Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ukraynalılar

Ukraynalılar| українці |
| --- |
|  |
|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
|  Ukrayna | 37.541.693 |
|  Rusya | 1.927.888 |
|  Kanada | 1.251.170 |
|  Brezilya | 950.000 |
|  ABD | 958.676 |
|  Kazakistan | 333.031 |
|  Moldova | 221.409 |
|  Arjantin | 305.000 |
|  Belçika | 248.000 |
|  Almanya | 128.100 |
|  Paraguay | 130.000 |
|  İtalya | 107.118 |
|  Türkiye | 95.000 (*2022*) |
|  Portekiz | 66.048 |
|  Letonya | 45.798 |
|  Romanya | 50.920 |
|  Slovakya | 7.430 |
|  Kırgızistan | 14.485 |
|  Polonya | 48.000 |
|  Avustralya | 33.960 |
|  Azerbaycan | 21.500 |
|  Litvanya | 16.423 |
|  Estonya | 22.573 |
|  Yunanistan | 14.149 |
|  Ermenistan | 1.176 |
| Diğer ülkelerde | 200.000 |
| Diller |
| Ukraynaca |
| Din |
| Doğu Ortodoks (Çoğunluk), Katolik (Azınlık) |

Ukrayna'da ana dili Ukraynaca olanlar (2001)
Harkiv'de bir Ukraynalı kız
**Ukraynalılar** (Ukraynaca: українці, *ukrayintsi*, [ukrɑˈjinʲtsʲi]), kökeni Ukrayna’ya dayanan Doğu Slav bir etnik gruptur. Ana dilleri Ukraynacadır ve büyük çoğunluğu Doğu Ortodoks Hristiyanlığına mensuptur. Dünya genelinde yaklaşık 46 milyon nüfuslarıyla, Ruslardan sonra en kalabalık ikinci Slav etnik topluluğunu oluştururlar.

Ukraynalılar, tarih boyunca farklı yabancı yönetimler tarafından çeşitli adlarla anılmıştır. Polonya-Litvanya Birliği, Habsburg Monarşisi, Avusturya İmparatorluğu ve daha sonra Avusturya-Macaristan dönemlerinde farklı isimlendirmeler kullanılmıştır. Günümüz Ukrayna topraklarında yaşayan Doğu Slav nüfusu Rutenler olarak adlandırılırken, Rus İmparatorluğu sınırları içinde yaşayan Ukraynalılar ise Küçük Ruslar olarak bilinmiştir.

## Ayrıca bakınız

* Ukraynaca
* Slavlar

## Kaynakça
# Adil Giray

| Adil Giray |
| --- |
|  |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1666–1671 |
| Önce gelen | IV. Mehmed Giray |
| Sonra gelen | I. Selim Giray |
|  |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Dini | Sünni İslam |

**Adil Giray** (1617 - 1672) Kırım Hanı. 1666 ila 1671 yılları arasında saltanat sürmüştür. *Adil Çoban Giray* olarak da bilinir.
 Rodos'ta sürgünde olduğu sırada IV. Mehmet Giray'ın yerine dönemin Osmanlı Sadrazamı Köprülü Fazıl Ahmet Paşa'nın arzusu ile tahta geçti. Bu dönemde IV. Mehmet Giray Kazan, Nogay ülkesi ve Dağıstan'da bulundu. Adil Giray tahta geçtikten bir sene sonra Viyana'ya 'Ahmet Ağa' isimli bir elçi göndererek Habsburglar'a hanlığını beyan etti. Avusturyalılardan Kırım'da elçi bulundurmalarını talep etti, ancak bu talebi kabul edilmedi. Tutarsız davranışları ile halkın gönlünü bir türlü kazanamayan Adil Giray'a Şirin Beyleri isyan ettiyse de bu isyan Osmanlı'nın yardımı ile bastırıldı. Ancak, kendisine yönelik tepki ve isyanlar dinmedi. 1671 yılında I. Selim Giray Adil Giray'ı tahttan indirdi.

