Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# İkinci Fransız İmparatorluğu

| İkinci Fransız İmparatorluğuEmpire Français (Fransızca) |
| --- |
| 1852-1870 |
|
Bayrak

İmparatorluk Arması

 |
| **Millî marşPartant pour la Syrie* (de facto) "Suriye'ye Doğru Giderken" |
| 1861'de Fransız İmparatorluğu |
| 1867'de İkinci Fransız İmparatorluğu |
| Başkent | Paris |
| Yaygın dil(ler) | Fransızca |
| Resmî din  | Katolik Kilisesi |
| Demonim | Fransız |
| Hükûmet | * Askerî diktatörlük altında üniter Bonapartist mutlak monarşi (1852-1858)
* Üniter Bonapartist mutlak monarşi (1858-1869)
* Üniter parlamenter monarşi (1869-1870)
 |
| İmparator |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1852-1870  | III. Napolyon |

 |
| Bakanlar Kurulu Başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1869-1870  | Émile Ollivier |
| • 1870  | Charles Cousin-Montauban |

 |
| Yasama organı | Parlamento |
| • Üst meclis | Senato |
| • Alt meclis | Yasama meclisi |
| Tarihî dönem | Yeni Sömürgecilik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 14 Ocak 1852 |
| • Fransa-Prusya Savaşı  | 19 Temmuz 1870 |
| • Sedan Muharebesi  | 1 Eylül 1870 |
| • Üçüncü Fransız Cumhuriyeti  | 4 Eylül 1870 |
| • Dağılışı  | 27 Ekim 1870 |

 |
| Para birimi | Fransız frangı |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | İkinci Fransız Cumhuriyeti
 |
|  | Sardinya Krallığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Üçüncü Fransız Cumhuriyeti
 |  |
| Alman İmparatorluğu
 |  |
| Alsas-Loren
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Fransa Cezayir |

**İkinci Fransız İmparatorluğu** (Fransızca: *Empire français* veya *Second Empire*), 1852'den 1870'e kadar Fransa'da hüküm sürmüş devlettir. 2 Aralık 1852'de, İkinci Fransız Cumhuriyeti döneminde Fransa cumhurbaşkanı olan ve kendini III. Napolyon adıyla Fransız İmparatoru ilan eden Louis-Napoléon Bonaparte tarafından kuruldu.

Fransa'da İkinci Cumhuriyet (1848-1852) ile Üçüncü Cumhuriyet (1870-1940) yılları arasında III. Napolyon'un hüküm sürdüğü döneme *İkinci İmparatorluk* adı verilir. 4 Eylül 1870 tarihinde Üçüncü Cumhuriyet'in ilan edilmesiyle son bulmuştur. III. Napolyon Fransa tarihinin son hükümdarı olmuştur.

## Kaynakça
# Motto

Fransız Cumhuriyeti logosu "*Liberté, Egalité, Fraternité*", Fransızca "özgürlük, eşitlik, kardeşlik" anlamına gelir
**Motto** (Latince *muttum* 'mırıldanmak' kelimesinden, İtalyanca *motto* 'söz' veya 'cümle' aracılığıyla türemiştir), bir inancı ya da amacı ifade eden; bireyin, ailenin, sosyal bir grubun veya bir kurumun genel motivasyonunu ya da niyetini yansıtan söz ya da cümledir.

## Kaynakça
# History (televizyon kanalı)

| History
 |
| --- |
|  |
| Kuruluş
 | 1 Ocak 1995
 |
| Kapanış
 | 31 Aralık 2025 (Türkiye)
 |
| Sahibi
 | A&E Television Networks
 |
| Görüntü formatı
 | 16:9 (SDTV) 1080i (HDTV)
 |
| Slogan
 | *History Made Every Day* |
| Ülke
 |  ABD |
| Genel merkez
 | New York
 |
| Eski adı
 | The History Channel (1995-2008)
 |
| Kardeş kanal(lar)
 | History International, A&E Network, The Biography Channel, Military History Channel, History en Español, Crime & Investigation Network, History 2
 |
| Websitesi
 | history.com |
| İzlenebilirlik
 |
| Uydu yayını
 |
| Tivibu
 | 98.Kanal (HD)
 |
| D-Smart
 | 62. kanal (HD)
 |
| İnternet protokolü üzerinden televizyon
 |
| Tivibu
 | 98. kanal (HD)
 |

