Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gal dilleri

| Gal dilleri |
| --- |
| Coğrafi dağılım | İrlanda, İskoçya, Man Adası |
| Sınıflandırma | Hint-Avrupa* Kelt
	+ Ada Kelt
		- **Gal dilleri**
 |
| Alt bölümler | * İrlandaca
* İskoç Galcesi
* Manca
 |

**Gal dilleri** (İrlandaca: teangacha Gaelacha, İskoçça (Kelt dili): cànanan Goidhealach, Manca: çhengaghyn Gaelgagh), Ada Kelt dillerinin iki grubundan biridir. Günümüzde üç modern Gal dili bulunmaktadır. Bunlar;

* İrlandaca *(Gal)*
* İskoç Galcesi *(Gàidhlig)* ve
* Manksça *(Gaelg)*

dilleridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* İrladaca ve İskoçça karşılaştırması 29 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Avrupa Ekonomik Alanı

AEA şu ülkelerden oluşur;
  EFTA üyesi ülkeler (İsviçre hariç)   AB üyesi ülkeler

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  Avusturya  Belçika  Bulgaristan  Almanya  Çekya  Danimarka  Estonya  Finlandiya  Fransa  Kıbrıs Cumhuriyeti |  Yunanistan  Hırvatistan  Macaristan  İzlanda  İrlanda  İtalya  Lihtenştayn  Letonya  Litvanya  Malta |  Lüksemburg  Hollanda  Norveç  Polonya  Portekiz  Romanya  Slovakya  Slovenya  İspanya  İsveç |

EFTA Logosu
**Avrupa Ekonomik Alanı** ya da kısaca **AEA** (İngilizce: *European Economic Area*), 1 Ocak 1994 tarihinde, Avrupa Serbest Ticaret Birliği ve Avrupa Birliği üyesi ülkeler arasında yapılan bir anlaşma sonucunda oluşturulmuştur. Bu kurum Avrupa Serbest Ticaret Birliği üyesi ülkelerin, Avrupa Birliği'ne girmeden, Avrupa tek pazarına katılmalarına olanak sağlar.

## Üyelik

Avrupa Ekonomik Alanı, Avrupa Birliği'nin yirmi yedi üyesi ile Avrupa Serbest Ticaret Birliği üyesi dört ülkeden üçü olan Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn'ın katılımlarıyla oluşur.

Diğer Avrupa Serbest Ticaret Birliği üyesi İsviçre, Avrupa Ekonomik Alanı dışında kalmıştır. Zira İsviçre Anayasasının öngördüğü bir halk oylaması sonucunda İsviçre halkı bu kuruma katılmayı reddetmiştir. Ancak İsviçre, Avrupa Ekonomik Alanı'nın dışında bazı karşılıklı anlaşmalarla Avrupa Birliği ile iş birliği yürütmektedir.

## Özgürlükler ve kısıtlamalar

Avrupa Ekonomik Alanı, Avrupa Topluluğu gibi, dört özgürlük ilkesi üzerine kurulmuştur: insan, mal, hizmet ve anapara. Bu nedenle Avrupa Ekonomik Alanı'na üye olan Avrupa Serbest Ticaret Birliği üyeleri Avrupa Birliği üyesi ülkelerde sanki birlik üyesiymiş gibi özgürce ticaret yapmaktadırlar.

Buna karşılık olarak bu ülkeler Avrupa Birliği hukukunun bir bölümünü de olsa kabul etmek durumundadırlar. Bu ülkeler Brüksel'deki karar alma sürecindeyse çok etkiye sahip değildir.

Avrupa Serbest Ticaret Birliği üyesi ülkeler, Avrupa Birliği ile ilgili finansal harcamalara katılmazlar ancak malî olarak Avrupa tek pazarına katkıda bulunurlar. 2004 yılında Avrupa Birliği'ne ve dolaylı olarak Avrupa Ticaret Alanına giren on yeni ülkeyle birlikte kurumun finansman hisselerinde 10 kat artış gözlenmiştir. Bu kurumda Avrupa Birliği üyesi olmayan ülkeler Avrupa Birliği'nin politika ve kalkındırma fonlarından ödenek alamazlar.

