# Terörizmle Savaş

| Terörizmle Savaş |
| --- |
|  Sol üst köşeden saat yönünde: 11 Eylül saldırıları sonrasından bir görünüm, Afganistan'daki Amerikan kuvvetleri, Afganistan'daki bir Amerikan askeri ile Afgan çevirmen, Bağdat'ta bomba yüklü bir arabayla gerçekleştirilen saldırı. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 14 Eylül 2001-30 Ağustos 2021 (19 yıl, 11 ay, 2 hafta ve 2 gün) |
| Bölge | Dünya çapında (büyük oranda Büyük Orta Doğu) |
| Sebep |
11 Eylül saldırıları |

 |
| Taraflar |
| **NATO üyeleri:**
 NATO
Genişlet
Tam liste
* Almanya
* ABD
* Arnavutluk
* Belçika
* Birleşik Krallık
* Bulgaristan
* Çekya
* Danimarka
* Estonya
* Fransa
* Hırvatistan
* Hollanda
* İspanya
* İtalya
* İzlanda
* Kanada
* Letonya
* Litvanya
* Lüksemburg
* Norveç
* Macaristan
* Polonya
* Portekiz
* Romanya
* Slovakya
* Slovenya
* Türkiye
* Yunanistan

**NATO üyesi olmayanlar: Afganistan İslam Cumhuriyeti (2001-2021)
* Irak
* Lübnan
* Pakistan
* Yemen

Genişlet
Tam liste
* Avustralya
* Avusturya
* Azerbaycan
* Bahreyn
* Bangladeş
* Birleşik Arap Emirlikleri
* Bosna-Hersek
* Burkina Faso
* Cezayir
* Çad
* Dominik Cumhuriyeti
* El Salvador
* Endonezya
* Ermenistan
* Etiyopya
* Fas
* Filipinler
* Finlandiya
* Güney Kore
* Gürcistan
* Hindistan
* İrlanda
* İsrail
* İsveç
* Japonya
* Karadağ
* Katar
* Kazakistan
* Kenya
* Kolombiya
* Kuzey Makedonya
* Malezya
* Mali
* Mısır
* Moğolistan
* Moritanya
* Moldova
* Yeni Zelanda
* Nikaragua
* Nijer
* Nijerya
* Ruanda
* Rusya
* Senegal
* Singapur
* Tayland
* Tonga
* Tunus
* Ukrayna
* Ürdün

---

**Uluslararası misyonlar: Birleşik Ortak Görev Gücü - Doğal Kararlılık Operasyonu
* Uluslararası Güvenlik Yardım Gücü
* Doğal Kararlılık Operasyonu katılımcıları
* Kuzey İttifakı
* Çok Uluslu Güç - Irak
* Birleşik Ortak Görev Gücü - Afrika Boynuzu
 | **Ana hedefler:El-Kaide**
	+ Arap Yarımadası el-Kaidesi
		- Ensar eş-Şeriat
	+ Mağrip el-Kaidesi
	+ Hint Altkıtası el-Kaidesi
	+ Eş-Şebab
	+ El-Nusra Cephesi
		- Horasan
* **IŞİD**
	+ Sina ili
	+ Libya ili
	+ Cezayir ili
	+ Horasan ili
	+ Sanaa ili
	+ Ebu Seyyaf
	+ Boko Haram

Genişlet
**Diğer Taliban
* Tehrik-i Taliban Pakistan
* Hakkani ağı
* Ensar el-Din
* Kafkasya Emirliği
* Abdullah Azzam Tugayları
* Bangsamoro İslami Özgürlük Savaşçıları
* Hamas
* Hizbullah
* Filistin İslami Cihat hareketi
* Leşker-i Tayyibe
* Ansaru
* Bingazi Devrimciler Şura Meclisi
* Ensar el-Şeriat (Tunus)
* Batı Afrika'da Birlik ve Cihat Hareketi
* Cemaat-i İslamiye
* İslami Cihat Birliği
* Ceyş-i Muhammed
* Hizb-i İslami Gulbeddin
* Doğu Türkistan İslami Hareketi
* İslam Ordusu
* Hareket'ül Mücahid
* Hareket'ül Cihad el-İslami
* Raja Süleyman Hareketi
* Nakşibendi Tarikatı Erkekler Ordusu

