Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kastamonu (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Kastamonu Eyaleti** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1362–1864** |

 |
| Kastamonu Eyaleti harita üzerindeKastamonu Eyâletinin Anadoludaki konumu (1861)
 |
| **Merkez** | Kastamonu
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1362
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Anadolu Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kastamonu Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Kastamonu Eyaleti** (Osmanlı Türkçesi: ایالت قسطمونی; Eyâlet-i Kastamuni) bugünkü Kastamonu ili ve çevresinde bulunan eski bir Osmanlı eyaletidir.

## İdarî bölünüş

Kastamonu Eyaleti'nin 19. yüzyıl ortalarındaki sancakları:

1. Kocaeli Sancağı
2. Bolu Sancağı
3. Viranşehir Sancağı
4. Sinop Sancağı

## Kaynakça
# Saruhan (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Saruhan-Karesi** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1845–1847** |

 |
| Saruhan-Karesi Eyaleti harita üzerindeKaresi-Saruhan Eyaleti (1845)
 |
| **Merkez** | Manisa, Balıkesir
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1845
 |
|  - Kaldırılış
 | 1847
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Anadolu Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Aydın Eyaleti
 |  |
| Hüdavendigâr Eyaleti
 |  |

 |

 |

 |

**Karesi Eyaleti,Saruhan Eyaleti,** veya **Karesi-Saruhan Eyaleti,** Osmanlı Devleti eyaletidir. 1845 yılında kurulmuş 1847 yılında dağıtılmıştır.

## Tarihi

1841 yılında Anadolu Eyaleti birçok eyalete ayrılmıştır. Bu eyaletlerden biri de Hüdavendigâr Eyaleti'dir. 1845 yılında Hüdavendigâr Eyaleti'nden ayrılan Karesi Sancağı ile Aydın Eyaleti'nden ayrılan Saruhan Sancağı birleşerek bu eyaleti kurmuştur. Eyaletin merkezi Manisa'dır. İlk ve tek beylerbeyi ise Hacı İbrahim Saib Paşa'dır. 1847 yılında Saruhan bu eyaletten ayrılarak yeniden Aydın eyaletine bağlanmıştır. Karesi'de yeniden Hüdavendigâr Eyaleti'ne bağlanmıştır.

## Kaynakça
# Trabzon (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Trabzon** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1461–1864** |

 |
| Trabzon Eyaleti harita üzerindeTrabzon Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Trabzon
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1461
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Trabzon İmparatorluğu
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Trabzon Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Trabzon Eyaleti** ya da **Trabzon Beylerbeyliği** 1598 yılında kurulan Osmanlı eyaleti. 1461'de Rum Eyaleti'ne bağlı Trabzon sancağı olarak kuruldu. 1520'de Erzurum Eyaleti'ne bağlanan sancak 1598'de ayrı bir eyalet oldu. Sınırları bir ara Anapa'ya kadar uzanan eyaletin 19. yüzyılda sınırları yaklaşık 27.210 km2 idi. 1864 yılında yeni vilayet sistemine geçilmesiyle Trabzon Vilayeti adını almıştır.

## Sancakları

|  |  |
| --- | --- |
| Trabzon eyaletinin 17. yüzyılda 6 sancak olarak teşkilatlandırılmıştır.:
1. Gümüşhane
2. Canik (Rum Eyaleti'nden geldi)
3. Viçe
4. Gönye
5. Batum
 | 19. yüzyılda 3 sancak olarak teşkilatlandırılmıştır.:
1. Trabzon
2. Giresun
3. Lazistan (Merkezi: Batum)
 |

## Ayrıca bakınız

* Çepniler
* Kıpçaklar
* Lazlar
* Karadeniz Rumları
* Trabzon
* Osmanlı İmparatorluğu'nun idari bölünüşü

## Kaynakça
# Zülkadriye (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Maraş Eyaleti** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1521–1864** |

 |
| Zülkadriye Eyaleti harita üzerindeZülkadriye Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Maraş
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1521
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dulkadiroğulları
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Halep Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Zülkadriye Eyaleti** veya 1831'den sonraki adıyla **Maraş Eyaleti**, Osmanlı İmparatorluğu'nun bir eyaleti. 19. yüzyıldaki yüzölçümü 77.352 milkare (200.340 km2) kadardı.

