# Bülent Arınç

| Bülent Arınç |
| --- |
|  |
| Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu Üyesi
 |
| **Görev süresi** 30 Mayıs 2019 - 24 Kasım 2020
 |
| Cumhurbaşkanı | Recep Tayyip Erdoğan
 |
| Türkiye Başbakan Yardımcısı
 |
| **Görev süresi** 1 Mayıs 2009 - 28 Ağustos 2015
 |
| Başbakan
 | Recep Tayyip Erdoğan (2009-2014) Ahmet Davutoğlu (2014-2015) |
| Yerine geldiği | Nazım Ekren
 |
| Yerine gelen | Numan Kurtulmuş
 |
| Türkiye Büyük Millet Meclisi 20., 21., 22., 23. ve 24. Dönem Milletvekili
 |
| **Görev süresi** 8 Ocak 1996 - 23 Nisan 2015
 |
| Seçim bölgesi | 1995 – Manisa 1999 – Manisa 2002 – Manisa 2007 – Manisa 2011 – Bursa
 |
| 22. TBMM Başkanı
 |
| **Görev süresi** 19 Kasım 2002 - 22 Temmuz 2007
 |
| Yerine geldiği | Ömer İzgi
 |
| Yerine gelen | Köksal Toptan
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 25 Mayıs 1948 Demirtaş, Bursa, Türkiye
 |
| Partisi
 | Milli Selamet Partisi (1974-1981) Refah Partisi (1983-1998) Fazilet Partisi (1998-2001) Adalet ve Kalkınma Partisi (2001-günümüz) |
| Evlilik(ler)
 | Münevver Arınç (e. 1979) |
| Çocuk(lar)
 | Ayşenur Arınç Mehmet Fatih Arınç (d. 1980, ö. 1997) Ahmet Mücahit Arınç
 |
| Bitirdiği okul
 | Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi
 |
| Mesleği
 | Siyasetçi, Avukat
 |
| İmzası
 |  |

**Bülent Arınç**, (d. 25 Mayıs 1948, Bursa), Adalet ve Kalkınma Partisi'nin kurucularından, başbakan eski yardımcısı, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin 22'inci başkanı ve eski cumhurbaşkanı vekili.

2002-2007 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi başkanlığı görevini yürüttü. TBMM başkanlığı döneminde cumhurbaşkanlığına vekâlet etti. 2009-2015 yılları arasında 61'inci ve 62'inci hükûmetlerde başbakan yardımcısı olarak yer aldı. 2019 yılında girdiği Cumhurbaşkanlığı Yüksek İstişare Kurulu'ndan 24 Kasım 2020 tarihinde istifa etti.

İlk defa 1995 Genel Seçimleri'nde Refah Partisi'nden Manisa milletvekili olarak meclise girdi ve aralıksız olarak 19,5 yıl boyunca milletvekili olarak görev yaptı.

## Çocukluğu ve eğitimi

Ailesi Manisa'nın Büyüksümbüller köyünden olan Arınç, 25 Mayıs 1948 tarihinde Jandarma Astsubayı İbrahim Arınç ile Sevdiye Arınç'ın (1919-2003) dördüncü çocuğu olarak, babasının görev yaptığı Bursa'nın Demirtaş nahiyesinde doğdu. Anne tarafından Girit göçmenidir. 12 yaşındayken babasını kaybetti. Çocukluğu babasının görevi nedeniyle Van, Silopi, Beytüşşebap gibi yerlerde de geçti. İlkokula Ayvalık'ta başladı, Elazığ'da devam etti. Daha sonra ailesi Manisa'ya döndü ve ilk, orta ve lise eğitimini Manisa'da tamamladı. 1970 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden mezun oldu ve uzun süre Manisa'da avukatlık yaptı.

