# Arapça isim

Devlet-i Âliye-i Osmâniyye hükümdarı II. Mahmud'un Arapça yazılmış bir tuğrası
Eski Arapça isimler uzun bir adlandırma sistemine dayanır; çoğu kökleşik Arapça adlar genellikle birkaç bölümden oluşur ve bu düzen, bütün Arap dünyasında kullanılmaktadır. Basit bir **Arapça isim**, verilmiş - orta - aile isminden oluşur.

## Arapça isim yapısı

Arapça isimler genellikle (*laqab* -) *kunya* - *ism* - *nasab* - *nisba* (- *laqab*) düzeni ile oluşur. Tarihsel kişilikler, kısmen kendi *nisba*'sıyla, diğerleri Abū Bakr gibi kendi *kunya*'sıyla veya Ibn Khaldūn gibi kendi *nasab*'ıyla tanınmaktadır. Kökleşik Arapça adlar genellikle aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır:

### İsm (Arapça: اسم)

Bir Arap kişinin asıl adı Arapça *ism* olarak adlandırılır, onun veya kendi kişisel adı ("Karīm" veya "Fatimah") gibi. Çoğu Arapça isimler aslında anlamlı, genellikle kişinin iyi niteliğini içeren bir Arapça kelimelerdir. *Karīm* "cömert, yüce", *Maħmūd* "övgüye değer" demektir ve ve her iki kelime sıfat ve isim gibi düzenli dilde kullanılmaktadır.

#### İslam dönemi

Pek çok fazla yaygın olan Müslüman Arap adları, *ʿAbd* (**عبد**) ile başka bir kelime birleştirilir. *ʿAbd* (çoğul, *ʿabid*) kul veya köle demektir ve *ʿAbd-Allāh*, *ʿAbd-al-Karīm*, *ʿAbd-al-Ṣamad*, *ʿAbd al-Malīk*, *ʿAbd-al-ʿAlī*, *ʿAbd-al-ʿAlīm*, *ʿAbd-al-ʿAzīm*, *ʿAbd-al-ʿAzīz*, *ʿAbd-al-Bahāʾ*, *ʿAbd-al-Bāqī*, *ʿAbd-al-Bārī*, *ʿAbd-al-Fattāh*, *ʿAbd-al-Hādī*, *ʿAbd-al-Ḥamīd* ve *ʿAbd-al-Raḥmān* gibi başka adla birleştirilerek kullanılır. *ʿAbd* dişisel uyarlaması *ʿAmah* olup, bu nedenle ʿAbd-Allāh (*Allah’ın kulu*) adının dişisel uyarlaması da *ʿAmatuallāh*'dır.

### Kunya كنية

Çoğu zaman, bir *kunya* (künye) kişinin ilk doğan oğluna atıfta, bir yedek *ism* (ad) olarak kullanılır. Örneğin **أبو كريم** "*Abū Karīm*" için "Kerim'in babası" ve **أم كريم** "*Umm Karīm*", "Kerim'in annesi" demektir. Bu kişinin ilk doğan oğluna değinmektir. Arap dünyası ve Orta Çağ İslam dünyasında, yaygın olarak ön adı yerine kullanılan, onursal bir unvandır.

### Nasab نسب

Nasab bir aile adı (soyadı) veya bir dizi aile adlarıdır. **ابنibn* (bazen *bin*) "oğul" ve **بِنتbint* "kız" anlamına gelen bu kelimeler kişinin kalıtını gösterir. Böylece **ابن خلدون** İbn Haldun "Haldun'un oğlu" demektir (Haldun babasının adı veya kendi adı- ya da, bu özel durumda, uzak bir atasının önemli adıdır).

### Laqab لقب

Arapçadan Türkçeye geçen bu *laqab* (lakap), Bir kimseye, bir aileye kendi adından ayrı olarak sonradan takılan, o kimsenin veya o ailenin bir özelliğinden kaynaklanan ad. olarak tanımlanır. *Laqab* kişinin bir açıklaması niteliğindedir. Örneğin, Abbasi Halifesi Hārūn al-Rashīd adı "*Hārūn*" ve "*al-Rashīd*" "*ergin, büluğa ermiş*" veya "*doğru yolda giden*" anlamına gelen kendisine verilmiş bir lakabıdır. Lakap verme, çok eskiden beri var olan bir gelenektir.