## Tarih

Türkiye'de başlangıçta Dulkadiroğulları bir devlet veya beylikti. 1521 yılına kadar yarı bağımsız kalmış, 1530 yılından sonra da Osmanlı Devleti'nin bünyesine tam olarak alınmıştır.

## İdari bölümler

Zülkadriye eyaleti 1700-1740 yıllarında 4 sancaktan oluşmuştur:

1. Maraş Sancağı (*Paşa Sancağı* , Kahramanmaraş)
2. *Malatya* Sancağı (Malatya)
3. Ayntab Sancağı (*Ayıntab Sancağı*, Gaziantep)
4. *Kars-i Maraş* Sancağı (Kadirli)

### 1831

* Maraş Livası (Paşa Sancağı)
* Malatya Livası
* Samsat Livası
* Gerger Livası

## Ayrıca bakınız

* Şehsüvaroğlu Ali Bey

## Kaynakça
# Van (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Van** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1548–1864** |

 |
| Van Eyaleti harita üzerindeVan Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Van
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1548
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** | Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Van Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Van Eyaleti** ya da **Van Beylerbeyliği**, 1548 yılında kurulan Osmanlı eyaleti. Eyaletin merkezi Van'dır. 19. yüzyılda 9.616 milkare (24.910 km2).'dir.

## Tarih

1548-1549 Osmanlı-Safevi harbi sırasında Osmanlılar, Van ve çevresini zapt ederek, Safevileri Van Gölü çevresinden çıkarmışlardır. 1864 yılında kabul edilen Teşkili vilayet nizamnamesiyle Van Vilayeti ve Bitlis Vilayetine dönüştürülmüştür.

## Sancakları

Eyaletin 1680 ile 1712 arasında sancakları:

1. Van Sancağı
2. Bitlis Sancağı
3. Hizan Sancağı
4. Hakkâri Sancağı
5. Hoşab (Güzelsu) Sancağı
6. Karkar (Daldere-Gevaş) Sancağı
7. Zeriki (Adakale-Siirt) Sancağı
8. Şirvi Sancağı
9. Müküs (Bahçesaray) Sancağı
10. Şatağ (Çatak) Sancağı
11. Albak (Başkale) Sancağı
12. İspayerd (Sürücüler-Hizan) Sancağı
13. Erciş Sancağı
14. Késan (Sarıdal-Tatvan) Sancağı
15. Adilcevâz Sancağı
16. Ağakis (Göllü-Tatvan) Sancağı
17. Muradiye Sancağı
18. Diyadin Sancağı
19. Somay (Sumay) Sancağı
20. Hirun (Kayahisar-Şirvan Sancağı

## Kaynakça
# Nogay (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| Eyâlet-i Nogay |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1548–1590** |

 |
| Nogay Eyaleti harita üzerindeNogay Eyaleti (1500)
 |
| **Merkez** | Nogay
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1548
 |
|  - Kaldırılış
 | 1590
 |
| **Bugün parçası** |  Rusya
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Nogay Orda
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Nogay Orda
 |  |

 |

 |

 |

**Nogay Eyaleti** veya **Küçük Nogay Eyaleti,** geçici Osmanlı Devleti eyaletidir. Eyalette gerçek bir Osmanlı Devleti yönetimi kurulamamış sadece Osmanlı hakimiyeti altında kalmıştır. 1548 yılında kurulmuş ve 1555 yılında yıkılmıştır.

## Tarihi

Nogay Eyaleti, I. Süleyman'ın Hazar Denizi ve Azak Denizi arasındaki Kıpçak-Eli bölgesindeki Nogayların yaşayan Nogay Ordası'ın beyi Musa Beyzâde Yusuf Bey'e 1548 yılında *Emîr-ül ümerâlık* vermesiyle kurulmuştur. Hem Beylerbeyi hem de Nogay Ordası hüküdarı olan Yusuf Bey, Kazan Hanlığı'nın Rusya Çarlığı tarafından işgal edilmesinin ardından Ruslarla birlik olan kardeşi İsmail Mirzâ tarafından 1555 yılında pusuya düşürerek öldürülmüştür. Ardından Nogay Ordası Osmanlı hakimiyetinden çıkmış ve Nogay Eyaleti son bulmuştur.

