Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sarmatya

"İkinci Asya Haritası" ( *Tabula Seconda de Asia* ), 1467.
**Sarmatya,** Sarmatların yaşadığı Avrasya steplerinin bir bölgesidir.

Maciej Miechowita (1457–1523) Karadeniz bölgesi için "Sarmatia" terimini kullandı ve onu ayrıca Doğu Orta Avrupa'yı içeren *Sarmatia Europea* ve *Sarmatia Asiatica* olarak ikiye bölmektedir. Filippo Ferrari (1551–1626) da bu ikisini böldü.

## Sarmatia Asiatica

**Sarmatia Asiatica** ("Asya Sarmatia") Batlamyus'un *Coğrafya El Kitabında* (MS 150), Avrupa ve Asya'nın bazı kısımlarını içeren geniş bir bölge olan Sarmatya'nın bir kısmı için bu ismi kullanmıştır.

Modern zamanlarda coğrafyacılar bu bölgenin kapsamı hakkında çeşitli görüşlere sahipti:

* S. A. Mitchell (1860) kuzeyde bilinmeyen bir ülke, doğuda İskit ve Hazar Denizi, güneyde Kafkasya ve batıda Kimmer Boğazı, Palus Maeotis ve Tanais ile sınırı olduğunu belirtmiştir. Coraxici, Hippici ve Hyperborei (Ural) dağlarını ve Don, Kuban ve Volga nehirlerini içeriyordu.
* A. Arrowsmith (1832):
* A. Picquot (1826) burayı kuzeyde İskit ve Roxolani, doğuda Hazar Denizi, güneyde Kolkhis, Albanya ve İberya, batıda ise Palus Maeotis ve Kimmer Boğazı ile sınır olarak tanımlamıştır.

## Sarmatia Europea

Diğer bir kısım ise daha batıda yer alan **Sarmatia Europea** ("Avrupa Sarmatyası") idi. Avrupa Sarmatia'sı büyük ölçüde daha sonra Litvanya Büyük Dükalığı olarak bilinen şeye karşılık gelir. Sarmatya, Batlamyus zamanından 18. yüzyılın sonuna kadar bölgenin çoğu haritasında mevcut olan bir bölgeydi.

* A. Arrowsmith (1832):

## Ayrıca bakınız

* İskitya
* Sarmatizm
* Sarmatlar

## Kaynakça

* Arrowsmith, Aaron (1832). *A Grammar of Ancient Geography*. Londra: Hansard. ss. 2, 14-15, 40, 209-210, 251-259.
# Cross-dressing

**Crossdresser** (kısaca **CD**), karşı cins ile özdeşleşmiş kıyafetleri giyen kimsedir. Kadın ise erkek kıyafetleri, erkek ise kadın kıyafetleri giyen kimsedir. Kavram, kıyafetlerin yanı sıra, karşı cins ile özdeşleşmiş aksesuarları; saç, sakal, bıyık, kaş modellerini ve makyajı da kapsar. Crossdresser kimseler bunu cinsel yönelimlerinin bir sonucu olarak yapabilecekleri gibi; kimliklerini gizlemek, herhangi bir sanat gösterisinde yer almak ya da cinsel bir fetiş olarak da yapabilirler.

Kavram İngilizce *cross* (karşı) ve *dress* (giyinmek) sözcüklerinden oluşur. İngilizcede ilk olarak, 1911 yılında, Almanca *transvestite* kelimesine karşılık olarak oluşturulmuştur.

Amerikalı fotoğrafçı Frances Benjamin Johnston, erkek kıyafetleri içerisinde.
Tarih boyunca insanlar çok çeşitli nedenlerle karşı cinsin kimliğine bürünmüşlerdir. Örneğin Hindistan'ın bazı yörelerinde yeni evlenen çiftler nazardan korunmak için birbirlerinin kıyafetlerini giyerler. Kadınların sahneye çıkmasına hoş bakılmayan veya dinî gerekçelerle izin verilmeyen bazı tutucu toplumlarda erkeklerin kadın rollerini oynamasına veya kadın kılığında dans etmesine sıklıkla rastlanır.

## Travesti

Travesti, genellikle cinsel haz aldığı için, karşı cinsin kıyafetlerini giyen kimsedir. Sıklıkla eşcinsellikle karıştırılır ancak travestiler heteroseksüel veya homoseksüel olabilirler.

