Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kuzey Cermenleri

Kuzey Cermenleri|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
|  |
|  |

**İskandinavyalılar** olarak da bilinen **Kuzey Cermenleri**, İskandinav ülkelerinde yaşayan bir Cermen etnik ve dilsel grubu. Halklar, kültürel benzerlikleri, ortak ataları ve bugünkü tüm Kuzey Cermen dillerinin evrildiği Eski Norsçanın atası olan Proto Norsça kullanmış olmaları ile tanımlanır.

## Kökenler

Kuzey Cermen halklarının MS erken yüzyıllarda İsveç'te farklı bir grup olarak ortaya çıktığı düşünülmektedir. Svearlar, Danlar, Götarlar, Gutlar ve Rugii gibi Kuzey Cermen kabileleri Klasik Antik Çağ'da çeşitli yazarlar tarafından bahsedilmiştir. Sonraki Viking Çağı boyunca, genellikle Vikingler olarak adlandırılan denizci Kuzey Cermenleri, Avrupa ve ötesindeki topraklara baskınlar düzenlemiş, yerleşmiş, birkaç önemli devlet kurmuş ve Kuzey Atlantik'i Kuzey Amerika'ya kadar keşfetmiştir. Bu genişlemeden doğan etnik gruplar arasında Normanlar, Nors Galler ve Ruslar (Slav Ruslar ile karıştırılmamalıdır) yer alır. Viking Çağı'nın Kuzey Cermen halkları, karşılaştıkları kültürler tarafından farklı şekillerde isimlendirilmiştir ancak genellikle *Norslar* olarak adlandırılırlar.

11. yüzyılda Viking Çağı'nın sona ermesiyle, Kuzey Cermen halkları İskandinav mitolojisini bırakarak Hristiyanlığı benimsemeye başlamış, daha önceki kabile toplumları merkezileşerek modern Danimarka, Norveç ve İsveç krallıklarına evrilmiştir.

Modern Kuzey Cermen etnik gruplarını Danimarkalılar, İzlandalılar, Norveçliler, İsveçliler ve Faroeliler oluşturur. Bu etnik gruplar *İskandinavyalılar* olarak isimlendirilir ancak bu adlandırma bazen İzlandalılar ve Faroelileri kapsamayabilir. Kuzey Cermen halkları, özellikle de Danimarkalılar, Norveçliler ve İsveçliler o kadar yakından ilişkilidir ki, akademisyenler bazen bu etnik grupları aynı ve tek bir halk olarak görürler.

## Mitoloji

''Prof. Sven Laga Bring’in en önemli eseri dört ciltlik İsveç imparatorluğu Tarihi kitabı''

Lagerbring tarih kitabının birinci cildinde 1060 yılına dek Odin ve onun hanedanlığı olan İnıminhe krallarının hüküm sürdüğü Viking tarihini anlatmaktadır. Buradaki en önemli dayanağı İzlandalı siyasetçi, tarihçi, yazar Snoheş turleşine’nin, Edda adı altında topladığı İskandinav mitolojisi, söylenceleri, masalları ve destanlarıdır. Kitabının girişinde bunların güvenilirliğini sorgulamış, kendinden önceki değişik yerli yabancı tarihçilerin verdiği ve Ştolessine’nin anlattıklarıyla çakışan bilgiler ışığında bunların güvenilir olduğu sonucuna varmıştır. Hem Ştolessine’nin ve hem de Lagarbring’e göre Oden ve halkı Türkler ve Asyalılardır. Odin'nin kökeni hakkında İskandinav Mitolojisi ve önemli Akademisyenler, Türk kökenli olduğunu belirtirler.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Kuzey Cermenleri ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# İskit dini

MÖ 6. ve 5. yüzyıllara ait İskit stellerinin çizimlerinin bir koleksiyonu.
**İskit dini**, Klasik Antik Çağ boyunca Orta Asya ve Doğu Avrupa'nın Karadeniz-Hazar stepleri içerisinde egemen olmuş antik bir halk olan İskitlerin mitolojilerini, ritüel uygulamalarını ve inançlarını kapsar. Din hakkında bilinen az şey, 5. yüzyıl Yunan tarihçisi ve etnografı Herodot'un eserine dayanır. İskit dininin, öncülü olan Proto-Hint-İran diniyle ilgili olduğu ve daha sonra gelecek Slav, Macar ve Türk mitolojilerinin yanı sıra bazı çağdaş Doğu İran ve Oset geleneklerini de etkilediği varsayılmaktadır.

