Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tekeoğulları Beyliği

| Tekeoğulları Beyliği |
| --- |
| 1321-1423 |
|

Katalan atlasına göre beyliğin bayrağı |
|  |
| Başkent | Teke |
| Yaygın dil(ler) | Türkçe |
| Bey |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1319-1324  | Yunus Bey |
| • 1402-1421  | Osman Çelebi |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1321 |
| • Dağılışı  | 1423 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Türkiye Selçuklu Devleti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Osmanlı İmparatorluğu
 |  |

 |

 |

**Tekeoğulları Beyliği**, Anadolu Selçuklu Devleti'nin yıkılmasından sonra Antalya ve çevresinde kurulan ikinci dönem Anadolu Beylikleri'ndendir. Antalya'nın adı cumhuriyete kadar Teke olarak kalmıştır. kuzeyde bulunan Hamidoğulları'na komşudur. Yivli Minare Tekeoğulları döneminde yapılmıştır. Antalya Yarımadası'na hala Teke Yarımadası denilmektedir.

Feleküddin Dündar Bey, babası İlyas ve dedesi Hamid, Selçuklular döneminde bir uç beyidir. Dündar Bey'in kardeşi Yunus Bey, Hamidoğulları Beyliği'nin güneyinde Antalya ve Korkuteli merkezli Tekeoğulları Beyliği'ni kurmuştur.

İran'da hüküm süren İlhanlı sultanı Ebû Said Bahadır'ın en güçlü adamı Emir Çoban'a Anadolu'da boyun eğmeyenlerin içinde Dündar Bey de vardı. Emir Çoban, İlhanlı İmparatorluğu'nun en güçlü adamı haline geldikten sonra, oğullarını her ile vali yapıp oğlu Demirtaş'ı da Anadolu'ya gönderdi. Demirtaş, 1317'de Anadolu'ya geldikten sonra, kendilerine boyun eğmeyenleri ortadan kaldırma girişimlerine başladı ve Hamitoğulları beyi Dündar Bey'i yakalattı ve yaşamına son verdi. Onun bu uğraşında Yunus Bey'in oğlu Mahmut kendisine yardım etmiştir. Bu yardımın bir karşılığı olarak da, Antalya ve çevresi Mahmut Bey'e verildi ve Tekeoğulları Beyliği'nin devamı sağlandı.

Tekeoğullarının kökeni bilinmese de, Ebu'l Gazi, Teke ile birlikte Sarık ve Yomut oymaklarını "Dış Salur" (*taşki Salür*) adı altında tanımlamıştır. Onların 10. yüzyılda günümüz Türkmenistanında Küren-Dağ ve Balkhan bölgesinde yaşadıklarından söz eder.

## Beyler

Yivli Minare, Antalya'nın sembolüdür. 1375 yılında Tekeoğulları döneminde yapıldı.

| Bey | Hüküm Süresi
 |
| --- | --- |
| Yunus Bey | 1319-1324
 |
| Mahmud Bey | 1324-1328
 |
| Sinânüddin Hızır Bey | 1328-1355
 |
| Dadı Bey | 1355-1360
 |
| Mübârizüddin Mehmed Bey | 1360-1380
 |
| Tekeoğlu Osman Çelebi | 1380-1391
 |
| Osmanlı Hakimiyeti (1391-1402) |
| Tekeoğlu Osman Çelebi | 1402-1421
 |

## Kaynakça
# Taşanoğulları Beyliği

**Taşanoğulları Beyliği** 1350 yılında kurulmuş, 1398 yılında yıkılmıştır. Samsun ve Amasya'nın Merzifon ilçesi civarında kurulan bu beylik 2. Beylikler döneminde kurumuştur. Vezirköprü, Havza ve Merzifon'u elinde tutan Taşanoğulları Beyliği, Trabzon'un ele geçirilmesinde önemli role sahip Taşan bey tarafından kurulmuştur. Anadolu'da Timurtaş'ın ortadan kalkması ile ortaya çıkan ve Eretna'ya tabi olan Taşan Bey, 1366 yılından sonra daha sonraları kendi adını alan Taşan Dağı'na yerleşerek faaliyetlerine başlamıştır. Daha sonra Merzifon merkez olmak üzere evlatları Bali Ahmet, Ali, Hasan ve Şahin Beyler varlıklarını devam ettirmişler ve 1350 yılında, bölgedeki diğer beyliklere kıyasla daha erken bir tarihte Osmanlılara katılmışlardır.