## Drag queen

Drag queen, abartılı kadın kıyafetleri giyen ve bilinçli olarak bir kadın karikatürü gibi davranan erkektir. *Queen* sözcüğü İngilizcede eşcinsel erkek anlamına da gelir ve drag queenler genellikle eşcinsel erkeklerdir.

## Türk sinemasında cross-dressing

Belalı Torun filminde Fatma Girik, Efkârlıyım Arkadaş filminde Sadri Alışık, Fıstık Gibi Maşallah filminde Sadri Alışık ve İzzet Günay, Şoför Nebahat filminde Sezer Sezin, Şabaniye filminde Kemal Sunal, Komiser Şekspir filminde Özkan Uğur, Hababam Sınıfı Merhaba filminde Nehir Erdoğan, Şeytanın Pabucu filminde Fatih Ürek karşı cinsin kılığına girmektedir. Plajda filminde Sarp Apak ve Gürgen Öz karşı cinsin kılığına girmişlerdir.

## Kaynakça

 Wikimedia Commons'ta Crossdresser ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Hadım

**Hadım** terimi, genellikle erken yaşta hadım edilmiş bir erkeği ifade etmektedir. Bazı eski metinlerde "hadım", hadım edilmemiş, ancak iktidarsız, bekâr kimseler veya başka bir şekilde evlenmek ve çocuk sahibi olmak istemeyen bir erkeğe atıfta bulunabilir.

## Kaynakça

Özel
Genel
* de Marliave, Olivier (2015). *Hadımların Dünyası: Çağlar Boyunca Hadımlık*. Yasemin Kayacan tarafından çevrildi. Doğan Kitap. ISBN 9786050926194.
# Enaree

**Enaree** ya da **Enarei** (Grekçe: ἐναρής), kadınsı veya androginos olarak tanımlanan bir İskit şamanıydı. İskit şamanizmi, entojen kullanımı yoluyla dini coşku içeriyordu; tapınakları yoktu ve doğanın güçlerine tapıyorlardı.

Herodot'a göre, Aşkelon'daki Afrodit tapınağını yağmalayan İskitler ve onlardan sonraki tüm torunları, tanrıça tarafından "kadınsı" hastalığına yakalanmışlardır ve bu nedenle İskitler, bunun bir sonucu olarak kendilerinin ve ayrıca İskit topraklarını ziyaret edenler, aralarında İskitlerin Enarees dediği kişilerin durumunu görürler. Herodot, koruyucu tanrıçaları Argimpasa'yı *Interpretatio graeca* aracılığıyla Afrodit Uranya ile ilişkilendirir.

Herodot ayrıca bazı dini uygulamalarından da söz eder:

> Göstereceğim gibi, birçok söğüt asasıyla tanrılar yapan İskitler arasında pek çok tanrı vardır. Yere koydukları ve çözdükleri büyük asa demetlerini getirirler ve çubukları tek tek yere koyarken kehanetlerini söylerler; ve hala konuşurken, çubukları bir kez daha toplayıp tekrar bir araya getirirler. Bu tür bir kehanet, aralarında kalıtsaldır. Hermafrodit olan Enarees, Afrodit'in onlara ıhlamur ağacı kabuğu aracılığıyla uyguladıkları kehanet sanatını verdiğini söylerler. Bu kabuğu üç parçaya bölerler ve parmaklarında örüp örgülerini çözerken kehanette bulunurlar.
>
>

*On Airs, Waters, Places* adlı çalışmasında Enare'lerden bahseden Hipokrat, İskit sakinlerinin kadınlıklarının sebebinin ilahi olduğuna inanmalarına rağmen, iktidarsızlıklarının sebebinin sürekli ata binmenin bir sonucu olduğuna inandığını ve bu nedenle kadınsı roller benimsemiş olduklarını teorize etti.

## Kaynakça

* Ellis Hovell Minns (2010). *Scythians and Greeks*. Cambridge University Press. s. 86. ISBN 978-1-108-02487-7.
* Randy P. Conner (1997). *Cassell's encyclopedia of queer myth, symbol, and spirit*. ss. 129-131. ISBN 0304337609. 26 Eylül 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ekim 2020.
# Efeminelik

**Efeminelik**, **feminenlik**, **femboyluk** veya **kadınsılık**, erkek çocuklarda veya erkeklerde, özellikle de erkeklere veya erkekliğe özgü olmadığı düşünülen kadınsı özelliklerin vücut bulmuş halidir. Bu özellikler arasında sosyal olarak kadınlarla ve kızlarla ilişkilendirilen roller, stereotipler, davranışlar ve görünüşler yer alır. Tarih boyunca kadınsı olduğu düşünülen erkekler önyargı ve ayrımcılıkla karşı karşıya kalmıştır. Eşcinsel erkeklerin genellikle kadınsı olduğu düşünülür ve bunun tersi de geçerlidir. Ancak kadınlık, erkeklik ve diğer cinsiyet ifade biçimleri cinsel yönelimden bağımsızdır.

