Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kahverengi su donanması

**Kahverengi su donanması**, en geniş anlamıyla, nehir veya kıyı ortamlarında askerî operasyonlar yapabilen, özellikle toprak akışından veya selden ağır tortu yükleri taşıyan deniz kuvvetlerini ifade eder. Terim, Amerikan İç Savaşı sırasında Amerika Birleşik Devletleri Donanması'nda ortaya çıktı.

"Kahverengi-su donanması" terimi, "mavi su donanması" (okyanuslara yakın) ve "yeşil su donanması" (kıyıya yakın) ile tezat oluşturan bir deniz coğrafyası terimidir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Gambot
* Devriye botu
* Fırkateyn donanması
* Nükleer donanma
* Karadan karaya füze
# Mavi su donanması

**Mavi su donanması**, deniz savaşlarında iştirak eden donanmadır. Esasen açık okyanusların derin sularında küresel olarak faaliyet gösterebilen denizaltı, uçak gemisi, askerî gemi, savaş gemisi ve deniz kuvvetleridir. Geniş mesafelerde deniz kontrolü yapabilme becerisine ihtiyaç vardır.

"Mavi-su donanması" terimi, "kahverengi su donanması" (nehire yakın) ve "yeşil su donanması" (kıyıya yakın) ile tezat oluşturan bir deniz coğrafyası terimidir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Deniz havacılığı
* Askerî coğrafya
* Askerî lojistik
* Fırkateyn donanması
* Nükleer donanma
* Karadan karaya füze
# Yeşil su donanması

**Yeşil su donanması**, ülkesinin kıyı bölgelerinde faaliyet gösterebilen ve çevresindeki bölgenin açık okyanuslarında faaliyet gösterme yetkisine sahip bir deniz kuvvetleridir. Farklı şekillerde kullanılan doktrinsel olmayan bir denizcilik terimidir. Amerika Birleşik Devletleri Donanması'ndan kaynaklanmaktadır.

"Yeşil-su donanması" terimi, "mavi su donanması" (okyanuslara yakın) ve "kahverengi su donanması" (nehire yakın) ile tezat oluşturan bir deniz coğrafyası terimidir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Gambot
* Devriye botu
* Karadan karaya füze
* Mavi su donanması
* Kahverengi su donanması
# Sualtı savaş

**Sualtı savaşı**, harp ortamı ve deniz savaşları türlerinden biridir. Hava savaşı ve denizaltı savaşı ile beraber üç operasyonel alandan biridir. Sualtında yapılan özel operasyon ve mücadeleyi ifade eder. Denizaltı ve denizaltısavar savaşı eylemleri bulunuyor. Denizaltılara karşı özel dalış bombaları ve torpido füzeleri fırladılabilir. Bu zaman savaş uçağı ve helikopterler de devreye girebilir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Askerî dalış
* Keşif
* Atlama
* Dalgıçlık
* Komando
* Spetsnaz
* Dalgıçlık
# Havacılık ve uzay

Genel havacılık ve uzay ürünleri
**Havacılık ve uzay**, tüm hava taşıt ve platformlarını kapsayan bir bilim dalı ve sektördür. Havacılık ve uzay kuruluşları, hava ve uzay araçlarını araştırma, tasarlama, üretme ve işletme ile ilgilenirler.

Havacılık ve uzay faaliyetleri genel olarak;

1. Ticari
2. Endüstriyel
3. Askeri

olarak gruplandırılabilir.

Bazı Hava Araçları

## Havacılık

*Ana madde: Havacılık*

Havacılık sektörü; uçak, helikopter, zeplin, planör, balon, insansız hava aracı gibi atmosfer içi araç ve platformları bünyesinde barındırır. Bu sektörü askeri ve sivil havacılık olmak üzere ikiye ayırabiliriz.

### Askeri Havacılık

Askeri havacılığı genel olarak bombardıman uçakları, avcı uçakları, nakliye araçları, eğitim uçakları, keşif uçakları ve taarruz helikopterleri oluşturur.

### Sivil Havacılık

Sivil havacılık, askeri olmayan tüm havacılık faaliyetlerini kapsar. Sivil havacılığı da genel havacılık ve tarifeli yolcu taşımacılığı olarak ikiye ayırabiliriz.

Uzay Aracı
## Uzay

Uzay sektörü; roket, uydu, uzay aracı, uzay istasyonu gibi atmosfer dışı araç ve platformları bünyesinde barındırır.

