# Hazar kağanları listesi

Bu madde, Hazar Kağanlığı'nda hüküm süren yöneticileri içermektedir.

## Hunlar döneminde Hazarlı hükümdarlar

| İsim
 | Saltanat
 | Yorumlar
 |
| --- | --- | --- |
| Kozar
 | *Batı Hun?* | Hazarların adını taşıyan ilk halk atası.
 |
| Karadaç
 | 450
 | Karadaç, Hunlar ile müttefik bir bozkır ulusu olan Akasirlerin kralıydı. Priskos'un yazılarında anlatılmaktadır.
 |

## Hazar Kağanları (Aşina hanedanı)

| İsim
 | Saltanat
 | Yorumlar
 |
| --- | --- | --- |
| Zibel
 | 618–630
 | Batı Göktürkler'den Tong Yabgu Kağan?
 |
| Böri Şad
 | 630–650
 |  |
| İrbiş
 | 650
 |  |
| Kalga
 | 660'ların ortası?
 | 650 ile 680 arasındaki dönemde, bazen 660'ların ortasındaki bir Kalga ve 660'ların sonundaki bir Kaban'a yapılan atıflar görülecektir. Araştırmacılar, bu isimlerin tek bir belgeden, *Cäğfär Taríxı'dan* türetildiğini ve pek çok bilim adamının bu belgeye olgusal veriler ve düpedüz uydurma karışımı olduğu için ciddi şekilde saldırdığını bilmelidir.
*Cäğfär Taríxı'nın*, 17. yüzyılın sonlarında bir araya getirilmiş (veya en azından bugünkü hâliyle yazılmış) erken dönem Bulgar tarihi materyallerinin bir derlemesi olduğu iddia edilmektedir. Volga Tatarları tarafından bölgelerindeki atalarının yüzyıllar öncesine uzandığını belgelemek için kullanılmıştır.
Eleştirmenler, *Cäğfär Taríxı'nın* 1930'larda Sovyet Gizli Polisi (daha sonra NKVD) tarafından veya onun emriyle, o dönemin etnik Tatarları arasında ayrılıkçılık ve hizipçilik yaratmak amacıyla yaratılmış bir sahtekarlık olduğunu iddia ediyor. Sovyet hükûmeti birkaç kez sahte tarihi belgeler yarattı. Bu nedenle, atıfta bulunduğu insanların tarihselliği sorgulanabilir, bu nedenle ek belgeler gün ışığına çıkana kadar, Kalga ve Kaban en iyi ihtimalle ihtiyatlı davranılmalıdır.

 |
| Kaban
 | 660'ların sonu?
 |
| Busir
 | 690–715
 | Busir Glavan, sürgündeki Bizans İmparatoru II. Justinianus'u yanına aldı ve onu kendi kız kardeşini (vaftiz adı Theodora) evlendirildi. Daha sonra III. Tiberius'u yatıştırmak için Justinianus'u öldürmeye çalıştı ve Justinianus'un Bulgaristan'a kaçmasına ve nihai olarak tahta geçmesine neden oldu.
 |
| Barcık
 | 720'lerin sonu – 731
 |  |
| Bihar
 | y. 732
 | Bihar, bazı kaynaklarda Tzitzak'ın gelecekteki Bizans İmparatoru V. Konstantin ile evlendiği kızına verilen addır. V. Konstantin ve Tzitzak'ın oğlu Hazar IV. Leo'dur.
 |
| Prisbit
 | 730'ların sonu
 | Geçici kadın hükümdar?
 |
| *Hilafet altında* | 737–y. 740
 |  |
| Bağatur
 | y. 760
 | Ras Tarkan'dan da bu dönemde bahsedilir.
 |
| Tuvan Han
 | y. 825– 830 (öldü?)
 |  |
| Tarkhan
 | 840'lar
 | Arap kaynakları bu dönemde “Hazarların Kralı Tarkhan”dan bahseder. "Tarkhan" hem özel bir isim hem de askeri bir rütbe olabilir. Kaynakların "Tarkhan" adlı bir kağandan mı yoksa bir generalden mi yoksa kafa karıştırıcı bir gönderme mi yaptığı belli değildir.
 |
| Zekeriya
 | y. 861
 |  |

## Hazar Beyleri

| İsim
 | Saltanat
 | Yorumlar
 |
| --- | --- | --- |
| Yazır Bulaş
 |  | Bu kişilerin Bulan Hanedanı'ndan olup olmadığı tam olarak belli değildir. Basitçe savaş ağaları olabilirler. Bununla birlikte, faaliyetleri daha sonraki beklerinkiyle paraleldir ve bu nedenle dahil edilirler.
 |
| Çorpan Tarkan
 | y. 630
 |
| Alp Tarkan
 | 8. yüzyılın başları
 |
| Tar'maç
 | y. 730
 |
| Hazer Tarkan
 | ?–737
 |
| *Hilafet altında* | 737–y. 740
 |

## Bulan Hanedanı

| İsim
 | Saltanat
 | Yorumlar
 |
| --- | --- | --- |
| Bulan
 | y. 740
 | Bulan ismi yerel Hazarca'dır. Ancak Bulan'dan sonra gelen tüm Hazar krallarının adları açık bir biçimde İbranicedir.
Yusuf, Kurtuba Halifesi III. Abdurrahman'ın Yahudi veziri olan Hasday bin Şaprut ile yazıştı. Bu liste o yazışmadan alınmıştır. Güçleri kesinlikle beklerinki gibi görünse de, Bulanlar'ın aslında beylerden ziyade kağanlar oldukları tamamen göz ardı edilmemiştir. Dahası, Yusuf bir meslektaşından bahsetmediği, bunun yerine kendisinden "Hazarların Kralı" olarak bahsettiği için, 10. yüzyılda pozisyonların birleşmesi mümkündür.

 |
| Obadiah
 | y. 786–809
 |
| Hizkiya
 |  |
| I. Menaşe
 |  |
| Hanuka
 |  |
| İshak
 |  |
| Zebulun
 |  |
| II. Menaşe
 |  |
| Nisi
 |  |
| I. Harun
 | y. 900
 |
| Menahem
 |  |
| Bünyamin
 | y. 920
 |
| II. Harun
 | y. 920'lerin sonu–940
 |
| Yusuf
 | 940–965
 |

## Son Hazar Hükümdarları

| İsim
 | Saltanat
 | Yorumlar
 |
| --- | --- | --- |
| Davud (Taman)
 | y. 986–988
 |  |
| Georgius Tzul (Kerç)
 | ?–1016
 |  |

## Kaynakça