## Modern zamanda

 Bayrağın ilk çeşitlerinden biri. Yeşil, Erkekliği temsil eder ve Mor gradyan, Kadınlığın farklı yoğunluklarını temsil eder.
Bayrağın ünlü versiyonu.
Bayrağın başka bir çeşidi
Femboy (alternatif olarak femboi olarak da yazılır), elbiseler, etekler ve/veya uyluk gibi geleneksel olarak kadınsı özellikler sergileyen bir erkeği ifade etmek için kullanılan modern bir argo terimdir. *Kadınsı* ve *oğlanın* bir portmantosu olarak da anılırmaktadır. *Femboy* terimi 1990'larda ortaya çıkmış ve hem cinsel hem de cinsel olmayan bağlamlarda kullanılarak internette ilgi görmüştür. Son zamanlarda femboylar, popüler medyaya dahil olmaları, "Femboy Friday" ve "Femboy Hooters" gibi trendler nedeniyle giderek daha görünür hale geldi. Bu trendler, kendilerini femboy olarak tanımlayanlar çevrimiçi gruplarda ve forumlarda, kadınsı kıyafetler giymiş veya bir tür cosplay giymiş halde kendi resimlerini yayınlamaktadır. Cosplay, çevrimiçi femboylar arasında son derece popüler hale gelmiştir. Genellikle kadın, ikili olmayan veya kadınsı erkek karakterlerin kostümlerini giydirmiştir.

Terim trans kadınlara yönelik bir hakaret olarak kullanılabildiği gibi LGBT topluluğu içinde de olumlu/kendini tanımlayan bir terim olarak kullanılmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Androjenlik
* Bakla
* Japonca: Bishōnen
* Kadın olarak
* Ergi
* Kadınlık
* Cinsiyet bükücü
* Cinsiyet farklılığı
* Genderqueer
* Jinomorf
* Otobur erkekler
* Konminam
* Metroseksüel
* İkili olmayan cinsiyet
* Otokonoko
* Kuir
* Queer heteroseksüellik
* Cinsiyet ve cinsiyet ayrımı
* Cinsiyetin sosyal yapısı
* Üçüncü cinsiyet
* transseksüel
* İki ruh

## Kaynakça

### Bibliografi

## Konuyla ilgili yayınlar

* Padva, Gilad. "Kayıp Eşcinsel Gençliği İddia Etmek, Femininostaljiyi Kucaklamak: Todd Haynes'in *Dottie'si Şaplak Alıyor* ve *Kadife Altın Madeni* ". İçinde: Padva, Gilad, *Sinema ve Popüler Kültürde Queer Nostalji*, s. 72–97 (Palgrave Macmillan, 2014,978-1-137-26633-0 ).

## Dış bağlantılar

* Kadınsı Eşcinsel Erkek Olmanın Gücü
# Venüs (mitoloji)

Venus
Venus
**Venüs**, Roma mitolojisinde aşkın ve güzelliğin koruyucusu olan tanrıça. Genelde çıplak olarak resmedilir. Romen mitleri ve festivallerinde anahtar rol alan bir tanrıçadır. Yunan mitolojisindeki dengi Afrodit'tir.

## Ayrıca bakınız

* Venüs (anlam ayrımı) → gezegen, Venüs sembolü, vs.
* Diğer tanrıçalar, örneğin:
	+ Afrodit
	+ Suadela
	+ Astarte
	+ Etrüsk Uni-Astre (Pyrgi levhaları(*Pyrgi Tablets*))
	+ Inanna
	+ Diana
	+ Hathor

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Venus ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Wikimedia Commons'ta Aphrodite ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* 'Venus Chiding Cupid for Learning to Cast Accounts'3 Eylül 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by Sir Joshua Reynolds at the Lady Lever Art Gallery