## Havacılık ve uzay mühendisliği

Havacılık ve uzay mühendisleri; hem atmosfer içi hem atmosfer dışı tüm araç ve platformların tasarımı, imalatı, inşası, onarılması ve işletilmesi ile sorumlu çok kapsamlı bir mühendislik dalıdır.

## Ayrıca bakınız

* Uzay mühendisliği
* Uçak mühendisliği
* Uzay ajansları listesi
* Havacılık tarihi
# Hava savaşı

Amerikan ve Japon hava kuvvetleri arasındaki hava muharebeleri, Haziran 1942
**Hava savaşı**, askerî saldırıların hava kuvvetleri ve/veya diğer kuvvetlere ait hava silahları kullanılarak gerçekleşen savaş türüdür. Askerî uçak ve diğer uçan makineler kullanılır. Bu tür saldırı türünün belli başlı iki türü vardır:

* Havada saldırı: düşman uçaklarına, savaş uçakları ve kara silahlarıyla havada karşılık verilmesi şeklinde
* Havadan saldırı: kara hedeflerine ve düşmanın kara silahlarına karşı havadan saldırı düzenlenmesi şeklinde.

Bazen "it dalaşı" sonucu, bazen de kışkırtmaya yönelik uçuşlar sonrası çıkan savaşlardır. Bu savaşlarda tek veya çift pilotlu uçaklar kullanılır.

Hava savaşı, düşman tesislerine veya düşman birliklerinin yoğunlaştığı yerlere veya stratejik hedeflere saldıran taktik bombardıman ve bombardıman uçaklarını; hava sahasının kontrolü için savaşan savaş uçaklarını; kara hedeflerine karşı yakın hava desteği sağlayan saldırı uçaklarını; deniz ve yakındaki kara hedeflerine karşı uçan deniz havacılığını; paraşütçüler gibi hava kuvvetlerini taşıyan planörleri, helikopterleri ve diğer uçakları; operasyon süresini veya menzilini uzatmak için havada yakıt ikmali tankerlerini; kargo ve askerî personeli taşımak için askeri nakliye uçaklarını içerir.

Tarihsel olarak, askeri uçaklar topçu gözlemcileri taşıyan havadan hafif balonları; şehirleri bombalamak için havadan hafif zeplinleri; gözlemci, kamera ve radar ekipmanı taşıyan çeşitli keşif, gözetleme ve havadan erken ihbar ve kontrol uçaklarını; düşman gemilerine saldırmak için torpido bombardıman uçaklarını; ve düşen havacıları kurtarmak için askeri hava-deniz kurtarma uçaklarını içerir. Modern hava savaşı füzeleri ve insansız hava araçlarını içerir. Yüzey kuvvetlerinin düşman hava faaliyetlerine uçaksavar savaşıyla karşılık vermesi muhtemeldir.

Kara savaşlarında olduğu gibi, hava savaşlarında bir uçak filosu, düşman uçak filosu ile karşı karşıya savaşmaz. Örneğin 10 uçağa 10 uçak karşılaşır her pilot kendine bir hedef seçer. Bunun nedeni kara savaşındaki gibi saldırılırsa çarpışma olasılığının yüksek olmasıdır. Eğer çarpışılırsa filo çok hasar görüp geri çekilme riski vardır. Bunlar için alınan önlem iki uçak 1 uçağı veya 2 uçak 2 uçağı takip eder. Gerekli manevralar yaparak uçaklar birbirlerini menzile alıp ateş açmak isterler. Bunu yapan taraf uçağı düşürür ve başka bir uçak ile it dalaşı yapar.

Türkiye'de ilk hava saldırısı, 1916'da Birinci Dünya Savaşı sırasında İstanbul'a yapılan hava saldırısıdır.

Wikimedia Commons'ta Hava savaşı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Hava savunma
* Harp ortamı
# Hava indirme birliği

720. Özel Taktik Grubu'na ait havacılar
**Hava indirme birliği**, kara savaşı, hava savaşı, çıkarma operasyonu zamanı çatışma bölgesine uçakla taşınan ve genellikle paraşütle atlayan hafif piyadelerden oluşan askerî birliklerdir. Birlikler düşman hatlarının arkasına yerleştirilebilirler ve hemen hemen her yere küçük bir uyarı ile ulaşma olanağına sahiptirler.

