Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Adli dilbilim

**Adli dilbilim**, bir suç veya hukuki uyuşmazlık konusunda maddi gerçeğe ulaşılması amacıyla dilsel verilerin incelenmesini içeren, uygulamalı dilbilimin disiplinlerarası bir sahası.

Ağız yapısı, konuşma bozuklukları, lehçe, ağız, şive, kavşak, durak, diş yitimi sonucu sesletimde oluşan hatalar, konuşma stili, jargon ya da argo, kekeleme, afazi gibi hastalıklar, patolojik rahatsızlıklar, protez kullanımı, konuşma hataları, duraksamalar gibi dilsel özellikler ile perde istatistikleri, kısa zaman enerjisi, sözcüğün uzun dönem güç spektrumu, konuşma oranı, sesbirim ve susma (sessizlik) süreçleri, formant oranları ve glottal (gırtlaksal) dalga formlarının şeklinin incelenmesi için adli fonetik uzmanları, ayrıca söylem ve metin çözümlemesi, dilbilgisi, sözdizim, anlambilim, ruhdilbilim, toplumdilbilim ve bunun gibi incelemelerle yazar veya konuşmacı tespiti için adli dilbilim uzmanlarının yaptıkları çalışmalar bu alanın konusudur.

## İlişkili konular

### Soruşturmacı adli dilbilim

Dilin kullanım biçimi, delil oluşturmak amacıyla incelenir. İncelemelerin, gerçeğin anlaşılmasına katkıda bulunması amaçlanır. Bir metnin yazarının sanıklar arasında olup olmadığı, eğer aralarındaysa hangi sanık tarafından yazıldığı soruşturmacı adli dilbilimin konusudur. Metnin yazarının nasıl tespit edileceğini sorgulayan bir araştırmacının faaliyetleri eğer dilbilim odaklıysa bu kapsamdadır.

### Betimlemeli adli dilbilim

Betimlemeli adli dilbilim, ilgililerin yasal süreçlerdeki dil kullanımlarını inceler. Bir başvuru üzerine veya re'sen başlatılan hukuki işlemlerde bu kapsamda yer alan ilgililerin sözlü ve dilsel ifadeleri analiz edilir. Bu durumlara kovuşturma, tahkikat ve infaz süreçleri örnek verilebilir. Sanıkların savunmaları üzerinde yapılan incelemelerle savunmanın genel özelliklerinin ortaya çıkartılması betimlemeli adli dilbilim konusudur. Ancak, savunmalar incelenirken beyanların doğru olup olmadığı soruşturmacı adli dilbilim kapsamındadır.

### Hukukdilbilim

Hukukdilbilim hukuki metinlerdeki dili inceler. Bunlara yasalar, yönetmelikler, karar metinleri, duruşma zabıtları ve iddianameler örnek verilebilir. Hukukdilbilim betimlemeli adli dilbilim ile karıştırılmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Adli dilbilim ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* International Association for Forensic and Legal Linguistics
* International Association for Forensic Phonetics and Acoustics
* Società Italiana di Linguistica Forense
# Koini Grekçesi

| Koini Grekçesi |
| --- |
| Kοινὴ διάλεκτος |
| Bölge | Roma İmparatorluğu'nun doğusu |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Helenik
	+ Attika-İyonik
		- Attika Grekçesi
			* **Koini Grekçesi**
 |
| Önceki formlar | Proto-Yunanca
* Grekçe
	+ **Koini Grekçesi**
 |
| Yazı sistemi | Yunan alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-2 | grc |
| ISO 639-3 | – |

**Koini** (Yunanca: Κοινή), **Kitâb-ı Mukaddes Grekçesi** veya **Kutsal Kitap Grekçesi**, Helenistik Dönemde Attika diyalektinden sonra gelişen ve Yunanistan dışındaki bölgelerde de kullanılan, bu sebeple sadece Yunanların değil Yunan olmayanların da kullandıkları bir halk lehçesi. Aynı zamanda Romalıların Yunan toplumuyla anlaşmak için kullandığı lehçedir.

