Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Şaolin Manastırı

Dünya'nın ve Cennet'in Merkezindeki Tarihi Dengfeng Anıtları| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
| Shaolin Tapınağı |
| Konum |  Çin |
| Kriter | Kültürel: iii, vi |
| Referans | 1305 |
| Tescil | 2010 (34. oturum) |
| Bölge | Asya-Pasifik |

Bir şaolin tapınağından görüntü.
**Shaolin**, Çin kökenli Kung Fu'nun ana dallarından biridir ve bu sanatın birçok versiyonu ve kendine özgü özellikleri bulunmaktadır. Bu sanat, vücut geliştirme ve kişinin kendisini savunması açısından da son derece etkilidir. Bu sanatla uğraşanlar, 6 yaşından itibaren gönüllü olarak ShaoShi adlı dağa çıkarak burada yaşamlarını sürdürürler. Pirinç, tavuk ve hayatı devam ettirecek bütün gıdaları kendileri yetiştirir. Günde 5-6 saat çalışıp günün diğer zamanlarını ibadet ederek geçirirler. Sabahları 05.00'de güne başlayıp öğlenleri 2 saat uyurlar. Akşam da 19.00 da gün biter.

Bu sanat sadece erkeklere özgü bir sanattır ve kızlar bu sanatın içinde yer alamazlar.

Şaolin Manastırı ve Pagoda Ormanı, "Dengfeng'in Tarihi Anıtları"nın bir parçası olarak 2010'da UNESCO tarafından Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

## Kaynakça
# Suzuki Shōsan

**Suzuki Şoosan** (Japonca: 鈴木 正三), ünlü Japon Zen rahibi ve eski samuraydır.
Japonya'da çok tanınmasına karşın Batı'da yakın tarihlerde eserlerinden çeviriler yapılan Shosan'ın diğer geçmiş zen ustalarından en önemli farkı Zen'in dinamik bir yaşantı hatta bir savaşçının hayatında dahi yaşanabileceği ve savaş meydanındaki zen tavrıyla da aydınlanmaya ulaşılabileceğine ilişkin yaklaşımıdır.

## Hakkında

**Suzuki Shosan** (1579 - 1655) Şogun Tokugawa Ieyasu'nun hizmetindeki bir kişiydi. Sekigahara ve Osaka savaşlarına katıldı ve 1621'de savaşçı yaşamını terk etti ve bir Zen rahibi oldu.

Shosan tüm Japonya'yı gezmiş ve bazı Zen tapınaklarında eğitim görmüştü. Shosan'ın eğitim gördüğü ve kendisinin Shosan ismini korumasına izin veren Daigu Sochiku hakkında pek az bilgi sahibiyiz. 1642'de kardeşiyle birlikte Japonya'da 32 Budist tapınağı inşa etti. 76 yaşında ölmeden önce bazı kitaplar kaleme almıştı.

## Eserleri

* *Banmin tokuyo* ("Herkes için Doğru Eylem"), 1661
* *Ninin bikuni* ("İki Rahibe"), 1664
* *Roankyo* ("Eşşek Sırtı Köprüsü"), 1648
* *Moanjo* ("Körler İçin Güvenli Bir Asa"), 1619

## Kaynakça

Vikisöz'de Suzuki Shōsan ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.

* ' Arthur Braverman, 'Warrior of Zen: The Diamond-Hard Wisdom Mind of Suzuki Shosan
* Thomas Cleary, Japon Savaş Sanatı, Anahtar Kitaplar, İstanbul, 1994
# Quanzhen Okulu