ABD, İngiltere ve İtalya paraşüt birlikleri hava indirme tatbikatında
Hava indirme birlikleri genellikle uzun süreli savaş harekâtları için malzeme ve teçhizattan yoksundur ve ayrıca paraşüt operasyonları özellikle olumsuz hava koşullarına karşı hassastır. II. Dünya Savaşı'ndan bu yana helikopter teknolojisindeki ilerlemeler, hava indirme harekâtlarının kapsamını genişletti ve hava saldırıları, büyük ölçekli paraşüt harekâtlarının yerini aldı.

## Ayrıca bakınız

* Yüksek İrtifa Askeri Paraşütle Atlama

## Dış bağlantılar

* ArmyParatrooper.org31 Ocak 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Hagerman, Bart, *Operation Varsity: Allied Airborne Assault Over the Rhine River* *World War II History Magazine*, (1998), pp. 1–5
* Taylor, John M., *101st Airborne Division Participate in Operation Overlord* *Military History Quarterly*, (2004), pp. 1–5
* Murray, Williamson, *Airborne Operations During World War II* *World War II History Magazine* (2004), pp. 1–4
# Uzay savaşı

**Uzay savaşı**, harp ortamı türüdür. Savaş, uzayda gerçekleşir. 1960 yıllarında ABD ve Sovyetler Birliği rekabeti sonucu ortaya çıktı.

2020 itibarıyla, bir dizi test ve gösteri gerçekleştirilmiş olsa da, uzayda hiçbir gerçek savaş gerçekleşmedi. Uzaydaki çatışmaları düzenleyen ve özellikle balistik füze, askerî uydu, casus uydu, nükleer silahlar olmak üzere uzay silah sistemlerinin kurulumunu sınırlayan uluslararası anlaşmalar yürürlüktedir.

1985'ten 2002'ye kadar Amerika Birleşik Devletleri Uzay Komutanlığı vardı. 2002 yılında Amerika Birleşik Devletleri Stratejik Komutanlığı ile birleşti. Daha sonra 2019'da Amerika Birleşik Devletleri Uzay Kuvvetleri'i kuruldu.

10 Ağustos 1992'de kurulan ve 1 Haziran 2001'de Rus ordusunun bağımsız bir bölümü hâline gelen Rus Uzay Kuvvetleri, 1 Aralık 2011'den itibaren yerini Rus Havacılık ve Uzay Savunma Kuvvetleri'ne bıraktı.

Uzay savaşının kapsamı 3 kola ayrılır:

* "Karadan uzaya savaş" - Dünya'dan uydulara saldırmak;
* "Uzay'dan uzaya savaş" - uyduların savaşı;
* "Uzay'dan karaya savaş" - Dünya tabanlı hedeflere saldıran uydular.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Uzay biliminin anahatları
* Uzay kuvvetleri
* Uzay tabanlı radar
* Uzay istasyonu
* Uzay yolculuğu
* Uzay turizmi
* Siber uzay
* Uzay teknolojisi
* Uzay Yarışı
* Uzay silahı
* Uzay araştırmaları
* Uzay operası
# Kara savaşı

Kara savaşı
**Kara savaşı**, savaşın toprak (kara) parçası üzerinde yapılmasına verilen ismidir. Kara savaşı, insanlık tarihinin en eski savaş şeklidir. Kara savaşı, savaşların en önemlisidir. Kara savaşında birçok strateji uygulanır. Taarruz, kuşatma, topyekûn savaş, operasyon ve gerilla taktikleri bu savaş şeklinde sıkça görülür. Tarihte soğuk hava savaşı, çöl savaşı, cengel savaşı, dağ savaşı, şehir savaşı gibi sınanmış kara savaşları bulunuyor.

Bu savaşların en önemli nedeni, tarih boyunca görülen sınır ve toprak anlaşmazlıklarıdır. İmparatorluklar, süpergüçler ve diğer devletler zenginliğin ve hakimiyetin en iyi sağlandığı kara üzerinde savaşmıştır.

Eskiden ok, yay, mızrak, kılıç ve mancınık gibi savaş aletleri kullanılıyordu. Modern dünyada ise teknolojik yönden gelişmiş ve düşmana karşı karayla uyum sağlamış ileri düzey silahlar vardır. Bu silahlar; tank, füze, teknik ve zırhlı araçlar olarak tanımlanabilir.
# Cengel savaşı

**Cengellik savaşı**, harp ortamı ve kara savaşı türlerinden biridir. Cengel ve ormanlarda giden savaşları ve eğitimleri ifade eder.