Orta Doğu'da yaygın olarak kullanılmıştır. Bir ara Yahudiler tarafından da kullanılır olmuştu. Zaman içinde İbranicenin yerine geçmiş İbranice Tevrat'ı anlayamayan Yahudiler için 70 Haham tarafından Tevrat Yunancanın Koini diyalektine çevrilmiştir.

Bu çeviri bu sebepten dolayı Septuagint adıyla anılmaktadır.

İsa zamanında Orta Doğu'da Koini diyalekti konuşulduğundan halkın anlaması için İncil de bu lehçede kaleme alınmıştır.

Yunan aydınlar tarafından bu dil son derece bayağı ve avam bulunmuş, bunun yerine Attika diyalektinin kullanılması gerektiğini savunmuşlardır ancak Koini halk tarafından daha basit grameri ve çevre dillerden aldığı kelimeler nedeniyle tercih edilmiştir.

Bizans Dönemi'nde Kilise, Yeni Ahit'in dili olmasına rağmen Koini'yi değil Attika diyalekti tercih etmiş ve Bizans İmparatorluğu'nun resmî dili de Attika diyalekti olmuştur.

Koini, Yunanistan Ortodoks Kilisesi'nde, Kıbrıs Kilisesi'nde, İstanbul Patrikhanesi'nde, Antakya Patrikhanesi'nde İskenderiye Patrikhanesi'nde ve Kudüs Patrikhanesi'nde ayin dili olarak kullanılmaktadır.

## Kaynakça
# Orta Çağ Yunancası

| Orta Çağ Yunancası |
| --- |
| Grekçe: Ἑλληνική *Ellinikí* |
| Bölge | Doğu Akdeniz |
| Ölü dil | 5. - 6. yüzyıllarda Klasik Antik Çağ'ın sonu ile Orta Çağ'ın sonu |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa dil ailesi
* Helenik
	+ **Orta Çağ Yunancası**
 |
| Önceki formlar | Ön-Grekçe
* Grekçe
	+ Koini Grekçesi
		- **Orta Çağ Yunancası**
 |
| Dil kodları |
| ISO 639-2 | grc |
| ISO 639-3 | grc (yani Grekçe ile) |
| Dilbilimci listesi | qgk |
| Glottolog | `yok` |
| **Bu sayfa UFA fonetik Unicode semboller içerir.** Doğru bir görüntüleme desteğiniz bulunmadığı takdirde, soru işaretleri, kutular veya diğer Unicode karakterleri görebilirsiniz. IPA sembolleri ile ilgili rehberi okumak için, bakınız Yardım:IPA. |

**Orta Çağ Yunancası**, ayrıca **Bizans Yunancası** olarak da bilinir. Geleneksel olarak 1453'te İstanbul'un Fethi ile tarihlenen, 5-6. yüzyıllarda Klasik Antik Çağ'ın sonu ile Orta Çağ'ın sonu arasındaki Yunan dilinin bir aşamasıdır.

7. yüzyıldan itibaren Yunanca, Bizans İmparatorluğu'ndaki tek yönetim ve hükûmet diliydi. Dilin bu aşaması, Bizans Yunancası olarak tanımlanır. Orta Çağ Yunan dili ve edebiyatı çalışması, Bizans İmparatorluğu'nun tarihini ve kültürünü inceleyen Bizans çalışmalarının bir dalıdır.

Orta Çağ Yunancasının başlangıcı, zaman zaman 4. yüzyıla kadar, Roma İmparatorluğu'nun siyasi merkezinin Konstantinopolis'e taşındığı MS 330'a ya da imparatorluğun bölünmesi olan MS 395'e tarihlenmektedir. Bununla birlikte, bu yaklaşım, kültürel ve dilbilimsel gelişmelerden ziyade daha çok siyasi bir varsayım olduğu için oldukça keyfidir. Nitekim, bu zamana kadar, konuşma dili, özellikle telaffuz, çoktan modern biçimlere doğru kaymıştı.