**History**, bilinen eski adıyla **The History Channel**, tarih konulu Amerikan televizyon kanalı. Ağırlıklı olarak tarihi konularla ilgili belgeseller yayımlamakla birlikte, zaman zaman coğrafya gibi farklı alanlarla ilgili belgesellerde yayımlamaktadır. Türkiye'de D-Smart ve Tivibu 'da yayın yapmaktadır. 3 Ocak 2017'de Tivibu'ya, 1 Mayıs 2021 tarihinde D-Smart'a eklenmiştir. Digiturk'ten ve Kablo Tv'den ayrılmıştır.

## Logolar

* 1995-2008 arasında kullandığı logosu
* HD logosu
# Askerî örgüt

Türkiye'de bir askerî buluşma.
**Askerî örgüt**, bir devletin silahlı kuvvetlerinin, ulusal askerî politikanın gerektirebileceği askerî yeteneği sağlayacak şekilde yapılandırılmasıdır. Bazı ülkelerde yarı askerî güçler askerî olarak görülmese de, bir ülkenin silahlı kuvvetlerine dahil edilir. Resmî askerî kuruluş hiyerarşik formları kullanma eğilimindeyken, isyancı kuvvetler gibi askerî veya paramiliter örgütlerin bir parçası olmayan silahlı kuvvetler, genellikle askerî örgütleri taklit eder veya ad hoc yapılar kullanır.

İç birlikler, Paramiliter Güçler ve benzerleri gibi eşdeğerleri içeren jandarmalar, dünyanın çoğunda yaygın olan bir iç güvenlik hizmetidir, ancak sivil polisin yasayı uygulamak için kullanıldığı Anglo-Saxon ülkelerinde nadir görülür ve bunun nasıl yapıldığına dair sıkı kısıtlamalar vardır. Bunlar silahlı kuvvetlere yardımcı olmak için kullanılabilir.

Ulusal askerî örgüt üzerindeki genellikle sivil veya kısmen sivil yürütme kontrolü, genellikle bir Savunma Bakanı olarak bilinen, hükûmetin bakanlar kurulu üyesi olarak seçilmiş bir siyasi lider tarafından demokrasilerde uygulanmaktadır. ABD gibi başkanlık sistemlerinde, başkan baş komutandır ve kabine düzeyinde savunma bakanı ikinci sıradadır. Bu pozisyona bağlı olarak, genellikle silahlı kuvvetlerin belirli büyük operasyonel bölümleri için sekreterler bulunur.

Daha sonra Strateji tavsiyesi, Yetenek Geliştirme değerlendirmesi veya askerî bilim araştırma temini, teknolojilerin tasarlanması ve geliştirilmesi gibi özel beceri ve bilgi temelli hizmetlerin sağlanmasından ve yönetiminden sorumlu olan belirli bölüm ajansları vardır. Her bir departman ajansı içinde, daha fazla ajans işiyle ilgili uzmanlaşma işinden sorumlu idari şubeler bulunur.

## Kaynakça
# Çöl savaşı

**Çöl savaşı**, harp ortamı ve kara savaşı türlerinden biridir. Çöl koşullarında yapılan askerî harekât ve askerî operasyonları kapsar. Unsurlar bazen gerçek düşmandan daha tehlikeli olabilir. Çöl arazisi, soğuk bir ortamın ardından askerler için en zorlu ikinci bölgedir. Düşük nem, aşırı sıcak ve soğuk, engellerin olmaması ve vahşi yaşam, gözetim ve saldırılar için elektronik cihazların ve insansız uçakların daha fazla kullanılmasına izin verir.