Orman ortamları, tıbbi servisler tarafından önlenmesi veya tedavi edilmesi gereken çeşitli tropikal hastalıklar nedeniyle sağlıksız olabilir. Aynı şekilde arazi, zırhlı personel taşıyıcı, piyade savaş aracı, kundağı motorlu topçu sistemi, kundağı motorlu silah, tanksavar gibi zırhlı kuvvetlerin herhangi bir büyük ölçekte konuşlandırılmasını zorlaştırabilir.

Cengel savaşları askerî stratejistler tarafından kapsamlı bir çalışma konusu olmuştur ve II.Dünya Savaşı ve Vietnam Savaşı da dahil olmak üzere birçok çatışmada her iki taraf için de planlamanın önemli bir parçası olmuştur.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Askerî konuşlanma
* Ranger
* Panzergrenadier
# Dağ savaşı

**Dağ savaşı**, harp ortamı ve kara savaşı türlerinden biridir. Dağlarda veya benzer şekilde engebeli arazilerde eğitim ve savaş anlamına gelir. Bu tür savaşa Alp Dağlarından sonra Alp savaşı da denir. Dağ savaşı en tehlikeli savaş türlerinden biridir. Sadece düşmanla mücadelede değil, aynı zamanda aşırı hava ve tehlikeli arazide hayatta kalmayı da içerir.

Dik yokuşlarda ve hayvanların bile ulaşamayacağı alanlarda yukarı ve aşağı hareket, takviye kuvvetleri ve tıbbi tahliye muazzam bir enerji harcanmasını gerektirir. Tarihte Kafkasya Muharebesi, Keşmir çatışması gibi dağ savaşları olmuştur.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Askerî konuşlanma
# Şehir savaşı

**Şehir savaşı** veya **kentsel savaş**, harp ortamı ve kara savaşı türlerinden biridir. Kasaba ve şehirler gibi kentsel alanlarda yürütülen çatışmadır. Kentsel savaş, hem operasyonel hem de taktik düzeylerde açıktaki çatışmadan farklıdır. Kentsel savaştaki karmaşık faktörler arasında sivillerin varlığı ve kentsel arazinin karmaşıklığı sayılabilir. Terör örgütleri, silahlı gruplara karşı da yapılabilir.

Kentsel savaş operasyonları, belirli bir kentsel alanın mülkiyeti veya kontrolü ile ilişkili stratejik veya taktik avantajlardan yararlanmak, ayrıca düşmana bu avantajları reddetmek için yürütülebilir.

## Kaynakça
# Soğuk hava savaşı

**Soğuk hava savaşı** (**Kuzey Kutbu savaşı** ya da **kış savaşı** olarak da bilinir), harp ortamı türüdür. Kış aylarında ve soğuk havalarda yapılan askerî harekât ve askerî operasyonları kapsar. Kar, buz ve diğer koşullardan hem karada hem de denizde etkilenir. Kış döneminde mevsimsel olarak Arktika, Antarktika, coğrafi kutup (Güney Kutbu ve Kuzey Kutbu) ve başka soğuk bölgelerde askerî öğretim ve eğitim gerçekleşir. Yakın tarihte Napolyon'un Rusya seferi, Kış Savaşı, Barbarossa Harekâtı gibi soğuk hava savaşları olmuştur.

Soğuk havada eğitim egzersizleri

*
*
*
*
*

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Kar kamuflajı
* Hırdavat
* Kayak savaşı
# Lağım savaşı

Candia Kuşatması'nda taraflar, yeraltı tünelleriyle savaşmıştır.
**Lağım**; Osmanlı Devleti döneminde kale, palanka ve tabya kuşatmalarında, surları çökertmek ya da gedik açmak, düşman kuvvetlerinin ordugahına zarar vermek ya da düşman tarafın açtığı lağımları patlatarak yok etmek amacıyla açılan tünellere verilen ad.

