Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# II. Mehmed Giray

| II. Mehmed Giray |
| --- |
| Osmanlı askerleriyle birlikte Macaristan'da Mehmed Giray, 1566 |
| Kırım hanı |
| Hüküm süresi | 1577 - 1584 |
| Önce gelen | I. Devlet Giray |
| Sonra gelen | II. Saadet Giray |
|  |
| Doğum | 1532 |
| Ölüm | 1584 |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Dini | Sünni İslam |

**II. Mehmed Giray** veya **Semiz Mehmed Giray** (1532 - 1584), 1577 ila 1584 yılları arasında hüküm süren Kırım hanı.

## Hayatı

Babası I. Devlet Giray'ın ölümü üzerine 1577 yılında Kırım Hanı olmuş ve kendisine hanlık alameti olarak beraat, sancak ve hil'at gönderilerek kardeşi Adil Giray kalgay tayin edilmiştir. İran seferi dolayısıyla Kafkasya' daki askerî harekâta yardım etmesi hakkında Kırım hanına emir verilmişti. 1579 Temmuz'unda yüz bin bir kuvvetle Kırım'dan hareket ederek Şirvan' a gelip sonradan Vezir-i azam olacak Özdemiroğlu Osman Paşa ile görüştükten sonra birlikte Şamahı' ya gitmişler, Berde ve Gence taraflarına akınlar yapmışlardır.
Mehmed Giray'ın ilk senelerinde kalgay olan kardeşi Adil Giray akınlar esnasında Safevilere esir düşmesi ve sonradan öldürülmesi üzerine yerine oğlu Saadet Giray' ı (II. Saadet Giray) kalgaylığa getirmek istemiş fakat yaşça büyük olan kardeşi Alp Giray kalgay olmuştur.
Mehmed Giray kış ayını Şirvan'da geçirip ertesi sene yine akınlara devam edecek iken Özdemiroğlu Osman Paşa ile araları açılmış ve oğlu Gazi Giray'ı orada bırakıp Kırım'a geri dönmüştür. Osman Paşa Kafkas işlerini düzene soktuktan sonra bir miktar askerle İstanbul'a gitmek üzere Kefe'ye varmış ve burada Mehmed Giray'ın katline dair ferman eline geçmiştir. Bu durumu haber alan Mehmed Giray, Osman Paşa' yı Kefe' de kuşatmıştır. Kuşatma 37 gün sürmüş, İstanbul'dan takviye kuvvet gelmesi ve Devlet Giray'ın diğer oğlu II. İslam Giray'ın hanlığa tayin olması üzerine kuşatmayı kaldıran Mehmet Giray Or-kapı (Perekop) taraflarına kaçmak istediyse de Kalgay Alp Giray tarafından yakalanarak kemend ile boğulmuştur.

II. Mehmed Giray'ın 1578 tarihli tuğrası
## Ayrıca bakınız

* Kırım Seferi (1584)

## Kaynakça

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **I. Devlet Giray** |  **Kırım hanı** 1577-1584
 | Sonra gelen: **II. Saadet Giray** |
# II. Saadet Giray

**II. Saadet Giray** (Kırım Tatarcası: II Saadet Geray, **۲سعادت كراى‎**‎), Kırım Hanı. Doğum tarihi belli değildir. Ölümü 1587) – Türk kaynaklarına göre *han* olarak kabul edilmemekle birlikte, babası II. Mehmet Giray'ın 1584 yılında tahtan Sultan III. Murat tarafından azli üzerine iktidar mücadelesi vermiştir. II. Mehmet Giray'ın Vezir Özdemiroğlu Osman Paşa ile ters düşmesi sonrası yaşanan olaylar sonucunda, II. Mehmet Giray'ın Konya'da bulunan kardeşi II. İslam Giray, Sultan III. Murat tarafından Kırım Hanlığına getirilmiştir. II. Saadet Giray tahta geçen amcasına savaş açmış, ilk planda başarılı olmasına karşın, Osmanlı desteğine sahip olan II. İslam Giray mücadeleyi kazanmıştır. Kırım'dan kaçmak durumunda kalan II. Saadet Giray Kafkasya'nın kuzeyine geçerek Nogaylara sığınmıştır. Bir süre Astrahan ve Dağıstan'da yaşadıktan sonra ölmüştür.

