Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Aras Türk Cumhuriyeti

| Aras Türk Cumhuriyeti Araz Türk Cümhuriyyəti |
| --- |
| 22 Kasım 1918-26 Haziran 1919 |
|

Bayrak |
| Başkent | Nahçıvan |
| Yaygın dil(ler) | Azerbaycan Türkçesi |
| Hükûmet | Cumhuriyet |
| Cumhurbaşkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1918-1919  | Cafer Kuli Han |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 22 Kasım 1918 |
| • Dağılışı  | 26 Haziran 1919 |

 |
| Yüzölçümü |
| • Toplam | 16.000 km2 |
| Para birimi | Azerbaycan manatı |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Transkafkasya Demokratik Federatif Cumhuriyeti
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |
| Ermenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |

**Aras Türk Cumhuriyeti** (Azerice: Araz Türk Cümhuriyyəti veya Araz Respublikası, Ermenice: Արաքս Հանրապետություն), diğer adıyla **Türk-Aras Cumhuriyeti**, Kasım 1918'de Azerbaycan ve Osmanlı Devletinin desteğini alan Cafer Kuli Han tarafından kurulmuş olan, şu anki Nahçıvan Özerk Bölgesi'nde bulunan kısa süreli bir Türk cumhuriyetidir. Başkenti Nahçıvan şehri olan bu Cumhuriyetin arazisi 16.000 kilometrekare, nüfusu ise 1 milyona yakındı. Sınırları Nahçıvan, Şerur-Daralayaz, Ordubad Uyezdlerini ayrıca Uluhanlı, Vedibasar, Kemerli, Meğri vb. arazileri birleştirirdi.

Nahçivan, Şerur, Sürmeli uyezdi (Iğdır-Tuzluca-Aralık) ve Revan'ın güney bölgeleri (Aras boyları) ahalisi temsilcileri bir araya gelerek 3 Kasım 1918'de merkezi Iğdır olan Aras Türk Cumhuriyeti'ni resmen kurmuşlardır. Aynı konu hakkında başka bir kayankta ise, kurulan hükûmetin adının Iğdır Millî Cumhuriyeti olduğu belirtmektedir.

1919 yılında Ermeniler bu bölgeyi Aras Savaşı ile kısa süreliğine kendi topraklarına katmıştır. Sovyetler Birliği'nin kurulmasıyla Azerbaycan bu bölgeye tekrar hakim olmuştur.

## Kaynakça
# İdil Ural Devleti

| İdel-Ural Ştatı Идель-Урал-Штаты İdil Ural Devleti |
| --- |
| 1 Mart 1918-28 Mart 1918 |
|

Bayrak |
| Başkent | Kazan |
| Yaygın dil(ler) | Tatar Türkçesi, Başkurt Türkçesi, Çuvaş Türkçesi |
| Hükûmet | Cumhuriyet |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Cumhurbaşkanı  | Sadri Maksudi Arsal |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1 Mart 1918 |
| • Dağılışı  | 28 Mart 1918 |

 |
| Nüfus |
| • Sayılan | 1500000 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Rus İmparatorluğu
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Tatar-Başkurt Sovyet Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |

İdil Ural Devleti'nin cumhurbaşkanı Sadri Maksudi Arsal.
İdil Ural Devleti'nin ilanı.
**İdil Ural Devleti**, 12 Aralık 1917 yılında Rusya Müslümanları Kurultayı'nda Tatar, Başkurt ve Çuvaş Türk halkları bir araya gelerek; “Milli-Medeni Muhtariyet” Projesini kabul etmişlerdir. 1917'de Ufa'da, ilan edilen "İç Rusya ve Sibirya Milli-Medeni Türk-Tatar Muhtariyeti" adlı özerk devletin anayasası hazırlandı. Kasım 1917'de oluşturulan Millî Meclise Sadri Maksudi Arsal başkan seçildi. Devlet işlerini yürütmek üzere kurulan ve üç bakanlıktan oluşan Millî İradenin de başkanlığını üstlendi. 1 Mart 1918'de devletin ilan edileceğini haber alan Bolşevikler, Kızıl Orduyu bölgeye göndermişlerdir. 1 Mart 1918'de ilan edilen devlet Kızıl Ordu bölgeye hakim olunca 28 Mart 1918'de yıkılmıştır.