## Kaynakça

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **IV. Mehmed Giray** |  **Kırım Hanı** 1666–1671
 | Sonra gelen: **I. Selim Giray** |
# Kırım Cumhuriyeti

|  |
| --- |
| **Kırım Cumhuriyeti Республика Крым**  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bayrak
 | Arma
 |

 |
| **Milli Marş:** "Нивы и горы твои волшебны, Родина" *Rusça: Nivy i gory tvoi volshebny, Rodina*  (transliterasyon) *Tarlaların ve dağların büyülü, Anavatanım* |
| **Konum** |
| Kırım CumhuriyetiRusya'daki konumu |
| **Yönetim** |
| **Ülke:** |  Rusya |
| **Federâl Bölge:** | Güney Federal Bölgesi
 |
| **Ekonomik Bölge:** | Henüz belirlenmedi
 |
| **Başkent:** | Simferopol
 |
| **Başkan:** | Sergey Aksyonov
 |
| **Yasama organı:** | Devlet Konseyi
 |
| **Genel bilgiler** |
| **Yüzölçüm:** | 26.100 km² (10.077 sq mi)
 |
| **Nüfus:** | 1.891.465 *(06/2014)* |
|  - **Yoğunluk:** | 72 /km² (188 /sq mi) |
| **Diğer bilgiler** |
| **Dili:** | Rusça, Ukraynaca, Kırım Tatarcası
 |
| **Kuruluş tarihi:** | 18 Mart 2014
 |
| **Resmî İnternet sayfası:** |
 |

**Kırım Cumhuriyeti** (Rusça: Республика Крым, Respublika Krym Ukraynaca: Республіка Крим, Respublika Krym; Kırım Tatarcası: Къырым Джумхуриети, Qırım Cumhuriyeti), Rusya'nın Kırım Yarımadası üzerinde bulunan bir federal birimi. Cumhuriyetin başkenti ve en büyük şehri olan Simferopol, Sivastopol federal şehrinden sonra Kırım'ın ikinci büyük şehridir. 2014 itibarıyla cumhuriyetin nüfusu 1.891.465'tir.

Mart 2014'te Rusya yanlısı ayrılıkçılar ve Rusya Silahlı Kuvvetleri'nin Kırım'ı ele geçirmesinin ardından bölgenin Rusya'ya katılması için anayasaya aykırı bir referandum düzenlendi ve referandumdan katılma kararı çıktı. Rusya daha sonra Kırım Cumhuriyeti ile Sivastopol'u federal birimleri olacak şekilde ilhak etti.

Rusya ve birkaç BM üyesi devlet Kırım'ı Rusya'nın bir parçası olarak tanırken Ukrayna, Kırım'ı Kırım Özerk Cumhuriyeti adıyla kendi bölgesi olarak görmeye devam etmektedir. Ukrayna'nın bu iddiası pek çok yabancı hükûmet ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulunun 68/262 sayılı kararı ile desteklenmektedir.

## Kaynakça
# Rusya'nın federal şehirleri

Rusya, 85 federe yapıya (Rusça: *субъе́кт(ы)*, subyekt), birliğe dahil birime bölünmüştür. Bunlardan üçü federal şehirdir:

1. Moskova
2. Sankt Petersburg
3. Sivastopol
# Ukrayna'nın idari birimleri

Ukrayna'nın oblastları ve rayonları
**Ukrayna'nın idarî bölümleri**, Ukrayna topraklarının kurumsal ve idarî yapısıdır.

Ukrayna, üç kademeli alt yönetime sahip üniter bir devlettir. Büyüklük sırasına göre bu bölümler, oblastlar (область), rayonlar (район) ve belediyelerdir (територіальна громада). Birinci düzey idarî bölüm 24 oblast, Kırım Özerk Cumhuriyeti'ni ve özel statüye sahip iki şehir olan Kiev ve Sivastopol'u içerir.

Ukrayna, idarî bölümlerini doğrudan Sovyetler Birliği'nin yerel cumhuriyet idaresinden, Ukrayna Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nden devraldı ve genel yapı 20. yüzyılın ortasından 2020 reformlarına kadar önemli ölçüde değişmedi. Birkaç düzeyde bölgesel alt bölümlere sahip olmasının yanı sıra, çeşitli nüfuslu yerler, özellikle şehirler için bir sınıflandırmaya sahip olduğundan, biraz karmaşıktı.