Genişlet
**Eski Irak'taki el-Kaide (2006'ya kadar)
* Irak İslam Devleti (2013'e kadar)
* Cundullah
* Tehrik-i Hilafet(Kasım 2014'e kadar)
* Özbekistan İslami Hareketi
* Cemaat'ül Ahrar (Mart 2015'e kadar)
* Ensar el-Şeriat (Libya) (Mart 2015)
* Moro İslami Kurtuluş Cephesi (Ekim 2012'ye kadar)
* Moro Ulusal Kurtuluş Cephesi
* Irak Baas Partisi destekçileri
* İslami Mahkemeler Birliği (2006)
* Asbat el-Ensar (2007'ye kadar)
 |
| Komutanlar ve liderler |
|  **George W. Bush** (2001-2009 ABD Başkanı)  **Barack Obama** (2009-2017 ABD Başkanı)  **Donald Trump** (2017-2021 ABD Başkanı)  **Joe Biden** (2021-2025 ABD Başkanı)  **Tony Blair** (1997-2007 Birleşik Krallık Başbakanı)  **Gordon Brown** (2007-2010 Birleşik Krallık Başbakanı)  **David Cameron** (2010-2016 Birleşik Krallık Başbakanı)  **Jacques Chirac** (1995-2007 Fransa Cumhurbaşkanı)  **Nicolas Sarkozy** (2007-2012 Fransa Cumhurbaşkanı)  **François Hollande** (2012-2017 Fransa Cumhurbaşkanı)  President Pervez Müşerref (1999-2008 Pakistan Cumhurbaşkanı)
 **Jean Kahwaji** (Lübnan Silahlı Kuvvetleri Komutanı) | **El-KaideUsame bin Ladin** (1988-2011 El-Kaide Emiri) (ölü)
 **Eymen ez-Zevahiri** (2011-2022 El-Kaide Emiri) (ölü)
 Nasir el-Vuheyşi (Arap Yarımadası el-Kaidesi Emiri)
 Ebu Musab Abdulvedud (Mağrip el-Kaidesi Emiri)
 Asım Umar (Hint altkıtası el-Kaidesi Emiri)
 Ahmed Umar (Eş-Şebab Emiri)
 Ebu Muhammed el-Culani (El-Nusra Cephesi Emiri)
 Muhsin el-Fadli (Horasan Lideri)
*IŞİD'*
 **Ebu Bekir el-Bağdadi** (ölü) (Irak ve Şam İslam Devleti Halifesi)
 Ebu Muhammed el-Adnani (Irak ve Şam İslam Devleti sözcüsü)
 Ebu Eymen el-Iraki (Irak ve Şam İslam Devleti Askerî Şurası Başkanı)
 Ebu Ali el-Enbari (Irak ve Şam İslam Devleti Suriye Emiri)
 Ebu Nebil el-Iraki(Irak ve Şam İslam Devleti Kuzey Afrika Emiri)
Ebu el-Bara el-Azdi (Irak ve Şam İslam Devleti Derne Emiri)
Ali el-Karka (Irak ve Şam İslam Devleti Nevfeliye Emiri)
Hafız Said Han (Irak ve Şam İslam Devleti Horasan ili Emiri)
 Isnilon Totoni Hapilon (Ebu Seyyaf Emiri)
 Abubakar Shekau (Boko Haram Emiri)
**TalibanMuhammed Ömer** (Taliban Lideri)
 Abdül Gani Baradar
 Ubeydullah Akhund (ölü)
 Muhammed Fazlı
 Dadullah (ölü)
**Tehrik-i TalibanFezlullah** (Tehrik-i Taliban Pakistan Emiri)
 Hakimullah Mehsud (ölü)
 Baitullah Mehsud (ölü)
**Hakkani ağıCelaleddin Hakkani** (Hakkani ağı lideri)
 Siraceddin Hakkani |

