# Şam

| Şam دمشق (Dımaşk) |
| --- |
| Başkent |
| Dımaşk |
|  |
|  Mühür
 |
| Takma ad: El Fahya (Güzel kokan şehir) |
| ŞamŞam'ın Suriye'deki konumu |
| Ülke |  Suriye |
| Yüzölçümü |
|  • Başkent | 573 km² |
| Rakım | 600 m |
| Nüfus2007 |
|  • Başkent | 3.410,000 |
|  • Yoğunluk | oto/km² |
|  • Kent | 2.902,000 |
| Zaman dilimi | UTC+02.00 (DAS) |
|  • Yaz (YSU) | UTC+03.00 (DAYS) |
| Posta kodları | Country code: 963, City code: 11 |
| Alan kodu | Ülke kodu:963 Şehir kodu:11 |
| **Resmî site**  |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Konum |  Suriye |
| Kriter | Kültürel: i, ii, iii, iv, vi |
| Referans | 20 |
| Tescil | 1979 (3. oturum) |
| Bölge | Arap Ülkeleri |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
|  |

**Şam** veya **Dımaşk** (Arapça: دمشق *Dımaşk* ya da الشام *Eş-şam*), Suriye'nin başkentidir. Ayrıca, Şam Valiliğinin ve Rif Şam Valiliği'nin de idari başkentidir. Osmanlılar zamanında **Şam-ı şerif** unvanı ile anılmıştır.

Dünya tarihindeki ilk cinayet olan Kabil ile Habil olayının Şam'ın kuzeyindeki Kasiyun Dağı'nda gerçekleştiğine inanılır. En bilinen tarihi mekanlardan biri Emevi Camii'dir. Ayrıca, bazı Müslümanlar arasında ahir zamanda Mehdi'nin ve İsa'nın bu camiye ineceği inancı vardır. 1516 yılında Yavuz Sultan Selim'in Suriye'yi ele geçirmesiyle oluşturulan Şam Vilayetinin merkezi haline gelen Şam kenti, hac yolu üzerindeki toplanma noktası olması nedeniyle de ticari yönden önemini korumuştur.

I. Dünya Savaşı'nın son günlerinde İngiliz işgaline giren kent Sykes-Picot Anlaşması uyarınca 1920'de Fransa'ya bırakılmış olup, Fransız sömürgeliği yıllarında çok sayıda tahribata ve yağmalamaya uğramıştır. 1946 yılındaki ayaklanmayla Fransız sömürgesi olmaktan kurtulmuş ve bağımsız Suriye'nin başkenti olmuştur. Suriye İç Savaşı'nda büyük hasar alan kent, tarihi dokusunu kaybetme ihtimali ile yüz yüze kalmıştır. Kentte restorasyon ve yeniden kalkınma çalışmaları sürmektedir.

## Etimoloji

Arapçada tam olarak Dimeşk eş-Şām (**دمشق الشام**) denir. Genelde Dimeşk kısaltmasıyla hitap edilir
fakat Şamlılar başta olmak üzere Araplar eş-Şam tercih ederler. Eş-Şam Arapçanın Kuzey kelimesinden gelir. Büyük Suriye'ye Bilād eş-Şam (**بلاد الشام**) demişlerdir. Avrupa dillerine (Damas, Damascus, Damasco gibi) Yunanca Damaskos (Δαμασκός)'dan geçmiştir. Eski Aremice (Eski Ahit İbrani harfiyle)'de Darmeśeq (**דרמשק**) = İyi sulanmış yer'den gelmektedir. MÖ 14. yüzyıla ait Amarna yazılarında Akkad dilinde Dimašqa olarak geçmektedir. Çok sayıdaki ilçelerinin adları hâlâ Aramicedir.

## İklim

|  **Şam iklimi**  |
| --- |
| Aylar
 | Oca
 | Şub
 | Mar
 | Nis
 | May
 | Haz
 | Tem
 | Ağu
 | Eyl
 | Eki
 | Kas
 | Ara
 | Yıl
 |
| En yüksek sıcaklık (°C)
 | 24,0
 | 29,0
 | 34,4
 | 38,4
 | 41,0
 | 44,8
 | 46,0
 | 44,6
 | 42,0
 | 37,8
 | 31,0
 | 25,1
 | 46,0
 |
| Ortalama en yüksek sıcaklık (°C)
 | 12,6
 | 14,5
 | 19,0
 | 24,7
 | 30,1
 | 34,6
 | 37,0
 | 36,8
 | 33,9
 | 28,1
 | 20,1
 | 14,3
 | 25,5
 |
| Ortalama sıcaklık (°C)
 | 6,1
 | 7,7
 | 11,4
 | 16,2
 | 20,8
 | 25,0
 | 27,3
 | 27,0
 | 24,0
 | 19,0
 | 12,1
 | 7,5
 | 17,0
 |
| Ortalama en düşük sıcaklık (°C)
 | 0,7
 | 1,9
 | 4,3
 | 7,9
 | 11,4
 | 15,0
 | 17,9
 | 17,7
 | 14,4
 | 10,3
 | 4,8
 | 1,7
 | 9,0
 |
| En düşük sıcaklık (°C)
 | −12,2
 | −12
 | −8
 | −7,5
 | 0,6
 | 4,5
 | 9,0
 | 8,6
 | 2,1
 | −3
 | −8
 | −10,2
 | −12,2
 |
| Ortalama yağış (mm)
 | 25
 | 26
 | 20
 | 7
 | 4
 | 1
 | 0
 | 0
 | 0
 | 6
 | 21
 | 21
 | 131
 |
| *Kaynak: Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi* |