## Kaynakça
# Yüzey savaşı

**Yüzey savaşı**, harp ortamı ve deniz savaşları türlerinden biridir. Modern deniz savaşları dört operasyon alanına ayrılmıştır: yüzey savaşı, hava savaşı, denizaltı savaşı ve bilgi savaşı. Birçok donanma taktikleri bulunuyor. Her alan, o alana ve kendine özgü taktik avantajlardan yararlanmak için özel platformlar ve stratejiler içerir. Su üstü savaş gemileri arasında savaş gemisi, uçak gemisi, kruvazörler, muhripler, fırkateynler ve diğerleri bulunur. Yüzey savaşçıları ayrıca mayın tarama gemisi, amfibi komuta gemisi, kıyı savunma gemisi, amfibi hücum gemisi ve daha fazlasını içerir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Deniz havacılığı
* Barbet
# Baraj ateşi

Gece çekilmiş bir Alman Baraj Ateşi
**Baraj Ateşi(BA)** ya da **Baraj Atışı**, özel surette ve belirli bir hedefe nişan alınarak yapılan atıştan farklı olarak, bir boşluğu veya sahayı doldurmak maksadıyla yapılan atış türüdür.

Atışı yapan platform veya mühimmata göre değişiklik göstermekle beraber **Topçu Barajı**, **Roket Barajı gibi** isimlendirilmelerde mevcuttur.

İngilizcesi **Barrage** veya atışı yapan platforma göre değişiklik göstermekle beraber **Artilerry Barrage** veya **Rocket Artilerry Barrage** gibi atışın yapıldığı platform veya mühimmata göre değişmektedir.

Genellikle hava saldırılarına karşı bir grup asker yere sırtüstü yatarak hava taşıtının tahmini hızını hesapladıktan sonra, taşıtın kendisine değil de uçuş yoluna doğru aynı anda ateş açması şeklinde tezahür eder. Amaç, taşıtın bu biriktirilen baraj ateşiyle tahribidir.

## Kaynakça
# Kuşatma

**Kuşatma** ya da **muhasara**, bir şehrin, bir ülkenin ya da bir bölgenin abluka altına alınıp dış dünya ile ilişkisinin kesilmesidir. Kuşatma diplomasi, casusluk ve muharebe gibi pek çok aşamayı içeren bir süreçtir. Bu yollarla tahkimatın ele geçirilmesi planlanır.

## Amaç

Kuşatmaların amacı değişkenlik gösterir: bu bir grup isyancıyı bastırmak veya siyasi ve ekonomik taviz elde etmek olabilirdi.

## Diplomasi ve moral

Bir tahkimat sadece güç kullanılarak ele geçirilmezdi. Kalenin teslim olması için bir antlaşmaya varılabilir, savunanların moralini kırmak için tecavüz ve katliama başvurulabilir veya savunanların kendi aralarındaki kavgalardan faydalanarak ayrılıkçılarla antlaşmaya varılabilirdi.

## Casusluk faaliyetleri

Savaşan taraflar kılık değiştirerek birbirlerinin tarafında sızarak avantaj elde etmeye çalışabilirdi. Orta Çağ'da savunmacıların arasına sızan bir casus gizlice kale kapısını açıp kuşatanların kaleye akın etmesini sağlayabilirdi. Sürpriz saldırılar kuşatmalarda önemli bir yere sahipti.

## Muharebe

### Lojistik ve yıpratma savaşı

Kuşatan taraf kalenin etrafını sararak savunmacıların iletişim ve ikmal hatlarını keserek kaleye giriş çıkışı önlerdi. Bu yüzden savunmacıların bir kuşatma durumunda her türlü levazım ve erzağı depolamaları gerekirdi. Lojistik saldıran taraf için de önemliydi. Askerlerini besleyemeyen bir ordu başarılı bir kuşatma yapamazdı. Kuşatanların tahkimat içindekileri açlığa ve hastalığa mahkûm ederek teslimiyete zorlamasına yıpratma savaşı denirdi.