## Kaynakça
# Kadı Burhâneddin Devleti

| Kadı Burhâneddin Ahmed Devleti |
| --- |
| 1381-1398 |
| Kadı Burhâneddin Devleti'nin en geniş sınırları |
| Tür | Beylik |
| Başkent | Sivas |
| Yaygın dil(ler) | Türkçe, Farsça, Azerice |
| Etnik gruplar  | Türkler |
| Kadı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1381-1398  | Kadı Burhâneddin |
| • 1398  | Alâeddin Ali |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1381 |
| • Dağılışı  | 1398 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Eretna Beyliği
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Osmanlı İmparatorluğu
 |  |

 |

 |

**Kadı Burhâneddin Ahmed Devleti**, Eretna Devleti'nin topraklarında, Oğuzların Salur boyundan olan Vezir Kadı Burhâneddin Ahmed'in kendi adıyla 1381 yılında kurduğu devlettir. Devletin merkezi Sivas'tır.

Kadı Burhâneddin kısa zamanda Orta Anadolu'ya hâkim olmuş, ancak izlediği yayılma politikası yüzünden Karakoyunlu, Akkoyunlu ve Osmanlılarla ilişkileri bozulmuştur. Akkoyunlular ile yaptığı mücadele sırasında Kadı Burhâneddin, Akkoyunlu hükümdarı Kara Yülük Osman Bey tarafından öldürüldü. Yerine geçen oğlu Alâeddin Ali, Timur tehlikesi karşısında şehir halkının da isteğiyle 1398 yılında Sivas'ı Osmanlılara teslim etti. Sivas Valiliği'ne, Yıldırım Bayezid'in oğlu Mehmed Çelebi getirilmiş böylece Kadı Burhâneddin Devleti son bulmuştur.

## Tarihçe

Eretna Devleti'nin veziri olan Kadı Burhâneddin, 1381'de Eretna Devleti'nden ayrılarak kendi devletini kurdu. Kadı Burhâneddin, Sivas'ı kendine başkent yaptı.

Devleti kurduğunu çevresindeki Osmanlı, Memlük ve Karakoyunlu ülkelerine savaş ilan eden Kadı Burhâneddin, ayrıldığı Eretna Devleti'ni tamamen fethetti.

Kadı Burhâneddin, yönettiği topraklara camiler ve okullar yaparak halkının bilime, dine ve edebiyata yönlendirmeye çalıştı. Kendine bir divan yazdırarak çevresindeki ülkelere gönderdi.

Daha sonraki yıllarda güç sevdasına kapılan Kadı Burhâneddin, tüm Anadolu'yu hakimiyeti altına almak istedi ve Osmanlı İmparatorluğu ile savaşa tutuştu. Kırkdilim Muharebesi olarak tarihe gelen bu çarpışmada Kadı Burhâneddin galip geldi ve Osmanlı'ya bağlı bazı kaleler ve şehirler Kadı Burhâneddin Ahmed'in egemenliğine girdi.