## Arkeoloji

Arkeolojik bağlamda İskit mezarları, özellikle de savaş arabası mezarları, at kurban etme ile bağdaşlaştırılır. Atlı mezarların tarihi eneolitik döneme kadar uzanmaktadır. Herodot, İskit Kralı mezarlarında atların kurban edildiğini yazmıştır. Yüzlerce at aynı zamanda bir Demir Çağı kurgan mezarında bulunmuştur.

## Panteon

Herodot’a göre İskitler, Yunanistan’daki Klasik Antik Çağ tanrılarına eşit olan yedi tanrı ve tanrıçadan (heptad) oluşan bir panteona ibadet etmekteydi. Sekizinci bir tanrının İskit soyluları tarafından tapınıldığını söyleyen Herodot, tanrıların İskitçe isimlerini şu şekilde vermiştir:

* **Tabiti** (*Ταβιτί*) - Hestia (Tabiti'nin, Hindu Tapati tanrısı ve Avestaca *tapaiti*, Latince *tepeo* gibi diğer birçok Hint-Avrupa dilinde yer alan "yanmak" fiili ile alakalı olduğu düşünülür) Tabiti tanrıların kraliçesi olarak görülmüştür.
* **İskit Ares** (Yunanca: *Ἄρης*) - Ares
* **Papaios** (*Παπαῖος*) - Zeus
* **Api** (*Ἀπί*) - Gaia
* **Oitosyros** (*Οἰτόσυρος*) - Apollo
* **Argimpasa(Ἀργίμπασα)* - Afrodit Urania
* **Thagimasidas** (*Θαγιμασάδας*) - Poseidon

## Ayrıca bakınız

* Abaris
* Esik kurgan
* Kurgan balbalları

## Kaynakça
# Oset mitolojisi

**Oset mitolojisi**, birkaç tanrı ve doğaüstü varlık içeren Kafkasya bölgesindeki Oset halkının inançları ve uygulamaları için kullanılan ortak bir terimdir. Dinin kendisinin Sarmatya kökenli olduğuna inanılmaktadır, ancak din Hıristiyanlıktan sonraki birçok unsurları içermektedir ve Oset tanrıları genellikle Hristiyan azizlerle özdeşleştirilir. Tanrılar, Nart olarak adlandırılan ünlü hikâyelerde rol oynar.

## Tanrılar

* **Huycau** veya **Xucau:** Tanrıların başı.
* **Uastyrdzhi** (Уастырджи; "Aziz George"): Erkeklerin ve yolcuların koruyucusu ve yeminlerin kefili.
* **Uacilla** (Уацилла; "Aziz İlyas"): Yağmur, gök gürültüsü ve şimşek tanrısı.
* **Safa** (*Сафа*): Kalp zincirinin tanrısı, Osetliler için en önemli yerli tanrı.
* **Donbettyr:** Suların efendisi olarak bilinir, Aziz Petrus'un bir birleşimidir.
* **Dzerassae:** Donbettyr'in kızlarından biri, birçok Nart kahramanının annesi.
* **Tutyr** (Тутыр): Kurtların efendisi olarak bilinir, Theodor Tiron ile özdeşleştirildi.
* **Fælværa** (Фæлвæра): İsim muhtemelen Aziz Florus ve Laurus'un bir karışımıdır. Fælværa koyunların koruyucusudur ve festivali Eylül ayında koyunlar kırpılmadan önce kutlanır. Sadece bir gözü vardır. Genellikle Tutyr'in düşmanıdır.
* **Æfsati** (Æфсати): Erkek av tanrısıdır.
* **Kurdalægon** (Курдалæгон): Göksel demirci. Nartların yakın arkadaşı.
* **Satana** (Сатана): Ana tanrıça, Nartların annesi.
* **Saubarag** (Саубараг veya Сау бараджи дзуар, "kara binici"): karanlığın ve hırsızların tanrısı. Şeytan ile özdeşleşmiştir.
* **Huyændon Ældar** (Хуыæндон Æлдар): Balıkların efendisi. Büyük bir sihirbaz ve dünyevi bir şef ("ældar") gibi davranan bir ruh. Adı "Boğazın Efendisi" anlamına gelmektedir.
* **Barastyr** (Барастыр, ayrıca çevirisi *Barastaer* veya *Barastir*): Gelen ölü ruhları cennete veya kendi krallığına atayan yeraltı dünyasının hükümdarı.
* **Aminon** (Аминон): Yeraltı dünyasının bekçisi.
* **Alardy** (Аларды): Sakinleştirilmesi gereken, çiçek hastalığının efendisi.

