# İsrail'de sansür

**İsrail'de sansür** yasaları, 1945'ten itibaren İsrail'den veya İsrail üzerinden yerel medya, yabancı gazeteler ve tel servisi aktarımları için geçerli olan yayınlarına uygulanan İngiliz düzenlemelerine dayanmaktadır.

İsrail Film Derecelendirmeleri kurulu, müstehcen, ırkçı veya şiddete teşvik içeren filmleri derecelendirir, sınırlar ve yasaklar. Yalnızca birkaç film ve tiyatro oyunu tamamen yasaklandı (tiyatro oyunları 1989'dan beri sansürlenmedi). Güvenlik ve askeri konulardaki sansür İsrail Askeri Sansürünün sorumluluğundadır. Yönetmelikler, tüm makalelerin yayınlanmadan önce sansür için gönderilmesini gerektirmez, ancak yalnızca İsrail'deki nükleer silahlar gibi bilinen hassas konular listesinde yer alan makalelerin kontrolden geçmesi gerekir (siyaset veya ekonomi konularıyla ilgili makaleler sansür memuru tarafından incelenmeden yayınlanabilir). Bunu yapmamak, muhabirin işten çıkarılmasına veya yabancı muhabirlerin söz konusu olması durumunda ülkeden uzaklaştırılmasına neden olabilir.

Makaleleri yayınlanmadan önce sansüre tabi tutulması gereken hassas konuların listesi, İsrail yetkilileri ile İsrail medyasının temsilcilerinden oluşan "Editör Komitesi" arasında yapılan sansür anlaşması çerçevesinde belirleniyor. "Gizli bilgilerle ilgili ima yapılmadıkça, siyasi konularda, fikir beyanlarında veya değerlendirmelerde sansür olmayacak."

Oslo Anlaşmalarından ve ardından İsrail'in 1994'te çekilmesinden önce, İsrail polisi ve hükûmeti Filistin topraklarının çoğunu kontrol ediyordu ve bununla İsrail, Filistinlilerin okuyup üretebileceği kitapları ve bilgileri sansürledi. 1991 yılına kadar 10.000 kitap yasaklandı, faks makineleri yasaklandı ve bazı telefon hatları kesildi. Buna ek olarak, Batı Şeria, Filistin topraklarında siyasi önem taşıdığı düşünülen içeriğe sahip herhangi bir şeyin yayınlanması yasaklanmış ve Arap yayınları tamamen durdurulmuştu. Geri çekilmenin ardından İsrail hükûmetinin, Filistin'in İsrail kontrolü altında olmayan bölgelerinde herhangi bir yaptırımı bulunmamaktadır.

Sınır Tanımayan Gazeteciler 2007 İsrail hakkındaki raporda şöyle diyor: "Ülkenin gazetecileri, bölgenin başka bir yerinde bulunmayan bir özgürlüğe sahipler, ancak 2006, 2000'deki ikinci İntifada'nın başlamasından bu yana onlar için en güvenli yıllardan biri olmasına rağmen, hala birçok sorun var", esas olarak İsrail, Filistinliler ve Lübnan'daki Hizbullah arasındaki çatışma bölgelerini haber yapan muhabirlerin maruz kaldığı fiziksel risklere atıfta bulunuyor.

İsrail Askeri Sansürü, bazı haberlerin yayınlanmasını engelleme gücüne sahiptir. Sansür kuralları büyük ölçüde, bir füzenin hedefini vurup kaçırmadığını, asker hareketlerini vb. Bildirmeme gibi askeri konularla ilgilidir, ancak aynı zamanda petrol endüstrisi ve su tedariki hakkındaki bilgileri kontrol etme yetkisine de sahiptir. Askeri sansürü atlayan veya sansürlenen öğeleri yayınlayan gazeteciler, adli davaya ve hapis cezasına çarptırılabilir; sansürcü aynı zamanda gazeteleri kapatma yetkisine de sahiptir. Bununla birlikte, bu aşırı önlemler nadiren kullanılmıştır. Bir gazetenin geçici olarak kapatıldığı kayda değer bir olay, en sonunda sansürün Şin Bet tarafından kurumdaki dahili yanlışlıkları örtbas etmek için kullanıldığı ve 1980'lerde İsrail'deki en büyük kamu skandallarından birine yol açtığı ortaya çıkan Kav 300 olayıydı. Olayın ardından iki ana gazete, *HaAretz* ve *Yediot Ahronot*, Editör Komitesine katılmayı bıraktı.

1996'da yeni bir anlaşmaya varıldı ve Editör Komitesi faaliyete kaldı. Yeni anlaşma, yalnızca ulusal güvenliğe açıkça zarar veren maddelerde askeri sansüre izin verdi ve yüksek mahkemenin askeri kararları geçersiz kılmasına izin verdi.

İsrail yasaları, nefret söylemini ve "yasadışı veya terörist örgütlere destek ifade etmeyi" yasaklıyor. Yasal kanunun 173. Maddesi, "başkalarının dini inancını veya duygularını kabaca rencide edebilecek herhangi bir yayın" yayınlamayı suç saymaktadır.

İsrail'de çalışan her gazetecinin İsrail Hükümeti Basın Dairesi tarafından itibarlı olması gerekmektedir. Çoğu başvuru basit bir formalitedir, ancak ofisin siyasi veya güvenlik nedenleriyle başvuruları reddetmesine izin verilir.