## Ayrıca bakınız

* Ticaret bloku
* Schengen Antlaşması
* MERCOSUR

## Kaynakça
# Özerklik

**Özerklik** ya da **otonomi**, başka bir kişi ya da durumdan bağımsız karar verme, kendi kendini yönetebilme yetisi. Otonomi sözcüğü Grekçe αὐτονομία (autonomĭ́ā) sözcüğünden gelir ve bu sözcük αὐτόνομος (autónomos, “bağımsız, kendi kurallarına göre hareket eden”) sözcüğünden köken alıp morfolojik olarak αὐτο- (auto-, “öz, kendi kendine”) ve νόμος (nómos, “kural, yasa”) şeklinde incelenebilir. Gelişim psikolojisinde ve ahlaki, politik ve biyoetik felsefede özerklik bilinçli, zorlanmamış karar verme kapasitesidir.

Özerk kuruluşlar veya kurumlar bağımsızdır veya kendi kendini yönetirler.
# Sveinn Björnsson

| Sveinn Björnsson |
| --- |
|  |
| 1. İzlanda Cumhurbaşkanı
 |
| **Görev süresi** 17 Haziran 1944 - 25 Ocak 1952
 |
| Başbakan
 | Björn Þórðarson Ólafur Thors Stefán Jóhann Stefánsson Steingrímur Steinþórsson
 |
| Yerine geldiği | X. Christian (İzlanda Kralı olarak) |
| Yerine gelen | Ásgeir Ásgeirsson
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 27 Şubat 1881(1881-02-27) Kopenhag, Danimarka
 |
| Ölüm
 | 25 Ocak 1952 (70 yaşında) Reykjavik, İzlanda
 |
| Evlilik(ler)
 | Georgia Björnsson
 |
| Çocuk(lar)
 | 6
 |
| Bitirdiği okul
 | Kopenhag Üniversitesi
 |
| Mesleği
 | Avukat
 |

**Sveinn Björnsson** (27 Ocak 1881, Kopenhag - 25 Ocak 1952, Reykjavík), İzlanda'nın ilk cumhurbaşkanıdır.

1881 yılında Kopenhag'da dünyaya gelen Björnsson, genç yaşlarda politikaya atılmış ve 1912 yılında Reykjavik belediye meclisine seçilmiştir. İzlanda Parlamentosu olan Althing 'de kısa süreli milletvekilliği de yapan Björnsson, İzlanda'nın 1918 yılında Danimarka'dan kısmi bağımsızlığını kazandığı dönemde de bakanlık görevinde bulunmuştur.

1940 yılında Alman ordularının Danimarka'yı işgal etmesi neticesinde tam bağımsızlık yönünde adımlar atan İzlanda'da, ülke dışında bulunan Björnsson, Büyük Britanya'nın askeri olarak işgal ettiği ülkesine geri dönerek İzlanda Krallık yöneticisine seçilmiştir. Bu görev ile daha önce kralın elinde bulundurduğu tüm hakları ve sorumlulukları da üzerine almış oluyordu.

1944 yılında Danimarka'ya hiçbir bildirimde bulunulmadan ilan edilen Cumhuriyet ile birlikte yapılan seçimlerde ülkenin ilk cumhurbaşkanı olarak seçilen Björnsson, 1945 ve 1949 yıllarında da karşısına aday çıkmadan girdiği seçimlerden cumhurbaşkanı olarak çıkmıştır.

Görevi başında iken 25 Ocak 1952 yılında Reykjavik'te ölmüştür.

## Kaynakça
# 1949 İzlanda NATO karşıtı ayaklanması

NATO karşıtları, NATO yanlıları ve polis arasında çatışmalar patlak veriyor. İzlanda Parlamentosu olan Alþingi camları kırılmış olarak arkada görülmekte. 30 Mart 1949.
**İzlanda NATO ayaklanması**, 30 Mart 1949'da başlayan ve İzlanda tarihinin en bilinen ayaklanması. İzlanda Parlamentosu Alþingi, yeni kurulan NATO'ya katılma kararı verince ülkelerinin Soğuk Savaş'ın içine çekildiğini ve tekrar militarize edildiğini düşünenler tarafından başlatıldı.