**Kurys** (Digor *Burku*) bir rüya *ülkesidir*, ölülere ait bir çayırdır ve bazılarının uykularında ziyaret edebileceği bir *yerdir* . Ziyaretçiler, bazen ölüler tarafından takip edilen mucizevi şans ve iyi talih tohumları getirebilirler. Deneyimsiz ruhlar bunun yerine ateşi ve hastalığı geri getirebilir.

## Folklor

Oset folkloru ayrıca, bir savaşçı kahraman olan Batraz gibi Nart destanlarında bulunanlar da dahil olmak üzere birçok mitolojik figürü içerir.

## Ayrıca bakınız

* İskit mitolojisi
* Slav mitolojisi
* Gürcü mitolojisi
* İran mitolojisi

## Kaynakça

### Kaynakça

### Konuyla ilgili yayınlar
# Paleo-Balkan mitolojisi

**Paleo-Balkan mitolojisi**, İlirya, Trakya ve Daçya mitolojileri de dahil olmak üzere eski zamanlarda Paleo-Balkan dillerini konuşan halkların sahip olduğu dini inançlar grubudur.

## At kültü

Trakya atlısı kültü, özellikle de bir avcı olarak tasviri (avlanan hayvanı elinde tutuyor ya da kovalıyor) Roma döneminde Balkano-Tuna bölgesinde yaygındı.

## Paleo-Balkan mitolojisinin alt kümeleri

* Arnavut mitolojisi
* İlirya mitolojisi
* Trakya dini
* Daçya dini

## Ayrıca bakınız

* Zalmoksiyanizm

## Kaynakça

### Alıntılar

### Kaynakça

* *Moesia Inferior (Romanian Section) and Dacia*. Corpus Cultus Equitis Thracii (CCET) (İngilizce). **4**. Brill. 1979. ISBN 978-90-04-29552-0. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2020. *Moesia Inferior (Romanian Section) and Dacia*. Corpus Cultus Equitis Thracii (CCET) (İngilizce). **4**. Brill. 1979. ISBN 978-90-04-29552-0. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2020.  *Moesia Inferior (Romanian Section) and Dacia*. Corpus Cultus Equitis Thracii (CCET) (İngilizce). **4**. Brill. 1979. ISBN 978-90-04-29552-0. 10 Mart 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Kasım 2020.
# İrlanda mitolojisi

**İrlanda mitolojisi**, Hristiyanlık öncesi İrlandalılara ait mitolojilerin günümüze kadar taşınan kalıntılarıdır.

Hristiyanlık'a geçiş sürecinde mitolojinin bütünüyle saklanamamasına rağmen, Orta Çağ İrlanda edebiyatında dinî anlamlarından yoksun bir biçimde korunarak günümüze kadar ulaşmıştır. Kelt mitolojisinin dalları arasında en kapsamlı ve en korunmuş olanı İrlanda mitolojisidir.

El yazmalarının birçoğu kaybolmuş olsa da, kalıntılardan dört belirgin döngü tanımlanmıştır: Mitolojik Döngü, Ulster Döngüsü, Fenian Döngüsü ve Tarihî Döngü. Ayrıca bu döngülerde yeri olmayan mitolojik metinler de bulunmaktadır.
# Breton mitolojisi

Bretonların bir mitolojik hikâyesinde yer alan La Fuite de Roi Gradlon'u gösteren resim
**Breton mitolojisi**, Breton'da ortaya çıkan halkın açıklayıcı ve kahramanlık içeren masreton mitolojik hikâyerlerinden allarının mitolojisi veya külliyatidir. Bretonlar, en azından üçüncü yüzyıldan itibaren Breton'a yerleşmiş olan dar görüşlü Britonların torunlarıdır. İngilizler bu çağda zaten Hristiyanlaştırılmışken, göçmen nüfus, Galler ve Cornwall'dakilere benzer şekilde eski bir Kelt mitosunu sürdürdü.

