin Viyana Slovakya'nın başkenti Bratislava'ya 60 km yakınlıktadır. İki başkentin bu kadar birbirine yakın olması (Vatikan-Roma ilişkisi sayılmazsa) Avrupa'da benzeri olmayan bir durumdur.

Viyana
### İlçeleri

Viyana günümüzde 23 bölgeden oluşur. Bunların adlarının yanında numaraları da vardır. Örneğin 'Innere Stadt'a ayrıca '1. bölge' denir. Adres ve posta kodlarında da bu bölge numaraları bulunur.

Viyana 1850 yılına kadar bugün 1. Bölge'nin büyük bir bölümünü oluşturan tarihi kentten oluşuyordu. İmparator Franz Joseph döneminde ilk büyük kent genişletilmesi yapıldı: Kentin yakın çevresindeki varoşlar, kentin bugünkü 9. bölgesine kadar olan ilçeleri oluşturacak şekilde kente dahil edildi. 1 Ocak 1892'de kent ikinci defa genişletildi ve toplam 19 bölgeye kavuştu. 1900 yılında 2. bölgenin kuzey kesimi 20. bölge haline geldi.

1904 yılında yapılan genişletmeyle Tuna'nın sol kıyısındaki Floridsdorf ve Kagran 21. bölge olarak birleştirildi. Bu kent sınırları 1938 yılına kadar sürdü. Nazi işgali altında Büyük Viyana'nın kurulmasıyla Viyana'nın kapladığı alan dört katına çıkartıldıysa da, bu karar 1946 yılında geri alındı. Ama 1954 yılında yürürlüğe giren bu karara göre bugün 22. ve 23. bölgeleri oluşturan kesimler kente bağlı kaldı. Kent sınırları 1954'ten bu yana değişmedi.

Birçok ilçede eski köylerin isimleri hâlen bugün "Grätzl" adı verilen kimi semtleri adlandırmak için kullanılmaktadır. Ancak birçok eski yerleşim bugün kaybolmuştur. Kentin sınırları belirlenirken büyük caddelerin ya da akarsuların sınır olarak kabul edilmesi sonucu kimi yerleşimler bölünmüştür.

#### Bölgeleri

|  |  |
| --- | --- |
| * 1. Bölge: Innere Stadt
* 2. Bölge: Leopoldstadt
* 3. Bölge: Landstraße
* 4. Bölge: Wieden
* 5. Bölge: Margareten
* 6. Bölge: Mariahilf
* 7. Bölge: Neubau
* 8. Bölge: Josefstadt
* 9. Bölge: Alsergrund
* 10. Bölge: Favoriten
* 11. Bölge: Simmering
* 12. Bölge: Meidling
 | * 13. Bölge: Hietzing
* 14. Bölge: Penzing
* 15. Bölge: Rudolfsheim-Fünfhaus
* 16. Bölge: Ottakring
* 17. Bölge: Hernals
* 18. Bölge: Währing
* 19. Bölge: Döbling
* 20. Bölge: Brigittenau
* 21. Bölge: Floridsdorf
* 22. Bölge: Donaustadt
* 23. Bölge: Liesing
 |

### İklim

Viyana'nın iklimi batıdan okyanus etkisi ve doğudan karasal etkiler arasında bir geçiş iklimidir. Yazlar ılıktır ve ortalama sıcaklık 22 °C-26 °C'dir. Kışlar soğuk ve genellikle sıfırın altındadır. 60 günlük yaza karşı 70 gün kış ortalaması vardır. Aralık'tan Mart'a kadar kar yağışı görülür. Bütün yıl boyunca bol yağış alır ve ortalama yağış miktarı 620 mm'dir.

