# Karahoca Uygur Krallığı

| Karahoca Uygur Krallığı |
| --- |
| 843-1209 |
|  |
| Başkent | Beşbalık Turfan |
| Yaygın dil(ler) | Eski Uygurca |
| Hükûmet | Monarşi |
| Kağan |  |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 843 |
| • Dağılışı  | 1209 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Uygur Kağanlığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Karahitaylar
 |  |

 |

 |

Uygurlardan sonra ortaya çıkan Turfan Uygurları ve Kansu Uygurları. Sarı renk: Günümüzde Türklerin yaşadığı yerler.
**Karahoca (Gaochang) Uygur Krallığı** (Çince: 高昌回鶻; *Gaochang Huihu*), 9.-13. yüzyıllarda bugünkü Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde Uygurların egemenliğinde var olmuş devlet.

## Tarihçe

### Kuruluş Dönemi

840'ta Göçebe Uygur Kağanlığı Kırgız baskınından sonra Ngo-nie Tegin'in Altay Dağları'nı aşarak Beşbalık, Turfan yöresine taşıdığı Uygurlar buraya yerleştiler ve Kırgızlar'ın öldürdüğü son kağanlarının yeğeni Mengli'yi 856'da kağan ilan ettiler.

Uzun zamandır Tibet baskısı altında yaşayan Çin imparatoru dengeleyici güç olarak tasarladığı bu devleti-kendisine bağlı olması koşuluyla da olsa- hemen tanıdı ve Uygurlar'ın Tarım havzasının öteki ucuna (Kaşgar'a) kadar yayılmasına ses çıkarmadı.

911'de soydaşları Kansu Uygurları sayesinde bağımsızlıklarını kazanan Turfan Uygurları siyasal olarak etkili bir güç olamadılarsa da Maniheizm dininin de etkisiyle yerleşik hale geçtiler ve başlıcaları Turfan, Kaşgar, Beşbalık, Kuça, Hami olan şehirlerinde önemli bir "uygarlık" yarattılar.

Çin Hanedanlığı, Karahoca Uygur Krallığını tanır ve hatta *Wang Yen De* isminde bir büyükelçiyi bu ülkeye gönderir. O üç yıl bu ülkede kalır.

Yeni coğrafyalarında Mani dini yerine Budizm'i benimseyen Uygurlar Nesturiliği'de tanımışlar, en son -Karahanlı Devleti'nin de baskı ve tesiriyle- topluluk halinde İslamiyeti kabul etmişlerdir ki bugün Çin'de yalnızca Uygurlar'a değil, Uygurlar aracılığı ile müslümanlaşmış diğer etnik gruplara da *Huei-hu* (Uygur) denilmektedir.

12. yüzyıldan itibaren Kara Hıtaylara bağlı olan Uygurları, 1209'da İduk-kut Barçuk Art Tegin (巴而術·阿而忒·的斤) döneminde Cengiz Han'a bağlandı. Barçuk Art Tegin, Cengiz'in kızlarından İl Altun ile evlenip küregen (*damat*) oldu. Alaaddin Ata Melik Cüveynî'nin Moğol İmparatorluğu hesabına kaleme aldığı *Tarih-i Cihangüşa* eserine göre, Barçuk Art Tegin' Cengiz'in dört varisinin yanı sıra beşinci varisi olarak kabul edilmiş. Barçuk Art Tegin'in sülalesi Moğol İmparatorluğu'nda Kongiratlar ile birlikte Küregen ailelilerinin başı sayıldı.

Uygur Kağan ardılları (8. ve 9. yüzyıldan kalma Duvar resimleri)
Bezeklik Mağaraları'ndan Uygur ve Soğd figürler
## Uygurların soyağacı

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   | Karluk |   |   |   | Uygur (Dokuz Oğuz) |   |   |   | Basmil |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   | Uygur Kağanlığı (Bilge Kül Kağan) (744 - 840) |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|   | Karluk |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   |   |   |   | Karahanlılar (840 - 1041) |   |   | Karahoca Uygur (843 - 1211/1368) |   | Kansu Uygur (905 - 1226) |   |
|
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |  |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|   | Batı Karahanlılar (1041 - 1089/1212) |   |   |   | Doğu Karahanlılar (1041 - 1212) |   |   |   |   |   |   |   |
|

## Ayrıca bakınız

* Uygur Kağanlığı
* Kansu Uygur Krallığı
* Kansu Uygurları
* Karahanlılar
* Karahoca

## Kaynakça

## Notlar