## Ayrıca bakınız

* Kırım Seferi (1584)

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **II. Mehmed Giray** |  **Kırım Hanı** 1584
 | Sonra gelen: **II. İslam Giray** |
# II. İslam Giray

| II. İslam Giray |
| --- |
|  |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1584-1588 |
| Önce gelen | II. Mehmed Giray |
| Sonra gelen | II. Gazi Giray |
|  |
| Ölüm | 1588 Akkerman |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Dini | Sünni İslam |

**II. İslam Giray** (**d.** ? - **ö.** 1588), 1584 ila 1588 yılları arasında hüküm süren Kırım hanıdır.

## Hayatı

Babası I. Devlet Giray'ın hanlığı döneminde İstanbul'a rehin olarak gönderilmiş daha sonra Konya'da ikamet ettirilmiştir. Kardeşi II. Mehmed Giray'ın Özdemiroğlu Osman Paşa ile ters düşerek, Osmanlı idaresindeki Kefe'yi kuşatması üzerine Konya' dan getirtilerek Kırım Hanı olarak tayin edilmiştir. Mehmed Giray'ın katlinden üç ay sonra oğlu II. Saadet Giray babasının intikamını almak üzere yanlarına sığındığı Nogayların desteğini alarak 1584 yılında Kırım hanlığının başşehri olan Bahçesaray, Kırım' a saldırarak İslam Giray'ı Kefe' ye kaçırdı. Osmanlı' nın yardımıyla Saadet Giray mağlup oldu ve Volga taraflarına çekildi.
İslam Giray'ın hanlığına kadar Osmanlı padişahı Kırım hanı olanların yalnız hanlığını tasdik ile berat gönderirken bundan sonra bizzat Kırım hanını tayin etmek suretiyle iç işlerine de müdahale etmiştir. Ayrıca İslam Giray zamanına kadar hutbelerde yalnız Kırım hanlarının isimleri okunurken, onun hanlığından itibaren hutbelerde ilk olarak Osmanlı padişahının sonra da Kırım hanının isimlerinin okunması kabul edilmiştir.

Geçirdiği rahatsızlık sonucu ölen II. İslam Giray, bugün Ukrayna sınırları içinde kalan Bucak bölgesinde, Karadeniz sahilinde bulunan Akkerman Kalesi (Bilhorod-Dnistrowskyj) yakınındaki caminin avlusuna defnedilmiştir.

## Kaynakça

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **I. Mehmed Giray** |  **Kırım Hanı** 1584-1588
 | Sonra gelen: **II. Gazi Giray** |
# I. Fetih Giray

**I. Fetih Giray** , 1557-1596 Kırım Hanı. 1596 yılında kısa süreli han olmuştur.

I. Devlet Giray’ın oğlu, II. Gazi Giray’ın kardeşidir. 1596 yılında II. Gazi Giray’ın yerine ‘han’ olarak ilan edilmiştir. Padişah Sultan III. Murat döneminde kalgay olarak Eğri seferine katılmıştır. Eğri Kalesinin feth edilmesinde büyük bir rol oynayan Fetih Giray Sadrazam Sinan Paşa tarafından hanlıkla mükafatlandırılmıştır. Ancak, Fetih Giray hanlıkta istekli olmamış ve kendisinin han ilan edilmesini *Bu şerefli hizmet büyük biraderim Gazi Giray han’ın hakkıdır. Ben onun bir hizmetkarıyım* sözleri ile karşılamıştır. İstanbul'dan gelen bu kararı II. Gazi Giray kabul etmeyerek İstanbul'da kendisini destekleyen devlet adamlarından yardım talep etmiştir. Sinan Paşanın iktidardan düşürülerek, İbrahim Paşanın sadrazam olması üzerine II. Gazi Giray da beklediği destek alarak Kırım'a dönmüştür. Bu gelişmeler neticesinde, Kırım Hanlığı ile Osmanlı İmparatorluğu arasında yaşanan iktidar mücadeleleri sonucu Fetih Giray Bahçesaray’da elim bir şekilde katledilerek yaşamını yitirmiştir. Eğri seferinden muzaffer bir han olarak dönen Fetih Giray’ın ailesi ve çocuklarına varana kadar vahşice katledilmesinden II. Gazi Giray Han sorumlu tutulmuştur. Ancak, mühim bir şair ve bestekâr olan Gazi Giray Han kardeşinin katledilmesini, *Katı zulüm etti bugün Fethi Giray Han’ felek, Yeridir ağlarsa, yerde beşer gökte melek...* beyiti ile ifade etmiştir.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **II. Gazi Giray** |  **Kırım Hanı** 1596
 | Sonra gelen: **II. Gazi Giray** |
# I. Selâmet Giray