## Kaynakça
# Azadistan

| Güney Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetiآزادستان‎ Azadistan |
| --- |
| 1920-1920 |
|

Bayrak |
| Başkent | Tebriz |
| Yaygın dil(ler) | Azerice, Farsça |
| Devlet Başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1920-1920  | Muhammed Hiyabani |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1920 |
| • Dağılışı  | 1920 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  İran |

Muhammed Hiyabani
**Azadistan** (Farsça: آزادیستان, Azadistan əyaləti), İran'ın Tebriz'de Rus İmparatorluğunun etkisinin azalmasıyla 23 Haziran-14 Eylül 1920 tarihlerinde bağımsız olan kısa ömürlü bir devlettir.

I. Dünya Savaşı'nda İran topraklarını işgal eden Osmanlı Ordusu Mecdulsaltana'yı vali olarak atamış ve Tebriz ve Urumiye kentinde örgütlendirmiştir. Osmanlı Ordusu'nun Azerbaycan Bölgesi işgaline karşı çıkan Şeyh Muhammed Hiyabani ve arkadaşları Kars'ta hapsedildikten sonra Fars'a sürülmüşlerdir.

Kasım 1918'de Osmanlı Ordusu'nun geri çekilmesinden sonra Hiyabani, Azerbaycan Bölgesine dönmüş ve Azerbaycan Demokrat Partisi'nin faaliyetini yeniden canlandırmıştır. Ancak bir süre sonra parti "Teceddüt" gazetesi çevresindeki Hiyabani'nin destekçilerinden oluşan "Teceddütiyun" ve Zeynalabidin Han'nın destekçilerinden oluşan "Tenkitiyun" olmak üzere ikiye bölünmüştür.

Kaçar Hanedanı sadrazamı Vüsuk-üd Devle 1919'da İngiltere ile anlaşma imzalamıştır. Bu anlaşmaya göre İngiltere İran'a 2 milyon pound kredi vererek demiryolu inşa edecekti. Bunun karşılığı olarak silah satın alma, askeri eğitim ve müsteşarlığı İngiltere'ye verilecekti. Azerbaycan Demokrat Partisi bu anlaşmaya karşı çıkmıştır. Sadrazam Vüsuk-üd Devle, Azerbaycan'da tutulmayan Aynuldovle'yi Azerbaycan'a vali olarak tayin etmiş ve Azerbaycan emniyetinin başına İsviçreli Bierling'i atamıştır. Bu atamaları ve Kürt Şikak aşireti reisi İsmail Ağa Simko'nun saldırıları Azerbaycan'da rahatsızlık yaratmıştır.

İsviçreli Bierling sert davranmış ve Azerbaycan Demokrat Partisi üyesi tutuklanınca Hiyabani halka emrederek emniyet müdürlüğünü bastırmıştır. Hiyabani ve Azerbaycan Demokrat Partisi Tebriz'in yönetimini ele geçirince 23 Haziran 1920 bağımsızlığını ilan etmiş ve "Azadistan" olarak adlandırmıştır.

1920 Eylül'de Hidayet Muhberulsultan, "Azadistan"'ın çağdaşlaşma politikasından rahatsızlık duyan toprak ağalarıyla iş birliğini sağladıktan sonra Tebriz'e girerek Kazak birlikleriyle birlikte "Azadistan"'a saldırmış ve dört gün süren çatışmadan sonra Azadistan'ı yok etmiştir. Hiyabani, 14 Eylül 1920'de öldürülmüştür.

## Kaynakça
# Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti

| Buhara*Buxoro Xalq Sho'ro Jumhuriyati* (Özbekçe) Бухарская Народная Советская Республика (Rusça) Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti |
| --- |
| 1920-1925 |
|
Bayrak

Arma

 |
| **Slogan** Butun dunyo proletarlari, birlashingiz!
*Bütün ülkelerin işçileri, birleşin!* |
| Türkistan ÖSSC içinde   Buhara SHC. |
| Başkent | Buhara |
| Yaygın dil(ler) | Çağatayca (1920-1924), Özbekçe (1924-1925), Tacikçe, Buhori |
| Hükûmet | Sosyalist cumhuriyet |
| Devlet Başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1920-1925  | Feyzullah Hocayev |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1920 |
| • Monarşinin devrilmesi  | 2 Eylül 1920 |
| • Kuruluş  | 8 Ekim 1920 |
| • Yıkılış  | 17 Şubat 1925 |
| • Dağılışı  | 1925 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Buhara Emirliği
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |
| Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |

**Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti**, 1920 ile 1925 yılları arasında Sovyetler Birliği himayesinde kurulan bağımsız devlet.

