# Osmanlı döneminde Kıbrıs

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Kıbrıs Eyaleti Eyalet-i Kıbrıs (Osmanlı Türkçesi)** |
| Osmanlı İmparatorluğu Eyaleti
 |
|

|  |
| --- |
| **1571-1660 1745-1748** |

 |
|  Arma
 |
| Kıbrıs Eyaleti harita üzerindeOsmanlı egemenliğindeki Kıbrıs (1609)
 |
| **Merkez** | Lefkoşa
 |
| **Tarih** |  |
|  - Kuruluş
 | 1571
 |
|  - Kaldırılış
 | 1748
 |
| **Bugün parçası** |  Kıbrıs Cumhuriyeti  Kuzey Kıbrıs |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Venedik Cumhuriyeti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Cezayir-i Bahr-i Sefid Eyaleti
 |  |

 |

 |

 |

Kıbrıs, 1570'te başlayan Osmanlı-Venedik Savaşı'nda Osmanlı İmparatorluğu tarafından feth edilmesinin ardından, 1878'e dek Osmanlı idaresinde kaldı. 1571-1670 yılları arasında arasında ayrı bir eyalet statüsünde varlığını sürdürdü. Eyaletin yönetim merkezi Dağ Kazâsı'nda yer alan Lefkoşa oldu.

Kıbrıs, Lala Mustafa Paşa komutasındaki ordu ve Piyale Paşa komutasındaki donanma ile birlikte yaya 60.000 kişiden oluşan Osmanlı Ordusu, 2 Temmuz 1570'te Limasol'a çıkması ve 4 Ağustos 1571'de Mağusa'nın Venedikli Mağusa Kale komutanı Bragadino'nun 5 maddelik bir antlaşmayla kaleyi teslim etmesiyle sonuçlanan bir seferle Osmanlı İdaresine girdi.

15 Eylül 1570 tarihinde Lala Mustafa Paşa, tören ile Lefkoşa şehrine girdi. Osmanlı İmparatorluğu, Ortodokslara serbestçe kilise kurma ve gelişme imkânı sağladı. Böylece adada Katolik Kilisesi etkinliğini kaybetti ve Ortodoks Kilisesi gelişti.

1571 yılında Kıbrıs'ta yapılmış bulunan nüfus sayımında yerli halkın nüfusu 150.000'dir. Burada bulunan Türk askeri ise 30.000 kadardır. 1572 tarihinde nüfus araştırmalarına göre Mesarye ve Mazato bölgesindeki 76 köyde hiçbir insanın yaşamadığı belirlendi. 22 Eylül 1572 tarihinde çıkan genel iskân kanunuyla Karaman'dan adaya göç ettirilen Türkler ve Beyşehir, Ürgüp, Niğde, Aksaray, Akşehir gibi Anadolu'nun orta kesiminde kalan şehirlerinden aileler getirilerek yerleştirildi. Göç eden aileler iki veya üç sene vergi vermekten muaf tutuldular.

Ele geçirilmesinden sonra Kıbrıs, beylerbeyliği idaresi ilan edildi ve Avlonya Sancağı'nın sancakbeyi Muzaffer Paşa adanın beylerbeyi oldu. Kıbrıs Kanunnâmesi çıkana kadar eyalet *Karaman Vilâyeti Kanunnâmesi* ile idare edildi. Kısa bir süre sonra ise mülkî bir yapılanmaya gidilerek Lefkoşa merkezli 16 kazâya ayrıldı.

Girit Savaşı sonrasında eyaletin nüfus oranında azalma ve ada üzerindeki ticarî ilişkilerin bozulmasıyla vergi gelirlerinin düşmesine neden oldu. Bu nedenle 1670 tarihinde Ege adalarını ve Girit'i idare eden Kaptanpaşalık'a bağlandı.

## İdari birimleri

|  |
| --- |
| **Kıbrıs tarihi** |
|  |
| **İlk Çağ** |
|
Kıbrıs (Roma eyaleti)
Tapınak Şövalyeleri
Lüzinyanlar
Lüzinyanlı Guy
Kıbrıs Krallığı
Caterina Cornaro

 |
| **Osmanlı dönemi** |
|
Osmanlı-Venedik Savaşı
Lala Mustafa Paşa
Kıbrıs Kanunnâmesi
Kıbrıs Eyaleti
Boyacıoğlu Mehmet İsyanı
Cezayir-i Bahr-i Sefid

 |
| **Birleşik Krallık dönemi** |
|
Kıbrıs Sözleşmesi
Kıbrıs İdaresi
1921 Enosis Plebisiti
Kıbrıs Maden Şirketi grevi
1931 Kıbrıs ayaklanması
1950 Kıbrıs enosis referandumu

 |
| **Modern tarih** |
|
Zürih ve Londra Antlaşmaları
1963-1964 olayları
1974 Darbesi
Kıbrıs Harekâtı
Annan Planı

 |

Kıbrıs Eyaleti'nde yer alan 16 kaza şu şekildeydi;

|  |  |
| --- | --- |
| * Tuzla Kazâsı
* Limasol Kazâsı
* Piskopi Kazâsı
* Gilan Kazâsı
* Evdim Kazâsı
* Mağusa Kazâsı
* Karpas Kazâsı
* Dağ Kazâsı
 | * Değirmenlik Kazâsı
* Baf Kazâsı
* Kukla Kazâsı
* Hırsofi Kazâsı
* Omorfo Kazâsı
* Mesarye Kazâsı
* Girne Kazâsı
* Lefkoşa (Dağ Kazâsı içinde yer alan merkezî kazâ)
 |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* (İngilizce) The Ottoman Period (1571-1878) (Kıbrıs Cumhuriyeti hükûmeti)7 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* (Türkçe) Kıbrıs'ta Osmanlı imparatorluğu (Kuzey Kıbrıs Milli Eğitim Bakanlığı)
* (Türkçe) Osmanlı Kıbrıs'ında idarî ve toplumsal hayat (Kuzey Kıbrıs Milli Eğitim Bakanlığı)