# Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı işgali

| Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'a müdahalesi |
| --- |
| Azerbaycan-Ermenistan Savaşı, Rus İç Savaşı |
|  Kızıl Ordu Bakü'de, Mayıs 1920 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1920 |
| Bölge | Güney Kafkasya |
| Sonuç |
Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti hükümetinin indirilmesi Azerbaycan SSC'nin kurulması |

 |
| Taraflar |
|  Rusya SFSC  Azeri Bolşevikler |  Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti |
| Komutanlar ve liderler |
| Mihail Tuhaçevski  Mikhail Levandovsky  Mikhail G. Yefremov  Gazanfer Musabeyov  Neriman Nerimanov  Cengiz Yıldırım |  Samet Mehmandarov |

**Bakü Operasyonu**, **Nisan Devrimi**, **Nisan darbesi**, **Kızıl Ordu'nun Azerbaycan'ı işgali** veya **Azerbaycan'ın Sovyetleştirilmesi**, Sovyet Rusya'nın 11. Ordusunun, 27 Nisan ile 11 Mayıs 1920 tarihleri arasında, bağımsız Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ni Sovyet Rusya'ya katmak için gerçekleştirdiği askeri işgaldir. Kızıl Ordu'nun işgali, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'nin varlığının sona ermesi ve Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.

## Arka plan

 Bakü'de Kızıl Ordu askerleri arasında Sergey Kirov, Anastas Mikoyan, Sergo Ordzhonikidze ve Mikhail Levandovsky
1920 başlarında, Sovyet Rusya çaresizce Bakü'nün petrol kaynaklarına ihtiyaç duyuyordu. 17 Mart 1920 günü, Vladimir Lenin, Kafkasya cephesi'nde bulunan Devrimci Askeri Konsey'e aşağıdaki telgrafı yolladı:

>  Kesinlikle Bakü'yü almalıyız. Bütün çabalarını bunu sonlandırmaya yönlendir, fakat bütün açıklamalarında harfiyen diplomatik kalmalısın ve yerel Sovyet gücü için azami boyutta sağlam hazırlıktan emin olmalısın. Aynısı Gürcistan'a uygulanacak ki bu durumda sana tavsiyem daha da dikkatli olmaktır.
>
>
>

Ocak 1920'de, Devrimci Askeri Konsey üyesi Grigol Orconikidze ile Petrovsk-Port'e (modern Mahaçkale) varmış Mihail Tuhaçevski, Kızıl Ordu'nun Kafkasya Bölgesi komutanı olarak atandı. 21 Nisan 1920 günü, Tuhaçevski, 11. Kızıl Ordu ve Volga-Hazar filotillasına Bakü'ye doğru saldırıyı başlatmaları için aşağıdaki emri yayınladı:

>  Azerbaycan'ın ana gücü ülkenin batı tarafı ile meşguldür. İstihbarata göre, sadece küçük bir Azeri gücü Yalama—Bakü istasyonunu savunmaktadır. Aldığım direktiflere göre, Emrediyorum ki:
>
>
>
>
> 1. 27 Nisan günü, 11. Ordu Azerbaycan sınırını geçecek, hızlı bir saldırı ile, Bakü vilayetini kontrol altına alacaktır. Yalama—Bakü harekatı 5 gün içerisinde tamamlanacaktır. Kurdamir civarındaki Güney Kafkasya demiryollarının kontrolünü ele geçirmek için süvari birlikleri gönderilecektir.
>
>
> 2. Aynı zamanda, 11. Ordu Abşeron yarımadasına yaklaştığı zaman, Hazar filotillası komutanı, Raskolnikov, Alat istasyonu çevresine küçük bir birliği karaya çıkaracaktır. Bu birlik emirleri 11. Ordu komutanından alacaktır. Tanker filosunu kullanarak, petrol sahalarına hiçbir zarar vermeden, hızlı bir saldırı ile Bakü'nün kontrolünü alacaklardır.
>
>
>
>

## Askeri harekat

Rus tarihçi Aleksandr Borisoviç Şirokorad'a göre, Azerbaycan'a Sovyet müdahalesinde standart Bolşevik şablonu kullanılmıştır: yerel devrim komitesi gerçek ya da "sanal" işçi ayaklanmaları başlatırlar ve Kızıl Ordu'dan yardım isterler. Aynı yöntem onlarca yıl sonra, Macaristan (1956) ve Çekoslovakya (1968) Sovyet müdahaleleri sırasında da kullanılmıştır. 28 Nisan 1920 günü Bakü devrim komitesi, Rusya Sovyet Federatif Sosyalist Cumhuriyeti Hükûmetinden yardım istedi. Fakat ondan bir gün önce, 26.,28.ve 32. Piyade bölükleri ile 2. Süvari taburunu içeren 11. Kızıl Ordu (30,000 askerden fazla) zaten Azerbaycan topraklarını ele geçirmişti.

## Ayrıca bakınız

* Kızıl Ordu'nun Gürcistan'ı işgali
* Kızıl Ordu'nun Ermenistan'ı işgali
* Guba Ayaklanması (1920)

## Kaynakça

## Kaynakça

* Shirokorad, Aleksandr B. (2006). *Великая речная война, 1918–1920 годы*. s. 416. ISBN 5-9533-1465-5. 13 Haziran 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2017.
* Kazemzadeh, Firuz (1950). *The Struggle for Transcaucasia (1917-1921)*. Anglo-Caspian Press Ltd. s. 360. ISBN 978-0-9560004-0-8. 12 Aralık 2009 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Nisan 2017.