**Terörizmle Savaş** (İngilizce: War on Terrorism), kısa kullanımıyla **Terörle Savaş** (İngilizce: War on Terror) veya **Terörizmle Küresel Savaşı** (İngilizce: Global War on Terrorism), Amerika Birleşik Devletleri'ndeki farklı hedeflere gerçekleştirilen 11 Eylül saldırıları sonrasında Amerika Birleşik Devletleri'nin öncülüğünde başlatılan uluslararası bir askerî kampanyadır. NATO üyesi olan tüm ülkeler ve üye olmayan bazı ülkelerin katıldığı kampanya, el-Kaide'nin başını çektiği çeşitli silahlı gruplara yönelik açılmıştı.

"Terörle Savaş" kavramı ilk olarak Amerika Birleşik Devletleri Başkanı George W. Bush tarafından 20 Eylül 2001 tarihinde kullanıldı. Bu tarihten sonra Bush yönetimi ve bazı medya organları tarafından terörist olarak tanımladıkları kuruluşlar ve onları destekleyen rejimlere karşı girişilen askerî, siyasi, hukuki ve kavramsal mücadeleyi tanımlamak için kullanılmaya devam etti. Bu kapsamda, başta Orta Doğu'da bulunan ve nüfusun çoğunluğu Müslüman olan ülkelerle çeşitli mücadelelere girişildi.

## Dünyada yürütülen kampanyalar ve harekatlar

### Kuzey Amerika

#### 11 Eylül 2001 Olayları

11 Eylül 2001'de meydana gelen dört olay ABD Hükûmeti tarafından ABD'de sivilleri ve askerleri hedef alarak yapılmış bir dizi terör saldırısı olarak açıklanmıştır. Amerikan hükûmetinin araştırmasına ve 11 Eylül Komisyon Raporu'na göre yolcu uçaklar Usame Bin Ladin'in lideri olduğu El Kaide terör örgütünün 19 üyesi tarafından kaçırıldı ve eylem gerçekleştirildi.

### Afrika

Cezayir
Çad
Mısır
Libya
Mali
Moritanya
Fas
Nijer
Sudan
Tunus
Batı
Sahra

#### Özgür Afrika Boynuzu Harekatı (ÖABH)

Birleşik Görev Gücü-150Afrika Boynuzu (Kuzeydoğu Afrika), Afrika'nın Kuzeydoğusunda boynuz şeklinde Arap yarım adasına doğru uzanan ve Cibuti, Eritre, Etiyopya ve Somali ülkelerini içine alan bölümdür. ABD tarafından Özgür Afrika Boynuzu Harekatı(ÖABH), İngilizce adıyla Operation Enduring Freedom - Horn of Africa (OEF-HOA) harekâtı gerçekleştirilmektedir. Buradaki operasyonlar ABD 5. Filo komutasında çok uluslu bir güç tarafından yapılmaktadır. Buradaki çok uluslu güç Birleşik Görev Gücü-150(BGG-150) İngilizce olarak Combined Task Force 150 (CTF-150) olarak adlandırılan ve ABD, Almanya, Fransa, İngiltere, Kanada ve Pakistan'dan oluşan güçtür. Avustralya, Hollanda, İtalya, Portekiz, Türkiye ve Yeni Zelanda da aktif olarak katılmasa da destek vermektedir. ÖAB sadece deniz kuvvetlerinden oluşmakta ve Cibuti'den ikmal desteği almaktadır. Bahreyn komuta Merkezi olarak kullanılmaktadır.

