# Almanların kaçması ve sınır dışı edilmesi (1944-1950)

1945'te batıya doğru hareket eden mülteciler.
II. Dünya Savaşı'nın sonraki aşamalarında ve savaş sonrası dönemde, Alman *Volksdeutsche* toplumu, yerleştikleri yerlerden kaçtılar ve Çekoslovakya ve eski Alman eyaletleri Silezya, Pomeranya ve Doğu Prusya dahil olmak üzere çeşitli Doğu ve Orta Avrupa ülkelerinden sürüldüler. Polonya ve Sovyetler Birliğinin Almanları ilhak edilmiş topraklardan kovma fikri, 1942'den beri Londra'daki Polonya ve Çekoslovak sürgün hükümetleriyle birlikte Winston Churchill tarafından önerilmişti. Polonya başbakanı Tomasz Arciszewski, Alman topraklarının ilhakını destekledi, ancak sınır dışı etme fikrine karşı çıkarak, bunun yerine Almanları Polonya vatandaşı olarak vatandaşlığa almak ve onları asimile etmek istedi.

Joseph Stalin, diğer komünist liderlerle uyum içinde, Mayıs 1945'ten itibaren tüm etnik Almanları Oder'in doğusundan ve Sovyet işgal bölgelerine giren topraklardan sürmeyi planladı. 1941'de Stalin hükûmeti, Almanları Kırım'dan Orta Asya'ya çoktan nakletmişti.

1944 ile 1948 arasında, etnik Almanlar (Almanca: Volksdeutsche) ve Alman vatandaşları (Almanca: Reichsdeutsche), kalıcı veya geçici olarak Orta ve Doğu Avrupa'dan sürüldüler. 1950'ye gelindiğinde, yaklaşık 12 milyon Alman, doğu-orta Avrupa'dan Müttefik işgali altındaki Almanya ve Avusturya'ya kaçtı veya sürüldü. Batı Alman hükûmeti sayıyı, II. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası tarafından fethedilen bölgelere yerleştirilen bir milyon etnik Alman, 1950'den sonra Almanya'ya gelen etnik Alman göçmenler ve sınır dışı edilmiş ebeveynlerden doğan çocuklar da dahil olmak üzere toplamı 14,6 milyon olarak belirledi. En büyük ɡöç, Almanya'nın Polonya Halk Cumhuriyeti ve Sovyetler Birliği'ne devredilen eski doğu topraklarından (yaklaşık yedi milyon), ve Çekoslovakya'dan (yaklaşık üç milyon) geldi.

Etkilenen bölgeler, savaştan sonra Polonya ve Sovyetler Birliği tarafından ilhak edilen Almanya'nın eski doğu topraklarının yanı sıra savaş öncesi sınırlar içinde yaşayan Almanları da içeriyordu. İkinci Polonya Cumhuriyeti, Çekoslovakya, Macaristan, Romanya, Yugoslavya ve Baltık Devletleri Naziler, pek çok Slav ve Yahudi'yi Doğu Avrupa'dan çıkarmak ve bölgeyi Almanlarla yerleştirmek için planlar yapmıştı.

500.000–600.000 ve 2 ila 2,5 milyon arasında değişen tahminlerle, kaçış ve sınır dışı edilmelere atfedilebilen ölü sayısı tartışmalıdır.

İlki, 1944'ün ortalarından 1945'in başlarına kadar, ilerleyen Kızıl Ordu karşısında Nazi hükûmeti tarafından etnik Almanların organize bir şekilde tahliye edilmesiydi. İkinci aşama, hemen ardından etnik Almanların düzensiz bir şekilde kaçmasıydı. Üçüncü aşama, Müttefik liderlerin Orta Avrupa sınırlarını yeniden tanımlayan ve Polonya, Rusya ve Çekoslovakya'ya verilen eski Alman topraklarından etnik Almanların sınır dışı edilmesini onaylayan Potsdam Anlaşmasını takiben daha organize bir sınır dışı etmeydi. Pek çok Alman sivil, zorunlu çalıştırma olarak kullanıldıkları gözaltı ve çalışma kamplarına gönderildi. Büyük sürgünler tamamlandı. 1950'de Orta ve Doğu Avrupa'da yaşayan Alman kökenli insanların toplam sayısı için tahminler 700.000 ile 2,7 milyon arasında değişmekteydi.

### Politik meseleler

 Sınır dışı edilmelerin başlamasından on yıl sonra Batı Almanya'da basılan bir pul
Ocak 1990'da Çekoslovakya Devlet Başkanı Václav Havel, transfer yerine sınır dışı etme terimini kullanarak ülkesi adına af diledi. Havel'in duruşuna yönelik kamuoyunun onayı sınırlıydı; 1996'da yapılan bir kamuoyu yoklamasında Çeklerin %86'sı böyle bir özrü onaylayan bir partiyi desteklemeyeceklerini belirtti. Edvard Beneš tarafından çıkarılan yetkilendirme kararnamelerinden resmi olarak feragat edilmediği için sınır dışı edilme sorunu, 2002 yılında Çek Cumhuriyeti'nin Avrupa Birliği'ne üyelik başvurusu sırasında ortaya çıktı.

Ekim 2009'da Çek Cumhurbaşkanı Václav Klaus, sınır dışı edilen Almanların torunlarının Çek Cumhuriyeti'ne karşı yasal iddialarda bulunmamasını için Çek Cumhuriyeti'nin Avrupa Temel Haklar Şartı'ndan muaf tutulmasını isteyeceğini belirtti. Beş yıl sonra, 2014'te, Başbakan Bohuslav Sobotka'nın hükûmeti muafiyetin "artık geçerli olmadığına" ve devre dışı bırakmanın geri çekilmesinin "Prag'ın diğer AB uluslararası anlaşmalarıyla ilgili konumunu iyileştirmeye yardımcı olacağına" karar verdi.

Haziran 2018'de Almanya Başbakanı Angela Merkel, etnik Almanların savaş sonrası sınır dışı edilmesinin "ahlaki veya siyasi hiçbir gerekçesi" olmadığını söyledi.

## Kaynakça