Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Apostolik veraset

Deodatus'un piskoposluk kutsaması ; Claude Bassot (1580–1630)
**Apostolik veraset,** Hıristiyan Kilisesi'nin hizmetinin kimi Hristiyan mezhepleri tarafından sürekli olarak havarilerden türediğinin kabul edildiği yöntem olup, genellikle bunun bir dizi piskopos aracılığıyla gerçekleştiği iddiasıyla ilişkilendirilmiştir. Katolik, Doğu Ortodoks, Anglikan, İsveç Kilisesi, Doğu Ortodoks, Doğu Kilisesi, Hussit, Moravya ve Eski Katolik geleneklerine göre "bir piskopos, bu havarisel mirasta kutsanmadığı sürece düzenli veya geçerli emirlere sahip olamaz". Bu geleneklerde diğer geleneklerin tümünün piskoposluk kutsamaları geçerli sayılmaz.

Bu silsile başlangıçta bir ya da daha fazla havari tarafından kurulan belirli bir piskoposluk makamının piskoposları olarak görülmüştür. Tarihçi Justo L. González'e göre, apostolik silsile günümüzde genellikle, her biri diğer piskoposlar tarafından kutsanan ve kendileri de benzer şekilde kutsanmış olan, havarilere kadar uzanan bir dizi piskopos anlamına gelecek şekilde anlaşılmaktadır. Uluslararası Katolik Kilisesi ve Ortodoks Kilisesi Arasında Teolojik Diyalog Ortak Komisyonu'na göre, "apostolik veraset" sadece bir yetki aktarımından daha fazlasını ifade etmektedir. Bu, havarisel inanca tanıklık eden, diğer kiliselerle birlik içinde olan, aynı havarisel inanca tanıklık eden bir kilisedeki ardıllıktır. "Makam(*kathedra*) piskoposu kilise havariliğinin kalbine yerleştirmede önemli bir rol oynar", ancak bir kez atanmış olan piskopos kilisesinde havariliğin garantörü haline gelir ve havarilerin halefi haline dönüşür.

Yeni Ahit'e başvururlar ve bunun kişisel bir havarisel silsileyi ima ettiğini belirtirler (örneğin Pavlus'tan Timoteos ve Titus'a). Ayrıca erken dönem Kilisesi'nin diğer belgelerine, özellikle de İlk Clemens Mektubu'na başvurmaktadırlar. Bu bağlamda Clement, havarilerin piskoposları halef olarak atadıklarını açıkça belirtiyor ve bu piskoposların da kendi haleflerini atamaları talimatını veriyor; Bu göz önüne alındığında, Kilise'nin bu tür liderlerinin sebepsiz yere ve bu şekilde görevden alınmaması gerekiyordu. Dahası, Kilise içindeki piskoposların kişisel havarisel ardıllığının gerekliliğini savunanlar Roma Katolik Kilisesi, Doğu Kilisesi, Doğu Ortodoksluğu, Doğu Ortodoks Kilisesi olarak bölünmeden önce, bölünmemiş erken Kilise'nin (MS 431'e kadar) evrensel uygulamasına işaret etmektedir.

Bazı konformist olmayan Protestanlar da dahil olmak üzere bazı Hristiyanlar bu tür bir sürekliliğin gerekliliğini reddetmektedir ve söz konusu tarihsel iddialar onlar tarafında ciddi bir şekilde sorgulanmıştır; Anglikan akademisyen Eric G. Jay, dogmatik anayasa *Lumen gentium*'un (1964) Bölüm III'ünde episkoposluğun ortaya çıkışına dair verilen açıklamanın "çok kabataslak olduğunu ve Hristiyan hizmetinin erken tarihindeki birçok belirsizliğin atlandığını" belirtmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Atalardan kalma günah
* Papa Linus

## Kaynakça
# Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine

Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine | De Revolutionibus Orbium Coelestium |
| *Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine-De revolutionibus orbium coelestium*, Nürnberg, 1543 |
| Yazar | Nikolas Kopernik |
| Dil | Latince |
| Konu | Astronomi |
| Tür | Bilim |
| Yayım | 1543 (İlk basım tarihi) |
| Sayfa | 529 |
| ISBN | 9789944888790 |
| Tam metin | Vikikaynak'ta *Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine* |