2014 Kırım krizinin ardından Kırım ve Sivastopol, Kırım Cumhuriyeti ve Sivastopol federal kenti olarak fiilen Rusya Federasyonu'nun yönetimine girdi. Bu durum uluslararası olarak tanınmamaktadır.

2020 reformları, oblastları ve özel statüye sahip iki şehri korurken, rayonların sayısını 490'dan 136'ya kadar radikal bir şekilde düşürüldü. 118 eski bölgesel öneme sahip şehrin tamamı yeni rayonlarla birleşti. Aynı şekilde belediyelerin sayısı 1,469'a düşürüldü.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Ukrayna'nın idari birimleri ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* "Regions of Ukraine and their composition". *Ukrayna Yüksek Şurası* (Ukraynaca). 24 Kasım 2010 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
* "Territorial Division of Ukraine" (Ukraynaca). 6 Şubat 2012 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
* "Ukraine Raions". *Statoids*. 21 Ağustos 2004 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
* "Administrative territorial composition of Ukraine" (PDF). *Ministry of Regional Development, Construction, and Communal Living*. 24 Ağustos 2014 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Mart 2022.
# Habeş (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Habeş** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1555–1885** |

 |
|  Bayrak
 |
| Habeş Eyaleti harita üzerinde |
| **Merkez** | Massawa, Suakin, Cidde
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1555
 |
|  - Kaldırılış
 | 1885
 |
| **Bugün parçası** |  Sudan  Eritre  Cibuti  Somali  Etiyopya |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Etiyopya İmparatorluğu
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Mısır Hidivliği
 |  |

 |

 |

 |

**Habeş Eyaleti,** Kızıldeniz kıyısındaki bir Osmanlı Devleti eyaleti. Eyalet, Afrika'daki Massawa, Hergigo, Sevakin ve onların iç bölgelerini kapsamıştır (bugünkü Eritre'nin bölgeleri). Ardından Zeila ve batı Somaliland eyalete katılmıştır. Eyalet bugünkü Eritre ve Cibuti'nin tamamıyla Somali ve Etiyopya'nın kuzey bölgelerini kapsıyordu.

19. yüzyılda bugünkü Etiyopya'daki Harar şehri alınmış, yüzyılın sonuna doğru eyaletin yönetimi Mısır Hıdivlerine geçmiştir.

Eyaletin adı, Etiyopya-Sami terimi olan *Etiyop* kelimesinin Arapça karşılığından (*al-Ḥabašah*, *Bilād al-Ḥabašah*) gelmektedir.

## İdari yapı

|  |  |
| --- | --- |
| Eyaletin sancakları:
1. İbrim Sancağı
2. Sevakin Sancağı
3. Hargigo Sancağı
4. Massawa Sancağı
5. Zeyla Sancağı
6. Cidde Sancağı
 | 1831 yılında eyaletin livaları:
1. Mekke-i Mükerreme Livası
2. Medine-i Münevvere Livası
3. Cidde-i Mamure Livası
4. Yenbuğ Livası
5. Taif Livası
6. Nil Livası
 |

## Konuyla ilgili yayınlar

* Cengiz Orhonlu, Osmanlı İmparatorluğu'nun Güney Siyaseti Habeş Eyaleti (İstanbul 1974)
* Cengiz Orhonlu, Turkish archival sources on Ethiopia (Roma 1974)

## Ayrıca bakınız

* Osmanlı'nın Habeş'i fethi
* Osmanlı Arabistanı

## Kaynakça
# Tunus (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Tunus** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1574–1881** |

 |
|  Bayrak
 |
| Tunus Eyaleti harita üzerindeTunus Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Tunus
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1574
 |
|  - Kaldırılış
 | 1881
 |
| **Bugün parçası** |  Tunus
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Hafsiler
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tunus Beyliği
 |  |

 |

 |

 |

Ribat
**Tunus Eyaleti** veya **Tunus Beylerbeyliği**, 13 Eylül 1574'te II. Selim tarafından kurulan eyalet. Eyalet Osmanlı Devleti'nin elinde 1574 - 1881 yılları arasında kalmıştır. Ramazan Paşa, Mustafa Paşa'yla Mısır'dan gelen gönüllü askerlerin katıldığı, Koca Sinan Paşa, Kılıç Ali Paşa komutasındaki donanmayla muhasaranın sonunda 12 Eylül 1574'te Tunus alınmıştır.