Breton mitolojisinde, özellikle doğa kültleriyle ilişkilendirilmiş birçok tanrı ve efsanevi yaratık vardır. Doğaya dayanan bu tanrı ve yaratık geleneğinde, bazı Breton Katolik azizlerinin izleri vardır. Bu mitolojik arka plan, kısa süre sonra Hristiyanlaşan Romalılar tarafından kabul edildi ve büyük destanların geri alınamaz bir şekilde kaybedilmesine ve pagan simge yapıların ve yerlerin yıkılmasına veya dönüştürülmesine neden oldu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Zamansız Efsaneler: Armorican Bağlantıları 1 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *Bretanya Efsaneleri ve Romantikler,* Lewis Spence 1917 4 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Galler mitolojisi

**Galler mitolojisi** (Galce: *mytholeg Gymreig*), Hristiyanlık öncesi Büyük Britanyalılara ait mitolojilerin günümüze kadar taşınan kalıntılardır. Bu mitler *Llyfr Coch Hergest* ("Hergest'in Kırmızı Kitabı"), *Llyfr Gwyn Rhydderch* ("Rhydderch'in Beyaz Kitabı"), *Llyfr Aneirin* ("Aneirin'in Kitabı") ve *Llyfr Taliesin* ("Taliesin'in Kitabı") gibi Orta Çağ Galler el yazmalarında büyük oranda değişime uğrayarak günümüze ulaşmışlardır.

Beyaz ve Kırmızı kitaplarda yer alan nesirler *Mabinogion* olarak adlandırılır. Bu ismi kitapların ilk çevirmeni Lady Charlotte Guest vermiştir ve sonradan gelen çevirmenler de kullanmıştır. *Cad Goddeu* ("Ağaçların Savaşı") gibi şiirler ve *Trioedd Ynys Prydein* ("Britanya Adası Üçlemeleri" veya "Galler Üçlemeleri") ile *Tri Thlws ar Ddeg Ynys Prydain* ("Britanya Adası'nın On Üç Hazinesi") gibi liste türü metinler de mitolojik unsurlar içerir. Bu eserler ayrıca Roma Britanyası sonrası dönemin geleneksel tarihini ve Arthur efsanesinin en eski sürümünü barındırır.

Galler mitolojisinin diğer kaynakları 9. yüzyıla ait *Historia Britonum* ("Britanyalılar'ın Tarihi") adlı Latince tarih derlemesi ve Monmouthlu Geoffrey'nin 12. yüzyıla ait *Historia Regum Britanniae* ("Britanya Kralları'nın Tarihi") adlı Latince kroniğidir.

## Kaynakça
# Cermen paganizmi

**Cermen paganizmi**, Cermen toplulukların Demir Çağı'ndan Orta Çağ'daki Hristiyanlaşmalarına kadar geçen süredeki teoloji ve dinî uygulamalarıdır. "Ayrılmaz bir bütün olan bir dinden ziyade birbirine kenetli ve birbiriyle yakın ilişki içinde olan dinî görüş ve uygulamalar" olan Cermen paganizmi "genel bir çerçevede tutarlı bireysel inanışlar, aile gelenekleri ve bölgesel kültler"i içerir.

Cermen paganizmi Cermen dünyasının farklı alanlarında birçok değişik fakat tamamıyla birbirinden ayrı olmayan forma bürünmüştür. Bunlar içinde en iyi belgelenmiş olanı 10. ve 11. yüzyılların İskandinav diniyse de Anglosakson 21 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. ve Kıta Cermen paganizmlerini de anlatan kaynaklara rastlamak mümkündür. Diğer Cermen kavimlerinin inanışlarına dair belgeler ve bu inanışların Romalılarca yorumlandığı başkaca belgeler de dağınık da olsa bulunabilmektedir. Bu bilgiler ayrıca Hristiyanlık öncesi döneme ait arkeolojik buluntular ve kalıntılarla zenginleştirilebilir.