**Quanzhen Okulu**, Taoizm'in büyük bir sektidir. Taoist rahip Wang Chongyang tarafından 12.yüzyılda kuruldu.

## Tarihi

Geleneksel efsaneye göre Wang Chongyang 1159 yazında iki Taoist ölümsüz ile karşılaşır. Zhongli Quan ve Lü Dongbin adlı ölümsüzler Wang'a Taocu inanları öğretip gizli ritüelleri talim ettirdiler. Bir yıl sonra ölümsüzlerden biriyle tekrar karşılaşır ve aldığı eğitim Zhongnan Dağında kendisi için yaptığı bir oyukta inzivaya çekilir. Dağda geçirdiği yedi yıl sonra sonrasında öğrencileri olan yedi kişiyle karşılaşır. Bu yedi kişi daha sonra Quanzhen'in yedi ustası olarak anılmaya başlanır.
Wang'ın öğrencilerinden Qiu Chuji Pekin'deki ünlü Beyaz Bulut Manastırı ve Ejder Kapısı okulunun kurucusudur.

## Kolları

Wang Chongyang'ın yedi öğrencisi okulun yedi kolunun kurucusu olmuşlardır.

* Ma jue (馬鈺): Yuxian silsilesi (Ölümsüzlerle Karşılaşma, 遇仙派);
* Tan Chuduan (譚處端): Nanwu silsilesi (Güneyin Boşluğu, 南无派);
* Liu Chuxuan (劉處玄): Suishan silsilesi (Sui Dağı, 随山派);
* Qiu Chuji (丘處機): Longmen silsilesi (Ejder Kapısı Taoizm,龙门派);
* Wang Chuyi (王處一): Yushan silsilesi (Yu Dağı,崳山派);
* Hao Datong (郝大通): Huashan silsilesi (Hua Dağı, 华山派);
* Sun Bu'er (孙不二): Qingjing silsilesi (Saflık ve sükunet Mezhebi,清静派).

## Kaynakça
# Robert M. Pirsig

| Robert M. Pirsig |
| --- |
| Robert M. Pirsig (Temmuz 2005) |
| Doğum | 6 Eylül 1928 Minnesota, Amerika Birleşik Devletleri |
| Ölüm | 24 Nisan 2017 (88 yaşında) Maine, ABD |
| Meslek | Yazar, filozof |
| Milliyet |  ABD |
| Eğitim | Minnesota Üniversitesi Chicago Üniversitesi |
|  |

**Robert Maynard Pirsig** (6 Eylül 1928; Minneapolis, Minnesota, ABD - 24 Nisan 2017), Amerikalı yazar ve filozof.

1943 yılında Minnesota Üniversitesi'nde biyokimya öğrenimine başladı. Ardından askere alındı ve Kore Savaşı'na katıldı. Eğitimini Minnesota Üniversitesi felsefe bölümünde tamamladı. Hindistan'da Benares Hindu Üniversitesi'nde doğu felsefesi üzerinde çalıştı. Montana ve İllinois'teki çeşitli okullarda kompozisyon ve retorik dersleri verdi. Bu dönemlerde geçirdiği psikolojik sorunlar nedeniyle elektroşok tedavisi gördü. Minneapolis'te teknik yazar olarak çalıştı. Birçok yayıncı tarafından reddedilen yapıtı Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı 1974'te yayınlandı ve uzun süre çok satanlar listesinde yer aldı. Botuyla Atlantik boyunca gezmeye devam etmekte ve dönem dönem İsveç, Norveç, Belçika ve İngiltere'de yaşamaktadır.

## Kalite yaklaşımı

Pirsig kalite üzerine de çalışmalar yapmış ve kaliteyi "tanımlanamaz" olarak belirlemiştir. Bu yorum da kalitenin mükemmelliği yaklaşımına uymaktadır.

## Yapıtları

* *Zen ve Motosiklet Bakım Sanatı, 1974*
* *Lila: Ahlakın Sorgulanması, 1991*

## Kaynakça
# Sensei

**Sensei** [[ˈsenˌseː]] (Japonca 先 生, *önce doğan*) "öğretmen", "usta", "yazar" ya da "doktor" anlamına gelen bir sözcüktür.