### Nisba نسبة

*Nisba*, bir kişinin mesleğini, coğrafi yaşam alanını veya (kabile, aşiret, boy, oymak ve aile gibi) ırksal kökenini açıklamak için kullanılır. *al-miṣrī* "Mısırlı" örneğinden, bir ailenin birkaç kuşak gerisi takip edilebilir. Nisba, Arapça isim bileşenleri arasında, belki de batı'nın soyadına en yakın olan benzeridir. Tam adı *Abū Naṣr Moḥammad b. Moḥammad al-Ṭarḵānī* olan al-Fārābī'nin doğum yeri bir Orta Çağ yerleşim yeri olan Fārāb'dır veya at-Tabarī olarak bilinen *Abū Ǧaʿfar Muḥammad b.Ǧarīr b.Yazīd aṭ-Ṭabarī*'nin coğrafi yaşam alanı Taberistan'dır. *Abū l-Ḥasan ʿAlī ibn Muḥammad ibn Ḥabīb al-Baṣrī al-Māwardī* örneğinden bu kişinin mesleğinin "*al-Māwardī*" yani Gül suyu satıcısı olduğu sonucu çıkarılır.

### Çağdaş ve bölgesel farklılıklar

### Arap aile adlandırma düzeni

### Arapça isimler ve onların karşılıkları

Arapça, İbranice ve Türkçe arasında yazışmalar.

| Arapça adı
 | İbranice
 | Türkçe
 |
| --- | --- | --- |
| Al-Yas
 | Elišaʿ | İlyas
 |
| Andraos
 | - |  |
| Ayub
 | Iyyov, ʾIyyôḇ | Eyüb
 |
| Binyamin
 | Benyamin
 | Bünyamin
 |
| Dāwūd, Dāvūd
 | Davīd
 | Davut
 |
| Efraim
 | Efráyim
 | Efrayim
 |
| Hārūn
 | Aharon
 | Harun
 |
| Hawwa
 | Havah
 | Havva
 |
| Ibrahīm
 | Avraham
 | İbrahim
 |
| Ilyas
 | Eliyahu
 | İlyas
 |
| `Īsā, Yassou
 | Yehoshua
 | İsa
 |
| 'Isḥāq, Ishak
 | Yitzhak
 | İshak
 |
| 'Ismā`īl
 | Yišmā`êl, Yišma`el | İsmail
 |
| Isrā'īl
 | Yisraʾel, Yiśrāʾēl |  |
| Jibrīl
 | Gavriʼel | Cebrail
 |
| Jad
 | Gad
 |  |
| Maryam
 | Miriam, Miriyam
 | Meryem
 |
| Matta
 | Matatyahu
 |  |
| Mikhā'īl
 | Mikha'el
 | Mikail
 |
| Mūsā
 | Moshé
 | Musa
 |
| Nuh
 | Nóaḥ | Nuh
 |
| Sāra
 | Sara
 | Sare
 |
| Suleiman, Sulaīmān, Sulaīmān
 | Shlomo
 | Süleyman
 |
| `Ubaidallah
 | Obhádhyah, Ovadiah
 | Übeydullah
 |
| Yaʿqūb, Jakub, Jakup
 | Yaʿqov | Yakup
 |
| Yahya, Youhanna
 | Yôḥānnān | Yahya
 |
| Yūnus
 | Yona
 | Yunus
 |
| Yūsuf
 | Yosef
 | Yusuf
 |
| Zakariya
 | Zekhariah
 | Zekeriya
 |

## Notlar

## Kaynakça

* Wolfdietrich Fischer; Ernst Eichler, Gerold Hilty, Heinrich Löffler, Hugo Steger, Ladislav Zgusta (Yayınlayan): *Namenforschung*. Ein internationales Handbuch zur Onomastik / An International Handbook of Onomastics / Manuel international d'onomastique. Teilband 1, Walter de Gruyter, Berlin/New York 1995, Basım ISBN 978-3-11-011426-3, 128. *Arabische Personennamen*, S. 873–875 eBook ISBN 978-3-11-020342-4. (Almanca)

## Dış bağlantılar

* Müslüman isimleri ve onların kökeni 4 Mayıs 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)