İskender'in fetihleri ve onu izleyen Helenistik Dönem, Yunancanın Anadolu ve Doğu Akdeniz'de halklara yayılmasına, konuşma dilinin telaffuz ve yapısını değiştirmesine neden olmuştu.

Orta Çağ Yunancası, Koini Grekçesi olarak bilinen bu yerel dil ile Modern Yunanca arasındaki bağlantıdır. Bizans Yunanca edebiyatı, Attika Grekçesinden hâlâ güçlü bir şekilde etkilenmiş olsa da, Yeni Ahit'in dili ve Rum Ortodoks Kilisesi'nin ayin dili olan yerel Koini Grekçesinden da etkilenmiştir.

## Ayrıca bakınız

* Frankokrasi
* Bizans Yunanistanı
* Omurtag'ın Tırnovo Yazıtı

## Kaynakça

Özel
Genel
## Konuyla ilgili yayınlar

## Dış bağlantılar

* Use of Greek in the Byzantine Empire14 Ağustos 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Grammar of Medieval Greek Project (1100–1700), University of Cambridge
* Early Modern Greek blog (mainly in Greek)
# Modern Yunanca

**Modern Yunanca**, Yeni Yunanca ya da Yeni Helen dili (tarihsel olarak Romaika adıyla da bilinir), günümüzde konuşulan ve öğretilen Yunanca dilinin yerleşik biçimini ya da alternatif olarak çağdaş dönemde genel olarak konuşulan Yunancanın çeşitli dilsel varyantlarını ifade eder. Modern Yunanca dil döneminin başlangıcı, esasen sembolik olarak, 1453'te Konstantinopolis'in fethinden sonraya tarihlendirilir; ancak Modern Yunancaya özgü pek çok özellik, MÖ 3. yüzyıldan MS 10. yüzyıla kadar uzanan dönemlerde, yüzyıllar önce ortaya çıkmıştı. Modern Yunanca döneminde dil, yerel lehçelerin dilin resmî ve arkaik biçimleriyle bir arada var olduğu bir iki dillilik (diglossia) durumundaydı. Modern Yunanca, bugünkü kesin biçimini 17. yüzyılın sonlarında almaya başlamıştır.

Halk Yunancası ya da Yunanca söylenişiyle Demotiki (Yun. Yunanca: δημοτική "Dimotiki" okunur) 1976'dan beri Yunanistan'ın ve Kıbrıs Cumhuriyeti'nin resmî dilidir.

Demotiki lehçesi, Yunanistan anakarası dışında Ege Adaları, Kıbrıs ve dünyanın birçok yerindeki Yunan topluluklar tarafından da konuşulmaktadır.

## Sınıflandırma

Yunanca, Hint-Avrupa dilleri içinde bağımsız bir kol oluşturur. Çakonca lehçesi dışında, Modern Yunancanın günümüzde var olan tüm biçimleri, geç antik çağın Helenistik Koini Grekçesi’nden türemiştir. Bu nedenle, klasik dönemde Atina ve çevresinde konuşulan Attika lehçesinin bir devamı olarak kuşkusuz değerlendirilebilir. Çakonca lehçesi ise günümüzde Mora (Peloponez) bölgesinde küçük bir topluluk tarafından konuşulan, izole bir lehçe olup Dor lehçesinden türemiştir.

## Tarihçe

Yunanistan'ın kurulmasıyla resmî dil olarak Katarevusa lehçesi ilan edildi. Okullar ve resmî dairelerde sadece bu diyalekt kullanıldı ancak halk bu diyalekte yabancı olduğundan evlerde ve sokaklarda Halk Yunancası (Demotiki) konuşulmaya devam edildi.

Demotiki'de bir takım bozulmalar olunca 1964'te okullarda Demotiki'nin de okutulmasına izin verildi.

Bu iki dillilik 1976 yılına kadar devam etti. 1976'da Yunanistan'da çıkan bir kanun ile Katarevusa devletin resmî dili olmaktan çıkartıldı ve Demotiki resmî dil haline getirildi böylece okul, resmî daire ve evlerde konuşulan dilin aynı olması sağlandı.