### Bombardıman ve lağımcılık

Kuşatanlar kaleyi zapt edebilmek için surlarda zayıf noktalar oluşturmaya çalışırlardı. Koçbaşları surlara ve kapılara zarar vermekte kullanılırdı. Askerler, kuleleri, ahşap metrisleri, barbatayı, surları ve hatta kalenin içindeki binaları topa tutarlardı. İlk bombardıman araçları mancınık ve trebüşelerdi. Bunlar bombardıman özelliklerinin yanı sıra hayvan cesetleri fırlatarak şehirde salgın hastalık çıkarmakta da kullanılırdı. Daha sonra top gibi ateş gücü daha yüksek olan toplar kullanılmaya başlandı.

Başka bir taktik ise duvarlara yaklaşıp altlarından tünel kazmaktı. Askerler bu çukurlar aracılığıyla surların köküne varırlar ve duvarları buradan çökertmeye çalışırlardı. Bu taktiğe lağımcılık adı verilirdi.

### Taarruz

Kuşatanlar tahkimatta saldırmak için uygun noktaların, yani gediklerin, oluştuğunu düşündüklerinde var güçleriyle saldırıya geçerek kaleyi ele geçirmeye çalışırlardı. Surlara tırmanmak için merdivenler ve kuşatma kuleleri kullanılabilirdi. Savunanlar da bu noktaları korumaya çalışırdı. Taarruz başarısız olursa savunmacılar surlardaki gedikleri kapatmaya çalışırlardı, eğer başarılı olursa, bir iç kale gibi, ikincil savunma hatlarına çekilerek direnişlerine orada devam ederdi.

## Tarihçe

## Galeri

* Viyana kuşatması

## Kaynakça

### Özel

### Genel

* Denis, Jean; Lepage, G. G. (2002). *Castles and Fortified Cities of Medieval Europe: An Illustrated History*. McFarland & Company.
# Askerî bilim

**Askerî bilim**, askerî süreçlerin, kurumların ve davranışların yanı sıra, örgütlü zorlayıcı kuvvetin savaş, teori ve uygulamasının incelenmesidir. Esas olarak, ulusal savunma politikası ile tutarlı bir şekilde askerî yetenek üretme teorisi, yöntemi ve pratiğine odaklanmaktadır. Askerî bilim, stratejik, politik, ekonomik, psikolojik, sosyal, operasyonel, teknolojik ve taktik unsurları belirlemeye hizmet eder.

Askerî personel, belirli stratejik hedeflere ulaşmak için silah, ekipman ve eğitim alır. Askerî bilim, teknik istihbaratın bir parçası olarak düşman kabiliyetini oluşturmak için de kullanılır. Askerî bilim adamları arasında teorisyenler, araştırmacılar, deneysel bilim adamları, uygulamalı bilim adamları, tasarımcılar, mühendisler, test teknisyenleri ve diğer askerî personel bulunur.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Askerî politika
* Askerî tarih
* Askerî teknoloji
* Askerî teknoloji tarihi
* Askerî teori
* Askerî strateji
* Askerî doktrin
* Askerî öğretim ve eğitim
* Askerî örgüt
# Balista

Romalı Balistası
**Balista"fırlatmak"* anlamına gelen Yunanca *"ballistra"* kelimesinden türemiştir. Sicilya ve Batı Yunan Kolonilerinin Tiranı I. Dionysius (Dionysius I of Syracuse) (MÖ 400) tarafından kullanılmıştır. Yunanlar tarafından bir kuşatma makinesi olarak kullanıldı. Yunanların bölgedeki şehirleri Romalılara geçince (MÖ 146) balista Romalılar tarafından geliştirildi ve kullanıldı. Romalılar tarafından fırlatılan mızraklara düştüğü yeri yakacak, küçük ateş topları yerleştirilerek bir nevi ilkel bir füze olarak kullanıldı. Savaş meydanında yüksek menzili ile Romalılara askeri avantajlar sağladı. Orta çağ boyunca Avrupa ve Orta Doğu'da kullanılan bir savaş aleti oldu. Orta çağ'da genelde kule tepesine konur, yüksekliğin sağladığı yararla ateş gücü yüksek oluyordu.