Buhara Emirliği'nin 1920 yılında Sovyet işgali neticesinde ortadan kaldırılması ve Buhara Emiri'nin Afganistan'a kaçması sonucu, bölgede Sovyetler Birliği himayesinde kukla devlet olarak önceleri Sovyet Rusya içerisinde Buhara Özerk Sovyet Sosyalist Halk Cumhuriyeti olarak kurulan ülke, 4 Mart 1921 tarihinde Buhara ile Sovyetler Birliği arasında yapılan anlaşma ile Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti adı ile tam bağımsızlığına kavuşturulmuştur. Bu bağımsızlık sadece kâğıt üzerinde kalmış olup, Emir yanlılarının bölgeye ve yönetime yeniden hakim olma korkusu ile ülke Sovyetler Birliği etkisinde varlığını 1924 tarihine kadar sürdürmüştür. 1923 sonlarında ülke yönetiminde bulunan bakanlar gözaltına alınmış, Moskova yanlıları yeniden yönetimi ele geçirerek 19 Eylül 1924 tarihinde yeniden Buhara Özerk Sovyet Sosyalist Halk Cumhuriyeti'ni kurulmasını ve bölgenin yeniden Sovyetler Birliği toprağı olmasını sağlamıştır.

Buhara'nın bu konumu da 17 Şubat 1925 tarihinde ulusal çıkarlar göz önünde bulundurularak Moskova yönetimi tarafından sonlandırılmış, bölge Tacikistan, Özbekistan ve Türkmenistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri arasında paylaştırılmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Buhara Sovyet Halk Cumhuriyeti hakkında bilgi22 Nisan 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti

| Harezm*Xorazm Xalq Sho'ro Jumhuriyati* (Özbekçe) Хорезмская Народная Советская Республика (Rusça) Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti |
| --- |
| 1920-1925 |
|
Bayrak

Arma

 |
| Türkistan ÖSSC içinde   Harezm SHC |
| Başkent | Hive |
| Yaygın dil(ler) | Çağatayca (1920-1924), Özbekçe (1924-1925) |
| Hükûmet | Sosyalist cumhuriyet |
| Devlet Başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1920-1921  | Hoji Pahlavon Niyoz Yusuf |
| • 1924-1925  | Temurkhoja Yaminoghli |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1920 |
| • Han Seyid Abdullah'ın çekilmesi  | 2 Eylül 1920 |
| • Kuruluş  | 26 Nisan 1920 |
| • Sovyet Orta Asyası Milli Sınırlandırılması  | 17 Şubat 1925 |
| • Dağılışı  | 1925 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Hive Hanlığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Özbekistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |
| Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti
 |  |

 |

 |

**Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti** (Özbekçe: Xorazm Xalq Sho'ro Jumhuriyati; Rus: Хорезмская Народная Советская Республика, Khorezmskaya Narodnaya Sovetskaya Respublika) gelen baskının etkisiyle hanın tahttan feragat ederek Hive Hanlığı'nın halefi olarak 26 Nisan 1920 tarihinde Birinci Harzemşah Kurultay'ında (Meclis) kurulduğu ilan edildi ve 20 Ekim 1923 tarihinde Harezm Sosyalist Sovyet Cumhuriyeti'ne dönüştü (Rusça: Хорезмская ССР, Khorezmskaya SSR).

27 Ekim 1924 tarihinde Harezm SSC milliyetlerine göre Orta Asya sınırlandırılması parçası olarak Özbek ve Türkmen SSC ve Karakalpak Özerk Oblast arasında bölündü.