## Siyasî hayatı

### Gençlik yılları

Gençlik yıllarından itibaren siyasete ilgi duydu. Genel başkanlık görevini Necmettin Erbakan'ın üstlendiği, sağ görüşlü Millî Selamet Partisi'nde (MSP) 1974-1981 yılları arasında Manisa gençlik kolları başkanlığı ve Manisa il başkanlığı görevlerinde bulundu. 13 Ekim 1985'te Refah Partisi'nin İzmir'de düzenlediği *Refah Gecesi*'nde yapılan konuşmalar nedeniyle daha sonra Devlet Güvenlik Mahkemesi'nde, aralarında RP Merkez Karar ve Yönetim Kurulu üyesi Bülent Arınç'ın da bulunduğu partililer hakkında dava açıldı. Arınç, yargılama sonunda iki yıl hapis cezasına çarptırıldı, ancak cezası Yargıtay tarafından iptal edildi.

### Milletvekilliği

1991 Türkiye genel seçimlerinde Refah Partisi Manisa milletvekili adayı oldu fakat seçilemedi. 1994 Türkiye yerel seçimlerinde Refah Partisi'nden Manisa belediye başkanı adayı oldu fakat seçimde başarısız oldu.

1995 genel seçimlerinde tekrar Refah Partisi Manisa milletvekili adayı oldu ve seçimi kazanarak ilk defa TBMM'ye girdi. Türkiye Büyük Millet Meclisi Adalet Komisyonu ve Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu'nda çalıştı. 1999 genel seçimlerinde Refah Partisi'nin kapatılmasından sonra kurulan Fazilet Partisi milletvekili olarak tekrar meclise girdi ve Fazilet Partisi grup başkan vekilliği görevini icra etti.

### TBMM Başkanlığı (2002-2007)

Bülent Arınç, Adalet ve Kalkınma Partisinin kurucuları arasında yer aldı ve 2002 Türkiye genel seçimlerinde AKP Manisa milletvekili olarak meclise girdi. Kasım 2002'de yapılan TBMM Başkanlığı seçiminde AK Parti'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkan adayı oldu; birinci turda 369 oy alarak TBMM'nin 22. Başkanı seçildi. 8 Ekim 2004 tarihinde yapılan TBMM Başkanlığı seçiminde aynı göreve yeniden seçildi ve görevini 22 Temmuz 2007 tarihine kadar sürdürdü.

### Başbakan yardımcılığı (2009-2015)

Arınç, 2007 genel seçimlerinde tekrar AK Parti Manisa milletvekili olarak meclise girdi. 1 Mayıs 2009 tarihinde yapılan kabine revizyonunda Türkiye başbakan yardımcılığı makamında bulunan Hayati Yazıcı yerine Arınç getirildi. Hükûmet sözcülüğü görevini de üstlenen Arınç, 2011 genel seçimlerinde AKP Bursa milletvekili olarak meclise girdi. AKP seçim zaferi sonrası Recep Tayyip Erdoğan tarafından kurulan 61. Türkiye Hükûmeti'nde başbakan yardımcılığı görevini sürdürdü. Erdoğan'ın 2014 yılında cumhurbaşkanı seçilmesinin ardından Ahmet Davutoğlu tarafından kurulan 62. Türkiye Hükûmeti'nde de görevine devam etti.

2 Ocak 2014 tarihinde KIRSİAD isimli derneğin açılış töreninde 2015 yılının ilk çeyreğinde yapılması planlanan genel seçimleri işaret ederek "*Refah'tan bu yana da beş dönemdir parlamentoda milletvekiliyim. Kaldı şurada altı ayımız. Allah hayırlı, uzun ömür verirse altı ay sonra gençlere yerimizi terk edeceğiz. 'Bize bu kadar yeter kardeşim, biraz da kendimize gelelim, işimize bakalım, biraz dinlenelim, siyasete dışarıdan katkı sağlayabilirsek sağlayalım' diyeceğiz."* diyerek siyasete devam etmeyeceğini açıklamış olsa da siyasi kariyeri devam etti.