1982 yılında kabul edilen ikinci bir kanunla politonik sistem terk edilip monotonik sisteme geçilmiş. Yani kelime üzerlerinde vurgulu heceyi belirtmek için kullanılan aksan işaretleri üç çeşitten tek çeşide düşürülmüştür ve toplam kullanılan fonetik işaret sayısı yediden ikiye düşürülmüştür. Bu reform tutucu çevrelerce büyük bir tepkiyle karşılanmış ve "Yunancanın katli" olarak yorumlanmıştır. Bugün dahi tutucu çevreler hâlâ Politonik sistemi kullanmakta ısrar etmektedirler. Örneğin, 1982'den önce Yunancada Omega harfinin okunuşunun yazılış şekli **ὦ**μέγα iken, şimdi **ω**μέγα (**o**méga) olarak yazılır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Yunan Dili Grubu - Η Ομάδα της Νέας Ελληνικής Γλώσσας
# Attik Grekçe

| Attik Grekçe |
| --- |
| Ἀττικὴ διάλεκτος |
| Bölge | Attika, Makedonya ve Ege Adalarının bir kısmı |
| Dönem | y. 500–300 MÖ; Koini Grekçesine dönüştü |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Helenik
	+ Grekçe
		- Attik–İyonik
			* **Attik Grekçe**
 |
| Önceki formlar | Proto-Yunanca
* Grekçe
	+ **Attik Grekçe**
 |
| Yazı sistemi | Yunan alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |
| Glottolog | `atti1240` |

**Attike** (Grekçe: Ἀττικὴ), **Attik Grekçe**, **Attika Grekçesi** veya **Attika lehçesi**, eski Yunan dilinde bir lehçe.

Önceleri İyonya lehçesinin bir bölümüyken, Perikles dönemindeki yazarlar tarafından geliştirildi ve ayrı bir lehçe durumuna geldi. Daha sonra diğer lehçeleri geride bırakıp, Yunan yazarlarının çoğu tarafından benimsenmiş ortak bir dil oldu. Eshilos, Sofokles, Euripides, Aristofanes, Thukididis, Ksenofon, Platon, Aristoteles gibi kişiler eserlerinde hep bu lehçeyi kullanmıştır.

## Kaynakça
# İyonik Grekçe

| İyonik Grekçe |
| --- |
| Iωνική διάλεκτος |
| Bölge | Ege çevresi, Magna Graecia |
| Etnisite | İyonyalılar |
| Dönem | y. 1000–300 MÖ |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Helenik
	+ Grekçe
		- Attika–İyonik
			* **İyonik Grekçe**
 |
| Önceki formlar | Proto-Yunanca
* Grekçe
	+ **İyonik Grekçe**
 |
| Yazı sistemi | Yunan alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |
| Glottolog | `ioni1244` |

**İyonik Grekçe** (Grekçe: Ἰωνική, romanize: Iōnikḗ) veya **İyonya Grekçesi**, Grekçe'nin Attika-İyonik koluna ait bir lehçedir. İyonya'da konuşulmaktaydı, İyonin Grekçe'nin 3 lehçe formu vardır, Eğribozda konuşulan Batı Lehçesi,
Kiklad Adalarında konuşulan Orta Lehçesi ve Atina'dan gelen İyonyalı kolonistleri tarafından kurulan Asyatik İyonya şehirlerinde konuşulan Doğu Lehçesi olmak üzere üç'e ayrılırlar. Herakleitos, Demokritos, Herodotos ve Hipokrat'ın eserleri dahil olmak üzere bir çok eski eserde, İyonik Grekçe ile yazılmıştır.

## Kaynakça
# Katarevusa

**Katarevusa** (Yunanca Kαθαρεύουσα, *Katharevousa*), Yunanistan'ın kuruluşundan 1976 yılına kadar Yunanistan'ın resmi dili Yunanca lehçesi.