## Kaynakça
# Astrahan Hanlığı

| Xacitaxan Xanlığı Хаҗитархан Ханлыгы Astrahan Hanlığı |
| --- |
| 1466-1556 |
|  |
| Başkent | Xacitarhan |
| Yaygın dil(ler) | Türkçe (Tatarca, Nogayca) |
| Hükûmet | Monarşi |
| Han |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1466-1490  | Kasım Han |
| • 1554-1556  | Devriş Gazi |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1466 |
| • Dağılışı  | 1556 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Altın Orda
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Rus Çarlığı
 |  |

 |

 |

**Astrahan Hanlığı** (Tatarca: Xacitarxan Xanlığı), Altın Orda'nın yıkılmasından sonra başkenti Astrahan olmak üzere Cengiz Han'ın oğlu Cuci'nin ulusuna bağlı Toka Temür sülalesinden Kasım Han tarafından kurulmuş ve 1466-1554 yılları arasında hüküm sürmüş bir Türk hanlığıdır. Zaman zaman Kırım Hanlığı vasıtasıyla Osmanlı Devleti'nin nüfuz alanına girmiştir. Astrahan Hanlığı'nın arazisi batıda Kuban ve Don nehrine, doğuda Nogay Orda'sı ile sınırdı. Güneyde Terek Nehri'ne, kuzeyde ise Volga ile Don nehrinin arasında uzanmaktaydı.

Asıl adı "Ejder Hanlığı" olan ve Ruslar tarafından sonradan değiştirilen Astrahan Hanlığı, Hazar Denizi'nin kuzey kıyılarında önemli bir ticaret merkezi olarak, 88 yıl boyunca egemen olmuş; ancak sürekli taht mücadeleleri sonucunda zayıflamış ve 1556 yılında Rus Çarı Korkunç İvan tarafından yıkılmıştır.

Rusya'nın Kazan ve Astrahan hanlıklarını yıkarak doğuya doğru genişleme siyasetinden rahatsız olan Osmanlı Devleti Orta Asya'daki Türk hanlıklarının da kendisinden yardım istemesi üzerine 1563 yılından beri Rusya'yı durdurmak için Astrahan'a yapmayı planladığı seferi ancak 1569 yılında yapabilmiş ama hem ordu kumandanlarının kendi aralarındaki anlaşmazlıklardan hem de Kırım Hanı'nın bu kumandanlarla arasındaki anlaşmazlıktan dolayı bu seferde istenilen neticeye ulaşılamamıştır. Buna rağmen Rusya'nın barış istemesi üzerine 1570 yılında yine de Osmanlı ve Orta Asya Türk Hanlıklarının lehine bir barış antlaşması yapılabildiyse de Kazan ve Astrahan Hanlıkları'nın Rusya'ya bağlı oldukları zımnen kabul edilmiştir.

Bugün Astrahan ve çevresinde yoğun Türk nüfusu bulunmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Astrahan Hanları listesi

## Kaynakça
# Kasım Hanlığı

| Касыйм ханлыгы, Qasím xanlığı Касимовское ханство Kasım Hanlığı |
| --- |
| 1452-1681 |
|  |
| Başkent | Kasimov |
| Yaygın dil(ler) | Tatarca |
| Hükûmet | Monarşi |
| Han |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1452-1468  | Kasım Han |
| • 1679-1681  | Fatıma Sultan |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1452 |
| • Dağılışı  | 1681 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kazan Hanlığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Rusya Çarlığı
 |  |

 |

 |

**Kasım Hanlığı** (Tatarca: Qasím xanlığı/Касыйм ханлыгы, Qasím patşalığı/Касыйм патшалыгы, Rusça: Касимовское ханство / Kasimov Hanlığı, Касимовское царство / Kasimov Çarlığı; 1452-1681), Oka Nehri'nın kuzey kıyısında Ryazan kenti yakınında bugünkü Kasimov'da Kasım Han tarafından kurulmuş Tatar hanlığı. Hanlık adını, ilk hanı olan Kasım Han'dan almıştır.

Altın Orda eski başkanı Uluğ Muhammed, 1436'da tahtından indirildikten sonra 1437'de Kazan Hanlığı'nı kurdu. 1445'te, Moskova Knezi II. Vasili ile yaptığı savaşı kazanarak, onu esir almış ve yapılan antlaşma ile Kasım, Yılatom, Şatsk ve Temnik illerini içine alan bölgenin verilmesi koşuluyla prensi serbest bıraktı.