|  **Viyana iklimi**  |
| --- |
| Aylar
 | Oca
 | Şub
 | Mar
 | Nis
 | May
 | Haz
 | Tem
 | Ağu
 | Eyl
 | Eki
 | Kas
 | Ara
 | Yıl
 |
| En yüksek sıcaklık (°C)
 | 18,7
 | 20,6
 | 25,5
 | 29,5
 | 34,0
 | 36,5
 | 39,5
 | 38,4
 | 34,0
 | 27,8
 | 21,7
 | 16,1
 | 39,5
 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
 | 3,2
 | 5,2
 | 10,3
 | 16,2
 | 21,1
 | 24,0
 | 26,5
 | 26,0
 | 20,6
 | 14,6
 | 8,1
 | 3,6
 | 14,9
 |
| Ortalama sıcaklık (°C)
 | 0,3
 | 1,5
 | 5,7
 | 10,7
 | 15,7
 | 18,7
 | 20,8
 | 20,2
 | 15,4
 | 10,2
 | 5,1
 | 1,1
 | 10,4
 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
 | −1,9
 | −1
 | 2,4
 | 6,3
 | 10,9
 | 14,0
 | 15,9
 | 15,7
 | 11,9
 | 7,3
 | 3,0
 | −0,8
 | 7,0
 |
| En düşük sıcaklık (°C)
 | −23,8
 | −26
 | −16,3
 | −8,1
 | −1,8
 | 3,2
 | 6,9
 | 6,5
 | −0,6
 | −9,1
 | −14,3
 | −20,7
 | −26
 |
| Ortalama yağış (mm)
 | 38
 | 40
 | 51
 | 45
 | 69
 | 70
 | 70
 | 72
 | 61
 | 38
 | 49
 | 48
 | 651
 |
| *Kaynak: Avusturya Meteoroloji ve Geodinamik Enstitüsü* |

## Demografi

1800-2005 yılları arasındaki nüfus dağılımı

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Yıllar
 | Nüfus
 |
| --- | --- |
| 1724 | 150.250
 |
| 1754 | 175.460
 |
| 1790 | 200.000
 |
| 1796 | 235.098
 |
| 1800 | 231.900
 |
| 1810 | 224.548
 |
| 1830 | 401.200
 |
| 1840 | 469.400
 |
| 1850 | 551.300
 |

 |

| Yıllar
 | Nüfus
 |
| --- | --- |
| 1857 | 683.000
 |
| 1869 | 900.998
 |
| 1880 | 1.162.591
 |
| 1890 | 1.430.213
 |
| 1900 | 1.769.137
 |
| 1910 | 2.083.630
 |
| 1916 | 2.239.000
 |
| 1923 | 1.918.720
 |
| 1934 | 1.935.881
 |

 |

| Yıllar
 | Nüfus
 |
| --- | --- |
| 1939 | 1.770.938
 |
| 1951 | 1.616.125
 |
| 1961 | 1.627.566
 |
| 1971 | 1.619.885
 |
| 1981 | 1.531.346
 |
| 1988 | 1.506.201
 |
| 1991 | 1.539.848
 |
| 2001 | 1.550.123
 |
| 2008 | 1.680.555
 |

 |

| Yıllar
 | Nüfus
 |
| --- | --- |
| 2011 | 1.702.855
 |
| 2013 | 1.741.246
 |
| 2014 | 1.766.746
 |

 |

### Diller

Viyana Eyaleti'nin resmî dili Almancadır. Bununla birlikte yoğun olarak bulunan azınlıkların dilleri de kullanılmaktadır. Kimi park tabelaları Almanca, Boşnakça/Hırvatça/Sırpça ve Türkçe olmak üzere üç dilde düzenlenmektedir. Yine Viyana Eyaleti'nin hazırladığı bilgilendirme ve tanıtım broşürleri de bu üç dilde yayınlanmaktadır. Halk arasında kullanılan başlıca dil Güney Almancası'nın Viyana şivesidir.

### Dinler

* Roma Katolik %49,2
* Mezhepsiz %25,6
* İslam %7.8
* Ortodoks %6,0
* Protestan %4,7
* Yahudilik %0,5

## Ekonomi

Messe Wien Kongre Merkezi
Avusturya Merkezi Viyana (ACV)
Viyana Avrupa Birliği'ndeki en zengin şehirlerden biridir. Kişi başına düşen millî gelir yaklaşık olarak 47.200 Euro'dur. Bu sayı AB ortalamasının % 159 una denk gelmektedir ve bu rakam Avusturya ekonomisinin % 25.7 sine tekabül etmektedir. 2015 yılında hazırlanan ekonomik olarak en güçlü şehirler listesinde şehir 9. olmuştur.

1989'da Berlin Duvarı'nın yıkılması ile birlikte Viyana Avrupa'nın Doğu Avrupa'ya açılan kapısı haline geldi. 300 tane uluslararası şirketin merkezleri Viyana ve çevresinde bulunuyor. Bunlar arasında Hewlett-Packard, Henkel, Baxalta ve Siemens gibi firmalar bulunmaktadır. Viyana'daki şirketler, şehrin Habsburg İmparatorluğu'nun merkezi olarak tarihi rolü nedeniyle Doğu Avrupa ile iş yapma konusunda geniş bağlantılara ve yetkinliğe sahiptir. Viyana'daki uluslararası şirketlerin sayısı hâlâ artıyor. 2014'te 159 2015'te 175 uluslararası firma Viyana'da ofisler kurdu.