## Tarihçe

Yunanistan'ın kurulması aşamasında devletin resmi dilinin hangi diyalekt (lehçe) olacağına ilişkin çok hararetli tartışmalar yapılmıştır. Bir kısım aydın, halkın konuştuğu ve temellerini Koine'den (κοινή) alan Demotiki (δημοτική) diyalektinin resmi dil olmasını isterken bir kısmı da Attik dilin resmi dil olmasını istemekteydi.

Attik dilin savunucuları, halkın konuştuğu dilin saflığını yitirdiğini, önce Koine sayesinde Ortadoğu kökenli kelimelerin dile girdiğini, daha sonra da Türk yönetimi altında Türkçe kelimelerin Yunancaya girdiğini savunurken, halk dilinin savunucuları halkın artık anlayamadığı antik Attik diyalektinin Yunanistan'ın gündelik dili olamayacağını savunuyorlardı.

Attik diyalekt oldukça zor bir gramere, artık hiç kullanılmayan farklı kelimelere sahip olduğu ve halkın neredeyse tamamınca anlaşılamadığı için Attik dilin daha basitleştirilmiş şekli olan Katarevusa (καθαρεύουσα) resmi dil ilan edildi. Katarevusa (Saf Dil) Bizans'ın resmi dili olan Attik diyalektin zamanla aşınarak ve basitleşerek günümüze kadar ulaşmış sadeleşmiş biçimiydi. Yunan devleti kurulurken buna ek olarak, Yunancaya yabancı dillerden giren kelimeler atılıp yerine Attik Yunanca kelimelerin konuldu ya da eski köklerden yeni kelimelerin türetildi.

Katarevusanın resmi dil olmasıyla okullarda yalnızca Katarevusa öğretildi. Mahkemelerde zabıtlar bu dil ile tutuldu, hatta birtakım gazeteler bu dil ile basıldı.

Okullarda halk Yunancası konuşulmadığı ve öğretilmediği için Demotikide birtakım bozulmalar olunca 1964'te okullarda Demotikinin de okutulmasına izin verildi.

Bu çift dillilik 1976 yılına kadar devam etti. 1976'da Yunanistan'da çıkan bir kanun ile Katarevusa devletin resmi dili olmaktan çıkartıldı ve Demotiki resmi dil haline getirildi böylece okul, resmi daire ve evlerde konuşulan dilin aynı olması sağlandı.

## Özellikleri

Katarevusanın öğrenimi Demotikiye göre oldukça zordu. Katarevusa Attik diyalektinin özelliklerini taşıyordu. Örneğin Modern Yunancada bugün kaybolmuş olan datif (*-e hali*) Attik diyalektte olduğu gibi Katarevusada da muhafaza edilmiştir.

Katarevusanın kullanımı kişiden kişiye göre değişiklikler gösteriyordu, bazıları onu Attik diyalekte yakın olacak kadar ağdalı (Αρχαΐζουσα *Arhaizousa*) bazıları ise halk dili olan Demotikiye yakın basitlikte (Απλή καθαρεύουσα *Apli Kathareuousa*) kullandı. Yunan aydınları halk diline itibar etmedi ve ülkede iki dillilik oluştu. Bununla beraber Katarevusa ile önerilen bazı kelimeler halk tarafından benimsendi ve halk Yunancasına da yerleşti.

## Bugünkü durum

1976'dan beri Yunanistan'ın resmi dili Demotiki olup tüm resmi dairelerde, okullarda ve halk arasında sadece bu dil konuşulur.

## Kaynakça
# Girit Rumcası

| Girit Rumcası |
| --- |
| Κρητική διάλεκτος |
| Bölge | Girit |
| Dil ailesi | Yunanca
* Attika-İyonya
	+ Modern Yunanca
		- Güney lehçeleri
			* **Girit Rumcası**
 |
| Yazı sistemi | Yunan alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |

**Girit Rumcası** veya **Girit Yunancası** (Yunanca: Κρητική διάλεκτος *Kritiki dialektos*), Girit'te ve Giritli göçmenler tarafından konuşulan Modern Yunancanın bir lehçesidir.