## Kullanımı

Dev bir Tatar yayına benzeyen güçlü bir silahtır ve düşman birliklere kalın oklar yağdırmakta kullanılır. Balistanın kolları ahşaptır ve her biri büyük birer halat tarafından tutulmaktadır. Kollardaki halatlar, yay görevi görmektedir. Kollar geri çekildiğinde ipleri gererler. Kirişler bir vinç tarafından çekilir.

## Kaynakça

* Feugère, M; 2002, Weapons of the Romans, Arcadia

## Dış bağlantılar

* Yunan ve Romalıların silahları hakkında

Wikimedia Commons'ta Balista ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Merkezkaç kuvveti

Bir cismin hareketi dönen bir gözlem çerçevesinde incelenmek istenirse Merkezkaç kuvveti hesaba katılmalıdır.
Newton mekaniğinde **merkezkaç kuvveti**, dönen bir referans çerçevesinde bakıldığında tüm nesneler üzerinde etkili gibi görünen bir eylemsizlik kuvvetidir ("hayali" veya "sözde" kuvvet olarak da adlandırılır).

Newton'a göre duran bir cisme etki eden kuvvet o cismin ivme kazanmasına neden olur. Yine Newton'a göre hareket halindeki bir cisim, üzerine bir kuvvet etki etmediği sürece hareketine devam edecektir. Dairesel hareket sistemlerinde, yani dönen sistemler için, başlangıçta duran bir cisim (yatayda dönen bir levha ya da bir atlıkarınca ve üzerinde hareketsiz bir cisim) harekete başladığında dışa doğru kayma eğilimi gösterecektir. Yani cisim merkezden dışa doğru bir ivme kazanacaktır. Newton'a göre bu cisme, ivmenin yönünde (dışa doğru) bir kuvvet etki ediyor olması gerekir. İşte gerçekte olmayan bu kuvvete merkezkaç kuvveti denir. Bu durum sisteme içeriden bakıldığı zaman gerçekleşir. Eğer sistem dışardan incelenirse durumun farklı olduğu görülür. Otobanların keskin virajlardaki eğimi, araçların kontrolünü kaybetmesini azaltmak içindir. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan NASCAR yarışlarında virajların eğimli olmasının nedeni merkezkaç kuvvetinin etkisini azaltmaktır. Böylece pilotlar, hem virajı rahat ve hızlı bir şekilde alır hem de korkunç kazaların önüne geçilmiş olur.

Merkezkaç kuvvetin büyüklüğü;

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
eşitliğinden bulunur. Ayrıca bu eşitlikteki WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 , çizgisel hız, açısal hız ile yarıçapın çarpımı olarak da ifade edilebilir. ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 )

Bu eşitlikten merkezkaç kuvveti, WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 olarak da yazılabilir. Merkezkaç kuvveti merkezden uzaklaştıkça artar.

Merkezkaç kuvveti, cismin dönüş hızını veya kütlesini artırarak ya da cismin eğrinin merkezinden uzaklığı olan yarıçapı azaltarak artırılabilir. Kütle ile merkezkaç kuvveti doğru orantılıdır; yani kütle arttıkça merkezkaç kuvveti de artar. Yarıçap ise merkezkaç kuvveti ile ters orantılıdır, yani yarıçap küçüldükçe merkezkaç kuvveti artar. Dönüş hızı ise merkezkaç kuvveti ile hızın karesiyle orantılıdır. Bu, dönüş hızının artmasının merkezkaç kuvvetini hızın karesi kadar artıracağı anlamına gelir; örneğin, hızın 10 kat artması, merkezkaç kuvvetini 100 kat artırır.