Çoktanrılı Cermen paganizmi diğer Ön Hint Avrupa dinleri ile benzerlik gösterir. Birçok Cermen tanrısı diğer Cermen dinlerinde benzer adlarla yer almıştır. Bunların en bilinen örneklerini sıralamak gerekirse Wodan ya da Wotan olarak bilinen Cermen ana tanrısının Anglosaksonlarca Wōden, Norslarca Odin olarak; Thor adıyla bilinen Cermen gök gürültüsü tanrısının Franklarca Donar, Anglosaksonlarca Þunor ve Norslarca Þórr olarak adlandırılmasıdır.

## Kaynakça
# Anglosakson paganizmi

7. yüzyıl Frank Tabutu'nun ön panelinin sağ yarısı, Anglosakson (ve daha geniş Germen) Smith Wayland efsanesini tasvir etmektedir.
**Anglosakson paganizmi**, MS 5. ve 8. yüzyıllar arasında Erken Orta Çağ İngiltere'sinin başlangıç döneminde, Anglosaksonların izlediği dini inanç ve uygulamaları ifade eder. Kuzeybatı Avrupa'nın büyük bir kısmında bulunan Cermen paganizminin bir çeşidi olan bu paganizm, birçok bölgesel varyasyona sahip, heterojen bir inanç ve kült uygulama çeşitliliğini kapsıyordu.

Anglosakson paganizmi, *ése* olarak bilinen tanrılara olan inanca odaklanan çok tanrılı bir inanç sistemiydi. Bu tanrıların en öne çıkanı muhtemelen Woden'dı; diğer öne çıkan tanrılar arasında Thunor ve Tiw bulunmaktaydı. Ayrıca elfler, nikorlar ve ejderhalar da dahil olmak üzere bu coğrafyada yaşayan çeşitli başka doğaüstü varlıklara da inanç vardı. Kült uygulamalar büyük ölçüde, özellikle yıl boyunca belirli dini bayramlarda cansız nesnelerin ve hayvanların bu tanrılara kurban edilmesi de dahil olmak üzere bağlılık gösterileri etrafında dönüyordu.

Bu dinin tanrıları İngilizcede haftanın günlerinin isimlerinin temelini oluşturdu. Din ve ona eşlik eden mitoloji hakkında bilinenler o zamandan beri hem edebiyatı hem de modern paganizmi etkilemiştir.

## Konuyla ilgili yayınlar

* Bishop, Chris. ""ÞYRS, ENT, EOTEN, GIGANS" - ANGLO-SAXON ONTOLOGIES OF 'GIANT'." Neuphilologische Mitteilungen 107, no. 3 (2006): 259-70. DOI:10.2307/43344231.
* Cameron, M. L. "Anglo-Saxon Medicine and Magic." Anglo-Saxon England 17 (1988): 191–215. www.jstor.org/stable/44510843.
* Grendon, Felix. "The Anglo-Saxon Charms." The Journal of American Folklore 22, no. 84 (1909): 105–237. DOI:10.2307/534353.
* Hooke, Della. "Rivers, Wells and Springs in Anglo-Saxon England: Water in Sacred and Mystical Contexts." In Water and the Environment in the Anglo-Saxon World, edited by Hooke Della and Hyer Maren Clegg, by Dalwood Hal, Frederick Jill, Gardiner Mark, Reynolds Rebecca, Rippon Stephen, Watts Martin, and Wickham-Crowley Kelley M., 107–35. Liverpool: Liverpool University Press, 2017. www.jstor.org/stable/j.ctt1ps31q2.11.
* Remly, Lynn L. "The Anglo-Saxon Gnomes as Sacred Poetry." Folklore 82, no. 2 (1971): 147–58. www.jstor.org/stable/1258773.
* Tornaghi, Paola. "ANGLO-SAXON CHARMS AND THE LANGUAGE OF MAGIC." Aevum 84, no. 2 (2010): 439–64. www.jstor.org/stable/20862333.
* Vaughan-Sterling, Judith A. "The Anglo-Saxon "Metrical Charms": Poetry as Ritual." The Journal of English and Germanic Philology 82, no. 2 (1983): 186–200. www.jstor.org/stable/27709147.
# Cermen mitolojisi