**I. Selâmet Giray** (1568 - 1610) 1608-1610 yılları arasında Kırım Hanlığı'nın hükümdarlığını yapmıştır.

Kırım Hanlığı içerisinde iç mücadeleler nedeniyle 1601'de mülteci olarak Osmanlı İmparatorluğu'nda yaşamıştır. Sonrasında Kırım'da 1610'da ölmüştür. Saltanatı I. Ahmed dönemine rastgelmektedir.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **Toktamış Giray** |  **Kırım hanı** 1608 - 1610
 | Sonra gelen: **Canıbek Giray** |
# Toktamış Giray

| Toktamış Giray |
| --- |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1607-1608 |
| Önce gelen | II. Gazi Giray |
| Sonra gelen | I. Selâmet Giray |
|  |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | II. Gazi Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**Toktamış Giray** (1589-1608), Kırım Hanı. 1607 ile 1608 arasında bir yıl kadar hanlık yaptı.

II. Gazi Giray Han'ın vefatı üzerine tahta geçti. Ne var ki, Şeyh-ül İslam Sunullah Efendi, Toktamış Giray'ın hanlığından yana, Karamanlı Hafız Paşa ise I. Selamet Giray'ın hanlığından yana tavır aldı. İstanbul'daki iktidar ortaklarının mücadeleleri han tayinine de yansıdı. I. Selamet Giray han tayin edilerek deniz yolundan Kırım'a yollandı. Bunu öğrenen Toktamış Giray, kardeşi Sefer Giray ile kara yolundan İstanbul'a kaçtı. Bir talihsizlik eseri olarak yolda, İstanbul'da kalgay olarak Kırım'a berat alarak tayin edilen Mehmet Giray ve askerleri ile karşılaştı. Toktamış Han ve kardeşi Sefer Giray'ın arkadaşları kendilerini yalnız bırakarak kaçtılar. Mehmet Giray ve askerleri Toktamış Giray Han ve kardeşi Sefer Giray'ı katlettiler. Toktamış Giray Han öldürüldüğünde 19, kardeşi Sefer Giray ise 17 yaşındaydı.

## Kaynakça

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **II. Gazi Giray** |  **Kırım Hanı** 1607-1608
 | Sonra gelen: **I. Selâmet Giray** |
# Canıbek Giray

**Canıbek Giray**, Kırım hanı. 1568- 1636 yılları arasında yaşamıştır. 1610-1623, 1624 ve 1628-1635 yılları arasında üç kez hanlık yapmıştır. Ancak, 1624 yılında filen tahta oturması III. Mehmet Giray'ın isyanı nedeni ile mümkün olmadığından, iki kez hanlık yaptığı kabul edilmiştir. Hanlığı I. Ahmet, I. Mustafa,II.Osman ve IV. Murat dönemlerine rastlar. I. Devlet Giray Han'ın torunudur.