1578'de Yusuf Bey'in torunu Urus Bey'in Ruslara boyun eğen babasının aksine tâbiyet arzetmesiyle
kendisine tekrar sancakbeyliği verilse de Nogaylar kuzeyden Rus baskısıyla giderek Kafkasya'nın kuzeyine doğru göçetmeye başladılar ve 1651'e dek kâh Ruslara kâh Osmanlılara tâbi olarak hayatiyetlerini sürdürseler de önemlerini kaybettiler.

## Görev yapmış valiler

* Musa Beyzâde Yusuf Bey (1548 - 1555)
* Urus Bey (1578 - 1590)

## Notlar
# Yanya (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Yanya Eyaleti** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1670–1867** |

 |
| Yanya harita üzerinde1850'lerde Yanya Eyaleti
 |
| **Merkez** | Yanya
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1670
 |
|  - Kaldırılış
 | 1867
 |
| **Bugün parçası** | Yunanistan Arnavutluk
 |

 |

**Yanya Eyaleti** (Osmanlı Türkçesi: ایالت یانیه; Eyālet-i Yānyâ), Osmanlı İmparatorluğu'nun bugünkü Güney Arnavutluk, Orta ve Kuzey Yunanistan topraklarında bulunan eski bir eyalettir. 1670 yılında kurulmuştur ve idari merkezi Yanya'dır. 1788'den 1822'deki suikastine kadar Tepedelenli Ali Paşa, Tırhala sancakbeyi olarak görev yapmıştır. 1867 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile Yanya Vilayeti kurulmuştur.

## Sancaklar

* Berat Sancağı
* Ergiri Sancağı
* Yanya Sancağı
* Narda Sancağı

## Kaynakça

### Özel

### Genel

* Akpınar, Özkan (5 Kasım 2021). "Making property of a marsh: environment, property, and politics in nineteenth-century Ottoman Ioannina". **58** (4): 487-583. doi:10.1080/00263206.2021.1996359.  `|erişim-tarihi=` kullanmak için `|url=` gerekiyor (yardım)
# Bağdat (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Bağdat** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1535–1864** |

 |
| Baghdad Eyalet harita üzerindeBaghdad Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Bağdat
 |
| **Tarih** |  |
|  - Irakeyn Seferi
 | 1535
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  Irak
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |
|  | Memlük Sultanlığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Bağdat Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Bağdat Eyaleti** veya **Bağdat Beylerbeyliği,** 1535 yılında Kanuni Sultan Süleyman zamanında kurulan Osmanlı Devleti eyaleti.

1534'te Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Türk ordusunun Irakeyn Seferi'nde İran ordusunu yenilgiye uğratmasıyla Safevi Devleti'ne bağlı Irak toprakları Osmanlı Devleti'ne katılmıştı. 1535'te kurulan eyalet Irak'ın merkezi bölgesini ve İran'ın batısındaki bazı bölgeleri kapsıyordu. 1862 yılında Şehrizor Eyaleti bu eyalete dahil edildi.

XVII. Yüzyılda 21 sancak olarak teşkilatlandırılmış olup, en önemli sancaklar şunlardır:

* Bağdat
* Hille
* Zengabad
* Remahiye
* Karadağ
* Cengüle
* Cezaver

1864'te Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile yeni vilayet sistemine geçildiğinde Bağdat eyaleti de aynı topraklarla Bağdat Vilayeti'ne dönüştürülmüştür.

## Kaynakça
# Basra (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Basra** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1538–1862** |

 |
| Basra Eyalet harita üzerindeBasra Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Basra
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1538
 |
|  - Kaldırılış
 | 1862
 |
| **Bugün parçası** |  Irak
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Basra Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Basra Eyaleti** veya **Basra Beylerbeyliği**, 1538 yılında kurulan Osmanlı Eyaleti. Eyaletin merkezi Basra'ydı. 19. yüzyıldaki alanı 9.872 milkare (25.570 km2). 1864'te kabul edilen nizammame ile Basra Vilayetine çevrildi.