## Galeri

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Ayrıca bakınız

* Alþingi
# Davíð Oddsson

| Davíð Oddsson |
| --- |
|  |
| Davíð Oddsson
 |
| 21. İzlanda Başbakanı
 |
| **Görev süresi** 30 Nisan 1991 - 15 Eylül 2004
 |
| Yerine geldiği | Steingrímur Hermannsson
 |
| Yerine gelen | Halldór Ásgrímsson
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 17 Ocak 1948 Reykjavík, İzlanda
 |
| Ölüm
 | 1 Mart 2026 (78 yaşında) Reykjavík, İzlanda
 |
| Partisi
 | Bağımsızlık Partisi
 |
| Bitirdiği okul
 | İzlanda Üniversitesi
 |

**Davíð Oddsson** (d. 17 Ocak 1948-ö. 1 Mart 2026), İzlandalı politikacı ve İzlanda'nın 1991'den 2004 tarihine kadar uzun süre görev yapan Başbakanı. 2004 yılından 2005 yılına kadar Dışişleri Bakanı olarak görev yaptı. Daha önce, 1982-1991 tarihleri arası Reykjavik Belediye Başkanı oldu ve 2005-2009 tarihlerinde İzlanda Merkez Bankası yönetim kurulu başkanlığını yaptı.

İzlanda'nın bankacılık sisteminin çöküşü ile İzlanda kamuoyu tarafından istifası istendi ve yeni İzlanda Başbakanı Jóhanna Sigurðardóttir tarafından, 2009 Mart ayında Merkez Bankası başkanı olarak görevden alındı. Eylül 2009'da yılında İzlanda'nın en büyük gazetelerinden biri olan Morgunblaðið'in editörü olarak işe alındı ama bu ülke çapında tartışmalara neden oldu. Bunu istifalar izledi ve gazetenin yaygın abonelikleri sona erdirildi.

## Kaynakça
# Jóhanna Sigurðardóttir

| Jóhanna Sigurðardóttir |
| --- |
|  |
| İzlanda Başbakanı
 |
| **Görev süresi** 1 Şubat 2009 - 23 Mayıs 2013
 |
| Cumhurbaşkanı | Ólafur Ragnar Grímsson
 |
| Yerine geldiği | Geir Haarde
 |
| Yerine gelen | Sigmundur Davíð Gunnlaugsson
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 4 Ekim 1942 Reykjavík, İzlanda
 |
| Partisi
 | Sosyal Demokrat Parti (1994 öncesi) Ulusal Uyanış (1994-2000) Sosyal Demokrat İttifak (2000-günümüz) |
| Evlilik(ler)
 | Þorvaldur Steinar Jóhannesson (1970-1987) Jónína Leósdóttir (2010-günümüz) |
| Dini
 | Protestan
 |

**Jóhanna Sigurðardóttir** ([jouːhanːa 'sɪːɣʏrðartouʰtɪr]; d. 4 Ekim 1942) İzlandalı siyasetçi ve İzlanda'nın eski başbakanı. 1987-1994 ve 2007-2009 yılları arasında Sosyal İşler ve Sosyal Güvenlik Bakanı idi. 1978'den beri, Reykjavik'in bazı seçim bölgelerini temsil ederek İzlanda Parlamentosu'ndadır ve sekiz kere seçildi. 1 Şubat 2009 tarihinde İzlanda'nın ilk kadın başbakanı ve dünyanın eşcinsel olduğunu açıkladıktan sonra göreve gelen ilk hükûmet başkanı oldu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Kişisel blogu (İzlandaca)
# Norveç Denizi

| Norveç Denizi |
| --- |
| Norveç Denizi |
| Havza |
| Konum | Kuzey Avrupa |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
| Genel bilgiler |
| Aktığı yer | Atlas Okyanusu |
| Tür | Deniz |
| Ortalama derinlik | 2.000 m (6.600 ft) |
| En derin noktası | 3.970 m (13.020 ft) |
| Yüzölçümü | 1.383.000 km2 (534.000 sq mi) |
| Su hacmi | 2.000.000 km3 (480.000 cu mi) |
| Wikimedia Commons |
|  |