## Çocukluğu

Babasını çocuk yaşta yitirdiği için amcaları I . Fetih Giray ve I. Selamet Giray tarafından büyütülmüştür. Selamet Giray'ın hanlığında kalgay olarak anılmıştır. Selamet Giray'ın ölümü ile (1610) yılında padişah I. Ahmet tarafından han olarak atanmıştır. Hükümdarlığının ilk yıllarında Kırım tahtında hak iddia eden, amca oğlu III. Mehmet Giray ile mücadele etmek durumunda kalmıştır. Osmanlı ordusu ile İran, Lehistan (1617) ve Hotin seferlerine (1622) katıldı. Anca, III. Mehmet Giray tarafından tahttan indirildi. I. Mustafa'nın tahta geçmesi ile hanlıktan azledilerek (1623) Rodos Adası'na gönderildi. Hanlığa atanan, amca oğlu III. Mehmet Giray'ın Osmanlı devletine karşı düşmanca bir tutum izlemesi üzerine ikinci kez hanlığa getirildi (1624). Ancak, Mehmet Giray, kardeşi Şahin Giray ile birlikte onu Kırım'dan ayrılmaya zorlayınca, ikinci hanlığı yalnızca dört ay sürebildi. 1628 yılında Kaptan Paşa komutasındaki donanma, Vezir Kenan Paşa ve Benyalukalı Hüseyin Paşa komutasnda yeniden hanın üzerine gönderilerek, Mehmed Giray azledildi. Bu kararın alınmasında Kırım'daki durumdan cesaret alarak Karadeniz sahillerine inen ve İstanbul'un Avrupa yakasındaki köyleri yağmalayan Don Kazakları'nın yaptığı vahşetin etkisi büyük oldu. Mehmed Giray ve kardeşi Şahin Giray kaçarak Kazaklara sığındı.

## Kırım'da İstikrarın Tesisi

Bu olaylar neticesinde Canıbek Giray Han, bir süre sonra üçüncü kez han atandı ve buyruğuna verilen kuvvetlerin yardımıyla amca oğullarını yenip saf dışı etti (1628). Tahta yeni oturan Canıbek Giray'ın askerleri ile Dobruca'dan Kırım'a Kenan Paşa komutasındaki sevk edilen Tatar askeri ile savaşa tutuşan III. Mehmet Giray öldürüldü. İstanbul ve Karadeniz sahillerini gemilerle yağmalayan Kazak Hatmanı da yakalanarak, Kefe Kalesinde idam edildi. Böylece Kırım'da yeniden istikrar sağlandı. Canıbek Giray, IV. Murat'ın Revan (Erivan) seferine katılması buyruğuna, yaşlılığını ileri sürerek karşı çıktığı için hanlıktan azledilerek yeniden Rodos'a sürgüne gönderildi (1635), orada öldü.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **I. Selâmet Giray** |  **Kırım Hanı** 1610-1623
 | Sonra gelen: **III. Mehmed Giray** |
| Önce gelen: **III. Mehmed Giray** |  **Kırım Hanı** 1628-1635
 | Sonra gelen: **İnayet Giray** |
# İnayet Giray

**İnayet Giray** (ö. 1637) 1635-1637 yılları arasında hüküm süren Kırım Hanı.

İnayet Giray, II. Gazi Giray'ın oğludur. Nisan 1635'te Osmanlı Hükümeti İnayet Giray'ı Kırım Hanı olmaya çağırdı. Han olan İnayet ileride Osmanlı'yı hayal kırıklığına uğrattı. İnayet Giray Han 1637'de İstanbul'da idam edilerek ölmüştür.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **Canıbek Giray** |  **Kırım hanı** 1635–1637
 | Sonra gelen: **I. Bahadır Giray** |
# I. Bahadır Giray

| I. Bahadır Giray |
| --- |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1637-1641 |
| Önce gelen | İnayet Giray |
| Sonra gelen | IV. Mehmet Giray |
|  |
| Doğum | 1601 |
| Ölüm | 1641 Gözleve |
| Defin | Bahçesaray, Kırım |
| Eş(ler)i | Hanzâde Hanım |
| Çocuk(lar)ı | I. Selim Giray |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | I. Selâmet Giray |

**I. Bahadır Giray** (1601 - 1641) Kırım Hanı.

I. Selâmet Giray'ın oğludur. Babasının 1608 yılında Kırım hanı olarak atanması üzerine, adet olduğu üzere Osmanlı'ya rehin olarak Yanbolu'ya gönderildi.