Fakat güçlü hükümdar Uluğ Muhammed Han'ın, kısa bir süre sonra ölümü, oğulları arasında taht kavgalarına yol açtı.

Fırsatı değerlendiren Moskova Büyük Knezi, Kasım Han'ı destekledi. Rus yardımcı güçleriyle desteklenen Kasım Han, kardeşi İbrahim’e karşı harekete geçti ama başarı kazanamayarak geri döndü. Bu olaydan sonra, Kasım Moskova Knezliğine sığınmak zorunda kalmış ve 1452'de Moskova Kasım'a söz konusu bölgeyi vererek Kasım Hanlığını kurdurmuştur. Moskova Knezleri, Moskova knezliği ile Kazan Hanlığı arasında tampon bölgesini oluşturan Kasım Hanlığı'nı Kazan Hanlığı'nı karıştırmak için bir âlet olarak kullanmıştır.

Kasım'ın oğlu Daniyal'ın ölümünden sonra hanlığına Kırım Hanlığı ve Astrahan Hanlığı sülalesinden getirilmiştir. Ancak, hiçbiri, Rusların denetiminden çıkamadı.

1574'te Moskova Büyük Knezi IV. İvan Büyük Knezliğinden çekilerek Kasım Hanlarından Simeon Bekbulatoviç (Симеон Бекбулатович)i Büyük Knezi tahtına oturtturarak Simeon'u "Bütün Rusi'nin Knezi" unvanı vermiştir. Ancak 1575'te Simeon Knezliğini IV. İvan'a geri vermiştir.

Rusların çeşitli bölgelere düzenledikleri seferlere, Kasım Hanları da iştirak ettiler. Gittikçe zayıflayıp benliğini kaybeden Kasım Hanlığı, 1681 yılında tamamen ortadan kaldırıldı.

Kasım halkı arasında kalan müslümanlar, daha sonra İslam illerine göçtüler. Bir kısmı ise orada kaldı. Devletin merkezi olan Kasım şehri, Oka Nehrinin sol sahili yamacında Oka'ya dökülen iki küçük derenin arasında kurulmuştu. Kasım Han, burada bir cami yaptırdı. Yıkılıp dökülen bu caminin yerine, 1768 senesinde iki katlı başka bir cami yapıldı. Eski minaresi ise ayakta kalmıştır. Hanlık döneminde yapılmış birçok eser, Ruslar tarafından yakılıp yıkıldı.

## Ayrıca bakınız

* Kasım Hanları Listesi

## Kaynakça
# Sibir Hanlığı

| Себер ханлыгы / Seber xanlığı Себер йорты / Seber yortı Sibir Hanlığı |
| --- |
| 1464-1598 |
|

Bayrak |
|  |
| Başkent | Çimgi-Tura ve Kaşlık |
| Yaygın dil(ler) | Sıbırca |
| Hükûmet | Monarşi |
| Han |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1464-1495  | İbak Han |
| • 1556-1598  | Küçüm Han |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1464 |
| • Dağılışı  | 1598 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Altın Orda
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Rusya Çarlığı
 |  |

 |

 |

**Sibir Hanlığı** (Tatarca: Seber Xanlığı, Seber Yortı, Себер ханлыгы), Cengiz Han'ın oğlu Cuci'nin ulusuna bağlı olan Şiban (Şeyban) sülalesinden İbak tarafından temelleri atılmış ve 1464 - 1598 yılları arasında Sibirya'da hüküm sürmüş bir Türk hanlığıdır.

Bilinen ilk hükümdarı Taybuğa Han'dır. Hanlık, Moğolistan'ın kuzeyinden Sibirya'ya kadar uzanan topraklarda kuruldu. Bugünkü Sibirya'nın adı bu hanlıktan alındı.