## Antik kaynak referansları

* Ovid, *Metamorphoses* IV.171-189
* Cicero, *De natura deorum* II.20.53
* Lactantius, *Divinae institutiones* I.17.10
* Justine, *Epitome Historiarum philippicarum Pompei Trogi* XVIII.5.4, XXI.3.2
# Deniz kabuğu

Denizkabukları
**Deniz kabukları**, deniz salyangozu, midye, istiridye, denizdişi gibi kabuklu yumuşakçaların deniz kıyılarına vuran kabukları. İçinde yaşayan canlının kabuğu terk etmesi sonucu kıyıya vurdukları kabul edilmektedir. Yerli halklarca süs malzemesi olarak kullanıldığı gibi koleksiyon yapanlar tarafından da toplanırlar.
# Bug Nehri

| Bug
 |
| --- |
|  Modlin’de Narev ve Vistula nehirleri ile birleşilen alan
 |
| Konum
 |
| **Ülke(ler)** |  Polonya  Belarus  Ukrayna
 |
| Genel bilgiler
 |
| **Kaynak rakımı** | 75 m
 |
| **Ağız** | Serock, Polonya
 |
| **Uzunluk** | 772 km
 |
| **Havza alanı** | 39.420 km²
 |
| **Debi** | 1 m³/s
 |
| **Sağ kolları** | Solokiya, Luha, Mukhavets, Lyasnaya, Nurzec, Brok, Warenzhanka
 |
| **Sol kolları** | Poltva, Bukowa, Huczwa, Uherka, Włodawka, Krzna, Toczna, Liwiec, Kałamanka
 |

**Bug Nehri** veya **Batı Bug Nehri** (Lehçe: Bug; Ukraynca: Західний Буг, *Zahidni Buh* Belarusça: Захо́дні Буг, *Zahodni Buh*; Rusça: Западный Буг, *Zapadnı Bug*), Ukrayna'nın ortasından batı kesimine doğru akan bir nehirdir. Narev Nehri'nin sol koludur. Bug, Ukrayna-Polonya ve Polonya-Belarus sınır hattından geçerek Polonya içlerine akar ve burada Narev'e bağlanır.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Bug Nehri ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Wikimedia Commons'ta Bug Nehri ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Androjini

Caduceus
**Androjini**, hem erkek hem de kadın özelliklerine sahip olma durumudur. Androjini, cinsiyet ifadesi bağlamında açıklanabilir.

## Etimoloji

Fransızca ve İngilizce *androgyne* "erkeğe benzeyen kadın, çift cinsiyetli" sözcüğünden alıntıdır. Fransızca sözcük Eski Yunanca *anér, andr-* ανέρ, ανδρ-  "erkek" ve Eski Yunanca *gynē* γυνή  "kadın" sözcüklerinin bileşiğidir.

*Androjen* şeklinde yazılması yaygın ancak hatalıdır.

## Moda geçmişi

1900'lü yıllarda, I. Dünya Savaşı'ndan başlayarak geleneksel cinsiyet rolleri bulanıklaştı ve Paul Poiret ve Coco Chanel gibi moda öncüleri, kadın modasına pantolonu dahil ettiler. Bu devrin kadınları için "çarpıcı stil" pantolon içeriyordu ve bu da kadınlara androjinik bir görünüm kazandırıyordu.

## Ayrıca bakınız

* Acinsiyet
* Tricinsiyet
* Pancinsiyet
* Transseksüellik
* Cinsiyet kimliği
* Eşcinsellik
* Cinsel yönelim

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta androjini ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Ayin

Pirinç ve bereket tanrıçası Dewi Sri'ye adanmış bir Cava ritüel dansı
**Ayin** ya da **ritüel**; bilinçli anlayış, duygusal bağlam veya sembolik anlam ne olursa olsun, bir bireyin, grubun veya çevrenin iç veya dış durumunu değiştiren tekrarlanan, yapılandırılmış bir eylem veya davranış dizisidir.

## Ayrıca bakınız

* Kagura
* Süreç sanatı
* Dinî sembol
* Bahar Ayini

## Kaynakça
# Travestilik

**Travestilik** ya da **travestizm**, genellikle cinsel haz almak amacıyla, karşı cinsin kıyafetlerini giymek. Travestilerin çoğunluğu erkektir.

Travestilik sıkça transseksüellikle karıştırılır. Transseksüel, duygusal ve psikolojik anlamda kendisini karşı cinse ait hisseden kimsedir.