## Tarihi

Basra 1538 yılına kadar Safevi Devleti'nin elinde bulunmaktadır. Eylül 1538'de Basra ve çevresi, Safevilerden alınmasıyla Osmanlı Devleti, Basra Körfezine ulaştı. 1864 yılında kabul edilen Vilayet nizammasiyle Basra Vilayeti'ne çevrilmiştir. 1743 yılında Basra Vilayeti'ne bağlı kaza Kuveyt kazası, Osmanlı'dan özerklik kazandı ve Özerk Kuveyt Emirliği kuruldu. 1743 ile 1899 arasında Osmanlı ile Kuveyt arasında Kuveyt Sorunu başladı. 1899'da İngilizler Kuveyt'i işgal ettiler ve sömürge yaptılar.

## Kaynakça
# Halep (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Halep إيالة حلب** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1516–1864** |

 |
| Halep Eyaleti harita üzerindeHalep Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Halep
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1516
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  Suriye  Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Şam Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Adana Eyaleti
 |  |
| Halep Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Halep Eyaleti** veya **Halep Beylerbeyliği,** 1516 yılında kurulan Osmanlı eyaleti.

## Tarihi

1516'da I. Selim komutasındaki Osmanlı ordusunun Mercidabık Muharebesi'nde Memlûk ordusunu yenilgiye uğratmasıyla tüm Suriye ve Filistin toprakları Osmanlı Devleti'ne katılmıştı. Ağustos ayında, Karaca Ahmed Paşa beylerbeyliğindeki Halep ile Canberdi Gazâlî beylerbeyliğindeki Şam Eyaleti kuruldu. Bu eyalet Adana Eyaleti kurulana kadar bir dönem bugünkü Adana, Osmaniye illeriyle, Mersin ilinin doğu kesimini de içermekteydi.

## Sancaklar

XVII. Yüzyılda sekiz sancak olarak teşkilatlandırılmıştır:

* Halep
* Kilis
* Maarretünnuman
* Ulu Türkmen (Uzeyr)
* Mezik
* Antakya
* Azez
* Bâliz

1864'te Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile yeni vilayet sistemine geçildiğinde Halep eyaleti de aynı topraklarla Halep Vilayeti'ne dönüştürülmüştür.

## Galeri

* 1855 yılında Halep Eyaleti
* 1600 yılında Halep ili

## Kaynakça
# Musul (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Mûsil Eyalet-i** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1517–1864** |

 |
| Musul Eyaleti harita üzerindeMusul Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Musul
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1517
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  Irak
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Musul Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Musul Eyaleti** veya **Musul Beylerbeyliği**, 1517'de kurulan Osmanlı eyaleti. 19. yüzyılda 7.832 milkare (20.280 km2) alan kapladığı bilinmektedir. 1517'de I. Selim tarafından böylece alınmasına karşın 1520'lerde yeniden Safevîlerin eline geçen Musul, 1534'te yeniden fethedilmiştir.
1864 yılında yeni vilayet sistemine geçilmesiyle Musul eyaleti ortadan kaldırılmasına rağmen 1867'den 1918'e de değin Osmanlı sınırları altında kaldı.

1726-1834 arasından Celilî hanedanına mensup Beylerbeyleri tarafından yönetildi.

## Sancakları

17. yüzyılda eyaletin sancakları:

* Bajwanli Sancağı
* Tikrit Sancağı
* Eski Musul (Ninova) Sancağı
* Hard Sancağı

## Kaynakça
# Sayda (eyalet)

1795 yılında Sayda Eyaleti
**Sidon Eyaleti** veya **Sayda Eyaleti** (Osmanlı Türkçesi: ایالت صیدا; Eyālet-i Ṣaydā) Osmanlı Devleti'nde bir eyalettir. Eyaletin başkenti Sayda'dır. Eyalet 1660 yılında ayrılarak kurulmuş 1864'te vilayet kanunuyla kaldırılmıştır.

