Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Afrikaans dilbilgisi

**Afrikaans dil bilgisi**, Afrikaans dilinde konuşup yazabilmeyi sağlayan kurallar bütünüdür. Hint-Avrupa dilleri içinde en çözümlemeli dil bilgisi olduğu söylenebilir.

Fiillerin mastar ve zaman kipi halleri arasında fark yoktur. İki fiil dışında; olmak ve sahip olmak:

| Mastar Hâli
 | Türkçe
 | Geniş Zaman
 |
| --- | --- | --- |
| wees | *olmak* | is
 |
| hê | *sahip olmak* | het
 |

En basit cümle yapısı olan "O bir doktordur" ya da "Ben bir öğretmenim" gibi "olmak" fiili içeren yapılar da aşağıdaki gibidir:

| Afrikaans
 | Hollandaca
 | Türkçe
 |
| --- | --- | --- |
| Ek is | Ik ben | Ben ...yım
 |
| Jy/U is | Jij/U bent | Sen ...sın
 |
| Hy-Sy-Dit is | Hij-Zij-Het is | O ...dır
 |
| Ons is | Wij zijn | Biz ...yız
 |
| Julle is | Jullie zijn | Siz ...sınız
 |
| Hulle is | Zij zijn | Onlar ...lar
 |

### Yardımcı Fiiller

|  |
| --- |
| **Yardımcı Fiiller** |
| **Geniş Zaman** | **Geçmiş Zaman** |
| Afrikaans
 | Hollandaca
 | Türkçe
 | Afrikaans
 | Hollandaca
 | İngilizce
 |
| kan | kan / kunt / kunnen | -ebilmek, -abılmak | kon | kon / konden | could
 |
| sal | zal / zult / zullen | -ecek, -acak | sou | zou / zouden | would
 |
| moet | moet / moeten | -meli, -malı | moes | moest / moesten | had to
 |
| mag | mag / mogen | -ebilmek, -abılmak (İzin) | mog | mocht / mochten | would have to
 |
| wil | wil / wilt / willen | İstemek | wou | wilde / wilden; wou / wouden | wanted to
 |
| dink | denk / denkt / denken | Düşünmek | dag | dacht / dachten | thought
 |
| weet | weet / weten | Bilmek | wis | wist / wisten | knew
 |

### Morfoloji

## Sözcük Sırası

Afrikaans cümlelerde sözcüklerin takip ettiği sıraya "STOMPI" kuralı denir. Bu, İngilizcede sözcük türlerinin baş harflerinden oluşmuştur. (**S**ubject + **T**ime + **O**bject + **M**anner + **P**lace + **I**nfinitive) Bu sıra şöyledir:

|  |
| --- |
| **"STOMPI" Kuralı** |
| Ö | Y1 | Z | N | B | Y | Y2 | M
 |
| Özne | İlk Yüklem | Zaman | Nesne | Biçim | Yer | İkinci Yüklem | Mastar
 |

## Fiiller

**Geçmiş Zaman**

Ek breek - *Kırıyorum*
Ek het gebreek - *Kırdım*
**Gelecek Zaman**

Ek sal kom - *Geleceğim*
Bunun olumsuzu olarak:

**sou** + *mastar*. Örneğin,

Ek sou kom - *Gelecektim*
## İsimler

Almanca'dan farklı olarak, Afrikaans'ta sözcüklerin cinsiyetleri yoktur. Ama isimlerin tekil ve çoğul hâlleri arasında fark vardır. En yaygın çoğul eki **-e'**dir. Ama bunun yanında **-s** eki de epey yaygındır. Örneğin;

| Türkçe
 | Afrikaans
 | Hollandaca
 | Flamanca
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Çocuklar | Kinders | Kinderen | Kinders
 |
# Topluluk önünde konuşma

Martin Luther King topluluk önünde konuşma yapıyor
**Topluluk önünde konuşma** (retorik veya hitabet olarak da adlandırılır), canlı şekilde seyircilere konuşma yapma süreci veya eylemidir. Genellikle resmi, yüz yüze, tek bir kişinin bir grup dinleyiciye konuşması olarak anlaşılır. Bununla birlikte, modern bir şekilde bir dinleyici ile konuşmacı arasındaki herhangi bir konuşma (resmî ve gayriresmî) olarak görülüyor. Açılışta konuşma olursa buna "açılış konuşması" denir. Retorik araçlar ilk olarak Sofistler adlı bir grup retorik öğretmeni tarafından öğretildi. Daha sonra, Sokrates, Platon ve Aristoteles konuşma beceriklerini geliştirdi ve bu ilkeleri öğrencilere öğretti.