1582'de Yermak Timofeyeviç'in Kosak birlikleri Çuvaş Burnu Muharebesi'nde Küçüm Han'ı yenerek Kaşlık kentini işgal etmesine rağmen Küçüm Han direnişe devam etmiş ve savaş sürerken 1584'te Yermak öldürülmüştür. Ancak 1598'de Obi Nehri dolaylarında yapılan muharebede yenilen Küçüm Han'ın Nogay Orda'ya sığınmasıyla hanlık yıkılmıştır.

Bu son güçlü direncin kalkmasından sonra Rusya'nın önünde Büyük Okyanus'a kadar mukavemet gösterecek hiçbir kuvvet kalmamış ve Rus orduları çok kısa sürede tüm Sibirya'yı ele geçirmeye muvaffak olmuşlardır.

## Galeri

* Yermak'ın Sibir seferi (Vasiliy Surikov)
* Yermak Timofeyeviç

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Sibir Hanlığı 27 Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. **(Rusça) Sibir Hanlığı 30 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. **(Rusça)**

## Ayrıca bakınız

* Sibir Hanlığı İç Savaşı (1555-1563)
# Bakü Hanlığı

| Bakı xanlığı Bakü Hanlığı |
| --- |
| 1747-1806 |
|

Bayrak |
|  |
| Başkent | Bakü |
| Yaygın dil(ler) | Azerice ve Farsça |
| Hükûmet | Monarşi |
| Han |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1747-1767  | I Mirza Muhammed Han |
| • 1767-1784  | Malik Muhammed Han |
| • 1784-1790  | II Mirza Muhammed |
| • 1792-1806  | Hüseynkulu Han |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1747 |
| • Dağılışı  | 1806 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Afşar Hanedanı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Rusya Çarlığı
 |  |

 |

 |

**Bakü Hanlığı**, 1718-1806 yıllar arasında Azerbaycanın doğusunda hüküm süren aslen Mâzenderan kökenli bir hanlık.

Bakü hanlarının buncuğu (Azerbaycan Tarih Müzesi)
18. yüzyılda Azerbaycan topraklarında, I. Mirza Muhammed Han tarafından kurulan hanlıklardan biridir. Mirza Muhammed Han yönetimde olduğu 20 yıl boyunca (1747-1768), ülke ekonomisinin ve ticaretinin gelişmesine çalıştı. Aynı zamanda denizci olan Mirza Muhammed Han, gerek ticari, gerekse de askeri sebeplerle, ülkede gemiciliğin ve tersanelerin gelişmesi için şahsen girişimlerde bulunup, bu konuda öncülük yaptı. Melik Muhammed Han'ın ölümünden sonra Bakü tahtına oğlu II Mirza Muhammed Han çıktı. II. Mirza Muhammed Han Azerbaycan'ın ünlü tarihçi-şair ve eğitimcisi Abbaskulu Ağa Bakıhanov'un babası idi.

Bu dönemde ekonomi canlanmış olmakla birlikte, XVIII asrın sonlarında İran hükmdarı Ağa Muhammed Şah Kaçar'ın amansız ve yok edici baskınları Azerbaycan'a fazlasıyla zarar vermiştir. 1795 senesinde, Ağa Muhammed Şah Kaçar Bakü'yü ele geçirip yağmalamış olmakla birlikte, kısa bir sürede ordusuyla birlikte Şirvan'dan çekildi.

Hanlıklar döneminde Bakü Hanlığı 39 kentten ibaret idi və toplam 500 kişilik ordusu vardı.

Bakü Hanlığı, Rusya-İran savaşları sonucunda Rusya topraklarına katıldı. 1813 ve 1828 yıllarında Gülistan Antlaşması ve Türkmençay antlaşmaları imzalandı. Azerbaycan Araz Nehri boyunca, Rusya ve İran arasında paylaştırılarak bölündü.