**Kıta Cermen mitolojisi**, Orta Avrupa'nın 6. ve 8. yüzyıllara (Cermen Hristiyanlaşması dönemine) kadar Alman halkları tarafından işgal edilen bölgelerinde uygulanan Cermen paganizminin bir unsurunu oluşturdu. Efsanelerde ve Orta Çağ'daki Orta Yüksek Almanca destanlarında yaşayan bazı mitlerin izleri devam etti. Hikâyelerin yankıları, büyük ölçüde kaldırılmış kutsal unsurlarla, Avrupa folklorunda ve Avrupa masallarında görülebilir.

## Kabileler

Aşağıdaki kabilelerin mitolojileri bu kategoriye dahildir:

* Lombards (kaynak: Paulus Diaconus)
* Alamanni (bkz: Nordendorf fibula, Pforzen tokası)
* Franks ve Thuringii (bkz: Frenk mitolojisi, Donar'ın Meşesi)
* Saksonlar (bkz: Irminsul)
* Frisii (kaynak: Saint Willibrord'un Hayatı)

## Paganizm

Kuzey Cermen ve daha az ölçüde Anglo-Sakson mitolojisiyle karşılaştırıldığında, Kıta Alman paganizminin örnekleri son derece parçalıdır. Bir avuç kısa Elder Futhark yazıtının yanı sıra, yalnız, gerçekten pagan Kıta Cermen belgeleri, kısa Eski Yüksek Alman Merseburg Büyüleri'dir. Bununla birlikte, pagan mitolojik unsurları daha sonraki edebiyatta, özellikle Orta Yüksek Alman epik şiirinde ve aynı zamanda Alman, İsviçre ve Hollanda folklorunda da korunmuştur.

## Metinler

### Eski Yüksek Almanca

* Hildebrand Lay
* Muspilli
* Merseburg Büyüleri

### Orta Yüksek Almanca

* Nibelungenlied
* Kudrun
* Weyland
* Dietrich von Bern

## Ayrıca bakınız

* İskandinav tanrıları

## Kaynakça

* Jacob Grimm : *Deutsche Mythologie* . 1835.
* Wolfgang Golther: *Handbuch der Germanischen Mythologie* . Stuttgart 1908.
* Jan de Vries : *Altgermanische Religionsgeschichte* . Berlin 1956.
* Åke V. Ström: *Germanische Din* . Stuttgart 1975.
* M. Axboe; U. Clavadetscher; K. Düwel; K. Hauck; L. v. Padberg: *Goldbrakteaten der Völkerwanderungszeit Die.* *Ikonographischer Katalog* . München 1985-1989.
* Rudolf Simek: *Lexikon der germanischen Mythologie* . Stuttgart 2. Aufl. 1995.3-520-36802-1
* Rudolf Simek: *Religion und Mythologie der Germanen* . Darmstadt 2003.3-534-16910-7ISBN 3-534-16910-7
# Litvan mitolojisi

**Litvanya mitolojisi**, Baltık mitolojisinin Litvanlarca benimsenmiş bir koludur.

Ortaya çıkması Litvanların diğer Baltık halklarından ayrıştığı MS 500 yıllarına dayanır. Çoğu önemli karakteri genel Baltık mitolojisiyle paylaşılır. Litvanya'nın 14. yüzyılda Hristiyanlaşmasına dek egemen kalan mitoloji, Hint-Avrupa dininin pek çok yerde Orta Çağ'ın ilk dönemlerine dek korunamamış ögelerini barındırır.

Baltık mitolojisindeki en ulu tanrı Dievas'tır; bununla beraber Dievas Litvanya mitolojisinde aktif bir rol üstlenmez. Sadece dünyanın yaratılışı ve bunu takip eden dönemdeki rolünden bahsedilir; Letonya mitolojisinin aksine dünyaya aktif olarak bereket getirmesi söz konusu değildir. Dievas'ın oğlu Perkunas semaya uzanan bir dağın üstünde yaşar; Dievas'ın yetkilendirmesi doğrultusunda dünyevi işlerle ilgilenir ve şimşekleri yönetir. Perkunas savaşta da önemli bir rol oynardı. Daugava Nehri'nin Litvan birliklerce geçilmesi gerektiğinde nehri dondurmak üzere çağrılırdı.