## Siyaset

### Devrim Komitesi Başkanı

* Hoji Pahlavon Niyoz Yusuf (2 Şubat 1920 - Mart 1920)

### Geçici Hükümet Başkanı

* Jumaniyoz Sulton Muradoghli (6 Mart 1921 - 30 Nisan 1920)

### Halk Temsilciler Meclisi başkanlığının Başkanları

* Hoji Pahlavon Niyoz Yusuf (30 Nisan 1920 – 6 Mart 1921)
* Qoch Qoroghli (6 Mart 1921 – 15 Mayıs 1921) (Geçici Devrim Komitesi Başkanı)
* Khudoybergan Divanoghli (15 Mayıs 1921 – 23 Mayıs 1921)

### Merkez Yürütme Komitesi başkanlığının Başkanları

Harezm Halk Cumhuriyeti, 1922 posta pulu.
* Mulla Nozir (23 Mayıs 1921 – Haziran 1921)
* Allabergan (Haziran 1921 – September 1921)
* Ata Maqsum Madrahimoghli (Eylül 1921 – 27 Eylül 1921)
* Jangibay Murodoghli (27 Kasım 1921 – 23 Haziran 1922)
* Abdulla Abdurahmon Khojaoghli (23 Haziran 1922 – 20 Ekim 1923)
* K. Safaroghli (20 Ekim 1923 – 1924)
* Sultonkari Jumaniyoz (1924)
* Temurkhoja Yaminoghli (1924 – 17 Ocak 1925)

## Coğrafya

Harezm Sovyet Halk Cumhuriyeti, doğuya kuzeyde ve güneyde Buhara Halk Sovyet Cumhuriyeti ve Türkistan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti ile sınır komşusuydu. Batı sınırını Kırgız ÖSSC (bugünün batı Kazakistan) ve Aral Gölü oluşturuyordu. 62.200 km²'lik bir alanı (24.000 sq mi) ve 600.000 'den fazla nüfusu, başta Özbekler-62,5% 28,6% Türkmenler-, Karakalpaklar-% 3,0 ve Kazaklar-3,5% vardı. Başkenti Hiva idi.

## Kaynakça
# Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi

| **Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi** (1967-1971) **Kıbrıs Türk Yönetimi** (1971-1974) |
| --- |
| 27 Aralık 1967-1 Ekim 1974 |
|

Bayrak |
|  |
| Başkent | Lefkoşa1 |
| Yaygın dil(ler) | Türkçe |
| Hükûmet | Başkanlık sistemi |
| Başkan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1967 - 1973  | Fazıl Küçük |
| • 1973 - 1975  | Rauf Denktaş |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 27 Aralık 1967 |
| • Dağılışı  | 1 Ekim 1974 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kıbrıs Türk Genel Komitesi
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi
 |  |

 |

 |
| 1 1 1975 ve 1983 yılları arası KTFD'nin, 1983 yılından itibaren ise KKTC'nin başkentidir. Bundan önce Türk kontrolü altında bulunan tüm bölgelerde Kıbrıs Türklerinin kendi kendilerini yönetmesi için bu yönetim varolduğundan herhangi bir başkent yoktu. |

**Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi** veya **Kıbrıs Türk Yönetimi**, Kıbrıs Türkleri tarafından 27 Aralık 1967'den 1 Ekim 1974'te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'nin kurulmasına kadar, Kıbrıs adasında bulunan Türk yönetimi.

Kıbrıs Sorunu'nun belirginleştiği yıllarda 27 Aralık 1967'de Kıbrıs Türk Genel Komitesi'nin yerine kuruldu. Kalıcı yönetimin yasama, yürütme ve yargı işleri kendi yasalarına göre uygulanmaktaydı. Ayrıca Kıbrıs Türk Cemaat Meclisi ve Kıbrıs Temsilciler Meclisi üyeleri, Kıbrıs Türk Yönetim Meclisi altında birleşti. İlk meclis başkanı Orhan Müderrisoğlu oldu. Geçici Türk Yönetimi başkanlığını Fazıl Küçük, başkan yardımcılığı görevini ise Rauf Denktaş yaptı. 21 Nisan 1971 tarihindeki toplantısında Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi aldığı kararla ismindeki *Geçici* sıfatını kaldırdı ve *Kıbrıs Türk Yönetimi* ismi ile anılmaya başlandı. 1 Ekim 1974'te Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'nin kurulduğu ilan edilmesi ile son buldu.

## Kaynakça
# Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi

| Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi |
| --- |
| 1974-1975 |
|

Bayrak |
|  |
| Başkent | Lefkoşa |
| Yaygın dil(ler) | Türkçe |
| Hükûmet | Başkanlık sistemi |
| Başkan |  |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 1974 |
| • Dağılışı  | 1975 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kıbrıs Türk Federe Devleti
 |  |

 |

 |

**Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi**, Kıbrıs Türkleri tarafından 1 Ekim 1974'ten 13 Şubat 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin kurulmasına kadar, Kıbrıs adasında bulunan Türk yönetimi.