Japonya'da bu sözcük başta akademisyenler olmak üzere profesörler, öğretmenler, doktorlar ve avukatlar için şereflendiren bir hitap biçimi olarak kullanılır. Soyadına eklenir. Böylelikle *Katō-sensei* "Bay Dr. Katō" ya da "Bayan Profesör Katō" anlamına gelebilir.
# Maudgalyayana

Maudgalyayana
**Maudgalyāyana** (Pali: **Moggallāna**, **Mahāmaudgalyāyana** veya doğum adıyla **Kolita** olarak da bilinen), Buda'nın en yakın müritlerinden biriydi. Subhuti, Śāriputra ve Mahākāśyapa gibi müritlerin çağdaşı olarak tanımlanır. Śāriputra ile birlikte Buda'nın en önde gelen iki erkek öğrencisinin ikincisi olarak kabul edilir. Geleneksel inanış, Maudgalyāyana ve Śāriputra'nın gençliklerinde ruhani gezginler haline geldiğini anlatır. Bir süre manevi gerçeği aradıktan sonra Budist dünyasında yaygın olarak tanınan ayetler aracılığıyla Budist öğretisiyle temas kurarlar. Sonunda Buda'nın kendisiyle tanışırlar ve onun yanında keşişler olarak görev yaparlar. Maudgalyāyana bundan kısa bir süre sonra aydınlanmaya ulaşır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Singapur'daki Ghost festivali hakkında canlı rapor 2 Aralık 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Satori

**Satori** (Japonca: 悟 satori; Çince: 悟 wù) sözcüğü uyanıp aydınlanma anlamına gelir; Zen Budizmin temel amaçlarından biridir. Aslında Sakyamuni Buddha'nın Gaya'daki Bodhi ağacı'nın altında aydınlanması olayını anlatmak için kullanılan **tam ve aşılamaz aydınlanma** (Sanskrit: anuttara-samyak-sambodhi) kavramıyla eş anlamlıdır.

Diğer Budist okullar da aydınlanma yaşantısına büyük önem vermektedir. Ancak Zen Budizm satoriyi temel hedef olarak gösterir. Zazen ve koan gibi teknikleri izledikten sonra erişebilinen Satori, kişinin dünyaya bambaşka bir açıdan bakmasını sağlar. D. T. Suzuki'ye göre bu bakış açısı her şeyin özünü görmektir ve entelektüel ya da mantıksal anlayışın tersine sezgiseldir. Satoriye ulaşılmadan Zen gerçekliğine ulaşmak olası değildir. Zen, "satorinin açılmasıyla" başlar ve karmaşa içindeki dualistik akılla önceden algılanamayan yeni bir dünyanın belirlemesi olarak gerçekleşir. Satori Zen'ın varoluş nedenidir. Dolayısıyla Zen disiplini içindeki her oluşum ve çaba satoriye yöneliktir.

## Notlar
# Şanghayca

Vikipedi
Özgür Ansiklopedi Vikipedi'nin  Wu (wuu) sürümü

Wikimedia Commons'ta Şanghay lehçesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

**Şanghay dili**, **Şanghay lehçesi**, **Hu dili** veya **Hu lehçesi** olarak da bilinir, Şanghay şehrinin merkezî alanlarında ve bu alanların etrafında konuşulan bir Wu değişkesidir. Çin-Tibet dil ailesinin bir parçası olarak sınıflandırılır. Şanghayca, diğer Wu lehçeleriyle aynı şekilde Putonghua gibi diğer Çin dilleriyle karşılıklı anlaşılabilirliği yoktur.

Şanghayca, Wu dil grubunun Taihu Wu alt grubuna aittir. 10-14 milyon kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilmektedir, ancak Şanghay'a Çin'in diğer bölgelerinden büyük oranda göçün yer alması ve Şanghaycanın okul sisteminde öğretilmemesi nedeniyle, bu dili akıcı seviyede konuşan insanların sayısı zamanla azalmaktadır.

