Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Li Bai

Li Bai
**Li Bai** ya da **Li Po** (李白) (d.701- ö.762) Sıklıkla Çin'in Altın Çağı olarak anılan Tang dönemi'nde yaşamış Çinli bir şairdir.

Doğum yerinin bugünkü Kırgızistan ve Doğu Türkistan dolaylarında olduğu varsayılmaktadır. Küçük yaşta edebiyat alanındaki yeteneğiyle dikkat çekti. 25 yaşında evini bırakıp Çin'i gezmek için yollara düştü, 20 yıl durmaksızın gezdi. Du Fu'nun aksine maddi açıdan varlıklı olduğu için seyahat etmiştir.

"Ölümsüz Şair" olarak çağrılan Li Bai, Du Fu ile beraber Çin edebiyat tarihinin en büyük iki şairinden biri olarak gösterilir. Günümüzde 1100'e yakın şiiri mevcuttur. Batı dünyası Li Bai'nin şiirleriyle Japonca tercümelerinin Ezra Pound tarafından 19'uncu yüzyılda tercüme edilmesiyle tanışmıştır.

Li Bai genelde, abartılı ve vurucu Taoizm görselliğinin şiirlerine yansıtmasıyla tanınır. Liköre büyük bir sevgi beslemiştir.

Söylenceye göre; sarhoşken Yangtze nehrinde teknesinden nehre eğilip ayın yansımasını öpmeye çalışırken düşmüş ve boğularak ölmüştür.

En bilinen şiiri Ay Altında Yalnız İçerken (月下獨酌, *Yuè Xià Dú Zhuó*)'dir.

花間一壺酒。Çiçek açan ağaçların altında, bir kadeh şarap

獨酌無相親。Hiç dostum yok, öylece yalnız içiyorum

舉杯邀明月。Kadehimi parlak ayın şerefine kaldırıyorum

...

相期邈雲漢。Sonunda göğün bulutlu nehrinde buluşacağız.

## Etkileri ve Anısı

Adı Merkür gezegeninde bir kratere verilmiştir.

Avusturyalı besteci Gustav Mahler, *"Das Lied von der Erde(Dünyanın Şarkısı)*" eserinde şiirlerinden esinlenmiştir.  Ernest Fenollosa'nın eserlerinde yer aldı ve Ezra Pound'a ilham kaynağı oldu. Brezilyalı şarkı sözü yazarı Beto Furquim ve Amerikan besteci Harry Partch eserlerinde Li Po'ya atıflarda bulundular.

Lİ Po, Mao Zedong'un şiirlerini etkiledi.

> Kimsenin ölümü,
>
>
> Çinli şair Li Po’nun ki kadar güzel olamaz.
>
>
> Li Po sandaldaydı, yeterince içmişti.
>
>
> Hava açıktı.
>
>
> Günaçığı değil de, ayaçığı bir gece.
>
>
> Li Po, ayın sudaki görüntüsünü bütünüyle kucaklamak istedi.
>
>
> Bunun için suya sarktı.
>
>
> Kollarını gepgeniş açarak daha da sarktı.
>
>
>
> Cemal Süreya
>
>

## Kaynakça
# Döner köprü

Döner köprü
**Döner köprü**, dikey bir eksen etrafında yatay olarak döndürülebilen hareketli bir köprüdür. Birincil yapısal desteği olarak, genellikle ağırlık merkezinde veya yakınında bulunan dikey bir konumlandırma pimi ve destek halkası bulunur ve salınım açıklığı (dönme açıklığı) daha sonra yatay olarak dönebilir.