2004'ten beri Viyana'da her yıl yaklaşık 8300 yeni şirket kuruluyor. Bu şirketlerin büyük çoğunluğu endüstri, iletişim teklonojileri ve medya hakkındadır. 2012'den beri şehir, Hofburg İmparatorluk Sarayı'nda gerçekleşen 2.500 uluslararası katılımcıyla Orta Avrupa'nın en büyük start-up etkinliği olan yıllık Öncüler Festivali'ne ev sahipliği yapıyor. Start-up sahnesi için çevrimiçi bir portal olan Tech Cocktail, Viyana'yı dünya çapındaki ilk on start-up şehri arasında altıncı sırada yer aldı.

### Turizm ve Konferanslar

2019 yılında Viyana'da toplam 17.6 milyon kişi bir gece konakladı (2018'e göre %6.8 artış). 2019'daki en büyük ilk 10 pazar ise Almanya, Avusturya, Amerika Birleşik Devletleri, İtalya, Birleşik Krallık, İspanya, Çin, Fransa, Rusya ve İsviçre'dir.

2019'da Viyana Uluslararası Kongre Birliği dernek toplantıları için Viyana'yı 6. sıraya koydu. Uluslararası Dernekler Birliği 2019 yılında Viyana'yı 306 uluslararası toplantı ile Singapur, Brüksel, Seul ve Paris'in ardından 5. sıraya koymuştur. Şehrin en büyük konferans salonu Austria Center Vienna'dır. 22.800 kişilik kapasiteye sahiptir ve Viyana'daki Birleşmiş Milletler Genel Merkezi'nin yanında yer almaktadır. Diğer merkezler ise Messe Wien Sergi ve Kongre Merkezi (3.000 kişiye kadar kapasite) ve Hofburg İmparatorluk Sarayı'dır (4.900 kişi).

## Turistik mekânları

### Tarihsel ve kültürel yapılar

* **Schönbrunn Sarayı**: "Viyana'nın Versailles'i" da denilen köşkte 1400'den fazla oda ve birçok büyük bahçe bulunmaktadır. İçeride aynı zamanda "Coach and Carriage Museum" adında bir müze bulunuyor.

 Schönbrunn Sarayı
* **Hofburg** (İmparatorluk Sarayı/Cumhurbaşkanlık Köşkü): 1918'e kadar Habsburg Hanedanlığına ait bir saray olan Hofburg bugünlerde büyük bir müze haline getirilmiştir.

 Belvedere Sarayı
* Belvedere Sarayı: Bahçeleriyle ve Avusturya Belverede Galerisi'yle Viyana'nın en çekici yerlerinden biri.
* **Kunsthistorisches Museum 24 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.**: Dünyanın en iyi sanat koleksiyonunu bulunduran müzelerden biri.
* **Aziz Stephen Katedrali**Opera Binası
* **Staatsoper-** (Opera Binası) Çoğu insanlara göre dünya operasının merkezi.
* Secession Jugendstil bir sanat evi.
* Karl Kilisesi bulunan barok tarzda bir kilise
* Prater, dinlenme ve eğlence alanı
* Augarten, bir saray ve park
* Schwarzenberg Sarayı, sayılı barok stilde bir saray.
* Hundertwasser Evi
* Askerî Tarih Müzesi
* Sankt Marx Mezarlığı
* Stadtpark
* Haus des Meeres
* Raimund Tiyatrosu
* Theater an der Wien
* MuseumsQuartier
* Volkstheater
* Theater in der Josefstadt
* Votiv Kilisesi
* Lihtenştayn Sarayı
* Volksoper
* Zentralfriedhof
* Viyana Gazometreleri
* Friedhof der Namenlosen
* Schloss Neuwaldegg
* Schwarzenbergpark

### Kafeler ve ziyaret edilebilecek mekânlar

Kafe Dommayer
Viyana, müzelerinin ve operalarının yanı sıra kahve kültürü ve lezzetli kekleri ile ünlüdür.