Göksel Kürelerin Devinimleri Üzerine (Latince: "De revolutionibus orbium coelestium"), Nikolas Kopernik'in başyapıtıdır. İlk kez 1543 yılında Nürnberg'de basılmış olan eserin içeriği Batlamyus'un geosantrik yani Dünya merkezli modeline karşıt Güneş-merkezli yeni bir model sunmaktaydı. Copernicus bu eserinden önce Güneş-merkezli modelini *Commentariolus* isimli risalesinde açıklamış ve arkadaşlarına tanıtmıştır. Eserin Copernicus'un kendi elinden yazılmış el yazması bugüne kadar ulaşabilmiştir. Bu el yazmasının incelenmesi sonucu eserin geçirdiği gelişime ve oluşum sürecine dair daha fazla bilgi edinilmiştir.

Papa III. Paulus'a ithaf edilen eser, altı bölümden oluşmaktadır:

* İlk bölümde Güneş merkezli kuramın genel görünüşüne yer verilmiştir.
* Daha ziyade teorik olan ikinci bölümde çeşitli küresel astronomi kaideleri açıklanmış ve bir yıldız listesi verilmiştir.
* Üçüncü bölümde Güneş'in hareketleri konu edilmiştir.
* Dördünce bölümde önceki bölümdeki tarza benzer şekilde Ay'ın hareketleri konu edilmiştir.
* Son iki bölüm olan beşinci ve altıncı bölümlerdeyse sistemin somut bir açıklamasına yer verilmiştir.

Eser C. Cengiz Çevik çevirisiyle İş Bankası Kültür Yayınları'ndan Türkçe olarak çıkmıştır.

## Dış bağlantılar

Latince Vikikaynak'ta De Revolutionibus* (1543)** ile ilgili metin bulabilirsiniz.

Almanca Vikikaynak'ta Die Kreisbewegungen* (1879)** ile ilgili metin bulabilirsiniz.

* *De revolutionibus orbium coelestium* 13 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., from Harvard University.
* *De revolutionibus orbium coelestium* 20 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., from Jagiellon University, Poland.
* *De Revolutionibus Orbium Coelestium* 28 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., from Rare Book Room.
* *On the Revolutions*6 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., from WebExhibits. English translation of part of Book I.
* River Campus Libraries, Book of the Month December 2005: *De revolutionibus orbium coelestium* 1 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *De Revolutionibus Orbium Coelestium* (1543) From the Rare Book and Special Collection Division at the Library of Congress
* *De Revolutionibus Orbium Coelestium* (1566) From the Rare Book and Special Collection Division at the Library of Congress
* Digitized edition of *De Revolutionibus Orbium Coelestium* (1543) with annotations of Michael Maestlin on e-rara
* First edition of Copernicus' De revolutionibus orbium coelestium (On the revolutions of heavenly spheres)

## Kaynakça
# Sicile kayıtlı gros tonaj

**Sicile kayıtlı gros tonaj** (İngilizce karşılığıolan "gross register tonnage"ın kısaltması olan GRT şeklinde de kullanılır), bir geminin toplam iç kapasitesini ifade etmek için kullanılan gros tonilato ya da gayri safi ton (register ton) miktarı GRT olarak belirtilir. Gemilerin iç hacimleri için kullanılan 100 fit küplük (2.8317 metre küp) hacim tonu gayri safi tonun ölçüsüdür. Gros tonaj, gros tonilato ve gayri safi ton aynı anlama gelen terimlerdir.
# Polonya'nın Hristiyanlaşması

Jan Matejko'nun *Polonya'nın Hristiyanlaşması MS 966* tablosu
**Polonya'nın Hristiyanlaşması** (Lehçe: chrystianizacja Polski) Polonya'ya Hristiyanlığın tanıtımı ve başarılı bir şekilde yayılmasına denir. Sürecin uyarıcı gücü **Polonya'nın Vaftizi** (Lehçe: chrzest Polski) olarak da anılan Leh devletinin ilk hükümdarı I. Mieszko ve maiyetinin vaftiz olması olayı olmuştur. Seremoni 14 Nisan 966 Kutsal Cumartesi'nde olmuş, yeri konusunda tartışmalar devam etse de muhtemelen Poznań ya da Gniezno kentlerinde meydana gelmiştir. Mieszko'nun eşi, Bohemyalı Dobrawa genellikle Mieszko'nun Hristiyanlığı kabulündeki ana etken olarak kabul edilir.