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Döner köprü ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Video of manually operated railroad swing bridge over the Lewes & Rehoboth Canal, Lewes, Delaware, 2008
# Warta

| Warta Nehri
 |
| --- |
|  Wronki'den geçen Warta Nehri
 |
| Konum
 |
| **Ülke(ler)** |  Polonya |
| Genel bilgiler
 |
| **Kaynak** | Kraków-Częstochowa Yaylası, Silezya
 |
| **Kaynak rakımı** | 195 m
 |
| **Ağız** | Oder Nehri, Kostrzyn'de
 |
| **Ağız rakımı** | 380 m
 |
| **Uzunluk** | 808 km
 |
| **Havza alanı** | 54.529 km²
 |
| **Sağ kolları** | Widawka, Ner, Wełna, Noteć
 |
| **Sol kolları** | Liswarta, Prosna, Obra, Postomia
 |

**Warta** (Lehçe telaffuz: [ˈvaɾta] Almanca: Warthe; Latince: Varta), orta-batı Polonya'da Oder Nehri'nin kolu olan bir nehir. Yaklaşık 808 kilometre (502 mil) uzunluğuyla ülkenin üçüncü en uzun nehri olan Warta'nın 54.529 kilometrekarelik bir havza alanı vardır ve Konin'den Kostrzyn'e kadar olan bölümünde, uzunluğunun yaklaşık yarısında nehir ulaşımı yapılmaktadır. Vistül'e yaklaştığı yerlerde Noteć ve Bydgoszcz kanallarıyla bu nehre bağlanır.

Oder ve **Warta** Nehirleri
Silezya, Kromołów'daki Krakov-Częstochowa Yaylasından doğarak Łódź, Büyük Polonya ve Lubusz'ı kat eden nehir ve Almanya sınırında, Kostrzyn yakınlarında Oder'e dökülür.

Bir Batı Slav kabilesi olan Polyanların 8. yüzyılda Warta Nehri havzasında yaşadığı söylenir. Nehirden ayrıca Polonya millî marşı Mazurek Dąbrowskiego'nun ikinci dörtlüğünde de bahsedilmektedir.

## Kaynakça
# Britanya İngilizcesi

**Britanya İngilizcesi**, Birleşik Krallık'a, özellikle de Büyük Britanya'ya özgü İngilizce çeşitlerinin bütünüdür. Dar anlamıyla özellikle İngiltere'deki İngilizceye, geniş anlamıyla Birleşik Krallık genelindeki İngilizce lehçelerinin tek isim altında ele alınmasına; örneğin İskoç İngilizcesi, Gal İngilizcesi ve Kuzey İrlanda İngilizcesi gibi lehçelerin de dahil edilmesine atıfta bulunabilir.

Birleşik Krallık'ta resmi (hem yazılı hem de sözlü) İngilizcede farklılıklar mevcuttur. Örneğin, ikisi de "küçük" anlamına gelen *wee* ve *little* sıfatlarından *wee* sıfatı neredeyse yalnızca İskoçya'nın bazı bölgelerinde, kuzeydoğu İngiltere'de, Kuzey İrlanda'da, İrlanda'da ve bazen de Yorkshire'da kullanılırken diğer yerlerde bunun yerine *little* sıfatı daha yaygın kullanılır. Bununla birlikte, Birleşik Krallık içinde yazılı İngilizcede anlamlı bir tekdüzelik derecesi vardır ve bu, "Britanya İngilizcesi" terimiyle tanımlanabilir. Ancak, konuşulan İngilizcenin biçimleri, İngilizcenin konuşulduğu dünyanın diğer birçok bölgesine göre önemli ölçüde daha fazla çeşitlilik göstermektedir ve bu nedenle, konuşulan dile tekdüze bir Britanya İngilizcesi kavramı uygulamak daha zordur.

Küresel olarak, eski İngiliz sömürgeleri veya İngiliz Milletler Topluluğu üyeleri olan ülkeler, Avrupa Birliği kurumlarının kullandığı İngilizce gibi, İngiliz İngilizcesini takip etme eğilimindedir. Birleşmiş Milletler de Oxford yazım kurallarına göre İngiliz İngilizcesi kullanmaktadır. Çin'de hem İngiliz İngilizcesi hem de Amerikan İngilizcesi öğretilmektedir. Birleşik Krallık hükûmeti, dünya çapında İngilizceyi aktif olarak öğretmekte ve teşvik etmekte olup 100'den fazla ülkede faaliyet göstermektedir.

