# Aikido kavramları

**Aikido kavramları**, Japon savaş sanatı Aikido'nun felsefi ve teknik temelini oluşturan fikirlerdir.

## Aiki

*Aiki* (合気), bazı Japon savaş sanatlarında yer alan bir savaş sanatı prensibidir. Farklı yorumlamaları mümkün olsa da genel olarak "rakibe ve duruma uyum sağlama ve onları kontrol etme, bu uyumu ve kontrolü kendi lehine kullanma" olarak yorumlanır. Aiki prensibinin Japon savaş sanatlarında 17. asırda ortaya çıktığı düşünülmektedir.

## Hanmi

*Hanmi* (半身, *yarım beden*), vücudun dikey eksende bir yarısının ileride, bir yarısının geride olduğu duruş. Sağ kol ve sağ ayak ileridedir veya tam tersi. Genellikle, başka uygulamları olsa da, Aikido'daki hareketleri tarif etmek için kullanılır. Chushin-ryoku'nun gelişimi ile yakından ilgilidir.

Genellikle Aikido'nun üçgen duruşunu anlatmak için kullanılır. Sumo ve Kyōgen dahil olmak üzere diğer savaş sanatlarında, geleneksel tiyatroda benzer duruşlar ve aynı kelime kullanılır.

## Chūshin-ryoku

*Chūshin-ryoku* (中心力, *gücün merkezi*).

## Chūshin-sen

*Chūshin-sen* (中心線, *orta yol*). Bu terim ayrıca Kendo ile de bağdaşmıştır.

## Ichi-go ichi-e

*Ichi-go ichi-e* (一期一会, *bir zaman, bir rastlama*), çay ustası Sen no Rikyū ile bağlantılı kültürel bir kavramı tanımlar. Terim genellikle "sadece bu seferlik", "bir daha asla" veya "hayatta tek şans" olarak çevrilir. Ichi-go ichi-e, Zen Budizmi ve fanilik kavramlarıyla bağlantılıdır. Terim özellikle Japon çay töreni ile ilişkilidir ve genellikle çay odasında asılı olan parşömenlere fırçalanır. Çay töreni bağlamında *ichi-go ichi-e*, katılımcılara her çay toplantısının benzersiz olduğunu hatırlatır.

## Irimi

*Irimi* (入り身, *bedenin merkezine girmek*), *tenkan* adı verilen daha dolaylı girişin aksine, doğrudan bir tekniğe girmeyi açıklar. *Irimi* genellikle ileri, düz veya açılı bir adım gibi görünür, ancak genellikle adım yönünde değil, saldırgana bakan vücutla biter. *Irimi* ile girmek için Aikidoka'nın saldırı anında hareket etmesi, hatta kendisi tekniği kendisi başlatması gerekir.

## Katsu hayabi

*Katsu hayabi* (勝速日, *ışık hızında zafer*), Aikidoka'nın manevi ve ahlaki mükemmelliğe ulaştığı ve şiddete karşı bağışıklık kazandığı oldukça gelişmiş bir durumdur. "Zafer" ışık hızında (yani anlık) gerçekleşir, çünkü rakip bir saldırı bile başlatamaz.

## Kamae

*Kamae* (構え, *hazır duruş*) ismi teknik yapmaya, hareket etmeye hazır ve sağlam bir duruşu ifade eder. "Kurmak, (bir pozisyon veya tavır) edinmek" anlamındaki *kamaeru* (構える) fiilinden gelir. Temel düzeyde bakınca aikidoda kamae, atağın ne olacağını ve tekniğin ne olacağını belirleyen unsurlardandır. Jōdan no kamae, chūdan no kamae, gedan no kamae, waki gamae, hassō no kamae, mugamae no kamae gibi birçok kamae bulunmaktadır.

## Kokyū-Ryoku

*Kokyū-Ryoku* (呼吸力, *nefes gücü*), Tanden'den üretilen rahat güç kavramıdır. *Kokyū* kelimesinde bu tür bir gücün uke ile çatışmayacağı ima edilir.

## Kuzushi

*Kuzushi* (崩し, *denge bozma*) ismi, "bozmak, yıkmak" anlamındaki *kuzusu* (崩す) fiilinden gelir. Judo, aikido gibi vuruşlara görece az odaklanan sanatlarda rakibin dengesinin bozma, tekniğin önemli bir unsuru ve aşamasıdır. Kuzushi'nin olmadığı durumda dengesi, duruşu sağlam bir rakip olacağı için teknik yapmak zor olacaktır.