**Norveç Denizi**; Kuzey Atlas Okyanusu, Grönland Denizi ve Norveç arasında kalan deniz. Deniz tıpkı Kuzey Atlas Okyanusu gibi soğuk ve oksijence zengindir. Batısında İzlanda, güneyinde Faroe Adaları ve Shetland Adaları; doğusunda Norveç ve kuzeyinde Norveçe bağlı Jan Mayen'in arasındadır.

Günümüzde Norveç Denizinde Petrol sahası olarak kullanılan birçok bölge vardır. Yıllarca temel geçimini balıkçılıktan sağlayan Norveç halkı buradan çıkan Petrol sayesinde milli gelir bakımından Dünya'nın sayılı ülkeleri arasına girmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
# İzlanda'nın fiyortları listesi

Bu maddede İzlanda'daki fiyortların listesi bulunmaktadır.

İzlanda'nın önemli fiyortları
Gilsfjörður
Hvammsfjörður
## Liste

**İzlanda'**daki fiyortların listesi :

* Arnarfjörður
* Álftafjörður
* Berufjörður
* Borgarfjörður
* Breiðafjörður
* Dýrafjörður
* Eskifjörður
* Eyjafjörður
* Fáskrúðsfjörður
* Faxaflói
* Hamarsfjörður
* Hornafjörður
* Hrútafjörður
* Húnaflói
* Hvammsfjörður
* Hvalfjörður
* Ísafjarðardjúp
* Ísafjörður
* Kollafjörður
* Mjóifjörður
* Norðfjörður
* Ólafsfjörður
* Patreksfjörður
* Reyðarfjörður
* Seyðisfjörður
* Siglufjörður
* Skagafjörður
* Skjálfandi
* Skutulsfjörður
* Steingrímsfjörður
* Tálknafjörður
* Vopnafjörður
* Öxarfjörður
# İzlanda'daki adalar

Bu maddede **İzlanda'**daki adaların listesi bulunmaktadır.

## Liste

* Bjarnarey
* Drangey
* Eldey
* Engey
* Flatey, Breiðafjörður'da
* Flatey, Skjálfandi'da
* Grímsey
* Heimaey
* Hrísey
* Hvalbakur
* Kolbeinsey
* Málmey
* Papey
* Surtsey
* Viðey
* Vigur
* Æðey

## Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta İzlanda'nın adaları ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* İzlanda'nın fiyortları
# İzlanda'nın en uç noktaları

İzlanda'nın kuzey, güney, doğu ve batı yönlerinde en uç noktalarını gösteren liste:

## İzlanda (Ülke geneli)

* En kuzey nokta — Kolbeinsey, Eyjafjarðarsýsla
* En kuzeydeki yerleşim — Grímsey, Eyjafjarðarsýsla 66°33′K, 18°01′B
* En kuzeydeki yerleşim — Surtsey, Vestmannaeyjar 63°17′K, 20°35′B
* En güney nokta (farm) — Garðar, Vestur-Skaftafellssýsla (**63°24'K**, 019°03'B)
* En güneydeki yerleşim (kasaba) — Vík, Vestur-Skaftafellssýsla (**63°25'K**, 019°01'B)
* En batı nokta — Bjargtangar, Vestur-Barðastrandarsýsla 65°30′K, 24°32′B
* En batıdaki yerleşim (çiftlik) — Hvallátur, Vestur-Barðastrandarsýsla (65°32'K, **024°28'B**)
* En batıdaki yerleşim (kasaba) — Patreksfjörður, Vestur-Barðastrandarsýsla (65°35'K, **023°59'B**)
* En doğu nokta — Hvalbakur, Suður-Múlasýsla 64°35′K, 13°14′K
* En doğudaki yerleşim (çiftlik) — Sandvík, Suður-Múlasýsla (65°06'K, **013°33'B**)
* En doğudaki yerleşim (kasaba) — Neskaupstaður (65°09'K, **013°43'B**)