Hristiyanlığın Polonya'da yayılması yüzyıllar sürse de sonunda başarıya ulaşmıştır. Bazı tarihçilere göre Polonya'nın Vaftizi Polonya'nın devletleşmesinin ilk işaretlerindendir. Uzun ve ağır işleyen bir süreç olan Hristiyanlaşma sürecinde Leh nüfusunun çoğu 1030'lara kadar Pagan kalmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Kuzey Haçlı Seferleri

## Kaynakça
# Kilise

Geleneksel kilise salonu*Hristiyanlıktaki mezhepler için Kilise (örgüt) maddesine bakınız*.
İsviçre'nin Glarus kantonunda bulunan bir kilisenin nefi ve orgu.
Ermenistan'daki Eçmiadzin Kilisesi
İsveç'in güneyinden bir kilise binası
**Kilise** (Grekçe: εκκλησία, romanize: ekklesia, *toplanma yeri*) Hristiyanlıkta ibadet etmek ve bazı diğer dini vazifeleri yerine getirmek için tahsis edilmiş halka açık bina, tapınak.

## Türleri

* Bazilika
* Katedral; Katoliklerde ve Anglikanlarda, üst düzey dinî liderler olan piskoposların görev aldığı hem kilise organizasyonunun yönetimi ile ilgili bölümlerin hem de ibadet bölümünün olduğu komplekstir.
* Şapel, küçük boyut ve sınırlı kapasitedeki yapıdır.

* Aziz Petrus Bazilikası, Vatikan
* St Paul Katedrali, Londra
* Aziz Dimitrios Şapeli, Yunanistan
* Yunanistan'da bulunan bir Doğu Ortodoks kilisesi
* Brezilya'nın Aparecida kentinde bulunan Aparecida Meryem Ana Ulusal Tapınağı Bazilikası, Vatikan'daki Aziz Petrus Bazilikası'ndan sonra dünyanın en büyük ikinci kilisesidir.
* 1562-1567 yılları arasında inşa edilen Quito Katedrali, Güney Amerika'nın en eski katedrali olarak kabul ediliyor.

## Türkiye'deki bazı kiliseler

### Aziz Petrus Kilisesi

Romalı askerlerden kaçan Hristiyanlar bu kiliseyi Antakya'da kurmuşlardır. Kilise bir dağ eteğine kurulmuştur. Dağ eteğinde yüzlerce mağara vardır. Doğru yolu bulup yüzeye ulaşmak oldukça zordur. İlk Hristiyanlar bu mağaraları Romalı askerlerden saklanmak için kullanmışlardır. Bu labirentlerde, kaybolmuş kişilerin iskeletleri hâlen mevcuttur. Ayrıca kilisenin içinde Hristiyanlarca kutsal kabul edilen bir su kuyusu vardır.

## Bazı kiliseler

* Aziz Giorgi Kilisesi, Kurbinovo, Makedonya
* Aziz Giorgij Kilisesi, Staro Nagoričane, Makedonya

## Ayrıca bakınız

* Bazilika
* Müstahkem kilise
* Katedral
* Vaftizhane

## Kaynakça
# Baltık-Fin halkları

Baltık-Fin halkları|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
| Finler | 6.2-7 milyon |
| Estonlar | 1.1 milyon |
| Kareller | 75,000 |
| Vepsler | 6,000 |
| İngriler | 1,000 |
| Livonlar | 200 |
| Votlar | 100 |
| Diller |
| Baltık-Fin dilleri |
| Din |
| Çoğunlukla Hristiyanlık |

**Baltık-Fin halkları**, başta Finler, Estonlar, Kareller, Vepsler, İngriler, Votlar ve Livonlar olmak üzere Kuzeydoğu Avrupa'da Baltık-Fin dillerini konuşan Baltık Denizi çevresinde yaşayan halklardır.

Finler ve Estonlar, Baltık-Fin halklarının büyük bir kısmını oluşturmakta olup iki bağımsız ulus devleti olan Finlandiya ve Estonya'da yaşamaktadırlar. Baltık-Fin halkları, komşu ülkeler olan İsveç, Norveç ve Rusya'da önemli azınlık gruplarından biridir.

## Kaynakça