# Kirman Selçukluları

| Selçuklularقاوٙرْدیان یا آل قاوٙرد Kirman Selçuklu Sultanlığı |
| --- |
| 1041 (Hicrî 429)-1187 (Hicrî 583) |
|  |
| Tür | Monarşi |
| Başkent | Kerman |
| Sürgündeki başkent | Bam, İran |
| Yaygın dil(ler) | Farsça |
| Resmî din  | Sünni İslam |
| Hükûmet | De facto: Bağımsız Selçuklu Sultanlığı
De jure: Halifelik Egemenliği Altında |
| Sultan |  |
| Tarihî dönem | Orta Çağ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1041 (Hicrî 429) |
| • Büyük Selçuklular ile muharebe (Kerc Abudulaf)  | 1073 (465 AH) |
| • Kirman şahının öldürülmesi  | 1101 (495 AH) |
| • İç Savaşlar  | 1169–1176 (563–572 AH) |
| • Oğuz İstilası  | 1180 (575 AH) |
| • Dağılışı  | 1187 (Hicrî 583) |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Büveyhiler
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Harezmşahlar
 |  |
| Oğuz Türkleri
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu | * İran
* Umman
* Birleşik Arap Emirlikleri
 |

**Kirman Selçuklu Sultanlığı** (Farsça: سلجوقیان کرمان Saljūqiyān-i Kirman), Selçuklu İmparatorluğu tarafından Büveyhiler'den fethedilen Kirman ve Mekran bölgelerinde kurulmuş bir Türk, Sünni Müslüman devlettir. Bu hanedanın kurucusu Kara Arslan Ahmed Kavurt, Büveyhi lideri Ebu Kalicar'ın teslim olmasından sonra bölgenin hükümdarı olarak başa geçmiştir. Kirman'da ilk kez bu dönemde bağımsız bir devlet kurulmuştur. 150 yıl sonra, Oğuz lideri Melik Dinar'ın istilasıyla Kirman Selçuklu Sultanlığı yıkılmıştır.

Bu yönetim, Kirman ve Makran bölgesindeki ilk güçlü yerel hükûmettir ve siyasi ve güvenlik istikrarının yanı sıra eyaletlerde ekonomik refah da yaratmıştır. Bu dönemde İpek Yolu, Tiz, Hürmüz ve Kiş limanlarının gelişmesiyle canlanmış ve bu devlet, bu önemli ekonomik yolun ana güzergahı olarak yarattığı koşullar sayesinde muazzam zenginlikler elde etmiştir. Bilimsel ve toplumsal koşullar açısından, bu dönemde II. Muhammed gibi şahların çabalarıyla, ana bilim merkezlerinden uzak olan Kirman'da bilimsel ve kültürel merkezler kurulmuş ve böylece güneydoğu İran bölgesinin bölgesel entelektüel merkezi haline gelmiştir. Selçuklular yönetimindeki Kirman ve Makran, tarım ve hayvancılıkta olduğu kadar ticaret ve ticarette de gelişme göstermiştir.

## Kirman Selçukluları'nın soyağacı

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Tukak Temür Yalığ Beg |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Selçuk bin Tukak |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Mikail bin Selçuk Bey |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | Çağrı Bey |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Kavurd** Birinci şah |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Kirman-Şah** İkinci şah  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Hüseyin Ömer-Şah** Üçüncü şah |  |  | **Sultan-Şah** Dördüncü şah |  | **I. Turan-Şah** Beșinci şah |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **İran-Şah** Altıncı şah |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **I. Arslan Şah** Yedinci şah |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **I. Muhammed Şah** Sekizinci şah |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Tuğrul-Şah** Dokuzuncu şah  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **Behram-Şah** Onuncu şah |  | **II. Arslan Şah** Onbirinci şah |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | **II. Muhammed Şah** Onikinci ve Son şah |  |  |  |  |  | **II. Turan-Şah**
 Onüçüncü şah |
|