Şanghayca, birçok açıdan diğer Çin dillerinden büyük farklılıklar gösterir. Fonolojik açıdan dilde kullanılan ünlü ve ünsüz seslerin sayısı yüksek. Ton sistemi ise Putonghua ve Kantonca gibi diğer Çin dillerinden de çok farklıdır.
# Pali

Palice ile yazılmış *Tripitaca'dan* alıntı içeren mermer plaket
**Pali**, Hint-Avrupa dil ailesinin Hint-İran koluna bağlı, Prakrit dillere dahil bir yazı dildir.

Bu dilde yazılmış en çok tanınan eserler Budist Pali Derlemesi (Tipitaka)'dır.

## Ayrıca bakınız

* Sanskritçe

## Dış bağlantılar

* Pāli-İngilizce sözlük26 Şubat 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Buddhist India, yazan T.W. Rhys Davids, chapter IX, Language and Literature 3 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Ethnologue sitesinde Pāli1 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Rinzai

**Linji Yixuan** (*Rinzai Gigen*), Japonya.
**Rinzai okulu** (臨済宗; Japonca: *Rinzai-shū*, Çince: *línjì zōng*), Japonya'daki Budist Zen mezhebine dahil üç büyük okuldan biridir. Rinzai Çin'de Tang Hanedanı döneminde Linji Yixuan (Japonca: *Rinzai Gigen*) tarafından kurulmuş Linji okulunun Japonya'daki uzantısıdır. Kurucusu olarak 1191 yılında Çin'den geri dönen rahip Myōan Eisai olduğu kabul edilir. Okul Çin'de öğrenim görmemiş Shuho Myocho (Daito Kokushi, 1283-1337) ve Muso Soseki (1275–1351) gibi etkisi büyük ustaların ortaya çıkmasıyla Japon kültürüne has gerçek kimliğini kazanmıştır.

## Özellikleri

Rinzai'nin kurucusu Myoan Yosai.
Rinzai Zen, Budist uygulamaya girişte kensho'ya ("kişinin gerçek doğasını görmesi" veya aydınlanma) verdiği önemle ve aydınlanma sonrasında günlük yaşamın etkinlikleri içinde bilgeliğin bağımsız işlemesi konusunda ısrarlı, yıllar süren ve yorucu eğitim ile ayırt edilir. Rinzai okulunda ileri derecede geliştirilmiş koan merkezli eğitim, bu amaca yönelmiş bir araçtır. Genel olarak Rinzai okulu eğitim yöntemlerindeki sertlik ve zorluk ile tanınır.
# Buda-doğası

Tokyo Ulusal Müzesi, Tokyo, Japonya'da sergi. Bu sanat eseri, kamu malı olacak kadar eskidir.
**Buda-doğası** (Sanskrit: Buddha-dhatu) birçok Mahayana Budist okulunda önemli bir kavramdır. Ayrıca *tathagatagarbha* ve *sugatagarbha* terimleri de Buda-doğası kavramıyla eşanlamlı olarak kullanılır. Buda-doğasının tüm duyarlı varlıkların özünde doğuştan varolduğu kabul edilir; dolayısıyla herkes Budalığa ulaşabilir. Çoğu Mahayana Budist okulları, özellikle de Zen ve Tibet Budizminde Buda-doğasının sunyata (boşluk) olduğu kabul edilir.