## Merkezkaç Kuvveti Örnekleri

* **Dönen bisiklet tekerleğindeki suyun etrafa sıçraması:** Islak bir bisiklet tekerleği hızla döndüğünde, algılanan merkezkaç kuvveti nedeniyle su damlacıkları merkezden uzaklaşır. Bu, dönme hareketinin bir sonucu olarak suyun tekerleğin merkezinden dışarıya doğru hareket ederek etrafa dağılır. Islak bir topu kurutmak için de aynı yöntem kullanılabilir. Top havaya döndürülerek atılırsa üzerindeki suyun bir bölümü uzaklaşmış olur.
* **Çamaşırların sıkma makinesinde kurutulması:** Çamaşırlar, merkezden dışarıya doğru etki eden merkezkaç kuvveti nedeniyle kurutma makinesinin tamburunun iç yüzeyine yapışır. Çamaşırların dönmesiyle birlikte, merkezkaç kuvveti suyun çamaşırlardan ayrılmasına yardımcı olur ve çamaşırların daha hızlı kurumasını sağlar.

## Kaynakça
# Gauss silahı

Çalışma diyagramı (Namludan merminin ferromanyetik olarak gönderilişi)
Elektromanyetik fırlatıcılar, akım kaynaklı elektromanyetik kuvvetlerden yararlanarak geleneksel kimyasal bazlı patlayıcı maddelere göre daha yüksek bir hızla mermi ateşlemektedir. Bu teknoloji daha önce askeri amaçlarla incelenmiştir ve genellikle 2 kategoriye ayrılır. Coilgun(bibon topu) ve Railgun(ray destekli top) olarak adlandırılmaktadır. Ray destekli toplar yüksek akım içeren Lorentz kuvveti kullanırken, bu yüksek akım yüzünden raylara hasar verebilmekle beraber sürekli bakım gerektirmektedir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Gauss silahı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Havacı

ABD Hava Kuvvetleri (USAF) Başçavuş (SSGT) Ben Burk, 786. Güvenlik Kuvvetleri Filosu (SFS) "Ravens", 398. Hava Seferi Grubu (AEG), USAF C- için güvenlik sağlarken 5,56 mm M4 karabina ile silahlandırılmıştır. 37. Hava İkmal Filosundan 130 Hercules uçağı, Liberya Müşterek Görev Gücü (JTF) sırasında Monrovia, Liberya'daki Roberts Uluslararası Havaalanı'ndaki uçuş hattında
**Havacı** sözcüğü ile şunlardan biri kastedilmiş olabilir:

* Pilot, seyrüseferci, uçuş teknisyeni gibi herhangi bir hava taşıtında görevli uçucu personel
* Sınıfına bakılmaksızın Hava Kuvvetleri Komutanlığında görevli erden generale kadar tüm askerler
# Güvenlik gücü

**Güvenlik gücü**, iç güvenlik yetkilerine sahip yasal kuruluşlardır. Terim birkaç ülkenin yasasında, çeşitli şekillerde birlikte çalışan polis ve askeri veya iç kamu güvenliğinin sağlanmasıyla görevli askeri ve paramiliter güçlerin (jandarma gibi) rolünü belirtmiştir.

## Güvenlik güçlerinin listesi

Resmi olarak belirlenmiş güvenlik güçlerinin örnekleri şunları içerir:

* Afgan Ulusal Güvenlik Kuvvetleri
* Hindistan Merkezi Endüstriyel Güvenlik Gücü
* Mısır Merkezi Güvenlik Kuvvetleri
* Pakistan Federal Güvenlik Gücü
* İsrail güvenlik güçleri
* Lübnan İç Güvenlik Kuvvetleri
* Irak Güvenlik Güçleri
* İrlanda Güvenlik Kuvvetleri
* Kosova Güvenlik Gücü
* Makao Güvenlik Gücü
* Filistin Ulusal Güvenlik Kuvvetleri
* Bahreyn Kamu Güvenlik Kuvvetleri
* Puntland Güvenlik Gücü
* Rodoslu Güvenlik Kuvvetleri
* RNZAF Güvenlik Kuvvetleri
* Kuzey Kıbrıs Güvenlik Kuvvetleri Komutanlığı
* Sri Lanka Sivil Güvenlik Gücü
* Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri Güvenlik Kuvvetleri - USAF'ın kara muharebesi ve askeri polis gücü
* Birleşik Devletler Deniz Piyadeleri Güvenlik Gücü

