# Utik

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Ուտիք** |
| Ermenistan Krallığı Province
 |
|

|  |
| --- |
| **MÖ 189–MS 387** |

 |
| Utik harita üzerindeAşharhatsuyts'a göre Utik, Büyük Ermenistan içindedir (Suren Yeremian'ın haritasına göre)
 |
| **Tarih** | Antik Çağ Orta Çağ
 |
|  - I. Artaşes kendisini bağımsız ilan etti
 | MÖ 189
 |
|  - Sasani İmparatorluğu tarafından Kafkas Albanyası'na verildi.
 | MS 387
 |
| **Bugün parçası** |  Azerbaycan  Ermenistan |

 |

MS 150 yılında Ermenistan Krallığı bünyesinde Utik. Kura ve Aras nehirlerinin birleştiği yerin etrafındaki alan, Yeremian'a göre Utik yerine Paytakaran'a yerleştirilmiştir ancak bu, Hewsen ve Harutiunian tarafından reddedilmiştir.
**Utik** (Ermenice: Ուտիք) ya da **Uti** olarak da bilinen bu bölge, Ermenistan Krallığı içinde tarihi bir eyalet ve prenslikti. MS 387'de Sasani Pers İmparatorluğu ile Doğu Roma İmparatorluğu arasında Ermenistan'ın bölünmesinin ardından Kafkas Albanyası'na devredildi. Bölgenin büyük bir kısmı günümüz Azerbaycan'ında, Kura Nehri'nin hemen batısında yer alırken, bir kısmı da günümüz kuzeydoğu Ermenistan'ındaki Tavuş ilindebulunmaktadır.

## Adı

Ermeni kaynaklarında Utik *Uti*, *Awti*, *Utiats’wots’ ashkharh* ('Utik halkının ülkesi'), *Utiats’wots’ gavar’* ('Utik halkının bölgesi'), *Utiakan ashkharh* ve *Utiakan gavar’* ('Utilerin ülkesi/bölgesi') olarak da adlandırılmaktadır. Suren Yeremian'a göre bu isim başlangıçta Uti (*utiats’i*) kabilesinin yaşadığı Uti Arandznak ("Yaygın Uti") bölgesini ifade etmek için kullanılıyordu, ancak daha sonra daha büyük bir bölgeyi ifade etmek için de kullanılmaya başlandı. Batlamyus'un Coğrafya'sında *Otene*, Latin *Ravenna Kozmografisinde* *Otenon*, Pliny'de *Otena* ve Arap literatüründe, el-Belâzürî'nin Futuh al-Buldan'ında *Ūdh* adlarıyla ifade edilmiştir. Ayrıca Strabon'un *Ouitia* olarak adlandırdığı toprakla da özdeşleştirilebilir, ancak bazı araştırmacılar Strabon'un *Ouitia*'sının Hazar Denizi'nin kuzeybatı veya güney kıyısına denk geldiğini öne sürmektedir. Robert H. Hewsen'e göre, Utik adı muhtemelen Herodot'un bahsettiği *Outioi*, Strabon'un bahsettiği Ouitioi ve Pliny'nin bahsettiği *Udini* etnonimleriyle bağlantılıdır. Pliny ayrıca *Uti* adlı bir gruptan da bahseder ki bu, Utiklerin Udinlerden ayrı bir grup olduğunu ve *Utidorsi* adının *Uti* ve başka bir grup olan *Aorsi*'nin birleşimi olduğunu düşündürmektedir. Wolfgang Schulze, *Otene* ve Uti(k)'nin mutlaka ilişkili olmadığını ve iki ayrı bölgeye atıfta bulunabileceğini yazmaktadır. Udi-/Uti-, Kura ve Aras nehirleri ile Karabağ dağları arasındaki ovalara atıfta bulunan eski bir yer adı da olabilir. Yer adı, modern Güney Kafkasya'da Kura'nın kuzeyinde, özellikle Azerbaycan'daki Nij köyünde yaşayan Udin halkının adıyla da ilişkili olabilir. Bölge daha sonra Utik ve komşusunun adından dolayı Artsakh, Karabağ olarak bilinmeye başlandı. Utik toprakları Karabağ'ın ova veya bozkır kısmını ifade etmeye başladı. Utik toprakları ayrıca, dar anlamda Kura ve Aras nehirleri arasındaki alanı, daha geniş anlamda ise doğu Güney Kafkasya'yı kapsayan Arran olarak bilinen bölgeyle de örtüşüyordu.

## Notlar

## Kaynakça