Chan (Zen) okulunun altıncı piri Hui Neng'a atfedilen Platform Sutra'da Budalık bulutlarla kaplanmış dolunaya benzetilir. Rüzgarlar esip bulutları uzaklara taşıdığında ay ortaya çıkacaktır. Dolayısıyla Budalık zamanla meydana gelen ya da inşa edilen bir şey değildir; özünde her varlık Buda'dır. Ancak bu öz yargılayıcı, dualist zihin tarafından engellenmiştir. Bu engeller ortadan kaldırıldığında Buda-doğası kendini gösterecektir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* "Tathagatagarbha Buddhism": "Buddha doğası" üzerine sutralar15 Kasım 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Duyarsız varlıklarda Buda doğası üzerine25 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Laṅkāvatāra Sūtra Bir Mahāyāna metni 28 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Theosophy in Tibet: The Teachings of the Jonangpa School 26 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., yazan David Reigle (İngilizce)
# Platform Sutra

**Altıncı Pirin Platform Sutrası** (Çince: 六祖壇經, tam adı 南宗頓教最上大乘摩訶般若波羅蜜經六祖惠能大師於韶州大梵寺施法壇經), Çin'de yazılmış Budist bir metindir. Chan/Zen okullarında yeni bir çığır açmış önemli metinlerden biridir. Geleneksel olarak Shao Zhou manastırında altıncı Chan piri Huineng'ın yaptığı konuşmalara dayandığı kabul edilir. Konuşmaların ana teması, aniden aydınlanma, kişinin kendi gerçek doğasını doğrudan kavraması, *śīla*, *dhyāna* ve *prajñā*nın özünde bir olmasıdır. Güney Chan veya "Aniden Aydınlanma" okulu öğretisinin temelini bu önemli metne dayandırır.

## İçeriği

Birinci Bölüm Huineng hakkında otobiyografik malzeme içerir; Huineng'ın aydınlanmasının öyküsü, Chan okulunun piri oluşu, Güneye kaçışı ve burada göreve başlaması anlatılır.

İkinci Bölüm Mahaprajnaparamita Sutra'nın okunmasından sonra verilen, prajna üzerine bir derstir. "Zihnimiz engellerle karşılaşmadan özgürce işlediğinde ve 'gelme' ve 'gitme' özgürlüğü içinde olduğu zaman, Prajna Samadhi'sine, yani kurtuluşa ulaşırız. Böyle bir duruma 'düşüncesizliğin' işlevi denir. Ancak hiçbir şey düşünmemeye çalışmak, böylelikle tüm düşünceleri bastırmak, Dharma-güdümlü olmaktır ve bu yanlış bir görüştür."

Üçüncü Bölümde, Huineng halktan dinleyicilerin sorularını cevaplar. Huineng Bodhidharma'nın ünlü Liang imparatoru Wu hikâyesini anlatır, iyilik yapmanın her zaman iyilikle karşılık bulamayacağını anlatan bir hikâyedir bu. Ardından Batı cennetinin tartışır; bunun fiziki bir konum olmaktan çok kişinin içsel durumunu vurgulayan bir kavram olduğunu söyler. Sonuçta, Huineng manastır dışında yaşayan halkın, içsel pratiğe yönelmeden rahiplerinkine benzer vaçgeçme uygulamalarını tercih ettiklerini belirtir.

## Ayrıca bakınız

* Mahayana Sutraları
* Huineng

## Dış bağlantılar

* MIT: The Platform Sutra of the Six Patriarch of Zen Buddhism 1 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* TheZenSite: Translations and Sutras 21 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* On the High Seat of "The Treasure of the Law" The Platform Sutra of the 6th Patriarch, Hui Neng, Translated by A.F.Price and Wong Mou-Lam
# Lotus Sutra

**Lotus Sutra** (Sanskrit: Saddharmapundarīka-sūtra; Çince: 妙法蓮華經, pinyin: Miàofǎ Liánhuā Jīng; Japonca: Myōhō Renge Kyō, tam çevirisi *Mükemmel Dharma'nın Lotusu Sutra*), en eski ve en önemli Mahayana metinlerinden biridir. Tahminen MÖ 100– MS 100 yılları arasında Keşmir'de yazılmıştır. 255-601 yılları arasında Çinceye altı defa çevrilmiştir. Ayrıca "Mahayana" teriminin kullanıldığı ilk metin Lotus Sutra'dır.