## Mimari yapı

Emeviler, devrinde dünyanın kültür ve medeniyet merkezi olması sebebi ile mimari yapısı bir hayli gelişkindi, kent mimarisinde Arap, Yunan ve Roma etkileri görülürdü. Dünyadaki ilk modern park örnekleri burada görülmüştür ve buradan İspanya'ya ve oradan Avrupa'nın tamamına taşınmıştır. Fakat uğradığı Moğol saldırılarından dolayı çoğu eserini kaybetmiştir.

Osmanlılar, şehri ele geçirdikten sonra buraya pek çok tarihi bina kazandırmışlardır. Ve şehrin en güzel yapıtlarından biri olan tren garını Osmanlılar yapmıştır.

Modern Şam, 2000'li yıllarda aşırı gelişme gösteren Şam şu anda, Yeni Şam ve Eski Şam olmak üzere iki bölümden oluşmaktadır. Eski Şam, şehir merkezinde tarihi yapıların olduğu klasik kesimdir. Yeni Şam ise merkezin etrafını saran yer yer merkeze biraz uzak modern yapıda binalar ve şehir düzenlemesine sahip yerlerdir.

### Surları ve kapıları

Stratejik bir konuma sahip olan Şam, dünyanın dört bir yanından gelen tüccarları cezbederdi. Şehir Suriye cenneti olarak biliniyordu. Tahkimatlar şehrin önemi ile uyumluydu. Şehrin ana kısmı 11 m (36 ft) büyük bir duvarla çevriliydi. Müstahkem şehir yaklaşık 1.500 m (4.900 ft) uzunluğunda ve 800 m (2.600 ft) genişliğindeydi.

Surların altı kapısı vardır:

* Doğu Kapısı (*Bab Şarki*)
* Thomas Kapısı (*Bab Touma*)
* Jabiya Kapısı (*Bab al-Jabiya*)
* Cennet Kapısı (*Bab al-Faradis*)
* Keisan Kapısı (*Bab Kisan*)
* Küçük Kapı (*Bab al-Saghir*)

Barada Nehri Şam'ın kuzey duvarı boyunca aksa da, savunma açısından çok sığdır.

### Türbeler

Şam'da ve Suriye genelinde İslam ve diğer dinlerde önemli olan kişilerin türbesi yer almaktadır. Örneğin Bilal Habeşi, Yahya Peygamber, Selahattin Eyyubi ve ilk Türk askeri hava şehitlerin mezarlıkları, Zeyneb bint Muhammed'in türbesi ve Muhammed bin Abdullah'ın eşlerinden ve ehlinden gelen İslamiyet'te önem sahibi bazı kişilerin türbesi yine buradadır.

## Kardeş şehirler

* Ankara, Türkiye
* Bükreş, Romanya
* Buenos Aires, Arjantin
* Córdoba, İspanya
* Dubai, Birleşik Arap Emirlikleri
* İstanbul, Türkiye
* Astana, Kazakistan
* Toledo, İspanya
* Erivan, Ermenistan

## Resimler

* Şam'ın gece görünüşü
* Şam - Bab Şarki
* Şam - Bab El-Saghir
* Şam - Emevi Camii
* Şam - Hicaz Tren Garı
* Şam Üniversitesi
* Kasiyon Dağı'ndan Şam'da El Fayhaa Stadı
* Şam - Takiyye Süleymaniye Camii
* Şam kalesi yakınında Barada Nehri, 2006

## Notlar

Tüm dünya ve Arap coğrafyası dahil olmak üzere şehrin adı Dimeşk olarak telaffuz edilirken Türkiye, Osmanlı İmparatorluğu'ndan kalma gelenek ile Şam demektedir.

## Kaynakça

Özel
Genel
* Akram, Agha Ibrahim (2004), *The Sword of Allah: Khalid bin al-Waleed – His Life and Campaigns*, Oxford University Press: Pakistan, ISBN 0-19-597714-9

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Şam ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

*

Vikigezgin'de Damascus ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
(İngilizce)

* Burns, Ross (2005). *Damascus: A History* (İngilizce). Routledge. ISBN 978-0-415-27105-9.