Velnias, semanın iyi tanrılarına karşı duran yeraltının kötü tanrısıdır. Yeraltı ve ölüler dünyasının, sihrin, zenginliğin ve sığırların tanrısı olduğuna inanılır. Perkunas'ın ana düşmanıdır ve söylencelere göre ormanlarda, hatta insan içinde Perkunas Velnias'ı kovalarken görülebilir. 19. yüzyılda derlenen ve özgün Litvanya mitolojisinin elementlerini taşıyan söylencelere göre dünya Dievas ve Velnias'ın rekabetiyle yaratılmıştır. Dievas ve Velnias bu söylencelere göre dünyanın başlangıcındaki iki tanrıdır; Dievas Velnias'ı suyun altından toprak almaya göndermiş, Velnias bu toprağı suyun üstüne bırakarak karayı yaratmıştır. Dievas dünyayı pürüzsüz yaratmak isterken Velnias kayaları ve yeraltı dünyasına açılış noktası olduğuna inanılan gölleri ve bataklıkları meydana getirmiştir. Kötü dönemlerde insanlar bataklıklara, göllere ve düşük rakımlı noktalara gidip Velnias'ın yardımını isteyebilirlerdi; hatta ciddi bir yardım ihtiyacı varsa cehenneme dahi inilebileceğine inanılırdı. Söylencelerde tüm yararlı hayvanların Dievas tarafından, tüm zararlı veya yeraltındaki varlıklarınsa Velnias tarafından yaratıldığı belirtilir.

Günümüzde Vilnius Katedrali'nin yer aldığı noktanın da paganlık döneminde bir kült merkezi olduğu düşünülür. Bu tez arkeolojik kazılarda katedral altında bulunan adak yerleriyle desteklenmiştir.

## Kaynakça
# Ateşe tapma

**Ateşe tapma**, çeşitli dinlerde bilinir. Ateş, Lower Paleolithic'ten beri insan kültürünün önemli bir parçası olmuştur. "Ateşe tapmak" sık sık yanlış olarak Zerdüştlük ile ilişkilendirilir.
# Yule

Noel'de "Yul kütüğü" çeken çocuklar. 1832
**Yule**, **Jul** veya **Yul**; Cermen, İskandinav ve Kelt halkları tarafından kutlanan antik bir pagan kış festivali. En uzun gecenin yaşandığı ve günlerin uzamaya başladığı gün olan kış gündönümünün kutlandığı bir bayramdır. Hristiyanlığın yayılması ile birlikte *Yule* adı 11. yüzyıldan sonra İngilizcede Noel anlamında da kullanılmaya başlanmıştır. Yule, günümüzde bazı neopagan gruplar tarafından kutlanmaya devam edilir.

## Etimoloji

Sözcük Eski Norsçada *Jol* şeklindedir. Sözcük Anglosaksonlarda ilk olarak aralık ve ocak aylarını kapsayan iki aylık dönem için kullanılıyordu. Örneğin bazı takvimlerde aralık ayı "Ærra Gēola" (Yul öncesi), ocak ayı "Æfterra Gēola" (Yul ertesi) olarak adlandırılır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Noel
* Gündönümü
* Kış Gündönümü
* Nardugan
* Satürnalya
# Kış gündönümü