Travestilik bir cinsel yönelim değildir. Bir travesti heteroseksüel ya da eşcinsel olabilir.

## Etimoloji

*Travesti* sözcüğü Türkçeye Fransızca *travesty* sözcüğünden geçmiştir. Fransızca *travesti* sözcüğü, Latince *trans-* (bir taraftan öbür tarafa) ve Fransızca *vêtement* (giysi, kıyafet) sözcüklerinin birleşimidir.

## Ayrıca bakınız

* Crossdresser
* Drag queen
* Drag king

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Travestilik ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Balbal

Kırgızistan'da bulunan bir balbal
**Balbal** (Kırgızca: балбал, [bɑɫbɑɫ]), (Tıva Türkçesi: Кижи-көжээ / Kiji köjee), Eski Türklerde kişinin anılması için mezarının veya bazı kurganların etrafına dikilen mezar taşına verilen isimdir ve kişinin yaşarken öldürdüğü kişileri sembol eder. Kurganların başında fazla balbal varsa o kişi o kadar kahramandır. Orta Asya Türklerinde, Şamanlık dininin geçerliliğini yaygın olarak koruduğu dönemde, ölen savaşçıların kurgan denilen mezarlarının etrafına dikilmiş, savaşçının öldürdüğü düşmanları ve bu kişilerin öbür dünyada onun hizmetçileri olacağına inanılacağını simgeleyen, genellikle bir taş parçasının üzerine yontulmuş, bir elinde kılıç, figürlerinden oluşan heykellere verilen ad. Bu taşların sayısının fazlalığı ölen kişinin sağ iken; gücünün, cesaretinin, kahramanlığının da simgesidir. İslam öncesi dönemde yaygın olan balballar, İslam dininin kabulünden sonra yerini mezar taşlarına bırakmıştır.

Balbal sözü Eski Türk dilinden bir kelime olup bal+bal, yani vurmak, kakmak, çakmak demektir.

Balbal kelimesinin etimolojik kökenine ışık tutabilecek yazıya geçmiş en eski belge Sümerce <bal> :taş kelimesi olmalıdır. Türkçe gibi eklemeli dile sahip Sümerce (Kengerce)'deki <bal>taş kelimesi ile taştan yapılan <Balbal> kelimesi arasındaki anlam ilişkisi açıktır. Bu açıdan Balbal sanatının eklemeli dile sahip kültürlerin eserleri olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Kırgızistan'da Şatı ve Sarı-Bulak köylerinin arasındaki bir alanda bulunan taş balballar Kara-Batkak müzesinde sergilenmektedir. Ayrıca Tokmok şehrinin 10 kilometre güneyinde, Burana kulesi'ne yakın alandaki Burana Açıkhava Müzesinde ve Issık Göl kıyısındaki Çolpan Ata ve Karakol'da, göçebe Türklerin pek çok taş savaşçıları (*balbalları*) bulunur. Balbalların 6. yüzyılda dikildiği tahmin edilir. Kırgızistan içindeki ve tüm Orta Asya'daki bu mezar işaretleri, göçebe Türk boyları tarafından dikilmiş, Kırgızistan'daki balbalların hemen hepsi Çuy Vadisinde dağılıdır.

Tıva'daki Cengiz Han balbalı
Tıva Özerk Türk Cumhuriyetinde yaklaşık 200 kadar balbal bulunmuştur. Bijiktighaya dağının dolayında kırlık ovalık alanda da bir tek balbal vardır ki, bazı araştırmacılara göre Cengiz Han'ın balbalı olup Cengiz Han'ın hazinesinin bu dolayda olduğu söylenir. Buraya bir açık hava müzesi yapılmıştır. Tahminen bu balbal 1200 yılı geçkin burada durmakta olup Akdovurak (Aktoprak) şehrine 4 km uzaklıktaki kızıl tepe anlamındaki Kızıl Majalık köyüne yakındır.