## Kaynakça
# Hizmet tabancası

**Hizmet tabancası**, askerî personele veya kolluk görevlisine verilen herhangi bir el tabancası veya silahtır. Aynı zamanda kişisel silah veya mühimmat silahı olarak da bilinir.

Tipik olarak servis tabancaları subaylara, astsubaylara ve meşru müdafaa için arka kademeli destek personeline verilen altıpatlar veya yarı otomatik tabancalardır.

Hizmet tabancaları, birincil silahların yedeği olarak özel kuvvetlere de verilebilir. Tabancalar tipik olarak ön saf piyadelerine verilmez.

Ateşli silahlar yaygın hale gelmeden önce, memurlar ve genellikle astsubaylar bunun yerine kılıç taşıyorlardı.

## Ayrıca bakınız

* Askeri tüfek
* Makineli silah
* Otomatik tüfek
* Süngü
* Şarjör
* Baker tüfeği

## Kaynakça
# Sanayi Çağı'nda savaş

ABD'de Ford fabrikalarında üretilen B-24E uçakları
**Sanayi Çağı'nda savaş**, Sanayi Devrimi'nin başlangıcından Bilgi Çağı'na kadar geçen süre içindeki savaş tarzı olarak değerlendirilir. Bu dönemde ulus-devletler sanayileşme yardımıyla geniş orduları ve donanmaları yaratabilecek düzeye geldiler. Geniş çaplı askere almalar, hızlı taşımacılık (önceleri demiryolu ile, sonradan denizyolu ve havayolu ile), telgraf, telsiz ile iletişim, topyekün savaş bu dönemin özelliklerindendir. Teknolojik açıdan bakıldığında bu dönemde namlu yerine arkadan doldurulan, yoğun ateş gücüne sahip piyade tüfekleri, yüksek hızlı ve arkadan doldurulabilen toplar, metal savaş gemileri, denizaltılar, uçaklar, roket ve füzeler, zırhlı birlikler ve nükleer silahlar ortaya çıkmıştır. Sanayi Çağı'nın ilk savaşı 1861 yılındaki Amerikan İç Savaşı'dır. En son önemli sanayi çağı savaşı olarak 1980'lerin İran-Irak Savaşı görülmekle birlikte bazıları 1998'deki Eritre-Etiyopya Savaşı'nın son savaş olduğunu savunmaktadırlar.

## Dış bağlantılar

* *Modern Tendencies in Strategy and Tactics as shown in Campaigns in the Far East* (1906) by Lieutenant Colonel Yoda, Imperial Japanese Army.
# Yapay zekâ silahlanma yarışı

**Yapay Zekâ silahlanma yarışı**, iki veya daha fazla devlet arasında yapay zekâ teknolojileri ve öldürücü otonom silah sistemleri (LAWS) geliştirmek için yapılan rekabettir. 2010'lu yılların ortalarından bu yana büyük güçler arasında yaşanmakdadır. Yapay zeka silahlanma yarışı bazen ABD ile Çin arasındaki Yapay Zekâ Soğuk Savaşın ardılı olarak görülür.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Yapay zekâ hizalaması
* AI slop
* Silahlanma yarışı
* Yapay zekâ tarihi
# Harp ortamı

**Harp ortamı**, birleşik bir askerî stratejiyi belirtmek için kullanılan bir askerî terminolojidir. Askerî sahada silahlı kuvvetleri entegre eder ve birleştirir. Askerî hedeflere ulaşmak için harp ortamlarına hava, bilgi, kara, deniz, siber ve uzay alanları dahildir

Savaş gücünü başarılı bir şekilde uygulamak, kuvveti korumak veya görevi tamamlamak için gereken ortamı, faktörleri ve koşulları içerir. Bu, düşman ve dost silahlı kuvvetleri, altyapıyı, hava durumunu, araziyi, operasyonel ve ilgi alanlarındaki elektromanyetik spektrumu içerir.