4 Haziran 1637'de Kırım Hanı İnayet Giray'ın azledilmesi üzerine, IV. Murad tarafından 7 Haziran 1637 tarihinde Kırım hanı olarak atandı. Hükümdarlığının ilk yıllarında Nogayların Mansuroğlu kabilesiyle mücadeleye girmiş ve çoğunu öldürterek ortadan kaldırmıştır. 1637 yılında Don Kazakları tarafından ele geçirilen Azak Kalesini geri almak için 1638 yılında Osmanlı ordusuyla birlikte yapılan kuşatmada başarılı olamadı. Hanlığı döneminde Ruslar ve Lehistan ile ilişkileri nispeten savaşsız geçti. Buralara ufak çaplı akınlar yapılsa da önemli bir çatışma yaşanmadı.

IV. Murat, 1639 yılında Bağdat'ı yeniden ele geçirip İstanbul'a döndükten sonra Azak Kalesi'nin alınması konusunu yeniden gündeme getirmişti. Bunun üzerine kendisi sefer hazırlıklarına başlamış ve 8 Nisan/Mayıs 1641'de Osmanlı güçleriyle birlikte kalenin kuşatmasına katılmıştır. Kale kuşatması için yeterli mühimmatın bulunmaması, iklim şartlarının bozulmasının yanı sıra serdar Deli Hüseyin Paşa ile Kaptanı Derya Siyavuş Paşayla da yaşanan sorunlar nedeniyle sonuca ulaşamayan kuşatma Ekim/Kasım ayında kaldırıldı. Kuşatma sırasında hastalanan Bahadır Giray, Gözleve'ye geldikten bir süre sonra da Kasım/Aralık ayında ölmüştür.

Bahadır Giray şiirle de ilgilenmiştir. Rezmî mahlasını kullanan Bahadır Giray Han'ın çok sayıda şiiri vardı.

## Kaynakça

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **İnayet Giray** |  **Kırım hanı** 1637–1641
 | Sonra gelen: **IV. Mehmet Giray** |
# III. Saadet Giray

| III. Saadet Giray |
| --- |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1691 (1 yıldan az) |
| Önce gelen | I. Selim Giray |
| Sonra gelen | Safa Giray |
|  |
| Doğum | 1645 |
| Ölüm | 1695 (50 yaşında) Rodos, Osmanlı İmparatorluğu |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Dini | Sünni İslam |

**III. Saadet Giray** (d. 1645 - ö. 1695), 1691'de bir sene Kırım hanı olarak unvanını sürdürmüştür.

1691'de I. Selim Giray'ın Mekke'ye yapacağı hac yolculuğu nedeniyle feragat etmesi sebebiyle tahta çıktı. O dönem Osmanlılar, Avusturya Arşidüklüğü'ne karşı Salankamen Muharebesi'nde karşı karşıya geldi. Çatışmada Köprülü Fazıl Mustafa Paşa öldü. III. Saadet, Tatar birliğinin başında savaş meydanına gitmek istedi ancak geç kaldı. Aralık 1691'de bu sorumsuzluğundan ötürü görevden alındı.

Önce Balıklava'ya, sonra Rodos'a sürgün edildi.

## Kaynakça

* Desaive Dilek, Gökbilgin Özalp, « Le khanat de Crimée et les campagnes militaires de l'Empire ottoman : 1687-1736 », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, vol. 11, n° 1, s 110-117.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **I. Selim Giray** |  **Kırım hanı** 1691
 | Sonra gelen: **Safa Giray** |
# Safa Giray (Kırım hanı)