### Pazarlar

* Brunnenmarkt:

Viyana Alışveriş16, Brunnungasse U6 Josefstädter Strasse
Pazartesi-Cuma:06.00-17.00 Cumartesi:07.00-14.00
Özellikle Balkan/Türk ürünlerini kolaylıkla bulabileceğiniz bir alışveriş merkezi.

* Naschmarkt:

4, Linke und Rechte Wienzeile U1, U2, U4 Karlplatz. Pazartesi-Cumartesi: 06.00-17.00. Viyana'nın taze meyve ve sebze bulabileceğiniz çok ünlü marketlerinden biri. Bu pazar özellikle Cumartesi günleri çok kalabalık oluyor. Burada ayrıca birçok lokanta ve café ve Çinli ve Hint mağazalar bulabilirsiniz.

### Giyim mağazaları

* **Steffl**:

1, Kaerntner Strasse 19 Tel: 523 1756 U1, u3 Stephansplatz.
Pazartesi-Cuma: 09.30-19.00 Cumartesi:09.30-17.00
Birkaç kattan oluşan mağazada DKNY'den Ralph Lauren'e kadar birçok farklı markaya rastlayabilirsiniz. Ayrıca içeride bir İtalyan restoranı, internet kafe ve kitapçı dükkânı bulunuyor.

* **Gerngross**:

7,Mariahilfer Strare 38-40 Tel:52 180-0 U3 Neubaugasse
Pazartesi-Cuma: 9.30-19.00 Cumartesi:9.00-17.00
Beş katlı mağazada sushi bar ve bir teras cafe de hizmet veriyor.

## Altyapı

Viyana Belediyesi Yöneticisi, neredeyse Viyana Belediye Ofisi gibi şehrin teknik ve sosyal altyapısının büyük bir kısmından sorumludur.
Konusunda uzmanlaşmış 60'tan fazla belediye dairesi, 19 belediye bölge ofisi ile birlikte Viyana Şehir Anayasası'nın 71. maddesine göre (Krankenanstaltenverbund, Wiener Wohnen, Wien Kanal) şirketlerini ve şehrin dış kaynaklı veya en başından beri özel şirketlerini (Wiener Stadtwerke Holding AG, Museen der Stadt Wien, Wien Holding GmbH) ve federal başkentte kamu yaşamının önemli alanlarını (Anaokulları, okullar, parklar, halka açık orman alanları, çöp toplama vb.) yönetir.

Altyapı projelerini finanse etmek için 1998'de, Avrupa'daki büyük belediyelerde yaygın olduğu gibi Viyana metrosu ve 2002 yılında, 21. ve 22. bölgelerdeki Viyana kanalizasyon sistemi sınır ötesi bir kiralama sözleşmesi kapsamında satıldı ve o zamandan beri 35 yıllığına geri kiralandı. Viyana şehrinin Amerika Birleşik Devletleri'ndeki bir vergi teşvikinden yararlanması gerekiyordu, ancak bu vergi kaçağı birkaç yıl önce kapatıldı ve yatırımcının herhangi bir kazanç kaybı şehir tarafından karşılanmak zorundadır. Bu yasa, 17 Eylül 2003 tarihinden önce akdedilmiş sözleşmelerin geçerli kalmasını şart koşsa da, bu Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) düzenlemelerini ihlal etmekte ve AB direnişiyle de karşılaşmaktadır, bu yüzden bu kuralın değiştirilmesi gerekmektedir. Bu arada, sınır ötesi sözleşmeler Viyana belediyesi tarafından iptal edildi.

Viyana Belediyesi yöneticisi (inşaat zabıtası, demiryolu hukuku, su kanunu, vb.); inşaat zabıtalığında eyalet hükûmeti ile, demiryolu kanununda Ulaştırma Bakanlığı ile, su kanununda ikinci derece olarak Çevre Bakanlığı ile şehrin teknik güvenliğinden sorumludur.

## Ulaşım

Stephansplatz metro istasyonu
Viyana Havalimanı terminal 3 gelen yolcu salonu
Viyana'nın uluslararası Schwechat Havaalanı şehir merkezinden 20 km uzaklıktadır. Şehir merkezine her 30 dakikada bir (05.00-23.45) kalkan Post Bus otobüsleri veya S-Bahn treniyle ulaşılabilir. Ayrıca her 30 dakikada bir (06.06-23.36) sefer yapan ekspres CAT(City Airport Train) 30 Nisan 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. treni ile Landstrasse - Wien Mitte tren istasyonuna ulaşabilirsiniz. Bu istasyondan ana güzergâh (Stammstrecke) üzerinde işleyen tüm banliyö trenlerine ile bölgesel bazı trenlere, U3 ve U4 metro hatlarına ve O tramvay hattına aktarma imkânı bulunmaktadır.