Savaşlarda bu faaliyetleri yürüten istihkam sınıfı askerlerine lağımcılar, lağımcıların bağlı bulundukları ocağa da Lağımcı Ocağı adı verilirdi.
# Bilgi savaşı

**Bilgi savaşı**, bilişim ve iletişim teknolojilerinin savaş alanında kullanımı ve yönetimini içeren bir kavramdır. Bilgi savaşı, bir hedefin güvendiği bilgilerin, hedefin farkında olmadan manipüle edilmesidir. Sonuç olarak, bilgi savaşının ne zaman başladığı, bittiği ve ne kadar güçlü veya yıkıcı olduğu açık değildir. Bilgi savaşı, taktik bilgi, güvence toplanmasını içerebilir. Düşmanın, halkın moralini bozmak veya manipüle etmek için propaganda veya dezenformasyon yaymak için kendi bilgileri geçerlidir. Bilgi savaşı, psikolojik savaşla yakından bağlantılıdır.

## Kaynakça
# Siber savaş

**Siber savaş**, bir devletin, başka bir devletin bilgisayar sistemlerine veya ağlarına hasar vermek ya da kesinti yaratmak üzere gerçekleştirilen sızma faaliyetleridir.

## Saldırı türleri

* ACK saldırısı
* Açık mikrofon dinleme
* Ağ tarama (network scanning)
* Hizmet dışı bırakma (denial of service)
* IP aldatmacası (IP spoofing)
* İnternet servis saldırıları
* Kabloya saplama yapma
* Kriptografik saldırılar
* Oturum çalma
* Sosyal mühendislik (social engineering)
* Trafik analizi
* Tuzak kapı (trapdoor)
* Yemleme (phishing)
* Yerine geçme (masquerading)
* Yığın e-posta gönderme (spam)
* Zamanlama saldırıları
* Zararlı yazılım (virüs, truva atı, solucan vb.)

## Ülkelerin kabiliyetleri

National Security Agency
### Türkiye

Siber güvenlik ile ilgili kurumlar şunlardır: Türkiye Cumhuriyeti Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu, Siber Güvenlik Kurulu, TÜBİTAK, TSK Siber Savunma Merkezi Başkanlığı.

Millî Güvenlik Kurulunun 27 Ekim 2010 tarihli bildirisinde *"Siber tehdidin global düzeyde ulaştığı boyut ve bu tehdidin ulusal güvenliğe etkileri kapsamlı surette ele alınmıştır. Bu bağlamda, siber tehdidin engellenebilmesi açısından millî düzeyde yürütülen çalışmalar değerlendirilmiştir."* denmiştir. 29 Eylül 2011 tarihinde "Siber Güvenlik Çalıştayı" düzenlenmiştir. 25-26 Ocak 2012 tarihlerinde "Siber Güvenlik Hukuku Çalıştayı" düzenlenmiştir.

### ABD

Amerika Birleşik Devletleri'nin siber güvenlikle ilgilenen kurumları şunlardır: USCYBERCOM, National Security Agency, Department of Homeland Security, Federal Bureau of Investigation.

### Çin

Çin Halk Cumhuriyeti, 2011 yılında Mavi Ordu isimli siber savaş biriminin varlığını açıklamıştır.

### Rusya

2001 yılında Voronezh'da profesyonel siber korsanlık eğitimi veren Voronezh Askerî Telsiz-Elektrik Elektronik Enstitüsü kurulmuştur. Rusya Federal Güvenlik Servisi, Rusya'nın en önemli siber güvenlik birimidir.

### İngiltere

İngiltere Kasım 2011'de *The UK Cyber Security Strategy:Protecting and promoting the UK in a digital world* 25 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. isimli siber güvenlik belgesini ortaya koymuştur. Bu kapsamda siber güvenlik için 2009-2013 yılları arasında 650 milyon Sterlin bütçe ayrılmıştır. Siber güvenliğin sağlanmasından sorumlu kuruluşlar şunlardır: Office of Cyber Security and Information Assurance, Cyber Security Operations Center

## Siber savaşta olabilecekler

* Nükleer tesislerde, petrol ve doğalgaz hatlarında sorun çıkabilir.
* Hava kontrol sisteminin kaybedilmesi sonucu uçaklar havada çarpışabilir. Uydu sistemlerinin ele geçirilmesi uyduların düşmesine ya da yörüngeden çıkmasına sebep olur.
* Elektronik bankacılık durursa bankalardan ve ATM'lerden para çekilemez.
* Metro, tren hatları ve trafik ışıklarının arızalanması büyük kazalara yol açabilir.
* Elektrik dağıtım şebekesine yapılan olası bir saldırı durumunda elektrikle çalışan hiçbir alet kullanılamaz.