**Safa Giray** (d. ? - ö. ?) 1691–1692 yılları arasında III. Saadet Giray'dan sonraki Kırım Hanı'dır.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **III. Saadet Giray** |  **Kırım hanı** 1691–1692
 | Sonra gelen: **I. Selim Giray** |
# II. Devlet Giray

| II. Devlet Giray |
| --- |
|  |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1699-1702 |
| Önce gelen | I. Selim Giray |
| Sonra gelen | I. Selim Giray |
| Kırım Hanı |
| Hüküm süresi | 1709-1713 |
| Önce gelen | I. Kaplan Giray |
| Sonra gelen | I. Kaplan Giray |
|  |
| Doğum | 1648 |
| Ölüm | 1718 (70 yaşında) Vize, Osmanlı İmparatorluğu |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | I. Selim Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**II. Devlet Giray** (d. 1648 - ö. 1718), Kırım Hanı. 1699-1702 ve 1709-1713 yılları arasında olmak üzere iki kez Kırım Hanlığı yaptı. Hanlık dönemi iki kez toplamda 8 yıl 5 aydı.

## Hayatı

I. Selim Giray Han'ın büyük oğludur. Önce Nureddin ve 1683'te kalgay oldu ve 1691'de azledildi. İlk kez I. Selim Giray ve ikinci kez Kaplan Giray saltanatlarının ardından Kırım tahtına oturmuştur.

İlk saltanatı devrinde Rusların Osmanlı sınırlarına kaleler yaptırarak Polonyalılarla birlikte İstanbul'a karşı büyük bir saldırı hazırlığı içerisinde olduğuna ilişkin gönderdiği raporlar, Rus Elçisi tarafından resmen yalanlanınca 1702 yılında Padişah II. Mustafa tarafından azledilerek yerine babası I. Selim Giray IV. kez han ilan edilmiştir. II. Devlet Giray bunun üzerine Kuban'a geçerek Çerkezlere sığındı.

1703 yılında Sultan II. Mustafa'nın yerine III. Ahmet'in yerine tahta geçmesinin ardından 1709 yılında ikinci defa Kırım Hanı oldu. 1711 yılında Sultan III. Ahmet devrinde, sadrazam Baltacı Mehmet Paşa komutasında Ruslarla yapılan Prut Savaşı'nda Kırım kuvvetlerine komuta etmiştir. Rus Çarı Büyük Petro ve Rus Orduları Başkomutanı Boris Petroviç Şeremetev komutasındaki Rus kuvvetlerinin mevkilerinin savaştan once belirlenerek, oğlu Kalgay Mehmet Giray tarafından kuşatılmalarında büyük bir rol oynadı. Prut Savaşında Rus ordusu mağlup olmasına karşın, Prut anlaşması Kırım Hanı tarafından, zaferin şanına yaraşmadığı gerekçesi ile kabul edilmedi. Prut anlaşması ile başlayan tartışmalar neticesinde Baltacı Mehmet Paşa, Kethüdası Osman Ağa ve Mektupçusu Osman Efendi idama mahkûm edildi.

Prut Savaşından sonra Kırım'ı çevreleyen yeni yapılan Rus kalelerinin yıkılması sağlandığı gibi, Ruslar Anapa bölgesinden çekilmeyi kabul etti. II. Devlet Giray 1713 yılında Prut Anlaşması ile başlayan tartışmalar neticesinde Sultan III. Ahmet tarafından azledildi ve yerine kardeşi Kaplan Giray han oldu.

II. Devlet Giray azlinden sonra Rodos'ta oturtuldu. Sonra Vize'de oturmasına izin verildi. Orada iken 1718 yılında 70 yaşında öldü. Cesur ve sert olarak değerlendirilmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.II say.341 [1]
* Howorth, Henry Hoyle. () History of the Mongols, from the 9th to the 19th Century.
* "Hansaray" websitesinde Giray Hanedanıi Kırım Hanları (İngilizce)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **I. Selim Giray** |  **Kırım Hanı** 1699 — 1702
 | Sonra gelen: **I. Selim Giray** |
| Önce gelen: **I. Kaplan Giray** |  **Kırım Hanı** 1709 — 1713
 | Sonra gelen: **I. Kaplan Giray** |
# III. Gazi Giray