20 Temmuz 1974 tarihinde Türk Silahlı Kuvvetleri'nin Kıbrıs Harekâtı'nın ardından 1 Ekim 1974'te Kıbrıs Geçici Türk Yönetimi'nin yerine kuruldu. Geçici yönetimdeki gibi kendi meclisi ve yargı sistemi bulunmaktaydı. Meclis yönetim başkanlığını Rauf Denktaş yaptı.

Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi Meclisinin 13 Şubat 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin oy birliği ile kurulduğunu ilan etmesi ile son buldu.

## Kaynakça
# Kıbrıs Türk Federe Devleti

| Kıbrıs Türk Federe Devleti |
| --- |
| 13 Şubat 1975-15 Kasım 1983 |
|
Bayrak

Arma

 |
|  |
| Başkent | Lefkoşa |
| Yaygın dil(ler) | Türkçe |
| Hükûmet | Meclis hükûmeti |
| Meclis Başkanı |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1976-1985  | Rauf Denktaş |

 |
| Başbakan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1975-1976  | Rauf Denktaş (ilk) |
| • 1976-1978  | Nejat Konuk |
| • 1978-1978  | Osman Örek |
| • 1978-1985  | Mustafa Çağatay (son) |

 |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 13 Şubat 1975 |
| • Anayasanın halk oylamasına sunulması ve kabul edilmesi  | 8 Haziran 1975 |
| • Dağılışı  | 15 Kasım 1983 |

 |
| Para birimi | Türk Lirası |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Kuzey Kıbrıs
 |  |

 |

 |

**Kıbrıs Türk Federe Devleti** (**KTFD**), 1975-1983 yılları arasında Kıbrıs Türkleri tarafından Kıbrıs adasında kurulmuş devlet.

1974 tarihinde kurulan Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi'nin meclisi 13 Şubat 1975'te Kıbrıs Türk Federe Devleti'nin oy birliği ile kurulduğunu ilan etti. Mecliste kuruluş bildirisini Otonom Kıbrıs Türk Yönetimi Meclisinde yönetim başkanı ve federe devletin ilk devlet başkanı olan Rauf Denktaş okudu. İngiliz parlamentosu KTFD'nin ilanına olumsuz yaklaştı.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası, 8 Haziran 1975 tarihinde halk oylamasına sunuldu ve kabul edildi.

Kıbrıs Türk Federe Devleti Meclisi, 15 Kasım 1983'te oy birliği ile aldığı bir kararla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin kurulduğunu ilan ederek KTFD son buldu.

## Kaynakça

Vikikaynak'ta **Kıbrıs Türk Federe Devleti Anayasası** ile ilgili metin bulabilirsiniz.
# Volga

| Volga
 |
| --- |
|  Volga (uydudan, 2002) |
| Konum
 |
| **Ülke(ler)** | Volga Havzası  Rusya
 |
| Genel bilgiler
 |
| **Kaynak** | sol Kama Nehri sağ Oka Nehri
 |
| **Kaynak rakımı** | 225 m
 |
| **Ağız** | Hazar Denizi
 |
| **Ağız rakımı** | -29 m
 |
| **Uzunluk** | 3531 km
 |
| **Havza alanı** | 1,360,000 km²
 |
| **Debi** | 8,060 m³/s
 |

**Volga** ya da **İdil** (Rusça: Волга, Tatarca: İdel, Çuvaşça: Atăl) Avrupa'nın en uzun ırmağıdır. Rusça Volga adı Ana Slavca Vlga'dan (nem) gelir. Baltık-Fin dilleri kökenli valkea (beyaz) ve "Valgõ" sözcüklerinden de adının geldiği iddia edilmektedir. Uzunluğu yaklaşık 3531 km olan Volga, Moskova ile Sankt-Peterburg arasındaki Valday Tepeleri'nden doğar. Deniz seviyesinden 28 metre aşağıda olan Hazar Denizi'ne dökülür. Valday tepelerinde bulunan birçok göl ve bataklıktan gelen kaynak kollarının birleşmesiyle meydana gelen Volga, Rjev'den itibaren ulaşıma elverişli bir hâlde akar. Moskova Kanalı'yla birleştiği yerden sonra genişliği 230 metreyi bulur. Bundan sonra nehirde düzenli bir ulaşım sağlanır. Volga'nın yatağı üzerinde beş adet baraj bulunur. Bu barajlardan Volgograd Baraj Gölü'ndeki santral, dünyanın belli başlı hidroelektrik tesislerinden biridir.