## İzlanda (Ana adadaki noktalar)

* En kuzey nokta — Rifstangi, Norður-Þingeyjarsýsla (**66°32'K**, 016°12'B)
* En kuzeydeki yerleşim (çiftlik) — Rif, Norður-Þingeyjarsýsla(**66°32'K**, 016°12'B)
* En kuzeydeki yerleşim (kasaba) — Raufarhöfn, Norður-Þingeyjarsýsla (**66°27'**K, 015°57'B)
* En güney nokta — Kötlutangi, Vestur-Skaftafellssýsla (**063°23'K**, 018°45'B)
* En güneydeki yerleşim (çiftlik) — Garðar, Vestur-Skaftafellssýsla (**63°24'K**, 019°03'B)
* En güneydeki yerleşim (kasaba) — Vík, Vestur-Skaftafellssýsla (**63°25'K**, 019°01'B)
* En batıdaki nokta — Bjargtangar, Vestur-Barðastrandarsýsla (65°30'K, **024°32'B**)
* En batıdaki yerleşim (çiftlik) — Hvallátur, Vestur-Barðastrandarsýsla (65°32'K, **024°28'K**)
* En batıdaki yerleşim (kasaba) — Patreksfjörður, Vestur-Barðastrandarsýsla (65°35'K, **023°59'K**)
* En doğu nokta — Gerpir, Suður-Múlasýsla (65°04'K, **013°29'B**)
* En doğudaki yerleşim (çiftlik) — Sandvík, Suður-Múlasýsla (65°06'K, **013°33'B**)
* En doğudaki yerleşim (kasaba) — Neskaupstaður (65°09'K, **013°43'B**)
# İzlanda'daki nehirler listesi

İzlanda gibi bir adada nehirlerin çok uzun olma ihtimali yoktur. Hiçbir nehir taşımacılıkta kullanılamamaktadır. İzlanda'daki en öncemli nehirler şunlardır:

## Güney İzlanda

* Hvítsa
* Krossá
* Kúðafljót
* Markarfljót
* Múlakvísl
* Ölfusá (debisi en yüksek nehir)
* Rangá
* Skeiðará
* Sog River
* Þjórsá (en uzun nehir, 230 km)

## Batı İzlanda

* Hvítá (Borgarfjörður)
* Norðurá (Borgarfjörður)
* Fossa

## Westfjords

* Dynjandi
* Staðará (Steingrímsfirði)

## Kuzey İzlanda

* Blanda
* Eyjafjarðará
* Eystri Jökulsá
* Fnjóská
* Glerá
* Héraðsvötn
* Hörgá
* Jökulsá á Fjöllum
* Laxá
* Skjálfandafljót
* Vatnsdalur