## Kaynakça

* "Siber Güvenlik Derneği". 12 Nisan 2016 tarihinde kaynağından arşivlendi.
* Bilgi Guvenligi Kapısı

## Dış bağlantılar

* Gerçek zamanlı siber saldırıların haritası
# Biyolojik savaş

ABD Hava Kuvvetleri Başçavuşu Jess V. Hernandez (sağda), 119. Bakım Filosuna atanmıştır ve Hava Kuvvetleri mensuplarına kimyasal ve biyolojik savaş eğitimine giderken aşırı soğuk, sert rüzgarlar ve karda liderlik ediyor
**Biyolojik savaş**, zehirli maddeler kullanılarak insan, hayvan ve bitkilerin öldürülmesi ya da etkinliklerinin kısıtlanmasına yönelik bir savaş yöntemidir. Entomolojik savaş da biyolojik savaşın alt türlerinden biri olarak kabul edilmektedir.

Bakteriler, riketsialar, virüsler, funguslar, protozoalar gibi mikroorganizmalar biyolojik savaş maddesi (ajanı) olarak kullanılır.

## Biyolojik savaş maddelerinin özellikleri

* Kolay ve ucuz üretilirler.
* Dayanırlıkları fazladır.
* Salgın başlatırlar.
* Kuluçka devreleri genellikle kısadır.
* Teşhis ve tedavileri zordur ve çok zaman almaktadır.
* Öldürücü olabilir.

## Biyolojik savaş maddelerinin vücuda giriş yolları

* Solunum sistemi
* Deri
* Sindirim sistemi
* Üreme sistemi
* Göz konjonktivaları
# Dezenformasyon

**Dezenformasyon**, yanlış veya doğruluğu bulunmayan ve kasıtlı olarak yayılan bilgi; bilgi çarpıtma anlamına gelir. Sosyal alanda bireyleri ve toplumları yönlendirmek amacıyla, yanlış bilgi ve haber vermek için kullanılan en önemli araçlardan biridir. Yanlış bilgi üretme ve yayma yoluyla yapılabileceği gibi mevcut bir bilgiyi kötü maksatla kullanma ve çarpıtarak verme yöntemi de uygulanabilir.

Dezenformasyon, “yanlış olduğu bilinen bilgilerin kasıtlı olarak oluşturulması ve paylaşılması” anlamına gelmektedir. Kökeni Rusçada “dezinformatsia” sözcüğüne dayanan dezenformasyon, ilk olarak kapitalist ülkelerin 1920'li yıllarda Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği'ne(SSCB) yönelik ideolojik kampanyalarını nitelemek için kullanılmıştır Batı Dünyasında 2. Dünya Savaşı ile birlikte kullanılmaya başlanan dezenformasyon kelimesi Webster sözlüğünde “Kamuoyunu etkilemek ya da bir gerçeği gizlemek için kasti ve ekseriyetle de örtülü biçimde yayılan yanlış haber” olarak ifade edilmektedir. Türk Dil Kurumu sözlüğünde ise bilgi çarpıtma olarak tanımlanmaktadır. Dezenformasyon sadece şahsi sorunlardan kaynaklı, kasıtlı yanlış bilgiler vererek zarar verme süreci değildir. Toplumu yanıltarak topluma zarar verme, toplumu manipüle etme hedefi bulunmaktadır. Özellikle doğal afetler, savaş, yapılan eylemler gibi toplumsal hassasiyetin yüksek olduğu bir konuda yapılan dezenformasyon insanlarda öfkeye sebep olmaktadır. Sosyal medya veyahut haber kanallarında toplum tarafından tanınırlığı yüksek kişilerin yaptığı asılsız açıklamalar ve paylaşımlar ile toplum yanlış yönlendirilmektedir.