Bundan sonra Don Nehri'ne 72 kilometre yaklaşır ve iki nehir arasında açılan Volga-Don Kanalı vasıtasıyla Azak ve Hazar denizleri arasında ulaşım sağlanır. Hazar Denizi'ne 50 km kala 200'den fazla kola ayrılarak Volga Deltası meydana gelir. Bu deltanın genişliği 100 km'den fazladır.

Volga havzası
Volga Havzası, 1.360.000 km²'lik bir alanı kaplar. Rusya'nın nüfusunun %40'ı, yaklaşık 60 milyon insan bu havzada yaşamaktadır.

Volga, kışın üç ayında da donar. Bu zaman zarfında da nehirden kara yolu olarak faydalanılır. Volga'nın kıyılarında Rusya'nın önemli limanları ve ticaret merkezleri yer almaktadır. Bunlardan en önemlileri Nijni Novgorod, Kazan, Samara, Saratov ve Volgograd (Eski adıyla Stalingrad)'dır. Orta Çağ'dan beri bir ticaret yolu olan Volga, bugün hâlâ önemli bir ulaşım yoludur.

Avrupa Hun İmparatoru Attila'nın ismi bazı görüşlere göre İtil'den gelmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Volga-Don Kanalı
* Dünyanın en uzun nehirleri

## Kaynakça
# Kuzey Kafkasya

Kuzey Kafkasya bölgeleri
**Kuzey Kafkasya**, Avrupa kıtasında olup Asya ile sınırı olan bir bölgedir. Bölgenin tamamı, Rusya sınırları içindedir.

Burada siyasal ve idari anlamda Rusya Federasyonu'na bağlı yedi ayrı cumhuriyet (Dağıstan, Çeçenya, Kabartay-Balkarya, Kuzey Osetya, Adigey, İnguşya, Karaçay-Çerkesya) ile, il statülerinde olan Krasnodar Kray ve Stavropol Kray yöreleri bulunur.

* Karaçay-Çerkesya
* Kabardey-Balkarya
* Çeçenya
* İnguşetya
* Dağıstan
* Kuzey Osetya
* Adigey
* Kalmuk
* Stavropol Kray
* Krasnodar Kray
* Astrahan

## Coğrafya

Kuzey Kafkasya bölgesinin toplam yüzölçümü 254.300 km²'dir. Arapların Kafkasya'da ilk büyük yayılma dalgası 8. ve 7. yüzyılları boyunca olmuştur. Araplar burada yaşayan çeşitli farklı insanlardan dehşete düşmüşler, bu bölgeyi (**جبل الالسَن**, *Jabal Al-Alsan*) dağ dilleri olarak adlandırmışlardır.

## İklim

Bölgede iklim, Karadeniz kıyılarında ılıman ve orta, doğu kısımlarında ise genellikle karasal iklim hakimdir.

Ortalama yağış yüksektir. Isı yüksekliklere göre değişir. Yıllık ısı ortalaması, +15 ila +5 arasında değişmektedir.

## Demografi

Nüfusu 14.506.199'dur (2002). Kuzey Kafkasya bölge nüfusunun yarıya yakını Rus ve Slav kökenlidir. Nüfusun %40 kadarı Kuzey Kafkasya yerli halklarından %10'a yakını da Azeri, Ermeni, Tatar, Türk (Ahıskalı), Kürt, Rum, Alman, Koreli vd. azınlıklardan oluşmaktadır.

Rus nüfus Kuzey Osetya'dan (%23,2) batıya doğru artmakta, Kabartay-Balkarya'da % 25,1'e, Karaçay-Çerkesya'da %33,6'e, Adigey'de ise çoğunluğa ulaşmaktadır (Adigey'de Adıgeler %24,2 iken Ruslar %64,5).