1705'ten itibaren Tunus'un bağımsızlığını kazanmasıyla Tunus Eyaleti'nin adı Tunus Beyliği olarak Osmanlı Devleti vasalı olmuştur.

Tunus Eyaletinde yönetim, Sancaklara ayrılmış, her Sancakbeyi devleti temsil etmiştir.

1881'de Tunus'u Fransızlar işgal etti. Bu beylik 1957'ye kadar devam etti.

## Kaynakça
# Adana (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Adana** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1608–1865** |

 |
| Adana Eyaleti harita üzerindeAdana Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Adana
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1608
 |
|  - Kaldırılış
 | 1865
 |
| **Bugün parçası** |  Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Halep Vilayeti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Halep Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Adana Eyaleti** veya **Adana Beylerbeyliği,** Osmanlı Devleti eyaletidir. 1608 yılında Adana civarında kurulmuştur.

## Tarihi

Adana Eyaleti Ramazanoğulları Beyliğinin 1608 yılında Osmanlı Devleti egemenliğine girmesiyle Adana civarında kurulmuştur. 1859-1861 yılları arası eyalete 20.511 Nogay yerleşmiştir. 1864 yılında kabul edilen *Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi* ile kaldırılmış ve Adana Eyaleti toprakları, Halep Vilayetine bağlanmıştır.

## Bağlı sancaklar

|  |  |
| --- | --- |
| 1700 - 1740 arası bağlı olan sancaklar:
1. Adana Sancağı (Adana)
2. Tarsus Sancağı (Tarsus)
3. Sis Sancağı (Kozan)
4. İçel Sancağı (Anamur-Silifke)
5. Alâ'iyye Sancağı (Alanya)
 | 19. yüzyılda bağlı olan sancaklar:
1. Adana Sancağı
2. Tarsus Sancağı
3. Alanya Sancağı
4. Sis Sancağı
5. Payas Sancağı
6. Anamur Sancağı
7. Silifke Sancağı
 |

## Kaynakça
# Aydın (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Aydın** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1827–1864** |

 |
| Aydın Eyaleti harita üzerindeAydın Eyaleti (1861)
 |
| **Merkez** | Aydın (1827-1841; 1843-1846) İzmir (1841-1843; 1846-1864)
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1827
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Anadolu Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Aydın Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Aydın Eyaleti** veya **Aydın Beylerbeyliği**, 1827-1841 yılları arası Anadolu Eyaletinin kaldırılmasıyla kurulmuş kısa süreli Osmanlı Devleti eyaletidir.

## Tarihi

Osmanlı Devletinin Klasik Dönemi'ndeki yönetim düzenlemesinde, Rumeli ve Anadolu beylerbeylikleri vardı. 1811'de yapılan yeni bir düzenlemede, Anadolu Eyaleti bölündü ve birkaç yeni eyalet kuruldu. Bu arada, Aydın da Aydın Eyaleti'nin merkezi yapılarak İzmir buraya bağlandı.

Yeniçeri Ocağı 1826'da kaldırılınca, devletin yönetsel bölünümünde yeni bir değişiklik yapıldı. Anadolu Eyaleti 4'e bölündü. Yine Aydın eyalet merkezi olmak üzere; Hamideli (Isparta), İzmir, Saruhan (Manisa) Tekeili (Antalya) ve Menteşe (Muğla), sancaklarının yönetimi Vezir Hüseyin Paşa'ya verildi.