## Doğu İzlanda

* Lagarfljót
* Jökulsá á Dal
# İzlanda'daki yanardağlar listesi

| Adı
 | Yüksekliği
 | Yer
 | Son püskürmesi
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| metre
 | feet
 | Koordinatları
 |
| Askja
 | 1516 | 4974 | ﻿ / ﻿ | 1961 |  |
| Bárðarbunga
 | 2005 | 6515 | ﻿ / ﻿ | 1903 |  |
| Brennisteinsfjöll
 | 626 | 2054 | ﻿ / ﻿ | 1341 (± 1 yıl) |  |
| Eldfell
 | 279 | 915 | ﻿ / ﻿ | 1973 |  |
| Eldgjá fissure system
 | *ca* 800 | — | ﻿ / ﻿ | 1784 |  |
| Esjufjöll
 | 1760 | 5774 | ﻿ / ﻿ | 1927 |  |
| Eyjafjallajökull
 | 1666 | 5466 | ﻿ / ﻿ | 2010 |  |
| Fremrinámur
 | 939 | 3081 | ﻿ / ﻿ | MÖ 800 (± 300 yıl) |  |
| Grímsnes
 | 214 | 702 | ﻿ / ﻿ | MÖ ~3500 |  |
| Grímsvötn
 | 1725 | 5659 | ﻿ / ﻿ | 2004 |  |
| Hekla
 | 1491 | 4892 | ﻿ / ﻿ | 2000 |  |
| Hengill
 | 803 | 2634 | ﻿ / ﻿ | 90 (± 100 yıl) |  |
| Herðubreið
 | 1682 | 5518 | ﻿ / ﻿ | uyuyor | Pleistosen çağından beri etkin
 |
| Hofsjökull
 | 1782 | 5846 | ﻿ / ﻿ | uyuyor | Holosen çağından beri etkin
 |
| Hverfjall
 | 420 | 1378 | ﻿ / ﻿ | MÖ ~500 |  |
| Jólnir
 | 70\* | 230\* | ﻿ / ﻿ | 1966 | şu an sular altında
 |
| Katla
 | 1512 | 4961 | ﻿ / ﻿ | 1918 |  |
| Kerlingarfjöll
 | 1488 | 4882 | ﻿ / ﻿ | uyuyor | Holosen çağından beri etkin
 |
| Kolbeinsey ridge
 | 5 | 16 | ﻿ / ﻿ | 1999  |  |
| Kollóttadyngja
 | 1177 | 3825 | ﻿ / ﻿ | Bilinmiyor |  |
| Krafla
 | 650 | 2133 | ﻿ / ﻿ | 1984 |  |
| Krýsuvík
 | 379 | 1243 | ﻿ / ﻿ | ~1340 |  |
| Krakatindur
 | 300 |  | ﻿ / ﻿ | bilinmiyor |  |
| Kverkfjöll
 | 1920 | 6299 | ﻿ / ﻿ | 1968 |  |
| Laki
 | 1725 | 5606 | ﻿ / ﻿ | 1785 |  |
| Langjökull
 | 1360 | 4462 | ﻿ / ﻿ | 925 (± 25 yıl) |  |
| Loki-Fögrufjöll
 | 1570 | 5151 | ﻿ / ﻿ | 1910 |  |
| Ljósufjöll
 | 988 | 3241 | ﻿ / ﻿ | 960 (± 10 yıl) |  |
| Lýsuhóll
 | 540+ | 1772+ | ﻿ / ﻿ | uyuyor | Holosen çağından beri etkin
 |
| Öræfajökull
 | 2119 | 6952 | ﻿ / ﻿ | 1727 |  |
| Prestahnúkur
 | 1386 | 4504 | ﻿ / ﻿ | MÖ 7550 (± 500 yıl) |  |
| Reykjanes
 | 230 | 755 | ﻿ / ﻿ | 1879 |  |
| Reykjaneshryggur
 | –80 | –262 | ﻿ / ﻿ | 1970(?) |  |
| Snæfellsjökull
 | 1448 | 4751 | ﻿ / ﻿ | 200 (± 150 yıl) |  |
| Surtsey
 | 174 | — | ﻿ / ﻿ | 1963 |  |
| Tindfjallajökull
 | 1463 | 4800 | ﻿ / ﻿ | uyuyor | Holosen çağından beri etkin
 |
| Tjörnes fracture zone
 | — | — | ﻿ / ﻿ | 1868 |  |
| Torfajökull
 | 1259 | 4131 | ﻿ / ﻿ | 1477 |  |
| Tungnafellsjökull
 | 1535 | 5036 | ﻿ / ﻿ | uyuyor | Holosen çağından beri etkin
 |
| Vatnafjöll
 | 1235 | 4052 | ﻿ / ﻿ | 750 (± 1000 yıl) |  |
| Vestmannaeyjar
 | 279 | 915 | ﻿ / ﻿ | 1973 |  |
| Þeistareykjarbunga
 | 564 | 1850 | ﻿ / ﻿ | MÖ 750 (± 100 yıl) |  |
| Þórólfsfell
 | 574 | 1883 | bilinmiyor | bilinmiyor |  |