Farklı kültür ve dönemlerde bu tür "balbal"lara rastlanmıştır. Özellikle MÖ 6. yüzyıl İskit heykelleriyle önemli benzerlikler bulunmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Taş Ata

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  Tuva'daki balbalın yer aldığı Bijiktighaya ile ilgili bir vk sayfası.
*  Bijiktighaya'daki bir okul ve balbal ile ilgili bilgiler.
*  Bişkek'teki bir balbaldan fotoğraflanarak oluşturulmuş 3D model.
# Hestia

Hestia, Sebastiano Ricci

| Hestia |
| --- |
| Hestia |
| **Evin ve Ailenin Tanrıçası** |
| Özellikleri |
| Alanı | Ev ve aile yaşamı |
| Mekânı | Yeryüzü |
| Semboller | Domuz, eşek ve evlerde yanan ocak ateşi |
| Görünüşü | başını kapatan olgun kadın |
| Kişisel bilgileri |
| Ebeveynler | Kronos ve Rhea |
| Kardeşler | Poseidon, Hades, Hera, Zeus ve Demeter |

Hestia (Vesta) damgalı para
Rhea ile Kronos'un kızı olan **Hestia**, Zeus'un en büyük kız kardeşidir. Olimpos'taki tanrıların en kibarı olarak bilinen Hestia, aile tanrıçasıdır, bu yüzden de günlük ev hayatında önemli bir yere sahiptir. Hiçbir mitolojik anlatımda yer almadığı gibi, Antik Yunan'da ona adanan tapınakları da olmamıştır. Ama, Olimpos'ta yanan kutsal ateş ve dünyadaki yanan her ocak onun kutsal mekanı sayılır.

Mitolojide Hestia, Kronos ve Rhea'nın ilk çocuklarıdır. Diğer kız ve erkek kardeşleri gibi babası tarafından yutulur, Kronos yenildikten sonra ise son kişi olarak dışarı çıkar. Apollon ve Poseidon, Hestia ile birlikte olmak istedilerse de, tanrıça Zeus'tan sonsuza kadar bakire kalmayı diler ve isteği Zeus tarafından kabul edilir. Ayrıca son olarak da Olimpos'taki yerini tanrı Dionysos'a bırakıp, on iki Olimpos tanrısı arasından ayrılmıştır. Yaşamak için insanların arasına karışır.

Hestia aynı zamanda Metropolis'i simgelerdi. Bu nedendir ki kolonilerde kurulan yeni şehirlere Metropolis'te yanan ateşten getirilir, böylece Metropolis'in bir parçası koloni şehirlerinde yanmaya devam ederdi.

Roma mitolojisinde Hestia'ya Vesta denirdi ve Romalılar Yunanların aksine tanrıça adına tapınaklar yapmıştı. Roma Forumu'nda ona adanmış bir tapınak bulunurdu. Vesta rahibeleri ise Vesta bakireleri olarak adlandırılırdı.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Hestia ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Avestaca

| Avestaca |
| --- |
| Bölge | Orta Asya |
| Dönem | MÖ. 1500 – MÖ. 400 |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Hint-İran
	+ İran dilleri
		- **Avestaca**
 |
| Yazı sistemi | Avesta alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | ae |
| ISO 639-2 | ae |
| ISO 639-3 | ave |
| Glottolog | `aves1237`  Avestan |

*Yasna* 28.1, *Ahunavaiti* Gatha (Bodleian MS J2)
**Avestaca**, Hint-Avrupa dil ailesinin İran dilleri koluna giren bir ölü dil. Avestaca, Antik Çağda, İran dillerinin Eski İran döneminde, Orta Asya'da konuşulmaktaydı. Dil için bazen kullanılan *Zend* veya *Zend* sözcükleri, dilin kendisini değil, Zerdüşt metinlerin tefsirini (yorumunu) ifade etmektedir. Avestaca, Eski Farsça, Medce, Eski İskitçe, Eski Sakaca ile birlikte Antik Çağ döneminde İran dillerinin Eski İran döneminde konuşulmaktaydı.

Genel sınıflandırmada dil, Gata Avestası olarak da bilinen *Eski Avestaca* ve *Yeni Avestaca* olmak üzere iki kola ayrılmaktadır. Avestaca aynı zamanda Zerdüştçülük dinini ibadet diliydi ve Avesta metinleri (Gatalar) bu dilde yazılmıştı.

## Kaynakça
# Atar

**Atar**, antik Pers mitolojisinde ateş ve saflığın tanrısı. Tanrılar kralı Ahura Mazda'nın oğludur. Modern Zerdüşt inancında hâlâ varlığını sürdürmektedir.