İsrail medyasının sansür kurallarını atlatmak için çok yaygın olarak kullanılan bir yolu, öğeleri yabancı haber kaynaklarına sızdırmaktır; bu, İsrail dışında bulunmaları nedeniyle İsrail sansürüne tabi değildir. İsrail medyası bir kez yayınlandıktan sonra makaleden alıntı yapabilir.

Medya sansürüne ek olarak, İsrail sinemaları pornografinin sergilenmesi ile ilgili düzenlemelere tabidir ve televizyon istasyonları, çocuklar için uygun olmayan programların erken yayınlanması konusunda kısıtlamalarla karşılaşmaktadır.

2017 Katar diplomatik krizinin ardından İsrail, Kudüs ofisini kapatarak, basın kartlarını iptal ederek ve kablo ve uydu yayıncılarından El Cezire'yi yayınlamamalarını isteyerek Katar merkezli El Cezire'yi yasaklamak için adımlar attı. Savunma Bakanı Avigdor Lieberman, bazı El Cezire haberlerini "Nazi Almanyası tarzı" propaganda olarak tanımlamıştı. Önlemlerin Al Jazeera English'i kapsayıp kapsamadığı belli değildi, daha az katı kabul edildi.

Askeri sansür memurunun Bilgi Edinme Özgürlüğü talebine cevaben verdiği bilgilere göre, 2017 yılında sansürcü 271 makalenin yayınlanmasını tamamen yasakladı ve kendisine sunulan makalelerin %21'ini tamamen veya kısmen çıkardı.

## Olaylar

* 1960'ta sansürü atlatan iki bilimkurgu hikâyesi yayınlandı. İlki Rudolf Teichmann hakkındaydı ve Eichmann'ın kaçırılma hikâyesini anlattı. Uri Avnery'nin HaOlam HaZeh dergisi Lavon Olayı hakkında bir makale yayınladı.
* Vatana ihanet ve casusluktan 18 yıl hapis yatan Mordehay Vanunu, 2004 yılında serbest bırakıldı, ancak hala konuşma ve hareket kısıtlamaları altında. Bir BBC muhabiri, kendisiyle yaptığı röportajı önce sansürcülere teslim etmeden yayınladıktan sonra ülkeden men edildi.
* İsrail, İsrail Arapları okullarında ve ders kitaplarında *Nakba* kelimesinin kullanılmasını yasakladı. İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, bu terimin "İsrail'e karşı propaganda" olduğunu söyleyerek yasağı haklı çıkardı.
* Mossad tarafından işe alındığı iddia edilen Avustralya-İsrail vatandaşı Ben Zygier'in 2010 yılında ölümü, Avustralya haber medyası 2013'ün başlarında hikâyeyi yayınlayana kadar sansürlendi.
* 2016 yılının başlarında, Askeri Sansür en az 30 İsrailli blog yazarına ve Facebook sayfası sahibine yazdı ve askeri veya güvenlikle ilgili içeriğe sahip tüm gönderilerin yayınlanmadan önce incelenmek üzere gönderilmesini talep etti. Talep kanun hükmünde.

## Yasaklanan Filmler

İsrail, 1956'dan 1967'ye kadar Almanya'da üretilen tüm filmleri yasakladı.

* 1957: *Kremlin'deki Kız*, İsrail'in Moskova ile diplomatik ilişkilerine zarar vermiş olabileceği için yasaklandı.
* 1957: *China Gate*, İsrail'de aşırı zulme boyun eğdiği için yasaklandı. İsrail film sansür kurulu filmin Çinli ve Rus askerlerini "canavar" olarak tasvir ettiğini belirtti.
* 1965: *Altın Parmak (film)*, 1937'de partiden ayrılmasına rağmen, kötü rolünü oynayan Gert Fröbe'nin Nazi geçmişinden altı hafta önce oynadı. Ancak, bir Yahudi ailenin II.Dünya Savaşı sırasında iki Alman Yahudisini Gestapo'dan sakladığı için alenen teşekkür etmesi üzerine yasak kaldırıldı.
* 1973: *Hitler'in Son 10 Günü*, Alec Guinness'in Hitler'in fazlasıyla insani bir şekilde temsil edildiğine dair sansür kurulunun oybirliğiyle aldığı bir kararla yasaklandı.
* 1988: Martin Scorsese'nin *Günaha Son Çağrı (film)*, Kutsal Topraklardaki Hristiyanların duygularını incitebileceği gerekçesiyle yasaklandı. İsrail Yüksek Mahkemesi daha sonra kararı bozdu.
* 2002: *Jenin, Jenin* İsrail Film Derecelendirme Kurulu tarafından iftira niteliğinde olduğu ve halkı rahatsız edebileceği gerekçesiyle yasaklandı. İsrail Yüksek Mahkemesi daha sonra kararı bozdu.

## Al Jazeera Yasası

2024'te İsrail'de, hükümetin ulusal güvenliğe tehdit oluşturduğunu düşündüğü yabancı medya kuruluşlarını geçici olarak kapatmasına izin veren bir yasa çıkarıldı. Yasa, ofisleri kapatma, ekipmana el koyma ve medya kuruluşlarının yayınlarını ve çevrimiçi erişimini engelleme gibi yetkiler içeriyor. Yasa, İsrail hükümetinin ağın ofislerini kapatmak ve ekipmanlarına el koymak için kullandığı için "Al Jazeera Yasası" olarak tanındı.

## Kaynakça