1841'de, Aydın Eyaleti'nin merkezi Aydın'dan İzmir'e taşındıysa da, 1843'te Aydın yeniden eyalet merkezi oldu. 3 yıl süren bu durum, 1846'da İzmir'in, Aydın Eyaleti'nin merkezi olmasıyla, bir kez daha değişti.

1846-1847'deki yönetsel düzenlemede, Aydın Vilayeti, Merkez Sancağı'nın yanı sıra, Denizli ve Menteşe sancaklarını içermekteydi. 1864 yılında kabul edilen *Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi* ile eyalet kaldırılmış yerine Aydın Vilayeti kurulmuştur.

## Bağlı sancaklar

19. yüzyılda bağlı olan sancaklar:

1. Saruhan Sancağı (Manisa)
2. İzmir Sancağı
3. Aydın Sancağı
4. Menteşe Sancağı (Muğla)
5. Denizli Sancağı

## Kaynakça
# Ankara (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Ankara** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1827–1864** |

 |
| Ankara Eyaleti harita üzerindeAnkara Eyaleti (1861)
 |
| **Merkez** | Ankara
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1827
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
| **Bugün parçası** |  Türkiye
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Anadolu Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Ankara Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Ankara Eyaleti,** Eyalet Bosok veya Bozok Eyalet (Türkçe: *Bozok Eyaleti*), Osmanlı İmparatorluğu'nda 1827-1864 seneleri arasında mülkî idarede yer almış bir eyalet.

## Etimoloji

Batı dillerinde *Angora* olarak geçer. 16. yüzyıla ait çeşitli resmî Osmanlı evraklarında Ankara (Osmanlıca: انقره) adı geçmektedir.

Türkiye Devleti, 28 Mart 1930'da yabancı ülkelerden Türk şehirleri için Türkçe adların kullanılmasını resmen talep etti. Bu tarihten sonra posta idaresi Angora olarak adreslenmiş mektupları Ankara'ya ulaştırmadı. Böylece zamanla Ankara adı genelleşti.

## İdari bölümler

19. yüzyılda aşağıdaki sancaklar oluşturuldu:

1. Kayseri Sancağı (Kayseri)
2. Bozok Sancağı (Yozgat)
3. Angora Sancağı (Ankara)
4. Kangırı Sancağı (Çankırı)

## Kaynakça
# Erzurum (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Erzurum Eyaleti** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1533–1864** |

 |
| Erzurum Eyaleti harita üzerindeErzurum Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Erzurum
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1533
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Erzurum Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Erzurum Eyaleti** ya da **Erzurum Beylerbeyliği** 1533 yılında kurulan Osmanlı eyaleti. Eyaletin merkezi Erzurum'dur.

Yavuz, Çaldıran'da Şah İsmail'i yenmeden önce Çaldıran savaşı için Erzurum'u fethetmiş ve Doğu Anadolu'nun Orta ve Batı bölümü Osmanlı topraklarını katılmıştı. 1864 yılında Teşkili Vilayet Nizammamesiyle Erzurum Vilayeti'ne dönüştürülmüştür.

## Bağlı sancaklar

|  |  |
| --- | --- |
| 17. yüzyılda bağlı olan sancaklar:
1. Kara-hisar (Şebinkarahisar) Sancağı
2. Kiğı Sancağı
3. Pasinler Sancağı
4. İspir Sancağı
5. Hınıs Sancağı
6. Malazgirt Sancağı
7. Tekman Sancağı
8. Kuzucan (Pülümür) Sancağı
9. Tortum Sancağı
10. Micingirt (İnkaya) Sancağı
11. Mamar (Karababa) Sancağı
12. Erzurum Sancağı
 | 19. yüzyılda bağlı olan sancaklar:
1. Erzurum Sancağı
2. Kemah Sancağı
3. Maden Sancağı
4. Erzincan Sancağı
5. Şebinkarahisar Sancağı
6. Gümüşhane Sancağı
 |

## Kaynakça
# Hüdâvendigâr (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Hüdavendigâr** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1827–1867** |

 |
| Hüdavendigâr Eyaleti harita üzerindeHüdavendigâr Eyaleti (1861)
 |
| **Merkez** | Bursa
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1827
 |
|  - Kaldırılış
 | 1867
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Anadolu Eyaleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Hüdavendigâr Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Hüdavendigâr Eyaleti,** 1826 yılında Anadolu Eyaleti'nden ayrılarak kurulan Hüdavendigâr ve Kocaeli Eyaleti'nin yenilenmesiyle 1841 (H. 1257) yılında kurulan ve 1867 yılına kadar varlığını sürdürmüş Osmanlı Devleti eyaleti.