## Tarihi

1660 yılında bölge Şam Eyaleti'ne bağlıyken çıkarılan bir kanunla eyalet olarak ayrılmıştır.
# Rakka (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Rakka** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1586–1864** |

 |
| Rakka Eyaleti harita üzerindeRakka Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Urfa
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1586
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Diyarbekir Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Halep Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Rakka Eyaleti** veya **Rakka Beylerbeyliği,** 1594 yılında III. Murad zamanında kurulan Osmanlı Devleti eyaleti.

1516 yılında Suriye'nin Yavuz Sultan Selim tarafından fethinden sonra yapılan vilayet taksiminde Suriye'nin kuzey bölgeleri Halep Eyaleti'ne bağlanmıştı. Rakka Eyaleti ise 1594 yılında merkezi Urfa olmak üzere Halep Eyaleti'nden ayrılarak kuruldu. Eyalete Urfa, Ruha ya da El-Cezire adları da verildi.

Eyalet Türkiye'nin Urfa, Suriye'nin Rakka, Haseke ve Irak'ın Ramadi bölgelerini kapsıyordu.

9 sancak olarak teşkilatlandırılan eyalet 1864'te Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile yeni vilayet sistemine geçildiğinde Rakka Eyaleti de aynı topraklarla Halep Vilayeti'ne dönüştürülmüştür.

17. yüzyılda Rakka eyaletin sancakları:

1. Jemasa Sancağı
2. Kharpud Sancağı
3. Deir Rahba Sancağı
4. Beni Rebia Sancağı (Rabi`ah?)
5. Suruç Sancağı
6. Harran Sancağı
7. Rakka Sancağı
8. Urfa Sancağı

## Kaynakça
# Şam (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Şam إيالة شام** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1517–1864** |

 |
| Şam Eyalet harita üzerindeŞam Eyaleti (1795)
 |
| **Merkez** | Şam
 |
| **Tarih** |  |
|  - Mercidabık Muharebesi
 | 1517
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  Suriye  Ürdün  İsrail  Filistin  Gazze Şeridi |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Memlük Sultanlığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Suriye Vilayeti
 |  |
| Kudüs Sancağı
 |  |

 |

 |

 |

**Şam Eyaleti** veya **Şam Beylerbeyliği** (Osmanlıca: ایالت شام; Eyālet-i Šām), Osmanlı İmparatorluğu'na bağlı bir eyalet. 1516'daki Mercidabık Muharebesi'nin kazanılmasının ardından, 1517 yılında eyalet olmuştur. 19. yüzyılda yüz ölçümünün yaklaşık 20.020 km2 olduğu bilinmektedir.

## Sancakları

Kurulduğu dönelerde Şam Eyaleti'nin sancakları aşağıdaki gibidir:

1. Halep Sancağı
2. Hama Sancağı
3. Ayntâb Sancağı
4. Trablus Sancağı
5. Malatya Sancağı
6. Humus Sancağı
7. Tarsus Sancağı
8. Divriği Sancağı
9. Birecik Sancağı
10. Darende Sancağı
11. Kâhta ve Gerger Sancağı
12. Rum Kal'a Sancağı
13. Behisni Sancağı
14. Sis Sancağı
15. Şam Sancağı

1522 yılındaki idarî taksimata göre sancaklar aşağıdaki gibidir:

1. Şam Sancağı
2. Gazze Sancağı
3. Kudüs Sancağı
4. Safed Sancağı
5. Halep Sancağı
6. Trablus Sancağı
7. Hama ve Humus Sancağı
8. Ayntâb Sancağı
9. Antakya Sancağı
10. Birecik ve Rum-kal'a Sancağı
11. Adana Sancağı
12. Tarsus Sancağı
13. Sis Sancağı

1527 yılındaki idarî taksimata göre Kudüs ve Gazze sancakları birleştirildi, Diyarbekir Eyaleti'ne bağlı olan Deyr ve Rahba Sancağı Şam Eyaleti'ne dahil edildi.

## Eyaletin küçülmesi

1534 yılında Halep, Şam'dan bağımsız eyalet oldu. 1579 yılında Şam Eyaletine dahil olan Trablusşam sancağı ayrı bir eyalet oldu. 1660 yılında Sayda sancağı da ayrıldı.