1897 yılında yaşanan Türk-Yunan savaşında Lübnan ve Filistin'e yerleşen Müslüman Rumlar da bu dili bilmektedirler.
# Kıbrıs Rumcası

**Kıbrıs Rumcası** veya **Kıbrıs Yunancası** (Yunanca: **Κυπριακή διάλεκτοςKypriakḗ diálektos*), Kıbrıs'ta ve Kıbrıs Rumlarının yaşadığı diğer bölgelerde yaklaşık 750.000 civarı insan tarafından konuşulan bir Yunanca lehçesi. Kıbrıs Rum toplumunun günlük konuşma dilidir. Kıbrıs Türklerinin bir kısmı da tarihi olarak Kıbrıs Rumcası konuşmuştur.

## Sınıflandırma

Kıbrıs Rumcası adada eskiden konuşulmuş Arkado-Kıbrıs Yunancasından ziyade Bizans Yunancasından evrilmiştir. Genellikle konuşurlarınca bir lehçe veya şive olarak sınıflandırılmasına rağmen Kıbrıs Rumcası ile Modern Standard Yunanca herhangi öncül bir temas olmadan karşılıklı anlaşılabilir değildir. Bu nedenden ötürü Rumca konuşan Kıbrıslılarda iki dillilik gözlemlenir.

## Söz varlığı

Standard Yunancaya kıyasla Kıbrıs Rumcası daha fazla ödünçleme içerir. *Ethnologue*'a göre Demotiki ile Kıbrıs Rumcası arasındaki söz varlığı benzerliği %84-93 değerleri arasındadır.

## Kaynakça
# İstanbul Rumcası

| İstanbul Rumcası |
| --- |
| Πολίτικη διάλεκτος Κωνσταντινουπολίτικη διάλεκτος |
| İstanbul Ortaköy Ayios Fokas Rum Ortodoks Kilisesi'nde iki dilli Rumca-Türkçe tabela |
| Bölge | İstanbul, Atina |
| Etnisite | İstanbul Rumları |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Helenik
	+ Yunanca
		- Attika–İyonya
			* **İstanbul Rumcası**
 |
| Önceki formlar | Ana Yunanca
* Antik Yunanca
	+ Koini Yunancası
		- Orta Çağ Yunancası
			* **İstanbul Rumcası**
 |
| Yazı sistemi | Yunan alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |
| Glottolog | `cons1240`  Constantinople Greek |

**İstanbul Rumcası** (Yunanca: Πολίτικη διάλεκτος, romanize: Polítikḗ diálektos; veya Κωνσταντινουπολίτικη διάλεκτος, romanize: Konstantinoupolítikḗ diálektos), nüfus sayısı birkaç bin kişiye düşmüş İstanbul Rumları tarafından konuşulan, yok olma tehlikesi altında olan Yunanca lehçesi. Kendine has gelişmeler geçirmiş olması, Antik Yunancadan kaynaklanan lâkin Çağdaş Standart Yunancada rastlanmayan özellikler muhafaza etmiş olması ve başta Türkçe, Fransızca, İtalyanca ve Ermenice olmak üzere farklı dillerle dil teması sürecini geçirmiş olması, İstanbul Rumcasını Standart Yunancadan farklı kılan özelliklerdir. İstanbul Rumcasının Eski Atina Yunancası ve Çakonca ile ortak özellikleri mevcuttur.

İstanbul Rumcası ağırlıklı olarak İstanbul'da ve Atina'daki İstanbullu Rum göçmen topluluğu tarafından konuşulmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Çakonca
* Pontus Rumcası
* Kapadokya Rumcası
* Orta Çağ Yunancası

## Kaynakça
# Kalabriya lehçesi (Yunanca)

**Yunanca-Calabriaca** lehçesi veya *Yunanca-Bovesiaca*, Grecìa Salentina bölgesinde kullanılan diğer İtalyan Yunancası ağızlarının aksine, Calabira'da kullanılan İtalyan Yunancasının bir çeşididir. Sıklıkla her iki dil *Italiot yunanca* (Katoitaliótika) veya Grecanic veya Griko dili olarak anılırlar, fakat her ikisi de farklı gelişim aşamaları geçirmiş farklı dillerdir.