Medya kuruluşlarının içerisinde bu elemanların olacağı gibi satın alınabilecek çalışanların olması muhtemeldir. Toplumu manipüle etmek için para yoluyla dezenformasyon yapılması da mümkündür. Tüm bunların dışında kalan medyada gördüğü veya okuduğu bilgiyi araştırmadan doğru olarak algılayıp günlük hayatında haberleştiren kişiler de farkında olmadan dezenformasyona hizmet edebilmektedir. Gerçek bilginin dezenformasyona uğratılması için -bireyleri ve toplumları yönlendirmek amacıyla- yanlış bilgi ve haber vermek için kullanılan sahte belge, el yazısı, sayısal veya analog her çeşit bilgi iletim aracı ile fabrikasyon bilgilerin duyurulması gibi çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Gerçek bilginin sadece bir kısmının verilerek yanlış yorumlarla bilginin dağıtılması, gerçek bilgileri ve gözlemlerin bazı yanlış yorumlar ve yalanlarla karıştırılması günümüzde rastlanılan yaygın dezenformasyon teknikleridir

## Ayrıca bakınız

* Enformasyon
* Espiyonaj
* Manipülasyon
* Karşı Propaganda
* Kamu diplomasisi
* İnternet sansürü

## Kaynakça
# Füze savunması

THAAD sistemi
**Füze savunması**, düşman füzelerinin algılanması, izlenmesi, durdurulması ve tahrip edilmesiyle ilgili bir sistem, silah veya teknolojidir. Başlangıçta nükleer kıtalararası balistik füzelere (ICBM) karşı savunma olarak tasarlanmış olup sonradan daha kısa mesafeli nükleer olmayan taktik füzeleri de içerecek şekilde genişledi.

ABD, Rusya, Çin, Hindistan, İsrail ve Fransa tarafından bu tür hava savunma sistemleri geliştirilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Missile Threat - CSIS Missile Defense Project 26 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Gayrinizami harp

1970'lerin sonunda Angola'daki Namibyalı gerillaları eğiten Sovyet danışmanları.
**Gayrinizami harp**; düzenli ve büyük birlikler yerine küçük ve işlevsel birliklerle düşmanı yıpratmak, moralini bozmak, kayıplar verdirmek için yapılan savaş şeklidir. Psikolojik harp, istikrar harekâtı ve gayrinizami harp olarak üçe ayrılan *özel harbin* son parçasıdır. Askerî terminolojide *Düşük Yoğunluklu Çatışma* olarak da geçer. Gayrinizami Harp genellikle yedi aşama olacak şekilde; hazırlık safhası, akabinde kurulan ilk temas, hedef noktaya sızma, organizasyon ve toplanma, ana amaç olan; görev ve son olarak geri intikal ile gerçekleştirilir. Bu aşamalar, bazı durumlarda eş zamanlı olarak meydana gelebilir veya gerekli olmayabilir. Geçmiş yıllarda nizami harpten farklı olarak düşünülen ve sadece gerillaların yaptığı bu çarpışma şekli günümüzde dünya ordularında nizami harbin bir parçası olarak düşünülmeye başlanmıştır. Amerika Birleşik Devletleri Ordusunun özellikle uzun yıllar süren Vietnam Savaşı yenilgisinden sonra yeni bir savaş biçimi geliştirmesi sonrası, millî ve devrimci hareketlere karşı girişilen bastırma kampanyalarında derinleştirilen yeni savaş doktrini ve bu doktrinin pratiği "özel harp" adını aldı.

Geçmiş yıllarda gayrinizami harp hakkında ABD Savunma Bakanlığı yapan Robert McNamara; Partizan savaşların devam ettiği bölgelerde büyük miktarda askerî birlik ve büyük çapta silahlar yerine, gerilla ve anti-gerillla savaş taktik ve biçimlerini iyice öğrenmiş ve özel silahlarla donatılmış küçük birlikler kullanmak gerektiğini söylemiştir. Yine ABD ordusunun 2001 yılında El Kaide ve Taliban'a karşı kıtalararası harekât yaparak başlattığı Afganistan Savaşı'nda ABD ordusu tarafından gayrinizami harp şartlarının gerçekleştirilmemesi sonrası Afganistan halkının ABD karşıtlığını yükseltmiştir.

En eski insan topluluklarından beri yaşanan gayrinizami harp, daha önce yalnızca zayıfın güçlüye karşı uyguladığı bir yöntemken, 20. ve 21. yüzyılda güçlünün güçlüye ve güçlünün zayıfa karşı da uygulamaya başladığı görülmektedir. Gayrinizami harp zaman içinde defalarca form değiştirdiği gibi, ivme kazanarak yaygınlaşmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Bordo Bereliler

## Kaynakça