## Tarihi

Osmanlı Devleti'nin Klasik Dönemi'ndeki yönetim düzenlemesinde, Rumeli ve Anadolu beylerbeylikleri vardı. 1827-1846 yılları arası yapılan yeni bir düzenlemede, Anadolu Eyaleti bölünmüş ve birkaç yeni eyalet kurulmuştur. Hüdavendigâr Eyaleti de Anadolu Eyaleti'nin bölünmesiyle ortaya çıkan eyaletlerden biridir. Hüdavendigâr Eyaleti kurulduğu tarihlerde sekiz sancağı (liva) vardır.

## Sancakları

1. Hüdavendigâr Sancağı (Bursa)
2. Karahisar-i Sahip Sancağı
3. Kütahya Sancağı
4. Bilecik Sancağı
5. Biga Sancağı
6. Karesi Sancağı (1845'te eyâletten ayrılıp, Aydın Eyaletinden ayrılan Saruhan Sancağı ile birleşip Karesi-Saruhan Eyaletini meydana getirdiler)
7. Erdek Sancağı
8. Ayvalık Sancağı

## Kaynakça
# Kars (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Kars** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1580–1604** |

 |
| Kars Eyaleti harita üzerindeKars Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Kars
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1580
 |
|  - Kaldırılış
 | 1604
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Safevi Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Çıldır Eyaleti
 |  |

 |

 |

 |

**Kars Eyaleti** veya **Kars Beylerbeyliği**, bir Osmanlı eyaletidir. 19. yüzyılda yüzölçümü 16,090 km2'dir. Kars, önceden Süleyman zamanında da ele geçirilmişti. 1616 yılında Kars eyaleti ve sancakları yeniden Çıldır Eyaletine bağlanmıştır.

## Tarih

Kars'a Osmanlıların gelişi 1548 yılında olmuştur. 1580'de Çıldır Eyaletinden ayrılarak kurulan Kars Eyaleti 1845 yılına kadar varlığını korudu. 1845'te Erzurum Eyaleti'ne bağlanmıştır.

## Sancakları

Kars Eyaleti 6 sancaktan oluşmaktaydı:

1. Göle sancağı
2. Hujujan (Çıldır) sancağı
3. Zarşed (Arpaçay) sancağı
4. Keçivan (Tunçkaya) sancağı
5. Kağızman sancağı
6. Kars Sancağı

## Kaynakça
# Karaman (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyalet-i Karaman** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1483–1864** |

 |
| Karaman Eyaleti harita üzerindeKaraman Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Konya
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1483
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Karamanlılar
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Konya Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Karaman Eyaleti** veya **Karaman Beylerbeyliği,** 1397-1402 ve 1470'te Konya merkez olmak üzere kurulan Osmanlı Devleti eyaleti. Eyaletin merkezi 1522-1562 arası Kayseri olmuştur.

## Tarihi

Karaman Beylerbeyliği'nin, 17. yüzyıldaki kapladığı alan 78.518 km2 idi. Bugünkü Türkiye Cumhuriyeti idari yapısına göre 7 ili kapsamaktaydı. Bunlar;Karaman, Konya, Aksaray, Niğde, Kayseri, Nevşehir ve Kırşehir'dir. 1468'de Konya paşa sancağı olmak üzere, Beyşehir, Aksaray, İçil (Ermenek'in merkez olduğu 1845-1887 arası Silifke), Niğde ve Kayseri olmak üzere altı sancağı bulunmaktaydı. 1518'de Akşehir sancağı kurulmuştur. 1527'de Karaman vilayeti; Konya, Kayseri, İçil, Niğde, Beyşehri, Aksaray ve Maraş sancaklarından oluşmaktaydı. 1554'te Rum eyaleti'ne bağlı Bozok Sancağı'na bağlı kaza olan Kırşehri sancak yapılarak buraya bağlanmıştır. 1571'de eyalet 7 sancağa bölünmüştür. Bunlar, Konya, Niğde, Kayseri, Aksaray, Akşehir, Beyşehri ve Kırşehri'dir. Aynı yıl İçil sancağı Kıbrıs Eyaleti'ne bağlanmıştır. 1839'da Kayseri sancağı merkezi Yozgat olan Bozok Eyaleti'ne bağlanmıştır. 1864 yılında kabul edilen Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi ile adı Konya Vilayeti olmuştur.