### Dipnotlar
# Kayın

| Kayın |
| --- |
| *Fagus grandifolia* |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Plantae
 |
| Şube: | Tracheophyta
 |
| Sınıf: | Magnoliopsida
 |
| Takım: | Fagales
 |
| Familya: | Fagaceae
 |
| Alt familya: | Fagoideae
 |
| Cins: | Fagus L., Sp. Pl. 2: 997 (1753). |

 |
| Türler |
| metne bakınız. |

**Kayın** (*Fagus*), kayıngiller (Fagaceae) familyasının *Fagus* cinsinden değerli orman ağaçlarına verilen ad.

## Morfolojik özellikleri

100 yaşındaki bir Kayın ağacı 1 saatte 40 insanın çıkardığı karbondioksiti tüketir. 300-700 yıl kadar yaşayabilir. Kışın yaprağını döken orman ağaçlarıdır. Sürgünler pseudoterminal tomurcukludur ve yan tomurcuklar iki sıralı sarmal dizilirler. Çok sayıda pullarla örtülmüş bulunan iğ biçimindeki sivri uçlu ve büyük tomurcuklar sürgünlere yatık değil, onlarla açı yapacak şekilde dizilmiştir.
Yaprak ayası dişli veya düzdür; nispeten kısa bir sapı, zamanla dökülen şerit halinde kulakçıkları vardır.
Açık gri veya koyu gri renkli kabukları ağaçların hayatı boyunca çatlamadan düz ve pürüzsüz kalır.
Üç köşeli kızılkestane renkli, sert kabuklu meyve nus büyüktür. Olgulaşınca kupula 4 parçaya ayrılır. İçindeki 2 adet nus meyve dökülür. Meyvelerin tohumu yağlıdır.

## Kullanımı

Mobilya, kontrplak, araba, parke, ayakkabı kalıbı, ambalaj sandığı, oyuncak, sandal ve fırın kürekleri, alet sapları, iş ve marangoz tezgâhları, maden direği, yakacak odun gibi.

Türkiye'de doğal olarak 2 türü bulunur. Bunlar doğu kayını ve Avrupa kayını'dır.

Kayın tomruğundan elde edilen kereste mamulleri çatlamaya çok müsait olduğundan dolayı sert hava alan yerde ve güneş ışığına maruz bırakılmaması gerekir.İmkanlar müsait ise tam reaksiyon almak için kereste fırınlarına sokularak 15 gün ile 6 ay arasında fırınlanması gerekmektedir. Ağaç içerisindeki nem ile işleme yapıldığında ağaç şekil değiştirip yamulmalar çarpılmalar olabilir.

## Türleri

* Japon kayını (*Fagus crenata*)
* Çin kayını (*Fagus engleriana*)
* Amerika kayını (*Fagus grandifolia*)
* Tayvan kayını (*Fagus hayatae*)
* Mavi japon kayını (*Fagus japonica*)
* Güney Çin kayını (*Fagus longipetiolata*)
* Parıltılı kayın (*Fagus lucida*)
* Meksika kayını (*Fagus mexicana*)
* Doğu kayını (*Fagus orientalis*) Türkiye.
* Avrupa kayını (*Fagus sylvatica* ) Türkiye.

### Melezler

* *Fagus x moesiaca*
* Kırım kayını (*Fagus* x *taurica*) (*Fagus orientalis* x *Fagus sylvatica*)

## Galeri

* Amerika Kayını
* Avrupa Kayını
* Doğu Kayını

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Kayın el kitabı 17 Eylül 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# İzlanda'da eşcinsel evlilik

Slovenya Cumhurbaşkanı Danilo Türk ve İzlanda Başbakanı Jóhanna Sigurðardóttir, eşleri Barbara Miklič Türk (sağda) ve Jónína Leósdóttir (solda) ile.
**İzlanda'da eşcinsel evlilik**, 11 Haziran 2010'da İzlanda Althing (Parlamentosu)'inde evliliği iki kişi arasında yasal bir birliktelik olarak tanımlayan bir yasa onaylandı ve bu doğrultuda **İzlanda'da eşcinsel evlilik** 27 Haziran 2010'dan beri yasal olmuştur.