#### Özgür Sahra (ÖSH)

Sahel denilen Kızıldeniz'den Atlas Okyanusu'na uzanan verimli bölgeBu harekât Kuzey Afrika'da Sahra Çölü etrafındaki ülkeleri kapsar. Bu Ülkeler Burkina Faso, Cezayir, Çad, Eritre, Fas, Nijer, Nijerya, Mali, Moritanya ve Sudan'dır. ABD tarafından Özgür Sahra Harekatı(ÖSH), İngilizce adıyla Operation Enduring Freedom - Trans Sahara (OEF-TS) harekâtı gerçekleştirilmektedir. Buradaki operasyonlar ABD 6. Filo komutasında çok uluslu bir güç tarafından yapılmaktadır. Buradaki çok uluslu güç Müşterek Görev Gücü (MGG) İngilizce olarak Joint Task Force (JTF) olarak adlandırılan ve ABD Avrupa Komutanlığının parçasıdır. 2007 yılı itibarıyla yeni olarak ABD Afrika Komutanlığı kurulması ve burayla irtibatlı bir şekilde çalışması söylenmektedir. İtalya'nın Sicilya Adası'nda bulunan Sigonella NATO üssü komuta Merkezi olarak kullanılmaktadır.

### Avrupa

#### Aktif Çaba Harekatı (AÇH)

Aktif Çaba Harekâtı (AÇH) İngilizce adıyla Operation Active Endeavour akdenizdeki NATO Deniz Harekâtıdır. Harekâtın amacı teröristlerin hareketlerini ve silah elde etmelerini kısıtlamak amacıyla NATO nun 5. maddesi uyarınca Akdeniz'de oluşturulmuştur. NATO nun SNMG1 ve SNMG2 güçleri tarafından icra edilmektedir.

### Orta Doğu

#### Özgür Irak Harekatı (ÖIH)

Irak'ta USAF UçaklarıIrak'ın teröristlere silah sağladığı gerekçesiyle yapılan harekâttır. Bu harekâtla Irak işgal edilmiş ve Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin tutuklanarak cezaevine gönderilmiştir. İktidarda bulunan yönetim dağıtılarak Çok Uluslu Güç kontrolünde yeni bir yönetim oluşturulmuştur. Irak'a demokrasi getirilmiştir. Saddam Hüseyin bu oluşturulan yönetim tarafından yargılanarak idam edilmiştir.

#### Lübnan ve 2006 İsrail-Lübnan Savaşı

2006 yılında 6 İsrail askerinin Lübnan sınırları içerisinde yerleşmiş olan Hizbullah Militanlarınca kaçırılmasıyla başlayan 2006 İsrail-Lübnan Savaşı sonrası bölgeye Birleşmiş Milletler Geçici Gücü (United Nations Interim Force in Lebanon (UNIFIL)) yerleştirilmiştir.

#### Suudi Arabistan'daki bombalama eylemleri

Suudi Arabistan'ın ABD'ye destek vermesi dolayısıyla yapıldığı söylenen bombalama eylemleri. Bombalamalar güvenlik güçlerini, yabancı işçileri ve turistleri hedef almaktadır.

#### Gazze Şeridi ve Batı Şeria

Yıllardır süre gelen İsrail-Filistin sorunu. El-Fetih ve Hamas örgütlerinin yaptığı eylemler. İsrail'in bölgeye yaptığı harekâtlar.

### Orta Asya ve Güney Asya

#### Afganistan

New York da meydana gelen 11 Eylül Olayları sonrasında ABD hükûmetince sorumlu tutulan El-kaide ve Taliban'a karşı yapılan harekâtlar ve Afganistan'ın işgali.

#### Hindistan

Ülkedeki Taliban bağlantılı gruplar. Keşmir Sorunu. Ülkedeki bombalama eylemleri.

#### Pakistan

Ülkedeki Taliban bağlantılı gruplar. Keşmir Sorunu.

### Güneydoğu Asya

#### Endonezya

Bali ve Cakarta'da düzenlenen bombalama eylemleri

#### Filipinler

Büyük Okyanustaki ABD Özel Harekâtlar komutanlığı Filipinler'e konuşlanmıştır. Terörizmle savaşta Filipinler'e destek vermektedir.

## Kaynakça