## Adur aduran

"Ateşlerin ateşi" anlamına gelen ve Zerdüştilikte kutsal kabul edilen ateştir. Zerdüştiliğe göre, kutsal olan diğer ateşlerden farklı olarak din mensuplarını bir araya getirmesinden ötürü bu adı almıştır.
# Agni

Agni bineğinin üzerinde, bir koyun, tacından yukarı doğru alevler sıçrarken
**Agni**, Hindu dininde ve "Vedalarda" adı geçen bir tanrıdır. Sanskritçede *agni* sözcüğü ateş anlamına gelmektedir. Agni, ateş tanrısıdır, diğer tanrıların habercisidir, sonsuza kadar genç kalır ve ölümsüzdür. Hinduizmin klasik kozmolojisinde ateş (*Agni*), gökyüzü (*Ākāśa*), su (*Apas*), hava (*Vāyu*) ve toprak (*Pṛthvī*) ile birlikte beş durağan ve geçici unsurdan (*Pañcabhūtá*) biridir, bu beş unsur birleşerek deneysel olarak algılanan maddi varlığı (*Prakṛti*) oluşturur.

Vedalar'da Agni, İndra ve Soma ile birlikte en önemli ve en çok başvurulan tanrılardandır. Agni, tanrı ve tanrıçaların sözcüsü ve bir *homa* (adak ritüeli) esnasında adakların onlara iletilmesini sağlayan bir elçi olarak kabul edilir. Eski Hindu metinlerinde üç düzlemde var olduğu kabul edilir: yeryüzünde ateş olarak, atmosferde şimşek olarak ve gökyüzünde güneş olarak. Bu üçlü varlığı onu Vedik kutsal kitaplarda tanrılar ve insanlar arasında elçi olarak kabul etmektedir. Agni'nin göreceli önemi Vedik sonrası dönemde azalmıştır. Çünkü bu dönemde Agni, içselleştirilmiş ve kimliği değişmiştir. Upanişadlar ve daha sonraki Hindu edebiyatında, Agni tüm dönüştürücü enerji ve bilgiyi metaforik olarak temsil eden bir sembole dönüşmüştür. Agni, geleneksel Hindu düğünlerinde Saptapadi (yedi adım ve karşılıklı yeminler) ritüelinin merkezi tanığı olarak, Upanayana geçiş töreninde ve Divali ile Puja gibi festivallerde yapılan Arti seremonilerinde diyā'nın bir parçası olarak, Hindu geleneklerinin ayrılmaz bir parçası olmaya devam etmektedir.

Agni, Budist metinlerde ve Budist gelenekler içindeki Senika sapkınlığıyla ilgili tartışmalara ilişkin literatürde yoğun olarak geçen bir terimdir. Eski Jainizm düşüncesinde Agni (ateş), ruhu ve ateş bedenli varlıkları içerir. Ayrıca, yeniden doğuş teorisinde Agni-kumaras (“ateş çocukları”) olarak bilinen reenkarne varlıklar sınıfı şeklinde görünür ve metinlerinde Tejas terimiyle eşdeğer olarak ele alınır.

## Ayrıca bakınız

* Agni Füzesi

## Kaynakça
# Trans

Antik Delphi, Yunanistan'da kahin rahibesi.
**Trans**, hipnoz veya herhangi bir medyum aracılığıyla girilen, vücudun haricî uyarıcılara kapalı olduğu yarı uyanık durum.

Trans, parapsikoloji sözlüklerinde “iradi hareketlerin yokluğuyla ve düşüncenin otomatizma durumuna geçmesiyle nitelenen psikolojik ayrışma hali” veya “paranormal bir fenomenin belirdiği, değişik derinlik derecelerindeki bilinçsizlik hali” olarak tanımlanır.

Bununla birlikte, şaman transında ve psikolojik ayrışma yöntemiyle edinilen transta görüldüğü gibi, bilincin kaybolmadığı trans halleri de vardır. Ruhçuluğa göre ruh ve beden ilişkisinin, dolayısıyla perispri ve beden ilişkisinin gevşemesiyle oluşan özel bir bilinç halidir. Metapsişikçiler sezgisel medyumluk yoluyla bilgi alınmasını sağladığından transı insanlığın manevi alandaki en önemli bilgi alma kaynağı olarak görürler.

## Ayrıca bakınız

* Hipnoz
* Değişik şuur halleri
* Posesyon
* Despot Dönem
* Mistizm

## Notlar

## Kaynakça

* Trans, G. Lapassade, çev. Alparslan Salt, Ruh ve Madde Yayınları

## Dış bağlantılar

* Transı Oluşturan Durumlar Yazı Dizisi 30 Nisan 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.