## Bağlı sancaklar

1700 - 1740 yılları arası bağlı olan sancaklar:

1. Konya Sancağı
2. Niğde Sancağı
3. Kayseri Sancağı
4. Kırşehir Sancağı
5. Beyşehir Sancağı
6. Aksaray Sancağı
7. Akşehir Sancağı

## Kaynakça
# Rum (eyalet)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Eyâlet-i Rûmiyye-i Suğra / Eyâlet-i Sivas** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1398–1864** |

 |
| Rûm Eyaleti / Sivas Eyaleti harita üzerindeRûm Eyaleti (1609)
 |
| **Merkez** | Tokat, Amasya, Sivas
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1398
 |
|  - Kaldırılış
 | 1864
 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kadı Burhaneddin Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Sivas Vilayeti
 |  |

 |

 |

 |

**Rum Eyaleti** veya **Rum Beylerbeyliği** (Rumiyye-i Sugra) 1398'de kurulan ve 1864'te kaldırılan Osmanlı Devleti eyaleti.

## Tarihi

Rum Eyaleti'nin merkezi 1398'de ilk önce Tokat, sonra Amasya 1526'dan itibaren ise Sivas olmuştur. 1461'de Trabzon, 15. yüzyılın ikinci yarısında Akkoyunlular'dan alınan Karahisar-ı Şarki (Şebinkarahisar), 1515'te Safevilerden alınan Kemah ve Bayburt, 1516'da Memlüklere bağlı Dulkadiroğlu Beyliğinden alınan Malatya sancak olarak buraya bağlandı. En geniş döneminde Sivas, Amasya, Tokat, Canik, Çorum, Bozok, Trabzon, Karahisar-ı Şarki, Kemah, Bayburt ve Malatya sancaklarını kapsıyordu. Yönetim zorlukları baş gösterince Karahisar-ı Şarki, Kemah, Bayburt ve Trabzon sancakları Erzurum Eyaleti'ne, Malatya sancağı Dulkadir Eyaleti'ne bağlandı. 16. yüzyılın sonlarından Trabzon Sancağı Erzurum Eyaleti'nden ayrılarak ayrı bir eyalet oldu. 17. yüzyılda kapladığı alan 82.500 km²'dir. Bugünkü Türkiye Cumhuriyeti idari haritasına göre dokuz ili (Sivas, Amasya, Çorum, Samsun, Sinop, Yozgat, Tokat, Kayseri'nin doğusunu ve Ordu'nun batısını) kapsar ve 10 sancaktan oluşurdu. Bunlar; Sivas, Amasya, Bozok (Yozgat), Divriği, Canik (Samsun'un doğusu ve Ordu'nun batısı), Arabgir (Arapkir), Çorum, Tokat, Zile ve Keskin'dir. 1864 yılında kabul edilen *Teşkil-i Vilâyet Nizamnâmesi* ile Rum Eyaleti kaldırılmış yerine Sivas Vilayeti kurulmuştur.

## İdari yapı

Eyaletin 18. yüzyıldaki sancakları:

1. Sivas Sancağı *(Paşa Sancağı)*
2. Amasya Sancağı
3. Canik Sancağı
4. Divriği Sancağı
5. Arapgir Sancağı
6. Çorum Sancağı
7. Bozok Sancağı
8. Tokat Sancağı
9. Zile Sancağı

## Kaynakça