### Suikast iddiası ve kozmik oda araması (2009)

19 Aralık 2009'da Bülent Arınç'ın Ankara'daki evinin yakınlarında iki kişi, Bülent Arınç'a suikast yapılacağına dair bir telefon ihbarı alındığı iddiası ile Terörle Mücadele mensupları tarafından gözaltına alındı. Daha sonra Türk Silahlı Kuvvetleri personeli olduğu anlaşılan kişilerin sorguları sürecinde Ankara'daki Özel Harp Dairesi’ne bağlı Seferberlik Tetkik Kurulu Ankara bölge başkanlığında arama yapıldı. Yakalanan subayların aslında bir casusluk faaliyetini deşifre etmek için görevde olduğu anlaşılmasına rağmen soruşturmaya devam edildi. Seferberlik Tetkik Kurulu'nda bulunan 11 ve 16 numaralı kozmik odalarda aramalar "devlet sırrı" gerekçesiyle hâkim Kadir Kayan tarafından onaylandı. Soruşturmanın başında dönemin genelkurmay başkanı İlker Başbuğ da dahil olmak üzere üst düzey askerler, devlet sırlarının gizliliğini ihlal edebileceği gerekçesi ile bu odaların aranmasına karşı çıksa da dönemin başbakanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbuğ'dan odaların aratılmasını bizzat talep etti. Bu arada, Arınç'ın evinin etrafında yakalanan iki subay tutuklanma talebiyle çıkarıldıkları mahkeme tarafından serbest bırakıldı.

2009 yılında soruşturmayı yürüten savcılar suikast gerçekleştireceğine dair hazırlanmış olduğu iddia edilen belgeler hakkında kriminal inceleme yapmadı. Fakat daha sonra 2014 yılında dosyaya yeni bir savcı atandı. Yakalanan subaylara ait olduğu iddia edilen suikast planları ve krokilerinin aslında o subaylara ait olmadığı, soruşturmayı yürüten polisler tarafından hazırlandığı kriminal inceleme sonucu tespit edildi. Bununla beraber suikastın yapılacağına dair Emniyet Genel Müdürlüğü Terörle Mücadele Dairesi Başkanlığı'na yapıldığı iddia edilen telefon ihbarlarının da aslında hiç yapılmadığı, savcılığın telefon kayıtlarını incelemesi sonucu ortaya çıkmıştır.

Kozmik oda soruşturmasını yürüten savcı Mustafa Bilgili, 15 Temmuz Darbe Girişiminin ardından Fetullahçı yapılanmaya mensup olduğu için kayıplara karıştı, ancak 9 Kasım 2016 günü sahte kimlikle yakalandı. Kozmik odada arama yapan hâkim Kadir Kayan'ın ise soruşturma esnasında elde edilen cd, dosya ve sabit diskten oluşan devletin en gizli belgelerini yabancı şahıs ve kurumlara sızdırdığı ortaya çıktı. Aynı hakim, 2005 yılında da örgüt elebaşı Fethullah Gülen’e yönelik açılan davada beraat kararı veren hakimdir. Darbe girişiminin ardından hakim Kayan firar etti. Fethullahçı hâkim ve savcıların kozmik odada arama yapmasını sağlayan Genelkurmay Adli Müşaviri Muharrem Köse ise 15 Temmuz’dan sonra tutuklandı, darbe girişiminin planlayıcılarından olduğu tespit edildi ve müebbet ceza aldı.

Emekli Korgeneral Erdoğan Karakuş, 3 Mayıs 2020'de Halk TV'ye yaptığı açıklamada kozmik odaların açılıp aranması sonrası devletin yabancı istihbarat servislerine ve terör örgütlerine yerleştirdiği görevlilerin ifşa edildiğini ifade etti. İfşa olmaları sonucu 848 Türk devlet görevlisinin şehit edildiğini iddia etti. Ayrıca bu aramaların Gülen Hareketi'ne mensup kişilerce tezgahlandığı belirtildi.

Bu durumların ortaya çıkması sonucu, Arınç'a sosyal medyadan önemli tepkiler geldi. Arınç'ın Gülen destekçileriyle hareket edip onların devlet sırlarını ifşasına önayak olduğu öne sürüldü. Bülent Arınç ise olay hakkında çeşitli vesilelerle farklı açıklamalarda bulundu. 2009 yılında Taraf gazetesine ve Star gazetesinden Şamil Tayyar'a hayatının tehlikede olduğunu, kendisine askerler tarafından bir suikast düzenleneceğine dair açıklamalar yaptı. Yaşanan bu suikast planını ise MGK'ya taşıyacağını ifade etti. 2012 ve 2015 yılında yaptığı açıklamalarda ise olay hakkında tam tersi bir açıklama yaparak "bunun bir suikast olduğunu zannetmiyorum" dedi. Hasan Hüseyin Türkoğlu ise yaşanan olaylar ile ilgili Arınç'ın kendisine "Biliyorum, bunun suikastla alakası yok, ben bundan faydalanıyorum." dediğini iddia etti.