Lotus Sutra tüm varlıkların Buda-doğasıyla donatılmış olduğunu; eninde sonunda hepsinin Budalığa ulaşacağını ileri sürer. Sutra bodhisattva idealini tanımlar; ve üç değişik yaklaşımın ya da aracın (üç yanas: Shravakayana, Pratyekabuddhayana ve Bodhisattvayana) aslında birbirinden farklı olmadığını, tek bir amaca yönelmiş tek bir yol olduklarını söyler.

## Ayrıca bakınız

* Mahayana Sutraları

## Dış bağlantılar

* Sacred Texts24 Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Lotus Sutra'nın 1884 İngilizce çevirisi, H.Kern
* Lotus Sutra, Sanskritçe (romanize)
* Lotus Sutra bölüm 25 (İngilizce)
* Lotus Sutra'dan bölümler (Arapça, Çince, İngilizce, İtalyanca)
# Sila

**Śīla** (Sanskritçe) ya da **sīla** (Pāli) Türkçeye "erdemli davranış", "ahlak", "etik" veya "ilke" olarak çevrilebilir. Budizm'de beden, zihin ya da konuşma yoluyla yerine getirilen, bilinçli bir çabayı içeren bir eylemdir. Üç uygulamadan (Sila, Samadhi ve prajna) biri, pāramitāların ikincisi olarak kabul edilir. Düşünce, söz ve eylemin ahlaki saflığı anlamına gelir.

Sila, Samadhi/Bhāvana olarak anılan zihin gelişiminin temelidir. İlkeleri izlemek yalnızca içsel olarak uygulayıcının zihinsel huzurunu desteklemekle kalmaz, aynı zamanda dışsal olarak topluluğun da huzurunu sağlamaya yardımcı olur. Karma Yasasına göre, ilkeleri izlemek bir takım faydalar getirir, huzur ve mutluluk verici etkilere yol açacak nedenler oluşturur.

Sila ahlaki davranışın genel ilkeleri olarak kabul edilir. Birçok seviyede sila mevcuttur, bunlardan "temel ahlaka" (Beş İlke), "çileci temel ahlaka" (Sekiz İlke), "öğrenci rahiplere" (On İlke) ve "rahiplere" (Vinaya ya da Patimokkha) yönelik olanları vardır. Sıradan halk genelde tüm Budist okullarında ortak olan Beş İlkeyi izler. Ancak isterlerse, temel çileci uygulamaları barındıran Sekiz İlke'yi izleyebilirler.

Vinaya, rahip ve rahibelerin izlemesi için geliştirilmiş ahlaki kurallardır. Bunlar arasından *Patimokkha*, Therevada geleneğinde 227 maddelik bir kural setidir.

Mahayana Budizminde, Bodhisattvalar için geliştirilmiş kurallar vardır, bunlar kurallar Mahaya Brahmajala Sutrasında sayılmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Beş İlke
# Samadhi

"Samandi Buda" heykeli
**Samadhi** (Pali ve Sanskritçe: samādhi; Çince: 三昧地 veya 定), Budizm ve Hinduizm'de, zihinsel konsantrasyon anlamında kullanılan bir terimdir.

Pali Budist literatüründe samadhi şu bağlamlarda kullanılmıştır:

* Sekiz Aşamalı Asil Yol'da, "doğru konsantrasyon" (*samma-samadhi*) sekizinci aşamadır.
* Benzer şekilde Buda'nın üç temel eğitim öğretisinde ikincidir: sīla (ahlak veya erdem), samadhi veya samatha (konsantrasyon) ve prajna (bilgelik).
* Dört dhyanaların gelişiminde, ikinci dhyana samadhiden (*samādhija*) doğar.
* Visuddhimagga'ya göre, samadhi bilgelik elde edilmesi için en önemli öğedir.