## Bakü hanları

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| #
 | Han (1747'den itibaren) | Hüküm sürdüğü yıllar
 |
| 1. | Hüseyin Bey Muhammed | 1718-1723
 |
| 2. | Kulu Bey Dergah | 1723-1736
 |
| 3. | I. Mirza Muhammed Han | 1736-1768
 |
| 4. | Fethali Han (Kuba hanı) | 1768-1770
 |
| 5. | Abdullah Bey (Şirvan hanı) | 1770-1772
 |
| 6. | Muhammed Melik | 1772-1783
 |
| 7. | II. Mirza Muhammed Han | 1783-1791
 |
| 8. | Muhammed Kulu Han | 1791-1792
 |
| 9. | Hüseyin Kulu Han bin Hacı Ali | 1792-1806
 |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Bakı
* Tarixi binalar ikinci ömrünü yaşayır
# Afşar Hanedanı

| Afşar Hanedanı Əfşarlar |
| --- |
| Afşar Hanedan arması |
| Nadir Şah'ın sefer sancağı |
| Ülke | İran |
| Milliyet | Horasan Türkleri |
| Kuruluş | 1736 |
| Kurucu | Nadir Şah Afşar |
| Yıkılış | 1796 |
| Son hükümdar | Şahruh Şah Afşar |
| Ünvan(lar) | İran Şahı |

**Afşar Hanedanı** (Azerice: Əfşarlar, Farsça: افشاریان) Şah Abbas döneminde Azerbaycan'dan kuzey Horasana yerleştirilmiş Afşar kabilesi ve on sekizinci yüzyılın ortalarında Afşar İmparatorluğu'nu yöneten hanedandır. Hanedan, 1736'da Safevi hanedanının son üyesini deviren ve kendisini Azerbaycan ve İran Şahı ilan eden ordu komutanı Nadir Şah tarafından kurulmuştur.

Nadir'in hükümdarlığı döneminde imparatorluk en geniş sınırlarında günümüz İran, Ermenistan, Gürcistan, Azerbaycan, Kuzey Kafkasya (Dağıstan), Afganistan, Bahreyn, Türkmenistan, Özbekistan ve Pakistan'ın bazı bölgelerini, Irak, Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman'ın bazı bölgelerini barındırıyordu. Ölümünden sonra imparatorluğunun büyük bir kısmı Zandlar, Durraniler, Gürcüler ve Kafkas hanlıkları arasında bölünürken, Afşarların yönetimi Horasan'da küçük bir yerel devletle sınırlı kalmıştır. Son olarak, Afşar hanedanı, diğer bir Türkmen hanedanı olan Kaçarların beyi Ağa Muhammed Han Kaçar tarafından 1796'da devrilmiştir.

## Afşar Hanedanlığı Hükümdarları

| No.
 | Şah
 | Portre
 | Hükümdarlık başlama
 | Hükümdarlık bitiş
 | Makamda kalınan süre
 | Mühür
 | Sikke
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |
| 1
 | **Nadir Şah** |  | 8 Mart 1736
 | 20 Haziran 1747
 | 11 yıl, 104 gün
 |  |  |
| 2
 | **Adil Şah** |  | 6 Temmuz 1747
 | 1 Ekim 1748
 | 1 yıl, 87 gün
 | -
 |  |
| 3
 | **Şahruh Şah** | -
 | 1 Ekim 1748
 | Ocak 1750
 | 1 yıl, 92 gün
 | -
 |  |
| 4
 | **İbrahim Afşar** | -
 | 8 Aralık 1748
 | 1749
 |  | -
 |  |

## Galeri

* Meşhed kentinin türistik çekim merkezlerinden Nadir Şah Türbesi
* Nadir Şah (1736-1747)

## Ayrıca bakınız

* İran Hükümdarları listesi

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* M. Ismail Marcinkowski, *İran Tarihi ve Coğrafyası: İran, Kafkasya, Orta Asya, Hindistan ve Erken Osmanlı Türkiye'si konusunda Başlıca Çalışmalar üzerine Bertold Spuler yazıları*. Singapur: Pustaka Nasional, 2003, ISBN 9971-77-488-7.