## Yaygın savaş türleri

* Hava savaşı
* Uzay savaşı
* Kara savaşı
	+ Soğuk hava savaşı
	+ Çöl savaşı
	+ Cengel savaşı
	+ Dağ savaşı
	+ Kentsel savaş
* Deniz savaşları
	+ Amfibik harekât
	+ Mavi su donanması
	+ Kahverengi su donanması
	+ Yeşil su donanması
	+ Yüzey savaşı
	+ Sualtı savaş
* Yeraltı savaş
* Lağım savaşı
* Ağ merkezli savaş
* Siber savaş
* Bilgi savaşı

## Kaynakça
# Deniz savaşı

Bir deniz savaşının yukardan çekilen görüntüleri.
**Deniz savaşı**, denizlerde en az iki devletin mevcut donanmaları arasında gerçekleşen savaşlara verilen isim. Deniz savaşları, eski çağlardan günümüze bilimsel ve teknolojik gelişmelere paralel olarak yapılış şekli bakımından çok büyük değişiklikler geçirmiştir.

Deniz savaşları geçmişte her devletin kullandığı *kalyon* ve *kadırga* isimli gemilerle yapılırdı.

## Tarihi

### Akdeniz

Akdeniz'de bilinen en eski deniz savaşı Hitit kralı II. Şuppiluliuma'nın Kıbrıs kralına karşı yürüttüğü, kazanarak Kıbrıs donanmasının gemilerini yaktığı ve MÖ 1210 yılına tarihlenen bir savaştır. Bilinen bir diğer deniz savaşı Nil Deltasında Antik Mısırlıların Deniz Kavimlerine karşı yürüttüğü MÖ 1175 tarihli savaştır. Bu savaşın kaydı III. Ramses'in tapınağı Medinet Habu duvarlarına işlenmiştir.

Bir diğer önemli deniz savaşı Eski Yunanlar ile Pers İmparatorluğu arasında MÖ 480 yılında bugünkü Ege Denizi sularında gerçekleşen Salamis Savaşı'dır.

### Diğer denizler

## Ayrıca bakınız

* Talasokrasi

## Kaynakça
# Amfibi savaş

**Amfibik harekât**, stratejide, deniz ve kara müşterek harekâtına denir ve daha ziyade denizden karaya, asker ve zırhlı araçlar çıkarılmasını kapsar. Bu alanda özel olarak hazırlanmış deniz piyadesi birlikleri ile denizden yüzen tank ve zırhlı araçlar yapılmıştır.

## Başlıca amfibik harekâtları

* Yunan-Pers Savaşları
	+ Maraton Muharebesi
* Malta Muharebesi
* I. Dünya Savaşı:
	+ Çanakkale Savaşı
* II. Dünya Savaşı:
	+ Gauntlet Harekâtı (Spitsbergen)
	+ Corkscrew Harekâtı (Pantelleria Adası)
	+ Husky Harekâtı (Sicilya)
	+ Baytown Harekâtı (Reggio Calabria)
	+ Avalanche Harekâtı (Salerno)
	+ Slapstick Harekâtı (Taranto)
	+ Anzio Muharebesi
	+ Zitronella Harekâtı (Spitsbergen)
	+ Normandiya Çıkarması
	+ Dragoon Harekâtı (Provence)
	+ Iwo Jima Muharebesi
	+ Okinawa Savaşı
* Kore Savaşı:
	+ Inchon Muharebesi
* Kıbrıs Harekâtı
* Falkland Savaşı

## Ayrıca bakınız

* Amfibi hücum gemisi
* Amfibi Hücum Aracı

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Amfibi savaş ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.