## Samadhi gelişimi

Budizmde samadhi, geleneksel olarak kişinin, nefes farkındalığı (anapanasati), şefkat (metta) gibi 40 farklı objeden biri üzerinde derin düşünmesi yoluyla geliştirilir.

Samadhinin geliştirilmesinin ardından, kişinin zihni kirlenmelerden arınmış, sakin, sessiz ve berrak bir hale gelir. Meditasyon yapan kişi bir kez güçlü ve etkin bir konsantrasyona ulaştıktan sonra, zihni gerçekliğin nihai doğasına dalmaya ve içyüzünü kavramaya hazır hale gelir ve tüm ızdıraplardan nihai olarak kurtulabilir.

Anguttara Nikaya IV.41'de, Buda her biri farklı amaca sahip dört çeşit konsantrasyon gelişimi tanımlar:

1. mevcut yaşam koşullarını hoş karşılama - dört dhyanaların gelişimi üzerine konsantrasyon yoluyla elde edilir.
2. bilgelik ve ilahi göz - ışık üzerine konsantrasyon yoluyla elde edilir.
3. farkındalık ve kavrayış açıklığı - duygular, algılar ve düşüncelerin iniş-çıkışları üzerine farkındalık konsantrasyonu yoluyla elde edilir.
4. kusurların yok edilmesi - Beş Skandha'nın iniş çıkışları üzerinde farkındalık konsantrasyonu ile elde edilir.

Budist sutralar, samadhi uygulayıcılarının çeşitli doğaüstü güçler (*abhijna*) elde edebileceğini söylerler, Buda'nın elde ettiği güçleri sayarlar; ancak bunların uygulayıcıyı gerçek hedefinden, ızdıraptan tam olarak özgürleşmeden saptırmaması konusunda uyarılar yaparlar.

Ayrıca samadhinin zekanın arttırılması için temel oluşturduğu düşünülür. B. Alan Wallace'a göre, Budist psikoloji olağanüstü bir zekanın ortaya çıkmasına yardımcı bir öğedir.

## Doğru konsantrasyon

Sekiz Aşamalı Asil Yol'da Buda, "Doğru Konsantrasyonun" (Pali: *sammā-samādhi*; Skt.: *samyak-samādhi*) dört dhyanalar olarak bilinen birbirini takip eden meditatif durumlara ulaşılmasını gerektirdiğini açıklamıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Samma Samadhi - yazan Ajahn Chah
* Samadhi for Liberation - yazan Ajahn Anand Akincano
* Wisdom Develops Samadhi - yazan Maha Boowa
* Developing Samadhi - yazan Lama Gelek Rinpoche
* Lessons in Samadhi yazan Ajahn Lee Dhammadharo
# Prajna

Prajñā (Sanskritçe: प्रज्ञा) paññā (Pali) bilgelik, anlayış, sezgi ya da kavrama berraklığı olarak çevrilebilir. Kimi Budist okullarda, Dört Yüce Gerçek, geçicilik, boşluk, neden-sonuç zinciri, bensizlik gibi kavramların doğrudan kavranmasıyla elde edilen bilgelik anlamında kullanılır. Budistlere göre prajna acıları yok edebilir ve aydınlanmanın gerçekleşmesini sağlayabilir.
# Dharma

**Dharma (**Sanskrit: धर्म, *dhárma*) kelimesi birçok anlama gelebilmekte olup anlamlarından bazıları şunlardır;

* Töre
* Evrenin düzenini ve ruhsal gelişimi sağlayan kozmik doğa yasaları. Bu yasalardan ikisi karma yasası ve samsara yasası olarak bilinir.
* Ulu düzen, gerçek doğa.
* Gerçeklik
* Görev
* Doğruluk, erdem, ahlak, bilgelik.
* Öğreti, yüksek gerçeklere götüren yol.

Dharma ile uyumlu bir hayat süren kişiler Mokşa veya kişisel özgürlüğe ulaşırlar.

