# Tunguz dilleri

| Mançu-Tunguz dilleri Tunguzca |
| --- |
| Coğrafi dağılım | Mançurya, Sibirya |
| Sınıflandırma | Kendi başına bağımsız bir dil ailesi |
| Alt bölümler | Kuzey kolu
* Güney kolu
 |
| ISO 639-5 | `tuw` |
| [[Dosya:Linguistic map of the Tungusic languages.png Tunguz dilleri haritası|300px]] |
|  Tungus ailesindeki dillerin güncel coğrafi dağılımı. |

**Tunguzca** veya **Tunguz dilleri**, (**"Mançu-Tunguz Dilleri"** olarak da bilinir) Sibirya, Moğolistan ve Mançurya'da konuşulan bir dil grubu. Bu dil grubuna ait dillerin günümüzde sadece 75,000 konuşanı bulunmaktadır ve ölü bir dil olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

## Sınıflandırma

Tunguzca, Türki diller ve Moğol dilleri eskiden Altay dilleri dil ailesinde sınıflandırılmış olmakla birlikte, sondan eklemelilik, cümlede özne-nesne-yüklem sıralaması ve dillerin dilbilgisel olarak cinsiyetsiz olması gibi tipolojik benzerliklerin bu üç dilin aynı atadan gelmelerinden değil, yoğun ödünçlemeler ve uzun temaslar sonucu oluştuğu dilbilimciler tarafından günümüzde kabul edilen genel görüş olmuştur.

Tunguzca kendi içinde **"Kuzey Tunguz Dilleri"** ve **"Güney Tunguz Dilleri"** olarak 2 gruba ayrılır:

### Kuzey Tunguz Dilleri

* Evenkice, merkez Sibirya ve kuzeydoğu Çin'de konuşulur.
	+ Manegir
	+ Negidalce
	+ Oroçence
	+ Solon
* Evence (Lamut) doğu Sibirya'da konuşulur.

### Güney Tunguz Dilleri

* **Güneybatı Tunguz Dilleri**
	+ Curçen
	+ Mançuca
	+ Sibo dili
* **Güneydoğu Tunguz Dilleri**
	+ Akani
	+ Birar
	+ Kile
	+ Nanayca
	+ Oroch
	+ Orokça
	+ Samagir
	+ Udegeyce
	+ Ulç

## Tunguzca Karşılaştırmalar

| Anlam
 | Proto- Tungus.
 | Evenki
 | Even
 | Negidal
 | Manchu
 | Curçen
 | Ulcha
 | Orok
 | Nanai
 | Oroch
 | Udihe
 |  | Korece
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Anne; kadın | \*eni | enin | enin | enin | enen | enin | en- | enin | enin | eni | enin |  | anae(eş, karı) ôm**ôni**(anne) ajum**ôni**(hala) ezi > ôi (anne)
 |
| Abla | \*eke(n) | ekin | ekin | exe | xexe (kadın) | xexe | eqte | ekte | ekte | eki | exi |  | ônni (aynı cinsiyetteki büyük kardeş)
 |
| Ağabey | \*aka | aka | aqa | aga | xaxa (erkek) | xaxa | aGa | aka | . | aka | aga' |  | orabi (bayanların kendinden büyük erkek kardeşi)
 |
| Gelin | \*bener | bener | benir | bene | . | . | bener | . | bener | bene | bene |  | myônûri
 |
| Göğüs; kalp | \*(k)ukun | ukun | ökin | öxön | oxo | . | kukun | qun | kun | okon | . |  | kogaeŋi(çekirdek)
 |
| Burun | \*xoŋa | oŋokto | oŋıt | oŋokto | xoŋqo | . | xoŋqo | . | qoŋkto- | xoŋko | . |  | k'o
 |
| Şerit, kıvırmak | \*sire(kte) | sirekte | siren | sijen | sirge | . | sirekte | sirekte | sirikte | sijekte | siekte |  | sil (ip, iplik)
 |
| Göz | \*(n)iasa | esa | äsil | esa | jasa | ?iaci | isal | isal | nisal | isa | jehä (?) |  | nun
 |
| El, pençe | \*mana | mana | mana | mana | . | . | mana | . | maja | manaka | mane |  | man-jida (tutmak)
 |
| Su | \*mu(ke) | mu | mo | mu | muke | mo | mu | mu | muke | mu | mu |  | mul
 |
| Taş | \*kada(r) | kadar | qadar | kada | xada (kayalık, yalçın) wexe (taş) | . | qadali | qada | qadar | kada | kada |  | dol (taş) pahoy > pawi (kaya, taş, kayalık)
 |
| Buz | \*djuke | djuke | djök | djuxe | djuxe | djuxe | djue | duke | djuke | djuke | judge |  | ch'aga-p-da(cold) jyohŏy > jongi (kâğıt)
 |
| 3 | \*ilan | ilan | ilin | ilan | ilan | jilan | ilan | ilan | ila? | ilan | ilan |  | se
 |
| 4 | \*dügin | di?i | di?i | di?i | duju | dujin | duin | djin | duin | di | di |  | ne
 |
| 5 | \*tu?a | tu?a | tun?in | tu?na | sunja | cunja | tunja | tunda | toj?a | tu?a | tu?a |  | ta-sut
 |
| 7 | \*nadan | nadan | nadin | nadan | nadan | nadan | nadan | nadan | nada? | nadan | nadan |  | (n)irgup
 |

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Ana Tunguzca