# Tepeli devekuşu

| **Tepeli Deve Kuşu**
 PreЄЄOSDCPTJKPgN↓
 |
| --- |
| Üç türün birleştirilmiş resmi, soldan sağa: Güney, kuzey ve cüce tepeli deve kuşu |
| **Korunma durumu** |
|  Asgari endişe altında (IUCN 2.3)Birdlife IUCN |
| **Biyolojik sınıflandırma** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem:
 | Animalia  |
| Şube:
 | Chordata  |
| Sınıf:
 | Aves  |
| Alt sınıf:
 | Palaeognathae  |
| Üst takım:
 | Notopalaeognathae  |
| Takım:
 | Casuariiformes  |
| Familya:
 | Casuariidae Kaup, 1847 |
| Cins:
 | Casuarius Brisson, 1760 |

 |
| Sinonimler
 |
|
Casoarius Bonhote
Cela Oken, 1816
Cela Moehr, 1752 nomen rejectum
Rhea Lacépède, 1800 non Latham 1790
Chelarga Billberg, 1828
Oxyporus Brookes, 1828
Thrasys Billberg, 1828
Cassowara Perry, 1811
Hippalectryo Gloger, 1842 |

**Tepeli deve kuşu** ya da latince ismi ile **Casuarius**, tepeli deve kuşları türlerini içeren bir kuş cinsidir. Taksonomide koşucu kuşlar alt sınıfı arasında gösterilirler. Yeni Gine'nin tropik ormanlarında (Papua Yeni Gine ve Endonezya), Aru adalarında ve kuzeydoğu Avusturalya'nın yerel türleri arasındadır.

Cinsin bilenen dört türü bulunmaktadır ve üç türü yaşamını sürdürmektedir. En yaygın türü olan güney tepeli deve kuşu (*C. casuarius**)* deve kuşu ve emu türlerinden sonra yaşayan en büyük üçüncü kuş türüdür. Nesli tükenmemiş diğer iki tür ise cüce tepeli deve kuşu (*C. bennetti*) ve kuzey tepeli deve kuşudur (*C. unappendiculatus*). *C. lydekkeri* ise cinsin dördüncü ama nesli tükenmiş bir türüdür.

Tepeli deve kuşları genellikle meyvelerle beslenirler. Buna rağmen tüm türleri omnivordur ve sürüngenler, bitki kökleri, mantarlar, küçük omurgalılar, omurgasızlar gibi geniş bir beslenme çeşitliliğine sahiptir. Bu beslenme davranışı sayesinde yağmur ormanlarındaki tohumların dağılmasına yardımcı olmaktadır. Tepeli deve kuşları insanlara karşı oldukça çekingen davranış gösterir ancak nadiren de olsa kışkırtıldıklarında insanlara saldırabilirler ve pençeleriyle ölümcül olabilecek kadar ağır yaralamalara sebebiyet verebilmektedirler. Bu yüzden tepeli deve kuşu genellikle dünyanın en tehlikeli kuşu olarak anılır.

## Taksonomi

*Casuarius* cinsi Fransız bilim insanı Mathurin Jacques Brisson tarafından 1760 yılında yayınlanmıştır. Cinsin tipik türü güney tepeli devekuşudur (*Casuarius casuarius*). İsveçli doğa bilimleri insanı Carl Linnaeus bu cinsi 1748 yılında *Systema Naturae* dergisinin altıncı baskısında *Casuarius* ismiyle tanıttı. Ama Linnaeus 1758 yılında derginin meşhur onuncu baskısında güney tepeli devekuşunu bayağı devekuşu ve nandularla beraber *Struthio* cinsi içinde değerlendirilmişti. Türün ilk isimlendirmesi Linnaeus'un altıncı sayısının yayınladığı 1748 yılında olmuştur. Ancak Uluslararası Zooloji İsimlendirme Komisyonu (ICZN) 1758 yılında kurulduğu için komisyon cins yazarı olarak Linaaeus'u değil Brisson'u kabul etmiştir.

Cinsin İngilizce ismi Malay dilindeki *kĕsuari* kelimesinden türemiştir. Cinsin uçamayan kuşlar grubundaki emular, nandolar, devekuşları, moalar, fil kuşları ve kivilerle akrabalığı bulunmaktadır. Cinsin içerisinde kabul görmüş türler şunlardır:

| Resim
 | Bilimsel Adlandırma
 | Yaygın Adlandırma
 | Yaşam Alanları
 |
| --- | --- | --- | --- |
|  | *Casuarius casuarius* | Güney Tepeli Devekuşu
 | Güney Yeni Gine
Kuzeydoğu Avustralya
Aru adaları

 |
|  | *Casuarius unappendiculatus* | Kuzey Tepeli Devekuşu
 | Kuzey ve Batı Yeni Gine
Yapen adası

 |
|  | *Casuarius bennetti* | Cüce Tepeli Devekuşu
 | Yeni Gine
Yeni Britanya
Yapen adası

 |
| (Nesli Tükendi) †
 | *Casuarius lydekkeri* | Pygmy Tepeli Devekuşu
 | Papua Yeni Gine
 |

Bazı otoriteler taksonomik sınıflandırmanın monotipik olduğunu düşünmektedir. Ancak cins içerisinde farklı alt türler tanımlanmıştır. *C. (b) papuanus* gibi bazı alt türlerin *Casuarius (bennetti) westermanni* gibi ayrı bir tür olarak görülmesi gerektiğini düşünen otoriteler de bulunmaktadır.

Tüm koşucu kuşlar gibi tepeli devekuşunun da evrimsel tarihi çok iyi bilinmemektedir. Avustralya'da bulunan bir fosil kesin olmamakla birlikte ilkel bir Emuarius cinsi ile akrabalığını göstermektedir. Tüm koşucu kuşların yaklaşık 180 milyon yıl önce ayrılan süper kıta Gondvana'dan geldiğini düşünülüyor. Araştırmalar, kıtanın ayrılmasından sonra türlerin yavaş bir şekilde modern türlere dönüştüğünü gösteriyor.

## Kaynakça