Devanagari yazılışında "धर्म" veya Pali dilinde "*dhamma*" şeklinde ifade edilen Hint kökenli *dharma* terimi Hinduizm haricinde Budizm, Jaynizm ve Sihizmde de kullanılmaktadır.

## Dharma Çarkı (Dharma Çarkıfelek)

Dharma çarkı (kurallar çarkı), Budizmde Buda öğretilerinin sembolü niteliğindedir. Dharma Çarkı sekiz çubuğuyla Buda kurallarını temsil eder. Diğer bir deyişle, Budizmde özgürlüğün sembolüdür.

1947 yılında, Hindistan bayrağında Bhimrao Ramji Ambedkar'ın da katkısıyla 24 çubuklu bir Dharma Çarkı amblemi yer almıştır. Bu sembolik şekil, MÖ 3. yüzyılda Maurya Kralı Ashoka tarafından Budizm kurallarının egemenliğini temsil ettiği düşüncesiyle farklı alanlarda kullanılmıştır.

22 Mayıs 1972 yılında Sri Lanka'nın cumhuriyet rejimini kabul etmesinden sonra, Dharma Çarkı ülkenin resmi amblemi olarak kabul edilmiştir. Ayrıca bu amblem, Tibet'te mühür olarak da kullanılmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Hinduizm
* Dharma (Budizm)

## Kaynakça

* *Le Dictionnaire de la sagesse orientale*, Kurt Friedrichs, Ingrid Fischer-Schreiber, Franz-Karl Ehrhard ve Michael S. Deiner
# Pali Derlemesi

Tayland'da Pali Derlemesi'nin standart bir baskısı
**Pali Derlemesi**, **Pali Kanonu** ya da **Tipitaka**, Theravada geleneğinde kabul edilen Pali dilindeki şekliyle korunmuş Budist yazmaların standart bir derlemesidir. Sözlü gelenekten aktarılmıştır yazmalardan oluşan derleme, Dördüncü Budist Konsey döneminde, MÖ 1 yüzyılda Sri Lanka'da bir araya getirilmiştir. Sri Lanka'ya Kuzey Hindistan'dan aktarıldığı düşünülen yazmalar, buradan diğer Theravada ülkelerine geçmiştir. Derleme günümüze kadar bütünlüğünü koruyan erken Budist yazmalardandır, ayrıca en eskilerinden biridir.

Pali Derlemesi 19. yüzyıla kadar basılmamıştır; günümüzde ise elektronik formları bile bulunmaktadır.

Derleme, Pali dilinde *pitaka* (piṭaka, sepet) olarak adlandırılan üç genel kategoriye ayrılır. Bu nedenle de geleneksel olarak **Tipitaka** (Tipiṭaka; *üç sepet*) adıyla anılır. Üç pitaka şunlardır:

1. Vinaya Pitaka, rahip ve rahibelerle ilgili konuları ele alır.
2. Sutta Pitaka, çoğunluğu Buda'ya ve öğrencilerine atfedilen konuşmalar.
3. Abhidhamma Pitaka, felsefe, psikoloji, metafizik vb. konular

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Access to Insight İngilizce çevirisi
* Ida B. Wells Memorial Sutra Library26 Ağustos 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Pali Text Society21 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Tipitaka Network4 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Pali Tipitaka Project5 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Farkındalık

**Farkındalık**, bir canlının çevresinde gelişen olayları bilme, algılama ve duyumsama becerisidir. "Bir şeyin bilincinde olma" anlamına gelmektedir.

Göreceli bir kavram olan farkındalık, iç organlara ait bir duyu olabilirken duyu organları yoluyla alınan dış kaynaklı bir durumu da ifade edebilmektedir.

## Öz farkındalık

Bir canlının kendisine yönelik farkındalığını ifade etmektedir. Öz farkındalığı açıklamaya yönelik çalışmalar beyin içindeki ağ sistemine odaklanmaktadır.