## Kaynakça
# Nüfus artış hızı

1800'den 2054'e dünya nüfus artışı
**Nüfus artış hızı**, bir ülkenin veya bölgenin nüfusunun belirli bir dönemdeki artış oranıdır. Genellikle yıllık olarak hesaplanır ve bir ülkenin nüfusunun ne kadar hızla büyüdüğünü gösterir. Nüfus artış hızı, doğum ve ölüm oranları, göç ve göçmenlerin sayısı gibi faktörlere bağlıdır.

## Etkenler

Nüfus artış hızı, bir ülkenin ekonomik, sosyal ve siyasi koşullarıyla doğrudan ilişkilidir. Bu oran, bir ülkenin ekonomik büyümesine, nüfusun yaş ortalamasına, iş gücüne, refah düzeyine ve diğer faktörlere etki edebilir. Ayrıca, nüfus artış hızı, bir ülkenin doğal kaynaklarının kullanımını, çevre üzerindeki etkilerini ve diğer sosyal meseleleri de etkiler.

Nüfus artış hızı, doğum ve ölüm oranlarının yanı sıra göç nedeniyle de değişebilir. Göç, bir ülkeden başka bir ülkeye veya bir bölgeden başka bir bölgeye insanların hareketidir. Göçün nedenleri arasında iş, aile, eğitim, politik nedenler, doğal afetler ve çevresel faktörler gibi çeşitli faktörler yer alabilir. Göç, bir ülkenin veya bölgenin nüfus artış hızını artırabilir veya azaltabilir.

Nüfus artış hızı, bir ülkenin veya bölgenin nüfusunun ne kadar hızlı büyüdüğünü gösterir, ancak bu oranın yüksekliği veya düşüklüğü tek başına bir ülkenin veya bölgenin refah düzeyi veya sosyo-ekonomik koşulları hakkında tam bir resim vermez. Nüfus artış hızı, bir ülkenin veya bölgenin nüfusunun büyüme oranını anlamak için önemli bir göstergedir, ancak bir ülkenin veya bölgenin diğer sosyal ve ekonomik koşulları hakkında daha ayrıntılı bir analiz gerektirir.

## Kaynakça
# Dinî Siyonizm

**Dinî Siyonizm** (İbranice: צִיּוֹנוּת דָּתִית, romanize: *Tziyonut Datit*), Siyonizm'i Ortodoks Yahudiliğin temel bir bileşeni olarak gören bir ideolojidir. Taraftarları aynı zamanda Dati Leumi (דָּתִי לְאֻומִּי, *Ulusal Dindar*) olarak da anılır ve İsrail'de en yaygın olarak bu terimin ilk kısmının çoğul hâli ile bilinirler (Datiim (דתיים, *Dindar*). Topluluğa bazen Dinî Siyonizm'in erkek taraftarları tarafından giyilen tipik başörtüsü olan "Örme kipa" (כִּפָּה סְרוּגָה, *Kippah seruga*) adı verilir.

İsrail Devleti'nin kurulmasından önce, Dinî Siyonistlerin çoğu, İsrail topraklarında bir Yahudi devleti kurma yönündeki Siyonist çabaları destekleyen dikkatli Yahudilerdi. Dinî Siyonizm, İsrail Toprağı, İsrail Halkı ve İsrail Tevrat'ı olmak üzere üç sütun etrafında dönmektedir. Hardallar (חרדי לאומי, *Ḥaredi Le'umi*; "Milliyetçi Haredi") bir alt topluluktur, kuralları daha katı, politikaları ise daha devletçidir. Politikalarında daha liberal olmasa da, ibadet konusunda daha az katı olan Dini Siyonistlere gayriresmî olarak "dati lite" adı verilmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Dinî Siyonizm ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* A Historical Look at Religious Zionism by Prof. Dan Michman