## Ma-ai

*Ma-ai* (間合い, *aralık, mesafe, interval*), savaşta iki rakip arasındaki boşluğu ifade eder. Sadece rakipler arasındaki mesafeyi değil, aynı zamanda saldırı mesafesini, açısını ve ritmini geçmek için gereken zamanı da içeren karmaşık bir kavramdır. Yukarıdaki elemanlarda değerlendirildikten sonra, özellikle bir rakibin diğerine vuruş yapabileceği konumdur. Örneğin, daha hızlı bir rakibin *ma-ai*'si daha yavaş bir rakipten daha uzundur. Bir Aikidoka'nın ma-ai durumunu koruması ve diğerinin bunu engellemesi idealdir.

## Masakatsu agatsu

*Masakatsu agatsu* (正勝吾勝, *gerçek zafer, kendini yenmektir*)

Japon savaş sanatlarında, özellikle Aikido'da, kendine hakim olmanın gerçek zafer olduğunu ifade deyiştir. Aikido'nun judo veya tekvando gibi rekabetçi bir savaş sanatı olmadığını vurgulayan aikido kurucusu Morihei Ueshiba'nın meşhur bir sözüdür.

## Shinmu fusatsu

*Shinmu fusatsu* (真武不殺, *gerçek savaşçı öldürmez*), Aikido'nun karşısındakini öldürmeyeceğini anlatır. Kenjutsu konsepti satsunintō (殺人刀, "can alan kılıç", *satsujinken* (殺人剣) de denir) ve katsujinken (活人剣, "can veren kılıç") ile ilişkilidir.

## Tai sabaki

*Tai sabaki* (体捌き, *beden kontrolü*), bütün bedenin hareketi veya pozisyon almak anlamına gelir. Beden kontrolü olarak çevrilebilir. Terim Kendo, Jujutsu, Aikido, Judo, Karate ve Ninjutsu'da sıkça kullanılır. *Tai sabaki* genellikle saldırılardan sıyrılmak olarak kullanılır. Saldırıdan sıyrılan avantajlı pozisyona geçer. Sıklıkla saldırılardan kaçmak ile karıştırılır.

## Takemusu

*Takemusu* (武産), Morihei Ueshiba tarafından öne sürülen ideal savaş sanatının nasıl olması gerektiği, Aikido'nun nasıl olması gerektiği, tüm calı ile ahenkli ve simültane uygulanabilen teknikler konseptidir.

Son yıllarında, Morihei Ueshiba sanatının manevi yönlerini geliştirdi, birçok resim ve şiir bıraktığı Takemusu Tsunemori adını kabul etti.

## Tenkan

*Tenkan* (転換, *yön değiştirmek*), ayakların ekseni etrafında 180° dönmek.

## Ukemi

*Ukemi* (受け身, *alan vücut*) terimi teknik yapılan kişinin rolünü ifade eder. Tori teknik yapan kişi, uke de teknik yapılan kişidir. Ukenin tekniği alması, gerektiğinde düşmesi, takla atması *ukemi* olarak adlandırılır. *Ukemi* terimi yaygın olarak sadece düşme ve takla atma ile ilişkilendirilse de bunlardan ibaret değildir.

## Zanshin

*Zanshin* (残心, *devam eden zihin, kalan zihin*), tekniğin bittikten sonra odaklanma halinin, teyakkuzun devam etmesini ifade eder. *Zan* (残) terimi "devam eden, arta kalan" anlamındadır, *shin* (心) ise kalp, ruh, zihin" demektir. Savaş sanatlarında teknik bittikten sonra dikaktin dağılmaması, zihin tutumunun ve bedenen duruşun gevşememesi önem taşır. Budodaki temel zihin tutumlarından biridir (diğerleri shoshin, mushin, fudōshin, senshin vs.).

## Yamabiko

*Yamabiko* (山彦, *saldrıganı beklemekten çok saldırıya davet etme*). Terim Morihei Ueshiba'nın bir şiirinden gelmektedir.

*Sasoi* (誘い), saldırıyı davet etme, saldırganı saldırıya yönlendirme kavramı ile ilişkilidir.

## Kaynakça