14 tane çekimser oyuna rağmen yasa 49 destek oyu ile geçti ve hiçbir milletvekili karşı oyu vermedi. İzlanda Cumhurbaşkanı tarafından onaylanması gerektiği hâlde bu onaylanma bir formalite olarak sayılır. Ayrıca kamu görüş anketlerine göre bu yasa İzlanda'da popülerdir. Başbakan Johanna Sigurdardottir de kendisi eşcinselliği ile açık olan dünyanın ilk seçilmiş hükûmet başkanıdır.

İzlanda, eşcinsel evliliği yasallaştıran yedinci Avrupa ülkesi ve Dünya'nın dokuzuncu ülkesidir.

## Kaynakça
# İzlanda ekonomisi

| İzlanda ekonomisi |
| --- |
| Reykjavík |
| İstatistikler |
| Gini katsayısı | Şablon:İncreasenegative 0.278 Low (2014) |
| Dış ticaret |
| Kamu maliyesi |
| *Aksi belirtilmedikçe değerlerin tümü Amerikan doları ile ifade edilmiştir.* |

**İzlanda ekonomisi** küçük ve yüksek bir büyüme oranına maruz kalıyor. 2011 yılında gayri safi yurt içi hasıla 12 milyar ABD doları olarak gerçekleşmiştir, ancak 2018 yılına kadar 27 milyar ABD doları nominal GSYİH'ye yükselmiştir. 350.000 nüfusuyla bu, satın alma gücü paritesi (PPP) tahminlerine dayanarak, kişi başına 55.000 $ 'dır. 2007-2010 mali krizi GSYİH'da düşüşe neden olmuş ve istihdam, 2010'da başlayan bir turizm patlamasının neden olduğu bir iyileşme ile tamamen tersine çevrilmiştir. Turizm, 2017'de İzlanda GSYİH'nın% 10'undan fazlasını oluşturmuştur. Sağlam bir büyüme döneminin ardından, Arion Research tarafından Nisan 2018'de yayınlanan 2018-2020 yılları için İzlanda'nın ekonomisi ekonomik görünüme göre yavaşlıyor.

İzlanda yüksek seviyede serbest ticaret ve devlet müdahalesine sahip karma bir ekonomiye sahiptir. Ancak, devlet tüketimi diğer İskandinav ülkelerinden daha azdır. Hidroelektrik, İzlanda'daki ana ev ve endüstriyel elektrik tedarik kaynağıdır.

1990'larda İzlanda, başlangıçta güçlü ekonomik büyüme sağlayan kapsamlı serbest piyasa reformları yaptı. Sonuç olarak, İzlanda, sivil özgürlüklerin yanı sıra dünyanın en yüksek ekonomik özgürlük seviyelerinden birine sahip olarak değerlendirildi. 2007 yılında İzlanda, İnsani Gelişme Endeksi tarafından sıralanan ülkelerin listesine girdi ve Gini katsayısının sağladığı hesaplamaya göre, en eşitlikçi olan ülkelerden biriydi.

2006 yılından itibaren ekonomi artan enflasyon ve cari işlemler açığı sorunlarıyla karşı karşıya kaldı. Kısmen yanıt olarak ve kısmen daha önce yapılan reformların bir sonucu olarak, finansal sistem tamamen kapsamlı bir finansal krizde çökmeden önce hızla genişledi. İzlanda, Kasım 2008'de Uluslararası Para Fonu ve bir dizi Avrupa ülkesinden acil yardım almak zorunda kaldı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta İzlanda ekonomisi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* OECD'nin İzlanda ülkesi Web sitesi 10 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* OECD İzlanda'nın Ekonomik Anketi
* İzlanda İstatistik Bürosu14 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İzlanda Menkul Kıymetler Borsası (ICEX) 17 Mayıs 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İzlanda Enerji Portalı 7 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İzlanda'daki entegre finansal hizmetler 10 Mart 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İzlanda Ülke Profili
* Patlayan Range Rovers İzlanda'nın Hikayesini Anlatıyor 23 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *NPR*, Mart 19, 2009
* Tundra'daki Wall Street24 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Michael Lewis,  *Vanity Fair* , Nisan 2009 sayısı