## Dış bağlantılar

* Avşar Hanedanlığı'na ait madeni paralar 16 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Buhara Emirliği

| Farsça: *شاهنشاهی بخارا* Özbekçe: *Buxoro amirligi* Buhara Emirliği |
| --- |
| 1785-1920 |
|

Bayrak |
|    Buhara Emirliği |
| Başkent | Buhara |
| Yaygın dil(ler) | Farsça (resmi), Çağatayca, Tacikçe, Buhori (İbrani Tacikçesi) |
| Hükûmet | Monarşi |
| Emir |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1785-1800  | Mir Masum Şah Murad |
| • 1911-1920  | Muhammed Alim Han |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1785 |
| • Mangıt kontrolü  | 1747 |
| • Bağımsızlık ilanı  | 1785 |
| • Rus işgali  | 1868 |
| • Rusya himayesi  | 1873 |
| • Yıkılması  | 1920 |
| • Dağılışı  | 1920 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Buhara Hanlığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  Özbekistan  Tacikistan  Türkmenistan  Kazakistan  Afganistan |

**Buhara Emirliği** (Özbekçe: Buxoro Amirligi, Tacikçe: Аморати Бухоро; 1785 - 1920), Aştarhan hanedanı'nın son hanı olan Ebül Gazi zamanında, Muhammed Rahim Han yönetimindeki Moğol kökenli Mangıtlar tarafından kurulan Özbek devleti. Moğol kökenli ancak Cengiz Han soyundan olmayan Mangitler 1747'de Buhara'yı işgal ederek 1753'te Emirliğini ilan etmişti. Dönemin Orta Asya'nın töresine göre Cengiz Han soyundan gelmeyen Han olamadığı için 1756'de "Amīr al-Mu'minīn" unvanını kullanmıştı. Ve 1785 yılında Aştarhan hanedanının Buhara Hanlığını yok etmişti.

1747 yılında Nadir Şah'ın ölümünden sonra, Muhammad Rahim Han, Abulfayz Hanı ve onun oğlunu öldürtür, böylece Canid hanedanlığı biter. Bundan sonra emirler kukla hanlara izin verirler, Abdul Gazi Han'ın ölümüne takiben, Mir Masum Shah Murat'ın tahta çıkması önü açılır.

Mangıtlar zamanında hanlığın sınırları daralmaya başladı ve 19. yüzyılın sonlarına doğru son merkez olan Buhara'nın da Rus işgaline uğramasıyla Buhara Hanlığı Rus boyunduruluğuna girdi ve 1920 yılındaki Sovyet işgaline kadar yarı bağımsız kaldı. Hanlık toprakları 1860'a kadar bugünkü Türkmenistan'ı, Özbekistan'ın batısını ve Kazakistan'ın güneybatısını kapsıyordu.

Hive Hanlığı ve Hokand Hanlığı ile birlikte Özbek üç hanlığı olarak anılmıştır.

## Buhara Emirleri

1. Mir Masum Şah Murat 1785-1800,
2. Haydar Töre 1800-1826,
3. Hüseyin 1826,
4. Ömer 1826-1827,
5. Nasır Allah 1827-1860,
6. Muzaffar al-Din 1860-1886,
7. Abd al-Ahad 1886-1910,
8. Muhammed Alim Han 1910-1920

## Kültür

16. yüzyıl civarında Avrupalı Yahudiler Orta Asya'ya gelmişler ve Bukhara emirliğine yerleşmişlerdir. Daha sonra bu Yahudilere Buhara Yahudileri denilmiştir.