Şehiriçi ulaşımda raylı sistemler yoğun olarak kullanılmaktadır. Kentte U simgesi ile gösterilen 5 metro hattı, belediye ve özel olmak üzere 100 e yakın otobüs hattı, 29 tramvay hattı ve Banliyö trenleri (S-Bahn) ile işletilmektedir. Cuma ve Cumartesi geceleri metro hatları 24 saat hizmet vermektedir, bunun dışında haftanın tüm günleri gece seferleri yapan Night Line otobüsleri ve belli noktalar arasında hizmet veren gece dolmuşları (ASTAX) bulunmaktadır.

Kent içi toplu taşımada farklı özellikleri bulunan biletler kullanılmaktadır. Biletleri Tabak-Trafik 8 Şubat 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. dükkanlarından, metro ve banliyölerde istasyon girişlerinde bulunan otomatlardan, tek binişlik kartları tramvaylarda araç içerisinde bulunan otomatlardan satın alabilirsiniz. Tek binişlik ya da saatle sınırlanmış biletleri metro ve banliyö istasyon girişlerinde bulunan, tramvay ve otobüslerde ise araç içinde bulunan validatörler aracılığı ile damgalatmak zorunludur, damgalanmayan biletlere biletsiz yolcu muamelesi yapılır. Viyana'da toplu taşıma araçlarında turnike sistemi yoktur, bilet kontrolü sivil kontrolörler aracılığı ile yapılmaktadır.

### Havaalanı

Viyana Havaalanı
*Viyana Havalimanı*, Viyana merkezinin 16 km güneydoğusunda bir belediye olan Aşağı Avusturya Schwechat'dadır. Austrian Airlines, Eurowings Europe ve EasyJet Europe ana üssü ve merkezi ve Avusturya'nın doğu bölgesindeki en büyük işverendir. 2017 mali yılında, 74 havayolu dünya çapında 70 ülkede 195 varış noktasına bağlandı. Yeni bir yolcu rekoru kırıldı. 17.844.391 milyonu iç hat yolcusu (+%4,5) ve 6.442.112 milyonu transfer yolcusu (+%4,4) olmak üzere toplam 24.392.805 milyon yolcu (+%4,5), 224.568 uçuş (- %0,8) ile seyahat etti.

Türk Hava Yolları her gün karşılıklı 3 sefer ile Viyana'ya ulaşım imkânı sunmaktadır.

## Politika

1918'den beri her zaman SPÖ en çok oy alan partidir. SPÖ, Yeşiller ve Liberal Forum'un seçim sonuçları her zaman ortalamanın üstünde ve ÖVP'nin sonuçları ortalamanın altında.

### Viyana Eyalet Parlamentosundaki partiler

| Parti | 2005 | 2001 | 1996 | 1991 | 1987 | 1983
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| SPÖ
 | **49** | **55** | **52** | **43** | **52** | **62** | **61** |
| ÖVP
 | 13 | 18 | 16 | **15** | 18 | 30 | 37
 |
| Yeşiller
 | 11 | 14 | 11 | 7 | 7 | 0 | 0
 |
| FPÖ
 | 27 | 13 | 21(14)1 | 29 | 23 | 8 | 2
 |
| BZÖ
 | 0 | 0 | -(7) 1 | - | - | - | -
 |
| LİF
 | 0 | - | 0 | 6 | - | - | -
 |

1: Nisan 2005'ten seçimine kadar BZÖ 7, FPÖ 14 koltuğa sahip

## Kardeş şehirler

Viyana'nın 13 tane kardeş şehri bulunmaktadır.

* Atina, Yunanistan
* Belgrad, Sırbistan
* Bratislava, Slovakya
* Brno, Çekya
* Budapeşte, Macaristan
* Çengdu, Çin
* Hamburg, Almanya
* Kraków, Polonya
* Paris, Fransa
* Prag, Çekya
* Trieste, İtalya
* Vancouver, Kanada
* Zürih, İsviçre

## Ayrıca bakınız

* 1995 UEFA Şampiyonlar Ligi finali
* 2005 Viyana Eyalet Parlamentosu Seçimleri
* 2008 Avrupa Futbol Şampiyonası

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Viyana ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site