# Ön Hint-Avrupa anavatanı

Kurgan hipotezine göre Ön Hint-Avrupa anavatanı (koyu yeşil) ve Hint-Avrupa dillerinin günümüzde Avrasya'da dağılımı (açık yeşil)
**Ön Hint-Avrupa anavatanı**, Ön Hint-Avrupa dilinin tarih öncesi dilsel anavatanıydı. Bir diğer deyişle, ilk Hint-Avrupa dilinin ortaya çıktığı lehçelere ayrılmadan önce bu ön dilin konuşulduğu bölgeydi.

Ön Hint-Avrupa anavatanının konumu hakkındaki en çok kabul gören öneri, Kurgan hipotezidir. Hipotez; arkaik, erken ve geç Ön Hint-Avrupa dilinin MÖ 4000 civarında Karadeniz-Hazar steplerinde konuşulduğunu öne sürer. 2010'lar ve 2020'lerde aDNA araştırmaları sonucu yeniden önem kazanan ikinci bir olasılık, arkaik dilin (Hint-Hitit) Kafkas Dağları'nın güneyinde konuşulduğunu öne süren Ermeni hipotezidir. Üçüncü bir fikir, dilin anavatanının MÖ 8000 civarında Anadolu olduğunu öne süren Anadolu hipotezidir. Bu üç hipotezin yanı sıra eskimiş ancak tarihsel öneme sahip Kuzey Avrupa hipotezi, Neolitik kreolleşme hipotezi, Paleolitik devamlılık paradigması, Arktik teorisi ve "yerli Aryanlar" hipotezi dahil olmak üzere birkaç diğer teori de öne sürülmüştür. Bu teoriler fazla kabul görmemekte ve marjinal teoriler olarak değerlendirilmektedirler.

Hint-Avrupalıların anavatanı için arayış 18. yüzyıl sonlarında, Hint-Avrupa dil ailesinin keşfinin ardından başlamıştır. Bu anavatanın yerini bulmak için kullanılan yöntemler tarihsel dilbilim, arkeoloji, biyolojik antropoloji ve daha yakın bir tarihten itibaren insan nüfusu genetiği disiplinlerinden alınmıştır.

## Hipotezler

### Ana teoriler

Kurgan hipotezi, Ermeni (Yakın Doğu) hipotezi ve Anadolu hipotezi, Hint-Avrupa anavatanının konumu hakkındaki üç ana fikirdir. Ön Hint-Avrupa anavatanını MÖ 4000 civarında Karadeniz-Hazar steplerine yerleştiren Kurgan hipotezi, çoğu akademisyen tarafından desteklenen hipotezdir.

Dilbilimci Allan R. Bomhard'a göre arkeologlar Marija Gimbutas ve David W. Anthony tarafından öne sürülen Kurgan hipotezi "sadece dilbilimsel kanıtlarla değil, aynı zamanda giderek artan arkeolojik ve genetik kanıtlarla da destekleniyor. Hint-Avrupalıların, bu bölgede MÖ 4500-3500 arasında varlık gösteren birkaç kültür kompleksine ait olduğu belirlenmiştir. Bu anavatanı destekleyen kaynaklar hem geniş, hem de ikna edicidir. [...]. Sonuç olarak, muhtemel Hint-Avrupa anavatanına dair Anadolu gibi diğer senaryolar artık çoğunlukla terk edilmiştir", ancak Ön Yunanca, Ön Ermenice, Ön Arnavutça, Ön Keltçe ve Ön Anadoluca gibi dillerin kendi anavatanlarında konuşulmaya başlanma şekli gibi bazı kritik sorunlar hala Kurgan hipotezi bağlamında tartışılmaktadır.

2010'lardan itibaren yeniden önem kazanmaya başlayan bir başka hipotez, Ermeni hipotezi olarak da bilinen Yakın Doğu modelidir. 1980'lerin başında dilbilimciler Tamaz Gamkrelidze ve Vyaçeslav İvanov tarafından öne sürülen hipotez, tartışmalı gırtlaksallık teorisine dayalı ve Grogoryev'in yaptığı arkeolojik buluşlarla alakalı bir şekilde Hint-Avrupa ve Kafkas dilleri arasında ilişkiler olduğunu iddia eder.

Arkeolog Colin Renfrew tarafından öne sürülen Anadolu hipotezi, Ön Hint-Avrupa öncesi anavatanın MÖ 8000 civarında Anadolu ve Ön Hint-Avrupa dilinin kendisinin anavatanının MÖ 5000 civarında Balkanlar olduğunu, Avrupa'da tarımın ilerlemesiyle dilin dalgalar halinde yayıldığını iddia eder. Önemli derecede dikkat çekse ve tartışma uyandırsa da, iddia ettiği tarihler Ön Hint-Avrupa dillerinin dilbilimsel zaman çizgelesi ile uyuşmuyor ve genetik verilere göre Hint gen havuzunda Anadolu kökenleri bulunamıyor.

## Notlar

## Alıntılar

## Kaynakça