Stavropol ve Krasnodar krayları nüfusu, büyük ölçüde Ruslardan (ve Rus Kazaklarından) oluşmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Güney Kafkasya
# Peter Benjamin Golden

| Peter Benjamin Golden |
| --- |
| 2015 yılında Golden |
| Uğraş | Profesör |
|  |
| Akademik geçmişi |
| Eğitim | Queens College Ankara Üniversitesi Columbia Üniversitesi |
|  |
| Akademik çalışmaları |
| Kurumu | Rutgers Üniversitesi |
| Ana ilgi alanları | Türkoloji Doğu araştırmaları Orta Doğu araştırmaları |
|  |
|  |

**Peter Benjamin Golden** (d. 1941), Amerikalı tarihçi ve türkolog.

Rutgers Üniversitesi'nde tarih profesörüdür. Lisans derecesini New York Şehir Üniversitesi'nin Queens College okulunda kazanmıştır. Tarih doktorasını 1970'te Columbia Üniversitesi'nde tamamlamıştır. Türk halkları ve Orta Asya üzerine yayımlanmış 60 çalışması vardır. Bunların içinde pek çok kitap ve makale vardır.

## Kaynakça

* Rutgers fakülte web sitesi
* Özgeçmiş
# Ogurlar

**Ogurlar,** Ogur boyu veya Bulgar boyu.

Oğurların şimdiki, yetirmeleri Çuvaşlar, Azerbaycan Türkleri, Qazaqlardır ve daha çok Kafkasya Türkleridir!

Oğurlar Türktür ve Kıpçak Türkleriyle aynı soydandır hatta bir çokları Oğurları Kıpçakların soyundan geldiğini savunmaktadır

Tarihi kaynakların ışığında Ting-ling'lerin batı grubundan çıktıkları anlaşılan Ogurlar. Doğu Avrupa'ya doğru göç etmeden önce üç ayrı kütle halinde yaşıyorlardı. Birinci Kütle Sır Derya - Çu ırmakları arasında, ikinci kütle Emba Nehri havzası yani kuzey batı Kazakistan bozkırlarında, üçüncü kütle ise Yayık Irmağı Irmağı civarında yaşıyordu. Büyük ihtimalle birinci kütle On Ogurları, ikinci kütle Otuz Ogurları, üçüncü kütle ise Dokuz Ogurları meydana getiriyordu. Ogurlar daha sonra Sarogur (Sarı/Ak/Ogur), Bittigur (Beş Ogur), Ultingur-Altziagir (Altı Ogur), Kutrigur-kuturgur (Tukurgur-Dokuz Ogur), Ungur- Hunugur (On Ogur), Utrigur/Uturgur (Otuz Ogur) gibi boy birlikleri halinde görülmektedir. Sabarlar tarafından 461-465 tarihlerinde Ural Dağlarının doğusundan batısına itilmişlerdi.

Ogurların, Tanrı Dağları civarında yaşayan Wu-sun'ların devamı olduğu şeklindeki görüşe katılmıyoruz. Çünkü onların tarihi farklı mecrada gelişmiştir. Diğer taraftan İli bölgesine yakın yerde gösterilen Ho-chie boyunun da Ogurların ataları olma ihtimali vardır. Ancak, onlar hakkında fazla bilgi yoktur. Belki Ho-chie adlandırılan boy Ting-ling'lerin güney kolu idi. Kaynak yetersizliği dolayısıyla bu konuda fazla bir şey söylenememektedir. Ogur Türkleri, meşhur oldukları avcılık ve kürkçülük yanında yaşadıkları sahanının gereği ziraatle de uğraşıyorlardı. Tarımın her türlüsü ve meyvacılığı yapıyorlardı.

Karadeniz'in kuzeyine geldikten sonra devletleri parçalanıp yıkılan Avrupa Hun'larının idaresindeki İrnek'e katılan Ogurlar (M.S. 360-470) daha sonra karışık anlamına gelen Bulgar adıyla anılmaya başladılar. Yani geldikleri sahada da üç ayrı kütle halinde yaşamaya devam ettiler: Kafkasların kuzeyinde, Azak Denizi'nin doğusunda On-Ogurlar, Don-Volga arasında yani daha kuzeyde Otuz Ogurlar, batıda Dnyeper'e doğru Dokuz Ogurlar. Doğudaki iki grup Sabarların ve Gök-Türklerin himayesine girdi. Batıdaki Dokuz Ogur (Kara Bulgar)lar ise Bizans'la ilişki kurup, çeşitli mücadelelerde bulundular ise de kendi aralarındaki çatışmalardan zayıflayıp, doğudan gelen Avarlar'a bağlandılar. Doğuda kalan Otuz Ogur ve On Ogur grupları ise Büyük Bulgarya (Magna Bulgarya) adı verilen devleti kurdular.

## Kaynakça