## Resimler

Kazak hanlığını yıkan Ruslar'ın daha güneye ilerlemesinden önce hanlıkların durumu
* Semerkand savunması (1860)
* Buhara "Ark" (1909, Rusların ilk renkli resimlerinden)
* Son amiri Muhammed Alim Khan (1880-1944, çekim: 1911)

## Ayrıca bakınız

* Buhara Yahudileri
* Buhara köle ticareti
* Genç Buharalılar

## Kaynakça
# Türkistan Millî Özerk Hükûmeti

| Türkistan Millî Muhtar Hükûmeti Türkistan Millî Özerk Hükûmeti |
| --- |
| 27 Kasım 1917-22 Şubat 1918 |
|

Bayrak |
| **Millî marş** Türkistan Milli Marşı |
|  |
| Başkent | Hokand |
| Yaygın dil(ler) | Özbekce Kırgızca Kazakça |
| Hükûmet | Cumhuriyet |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 27 Kasım 1917 |
| • Dağılışı  | 22 Şubat 1918 |

 |
| Yüzölçümü |
| • Toplam | 86600 km2 |
| Nüfus |
| • Sayılan | yaklaşık 5 milyon |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Rus Türkistanı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Türkistan Türk Müstakil İslam Cumhuriyeti
 |  |
| Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  Özbekistan  Kırgızistan  Kazakistan |

**Türkistan Millî Özerk Hükûmeti**, **Türkistan Millî Muhtar Hükûmeti**, 1917'de Rus devriminin meydana geldiği dönemlerde eski Hive, Hokant ve Buhara hanlıklarının topraklarının üzerinde özerkliğini ilan eden ve ileride diğer iki Türki bölgeyle (Alaş Orda ve İtil-Ural)birleşmeyi öngören hükûmet.

Türkistan özerk hükûmeti bir cedidçi olan Mustafa Çokayev tarafından kurulmuştu ve meclis Hive, Hokand ve Buhara halklarının temsilcilerinden oluşuyordu. Cedidciler, Pan-Türkist ve Pan-İslam görüşler barındırmaktaydı.

Cedid reformcularının geçici hükûmeti olarak da tanımlanan oluşum, Hokant'ı başkent olarak göstererek Türkistan'ın özerkliğini deklare etti. Rusya, Taşkent'teki birliklerini hemen Hokant üzerine yöneltti ve Hokant'taki yeni hükûmetini kırmaya çalıştı. Kısa bir süre sonra, Buhara ve Hive toprakları üzerinde kurulu olan yarı-özerk devlet ortadan kaldırıldı. Özerklik ve Bağımsızlık yanlısı Türkistan kuvvetleri lav edildi. Özerklik ve Bağımsızlık yanlısı Türkistanlılar, Basmacı isyanlarına başladılar. Ancak Basmacı isyanı 1924'e değin etkinliğini korudu.

Türkistan özerk hükûmeti; daha ileri de Kazak Hanlığı (Alaş Orda), Tatar ve Başkırtlar (İtil-Kama) ve Orenburg Türkleri ile birleşme öngörülüyordu. Buna bağlı olarak, yine Çokayev önderliğinde Kazak-Kırgızlar tarafından kurulmuş olan Alaş Orda hareketi ile sıkı bir iş birliği içindeydi. Ayrıca Osmanlı İmparatorluğu'nda kurulmuş olan Jön Türkler harekâtı ve İtil-Kama bölgesinde Mir Sultan Galiyev tarafından kurulmuş olan Türk-Tatar Komitesi ile sıkı iş birliği yapmaktaydılar.

1917 sonlarında ve 1918 başlarında biçim değiştirerek Orta Asya'ya geri gelen Sovyet Rusya birlikleri bu özerk devlete son vermiştir. Türkistan özerk hükûmeti topraklarında 1918 yılında Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur.Sovyet Rusya'nın bundan sonraki politikası eski hanlıkları birbirinden farklılaştırarak ayrı uluslar yaratmak olmuştur.

Türkistan özerk hükûmetinin yayılma alanı yeşil renkde
## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Türkistan Müslüman Konseyi