Dünya'daki ekinoksların ve gündönümlerinin Eşgüdümlü Evrensel Zamana göre tarih ve saati
| olay
 | ekinoks
 | gündönümü
 | ekinoks
 | gündönümü
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ay
 | Mart
 | Haziran
 | Eylül
 | Aralık
 |
| yıl | gün | saat | gün | saat | gün | saat | gün | saat
 |
| 2021
 | 20 | 09:37 | 21 | 03:32 | 22 | 19:21 | 21 | 15:59
 |
| 2022
 | 20 | 15:33 | 21 | 09:14 | 23 | 01:04 | 21 | 21:48
 |
| 2023
 | 20 | 21:25 | 21 | 14:58 | 23 | 06:50 | 22 | 03:28
 |
| 2024
 | 20 | 03:07 | 20 | 20:51 | 22 | 12:44 | 21 | 09:20
 |
| 2025
 | 20 | 09:02 | 21 | 02:42 | 22 | 18:20 | 21 | 15:03
 |
| 2026
 | 20 | 14:46 | 21 | 08:25 | 23 | 00:06 | 21 | 20:50
 |
| 2027
 | 20 | 20:25 | 21 | 14:11 | 23 | 06:02 | 22 | 02:43
 |
| 2028
 | 20 | 02:17 | 20 | 20:02 | 22 | 11:45 | 21 | 08:20
 |
| 2029
 | 20 | 08:01 | 21 | 01:48 | 22 | 17:37 | 21 | 14:14
 |
| 2030
 | 20 | 13:51 | 21 | 07:31 | 22 | 23:27 | 21 | 20:09
 |
| 2031
 | 20 | 19:41 | 21 | 13:17 | 23 | 05:15 | 22 | 01:56
 |

Kış gündönümü
**Kış gündönümü**, (yaklaşık 21 Aralık), güneş ışınlarının Oğlak Dönencesi'ne dik geldiği an. Kuzey yarımkürede günler uzamaya, güney yarımkürede kısalmaya başlar. Bu tarih bazı ülkelerde kuzey yarımkürede kışın, güney yarımkürede yazın *başlangıcı* sayılır. Bununla beraber bazı ülkelerde de yazın veya kışın *tam ortası* kabul edilir. Güney yarımkürede en uzun gündüz, Kuzey yarımkürede en uzun gece yaşanır.

## Tarihi ve kültürel önemi

Kış gündönümünün Neolitik (Yeni Taş Çağı) döneme kadar uzanan bazı kültürler için yıllık döngünün önemli bir anı olarak kabul edildiğine dair kanıtlar vardır. Astronomik olaylar genellikle hayvanların çiftleşmesi ve ekinlerin ekilmesi gibi çiftçilik faaliyetlerine rehberlik etmek için kullanılırdı. Hayvanlar kış boyunca beslenmek zorunda kalmamaları için kesilirdi ve bu nedenle yılın bu zamanı, birçok kişi için bol miktarda taze etin bulunduğu tek zamandı.

Kış gündönümünde güneş ışınları Oğlak Dönencesi'ne dik gelir; gündüzler kısalmayı durdurur ve yeniden uzamaya başlar. Antik Avrupa'nın bazı bölgelerinde bu olay, Güneş'in ya da bir Güneş tanrısının ölümü ve yeniden doğuşu olarak sembolize edilirdi.

## Ayrıca bakınız

* Gündönümü
* Yaz gündönümü

## Kaynakça
# 3. yüzyıl

Miladi **3. yüzyıl**, 201'den 300'e kadar sürmüş yüzyıldır.

## Olaylar

* 212: Constitutio Antoniniana tüm özgür Romalılara vatandaşlık verir.
* 230-232: Roma doğusunda kaybedilmiş kısımları tekrar fethetmek için Sasani hanedanlığı savaş başlatır.
* 235-284: Üçüncü Yüzyıl Bunalımı
* 250-538: Kofun dönemi, Japonya'daki Yamato döneminin ilk bölümü.
* 265-420: Çin'in Jin Hanedanlığı
* Sarnath, Hindistan'daki Budist sanatlar merkezi haline gelir

## Önemli kişiler

* İskenderiyeli ClementMS 3. yüzyılın başlarında doğu yarımküre
* Diocletian, Roma imparatoru
* İskenderiyeli Diophantus, *Arithmetica*'yı kaleme almıştır
* Hippolytus
* Liu Hui, Çinli matematikçi
* Mani, Manihaizmin kurucusu
* Origenes
* İskenderiyeli Pappus
* Plotinus, Neoplatonizmin kurucusu
* Tertullianus
* Wang Pi

## İcat ve Keşifler

* Suriye'deki bir prenses için primitif bir gözlük yapılmıştır.
* Çin'de pusula icat edilmiştir.