| III. Gazi Giray |
| --- |
| *Kırım Hanlığı Hanı* |
| Kırım hanı |
| Hüküm süresi | 1704-1707 |
|  |
| Doğum | 1673 Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 1709 (yaklaşık 36 yaşında) |
| Defin | Bulgaristan |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | I. Selim Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**III. Gazi Giray** (1673 - 1709) 1704'ten 1707'ye kadar hüküm süren bir Kırım Hanlığı Hanıdır. Babası I. Selim Giray'dır. Ağabeyi II. Devlet Giray tarafından Kalgay atandıktan sonra arkasından komplo kurdu. Osmanlılar tarafından Rodos'ta eğitim almadan önce Edirne'ye sığındı. III. Gazi Giray babasının ölümünden sonra Ocak 1704'te Osmanlı tarafından han olarak atandı ve 1707'ye kadar tahtta kaldı.

## Kaynakça

* Desaive Dilek, « Le khanat de Crimée dans les archives ottomanes », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, 1972, cilt 13, n° 13-4, s. 560-583.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **I. Selim Giray** |  **Kırım Hanı** 1704-1707
 | Sonra gelen: **I. Kaplan Giray** |
# I. Kaplan Giray

I. Kaplan Giray'ın Çeşme'de bulunan heykeli.
**I. Kaplan Giray**, Kırım Tatar Hanlığı'nı 1707-1708, 1713-1715 ve 1730-1736 yılları arasında üç kez yönetmiş Kırım Hanı'dır.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **III. Gazi Giray** |  **Kırım Hanı** 1707–1708
 | Sonra gelen: **II. Devlet Giray** |
| Önce gelen: **II. Devlet Giray** |  **Kırım Hanı** 1713–1715
 | Sonra gelen: **III. Devlet Giray** |
| Önce gelen: **II. Mengli Giray** |  **Kırım Hanı** 1730–1736
 | Sonra gelen: **I. Fetih Giray** |
# III. Devlet Giray

| III. Devlet Giray |
| --- |
| *Kırım Hanlığı Hanı* |
| Kırım hanı |
| Hüküm süresi | 1716-1717 |
| Önce gelen | I. Kaplan Giray |
| Sonra gelen | IV. Saadet Giray |
|  |
| Doğum | 1647 |
| Ölüm | 1717 (yaklaşık 70 yaşında) Bulgaristan |
| Defin | Bulgaristan |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | Adil Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**III. Devlet Giray** (1647 - 1717) 1716-1717 yılında hüküm süren bir Kırım hanıdır. Babası Adil Giray'dır. III. Devlet, Aralık 1716'da I. Kaplan Giray'ın görevden alınmasından sonra han olur. 1717 yılının başında yerine IV. Saadet Giray han atandı ve kısa bir süre sonra öldü.

## Kaynakça

* Desaive Dilek, « Le khanat de Crimée dans les archives ottomanes », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, 1972, cilt 13, n° 13-4, s. 560-583.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **I. Kaplan Giray** |  **Kırım Hanı** 1716-1717
 | Sonra gelen: **IV. Saadet Giray** |
# IV. Saadet Giray

| IV. Saadet Giray |
| --- |
| *Kırım Hanlığı Hanı* |
| IV Saadet Giray'in adının ve ünvanlarının Arapça olarak yazıldığı bir sikkenin ön yüzü |
| Kırım hanı |
| Hüküm süresi | 1717-1724 |
| Önce gelen | III. Devlet Giray |
| Sonra gelen | II. Mengli Giray |
|  |
| Doğum | 1662 |
| Ölüm | 1732 (yaklaşık 70 yaşında) Bulgaristan |
| Defin | Bulgaristan |
| Çocuk(lar)ı | Halim Giray |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | I. Selim Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**IV. Saadet Giray** (1662 - 1732), 1717 ile 1724 yıllarında hüküm süren Kırım hanıdır. Babası I. Selim Giray'dır. 1755-1758 yılları arasında hüküm sürmüş Halim Giray'ın babasıdır.