## Kaynakça
# Şehrizor (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Şehrizor إيالة العرب** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1554–1862** |

 |
| Şehrizor Eyalet harita üzerindeŞehrizor Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Kerkük, Süleymaniye (1784'ten sonra)
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1554
 |
|  - Kaldırılış
 | 1862
 |
| **Bugün parçası** |  Irak  İran
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Bağdat Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Şehrizor eyaleti**, bugünkü Kuzey Irak'ta bulunan eski bir Osmanlı eyaleti idi. Vilayet sistemi'nden sonra ismi Musul Vilayeti oldu. Eyaletin başkenti *Şehrizor* yani bugünkü Kerkük idi.

## Ayrıca bakınız

* Bağdat Eyaleti
* Osmanlı eyaletleri listesi
* Şehrizor

## Kaynakça
# İstanbul Vilayeti

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **İstanbul Vilayeti** |
| Osmanlı İmparatorluğu Vilayeti
 |
|

|  |
| --- |
| **1864–1922** |

 |
| İstanbul Vilayeti harita üzerindeİstanbul Vilayeti (1900)
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1864
 |
|  - Kaldırılış
 | 1922
 |
| **Nüfus** |
|  - Müslüman, 1914
 | 560.434
 |
|  - Yunan, 1914
 | 205.752
 |
|  - Ermeni, 1914
 | 82.880
 |
|  - Yahudi, 1914
 | 52.126
 |
| **Bugün parçası** |  Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | İstanbul Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| İstanbul
 |  |

 |

 |

 |

1907 yılında İstanbul Vilâyeti (açık mor renkte)
**İstanbul Vilayeti** ya da **Konstantiniyye Vilayeti**, 1864'te İstanbul Eyaleti'nin kaldırılmasından sonra kurulan bir Osmanlı vilayetidir. Vilayetin sınırları bugünkü İstanbul'u, Kocaeli'yi, Sakarya'yı ve Yalova'yı kapsamaktaydı.

## İdari bölünüş

1864-1923 yılları arasında vilayetin kazaları:

1. Üsküdar Kazâsı
2. Gebze Kazâsı
3. Kartal Kazâsı
4. Beykoz Kazâsı
5. Şile Kazâsı

1877 yılında vilayetin sancak ve kazaları:

* İstanbul Sancağı: Fatih kazası, Eyüp kazası, Kartal kazası, Adalar kazası
* Beyoğlu Sancağı: Galata kazası, Yeniköy kazası.
* Üsküdar Sancağı: Beykoz kazası.
* Büyükçekmece Sancağı, Çatalca kazası.

## Nüfus

|  |
| --- |
|  **İstanbul Vilayeti 1914 nüfusu** |
| Kaza | Müslüman | % | Ortodoks Rum | % | Ermeni | % | Yahudi | % | Bașka | % | Toplam
 |
| Fatih (eski şehir) | 279.056 |  | 64,287 |  | 28,095 |  | 13.441 |  | 2,013 |  | 386.892
 |
| Bakırköy | 28,967 |  | 11,221 |  | 5.954 |  | 364 |  | 390 |  | 46.896
 |
| Adalar | 1,586 |  | 8,725 |  | 652 |  | 79 | - | 45 | - | 11,087
 |
| Beyoğlu | 117,267 |  | 75,971 |  | 30,642 |  | 31.080 | - | 6,135 | - | 261.095
 |
| Üsküdar | 70,447 |  | 19.832 |  | 13.949 |  | 6.836 |  | 579 | - | 111.643
 |
| Gebze | 26,220 |  | 5,856 |  | 47 |  | - |  | 21 | - | 32,144
 |
| Kartal | 8,257 |  | 6.862 |  | 3.216 |  | 13 | - |  | - | 18.348
 |
| Beykoz | 14,466 |  | 3,708 |  | 325 |  | 292 |  | 1 | - | 18.792
 |
| Şile | 14,168 |  | 8.913 |  | - | - | - | - | - | - | 23.081
 |
| **Toplam** |  **560,434**  | ' | **205,375**  | ' | **82,880** | ' | **52,126**  | ' | **9,163** | ' | **909,978** |
| Ermeniler: 72.962 Gregoryen ve 9,918 Katolik. Vilayetin toplam 1,213 Protestan ve 387 Katolik Rum nüfusu var.
 |

## Kaynakça