Griko dili konuşan bölgenin haritası *Grecìa Salentina* ve *Bovesia*
UNESCO'nun *Kırmızı Kitabı'nda* Yunanca-Calabriancadan tehlikede olan diller bölümünde Grecanic ile beraber bahsedilmiştir. *Euromosaic* analizi sonucunda Avrupa Birliği'nde azınlıklar tarafından konuşulan tehlikede olan diller kapsamına alınmıştır.

Ethnologue'da Modern Yunancanın bir lehçesi olarak bahsedilmektedir. Ethnologue tarafından yapılan sonuç biraz şüphelidir, çünkü bu dilin Orta Çağ Yunancasından (hatta belki Antik Yunancadan) Modern Yunancaya olan gelişimi paralel ve ayrı bir gelişimdir bu nedenden Modern Yunancanın çocuğundan çok kardeşi durumundadır.

Bir önceki fikri göz önünde bulundurarak, Orta Çağ Bizans Yunancasının bir lehçesi olarak görmek, Modern Yunancanın bir lehçesi olarak görmekten daha uygundur.

Ancak, Yunancanın bu şekli tarihinde hiçbir zaman çok hızlı bir gelişme çağı yaşamamıştır ve sadece günlük konuşma dili olarak kullanılabilmiştir. Yönetim, edebiyat ve dini konularda hiçbir zaman kullanılmamıştır. O yüzden, farklı özellikleri olmasına rağmen, bir dilden çok bir lehçe olarak görmek tam olarak yanlış değildir.

## Ayrıca bakınız

* Yunanca
* Kapadokya lehçesi (Yunanca)
* Pontus lehçesi (Yunanca)
* Yahudi Yunancası
* İtalya'daki Yunanlar

## Kaynakça
# İtalyot Yunancası

**İtalyot Yunancası,** İtalya'nın Güney ve Güneydoğu bölgelerine yerleşen Grikoların konuştuğu iki Yunan lehçesidir. Bu lehçeler aslında Dor lehçesi sayesinde türeyip gelişmiştir. Grikolar, tahminen MÖ 900-300 yılları arasında yaşamını sürdürmüşlerdir. Griko ismi İtalya'da yaşamış olan Griko halkından gelmektedir.

## Modern Yunanca ile farkları

| Lehçe ile
 | Sözcük
 |
| --- | --- |
| Griko lehçesi veya İtalyot Yunancası
 | Καληνύφτα
 | kali'nifta
 |
| Modern Yunanca
 | Καληνύχτα
 | kali'nixta
 |

## Kaynakça
# Rumeyce

| Rumeyce |
| --- |
| Румейку глосса |
| Ana dili olanlar |  Ukrayna (Azakönü) |
| Dil ailesi | Yunanca
* **Rumeyce**
 |
| Yazı sistemi | Yunan alfabesi, Kiril alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |

**Rumeyce** (kendilerince Румейку глосса *Rumeyku glossa*), Ukrayna'da Azakönünde (Preazovya) yaşayan Rumeyler tarafından konuşulan Yunanca grubundan dil. Türkçe grubundan olan Urumca ile karıştırmamak gerekir. Rumey lehçesinin, Antik Yunanca, Helenistik ve erken Orta Çağ Yunancasıyla bazı yapısal benzerlikler taşımaktadır. Pontus Rumcası Romeika ile karıştırmamak gerekir.