## Kaynakça

* Desaive Dilek, « Le khanat de Crimée dans les archives ottomanes », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, 1972, cilt 13, n° 13-4, s. 560-583.
* Gilles Veinstein, « La révolte des mirza tatars contre le khan, 1724-1725 », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, 1971, cilt 12, n° 3, s. 327-338.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **III. Devlet Giray** |  **Kırım Hanı** 1717-1724
 | Sonra gelen: **II. Mengli Giray** |
# II. Mengli Giray

| II. Mengli Giray |
| --- |
| *Kırım Hanlığı Hanı* |
| Kırım hanı |
| Hüküm süresi | 1724-1730 1737-1739 |
| Önce gelen | IV. Saadet Giray |
| Sonra gelen | II. Fetih Giray |
|  |
| Doğum | 1678 |
| Ölüm | 31 Aralık 1739 (yaklaşık 61 yaşında) Bahçesaray |
| Defin | Bahçesaray |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | I. Selim Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**II. Mengli Giray** (1678 - 31 Aralık 1739) 1724'ten 1730'a ve 1737'den 1739'a kadar hüküm süren Kırım hanıdır. I. Selim Giray'ın beşinci oğludur. II. Mengli, kardeşi I. Kaplan Giray birinci ve ikinci saltanatlarında kalgay (yani ilk taht varisi) olur. 1724'te IV. Saadet Giray'ın ölümünden sonra tahta çıktı ve saltanatı 1730'a kadar sürdü. Daha sonra yerine II. Devlet Giray'ın oğlu II. Fetih Giray han oldu. II. Fetih'in iyi bir lider olmadığı gerekçesiyle II. Mengli tekrar tahta çıktı. 31 Aralık 1739'da Bahçesaray'da öldü ve defnedildi.

## Kaynakça

* Desaive Dilek, Gökbilgin Özalp, « Le khanat de Crimée et les campagnes militaires de l'Empire ottoman : Fin du XVII, XVIII, 1687-1736 », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, cilt 11, n° 1, s. 110-117.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **IV. Saadet Giray** |  **Kırım Hanı** 1724-1730 1737-1739 (2. kez) | Sonra gelen: **II. Fetih Giray** |
# II. Selâmet Giray

| II. Selâmet Giray |
| --- |
| *Kırım Hanlığı Hanı* |
| Kırım hanı |
| Hüküm süresi | 1740-1743 |
|  |
| Doğum | 1691 Osmanlı İmparatorluğu |
| Ölüm | 1751 (yaklaşık 60 yaşında) Bulgaristan |
| Defin | Bulgaristan |
| Çocuk(lar)ı | Maksud Giray |
| Hanedan | Giray Hanedanı |
| Babası | I. Selim Giray |
| Dini | Sünni İslam |

**II. Selâmet Giray** (1691 - 1751) 1740 ile 1743 yılları arasında hüküm süren Kırım hanıdır. I. Selim Giray'ın oğludur. II. Selâmet, Ocak 1740'ta Osmanlılar tarafından han atanmadan önce kardeşi II. Mengli Giray'ın ilk kalgaydı. Ayrıca Maksud Giray'ın babasıdır.

Saltanatı sırasında, son çatışma sonrası Ruslar tarafından yıkılan saray ve Bahçesaray camisini yeniden inşa etmek için çalıştı. Rus hükûmeti tarafından, savaş esirlerini serbest bırakmadaki yavaşlığı nedeniyle onu kınayan ve yerine I. Kaplan Giray oğlu, yeğeni II. Selim Giray tarafından bir şikayet sonrası Kasım 1743'te görevden alındı. 1751'de Bulgaristan'da öldü ve defnedildi.

## Kaynakça

* Desaive Dilek, « Le khanat de Crimée dans les archives ottomanes », dans *Cahiers du monde russe et soviétique*, 1972, cilt 13, n° 13-4, s. 560-583.

| Resmî unvanlar
 |
| --- |
| Önce gelen: **II. Mengli Giray** |  **Kırım Hanı** 1740-1743
 | Sonra gelen: **II. Selim Giray** |