Suikast iddiası sebebiyle kozmik odaların aranması neticesinde 16 seferberlik bölge başkanlığından 11'i tasfiye edildi. Bununla beraber Türkiye'nin olası bir işgali durumunda uygulanması öngörülen acil durum ve sivil direniş planlarının yok edildiği, söz konusu birimlerin de etkisiz hâle getirildiği iddia edildi.

### Çözüm Sürecini İzleme Heyeti tartışması (2015)

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 20 Mart 2015'te çözüm sürecindeki ilerlemeyi gözlemleyecek bir *izleme heyeti* kurulmasına sıcak bakmadığını söyleyerek, Bülent Arınç'ın da içerisinde bulunduğu 62. Türkiye Hükûmeti'ni eleştirdi.

Ertesi gün Bülent Arınç, Cumhurbaşkanı Erdoğan ne zaman isterse kendisine bilgi verildiğini, dolayısıyla kendisinin izleme heyetinden habersiz olamayacağını ve sözlerinin ancak ‘kendi özgün düşünceleri’ olarak yorumlanabileceğini söyledi. Ayrıca izleme heyetini kurmada hükûmet olarak kararlı olduklarını, heyeti de faydalı bulduklarını ve heyette yer alması muhtemel isimlerin de geçmişte Akil İnsanlar Heyeti'nde yer alan isimler olduğunu belirtti. Aynı gün, AK Parti milletvekili Mehmet Metiner, Arınç'a tepki gösterdi.

22 Mart'ta açıklama yapan Cumhurbaşkanı Erdoğan, izleme heyetine karşı olduğunu yineledi ve “Hükûmetle Cumhurbaşkanı her an her konuyu görüşüyor diye bir şey yok” diyerek izleme heyeti konusunda hükûmetin kendisi ile mutabakata varmadan hareket ettiği mesajını verdi.

### Melih Gökçek'in yönelttiği suçlamalar (2015)

23 Mart 2015'te Ankara Büyükşehir Belediyesi eski başkanı Melih Gökçek, Bülent Arınç'ın FETÖ'nün talimatıyla Erdoğan'a karşı çıkışlar yaptığını iddia etti ve artık AK Parti'ye yakışmadığını söyleyerek Arınç'ı istifaya çağırdı. Hatta istifa etmeyip direnmesi ihtimaline karşılık Arınç'ın direkt görevden alınması gerektiğini söyledi.

14 Mart 2017'de Melih Gökçek, Hüseyin Gülerce'den aldığını iddia ettiği bilgilere göre, Gezi Parkı Olayları başarıya ulaşmış olsaydı, AKP içindeki FETÖ'cü milletvekilleri tarafından Recep Tayyip Erdoğan'ın yerine Bülent Arınç'ın başbakan yapılacağını da iddia etti.

## Ödüller

* Kızıl Elma Devlet Ödülü

## Özel hayatı

Münevver Arınç ile evliliğinden ikisi erkek üç çocuğu oldu. Oğullarından Mehmet Fatih Arınç 1997 yılında bir tren kazasında 16 yaşında öldü.

COVID-19 pandemisi sırasında koronavirüse yakalandığı 10 Eylül 2020 tarihinde basına yansıdı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta **Bülent Arınç** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
* Bülent Arınç 16 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. TBMM

| Siyasi görevi
 |
| --- |
| Önce gelen: **Nazım Ekren** | **Türkiye Başbakan Yardımcısı** 1 Mayıs 2009 - 28 Ağustos 2015
 | Sonra gelen: **Numan Kurtulmuş** |
| Önce gelen: **Ömer İzgi** | **22. TBMM Başkanı** 19 Kasım 2002 - 22 Temmuz 2007
 | Sonra gelen: **Köksal Toptan** |