## Lehçeleri

### Spiridonov'un sınıflandırması

Spiridonov ile Sokolov'a göre Azakönü'ndeki (Preazovya) Rumeylerin dili beş gruba ayrılır:

| Lehçe
 | Rumey köyleri
 |
| --- | --- |
| 1
 | Ялта, Урзуф (Приморське)
 |
| 2
 | Стила, Велика Новосілка, Константинополь (Фуна), Анадоль
 |
| 3
 | Велика Каракуба (Роздольне), Нова Каракуба (Червона поляна), Бугас
 |
| 4
 | Сартана (Приморськ), Чермалик (Заможне)
 |
| 5
 | Чердакли (Кременівка), Мала Янісоль (Куйбишеве), Нова Янісоль
 |

### Garkavets'in sınıflandırması

Олександр Гаркавець'e göre lehçeleri:

| Lehçe
 | Rumey köyleri
 |
| --- | --- |
| Azakönü köyleri
 | Krım köyleri
 |
| Урзуф-ялтинський
 | Урзуф (Гурзуф, Маджар)
 | Гурзуф Кизил-Таш
 |
| Ялта
 | Біюк-Ламбат Кучук-Ламбат Магарач Марсанда (Масандра) Нижня Аутка Верхня Аутка Никита Ялта
 |
| Великоянисольський
 | Велика Новосілка (Великий Янисоль, Велика Єні-Сала)
 | Салгирбаши Єні-Сала
 |
| Стила
 | Стиля
 |
| Константинополь (Демерджі, Фуна)
 | Алушта Демерджі (Фуна) Куру-Узень Кучук-Узень Улу-Узень
 |
| Каракубський
 | Роздольне (Велика Каракуба, Каракуба) i висілок
 |  |
| Красна Поляна (Нова Каракуба)
 | Аргин-Каракоба Каракоба
 |
| Сартанський
 | Сартана
 | Сартана
 |
| Заможне (Чермалик) i висілок
 |  |
| Македонівка
 | Айланма (Аслама?) Капсіхор Чермалик Шелен
 |
| Малоянисольський
 | Кременівка (Чердакли)
 | Байсу Чердакли
 |
| Куйбишеве (Малоянисоль, Мала Єнісала) i висілок
 |  |
| Новий Янисоль
 | Джемрек Єні-Кой (Малий Яникуль, Бурульча, Єні-Кой) Єні-Сала (Янкуль, Карасубаши, Єні-Сала, Мала Єні-Сала) Уйшунь (Усунь)
 |

## Kaynakça
# Çakonca

| Çakonca |
| --- |
| Τσακώνικα |
| Ana dili olanlar | Yunanistan |
| Bölge | Doğu Peloponez, Parnon dağı çevresinde |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Helenik
	+ Dorik
		- **Çakonca**
 |
| Diyalektler | Marmara†
Kuzey†

Güney |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | tsd |
| Glottolog | `tsak1248` |
| ELP | Tsakonian |

**Çakonca** (Yunanca: τσακώνικα, Çakonca: α τσακώνικα) Modern Yunanca'nın varyasyonlarına nazaran daha uzak ve Filolojik bir noktada, dilbilimsel olarak farklı sınıflandırılmıştır. Yunanistan'ın Mora Yarımadası'ndaki Çakonya bölgesinde konuşulur. Çakonca Helenik dillerin Batı kolundaki Dor lehçesinden gelmektedir ve Dor lehçesinin tek yaşayan örneğidir. Çakonca Modern Yunanca'nın bir diyalekti olarak muamele görse de bazı kaynaklar Çakonca'nın farklı bir dil olduğunu düşünmekte. Modern Yunanca, Helenik Dillerin doğu branşında olan İyonik ve Attik olarak aslını sürdürse de; Çakonca Batı Branşının tek hayatta kalan örneği olmuştur.

Çakonca, sadece yüzlerce yaşlı, akıcı konuşanları kaldığı için kritik bir biçimde tehlike altındadır. Çakonca Modern Yunanca anadilli birine göre basitçe anlaşılamaz.

 (Çakonca/Yunanca) "Bizim dilimiz Çakoncadır. Sor, onlar sana anlatır. / Groússa námou eíni ta Tsakónika. Rotíete na nioúm' alíoi. / I glóssa mas eínai ta Tsakónika. Rotíste na sas poun." Leonidio kasabasının iki dilli bir tabelasından.
## Kaynakça