Modern zamanda topluluk önünde en fazla konuşanlar genellikle motivasyon konuşmacısı, hatipler, fenomenler, ünlüler, bilim adamları, mucitler, iş adamları, kamusal figürler, politikacılar gibi kişilerdir.

## Topluluk önünde konuşma kaygısı

Topluluk önünde konuşma kaygısı en yaygın fobilerden biri olarak kabul edilir. Topluluk önünde konuşma kaygısının tanımlanmış birkaç nedeni vardır. Bunlar, bireysel farklılıklar, yenilik, bilişsel yönelim ve izleyici özelliklerini içerir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Speaker
* Seslendirme sanatçılığı
* Sözcü
* Mentorluk
* Diksiyon
* Panel
* Açık oturum
* TED (konferans)
# Divan (edebiyat)

Baki divanından bir bölüm
**Divan** (Osmanlıca: دیوان), Divan edebiyatı şairlerinin belli bir düzene göre şiirlerini topladıkları yapıt.

## Etimoloji

Sözcük Farsçadan Arapça, Türkçe, Urduca ve diğer İslam milletlerinin dillerine girmiş, oralardan da komşuları olan gayrimüslim unsurlara ve Batı dillerine yayılmıştır. Farsçadaki "yazan, yazmak" anlamındaki *dibir* kelimesinden gelen kelimenin edebîyatta iki anlamı vardır:

1. Belli bir kalıpla yazılan ve besteyle okunan şiir türü. Kalıp "fâilâtün fâilâtün fâilâtün fâilün" şeklindedir.
2. Divan edebiyatı şairlerinin eserlerini topladıkları antolojik eser. Divan şairlerinin, eserlerini önceleri serbest, daha sonra belli bir düzen içinde topladıkları kitaplar divanlar, divançeler ve hamselerdir. Divan, divançe ve hamseler, yazarlarının adlarıyla anılırlar. Örneğin Nedîm Divanı, Fuzulî Divanı gibi.

Bir tür antoloji olarak görülebilir. Zamanla divanlarda şiirler belli bir düzene göre sıralanmaya başladı. Bu elemeye "divan tertibi" bu tür divanlara da "mürettep divan" adı verilir. Tam bir divanda sırasıyla, kaside (tevhid, münacat, na't, medhiye), tarih, musammat, gazel bölümleri yer alır. En sonda da lugazlar, muammalar, müfredler, azadeler bulunur. Divanda gazeller kafiye ve rediflerinin son harfinin Arap alfabesindeki sırasına göre dizilir. Yani elif'ten başlayıp ye harfine kadar. Her harften en az bir şiir olması şarttır. Ama buna uymayan şairler de olmuştur.

## Divan düzeni

Her divan belli bir nizama göre düzenlenir. Divan edebiyatında bu sıralama ortaktır ve çoğu zaman bunlara uyulur. Bazen şairler bu bölümlerin her birinde ayrı ayrı eser vermez. O zaman kitabı "divânçe" adıyla anılır.

1. Bölüm: Kasideler: Tevhîd, münâcaat, na't- Çeşitli övgüler.
2. Bölüm: Tarihler: Ebced hesabıyla hazırlanan önemli tarih olaylarını kasteden şiirler.
3. Bölüm: Musammatlar: Terkîb-i bend, murabba, tahmisler.
4. Bölüm: Gazeller: Her beytin son harfi ile sıralanan alfabetik sıralı gazeller.
5. Bölüm: Kıt'alar: Kıt'a, matla', muamma, lügaz, müf-red, azade gibi daha küçük nazım birimleri.

## Ayrıca bakınız

* Divan edebiyatı
* Halk edebiyatı

## Kaynakça
# İkilem

William Ewart Gladstone'u ikilemde gösteren karikatür: Bekçi köpeğinden kaçmak için tırmanırsa adamın gazabıyla yüzleşecek ama adamdan kaçınmak için düşerse de köpek ona saldıracak.
**İkilem** ya da **dilemma** (Yunanca: δίλημμα), ikisi de kesin olarak kabul veya tercih edilemeyen iki olasılıklı bir çelişki durumunu ifade eder. İnsanı istenmeyen seçeneklerden birini, çoğunlukla iki seçenekten birini izlemeye zorlayan tartışma, sorun veya usa vurma durumu.

Bir ikilem, iki olası çözümü olan bir çatışma, sorun veya durumdur. Bir ikilem meydana geldiğinde, bir kişi istenen iki seçenek veya aksine, iki istenmeyen seçenek arasında zor bir seçim yapmak zorundadır. Kelime Yunanca *dilēmma*dan gelir (di “iki kere” + lēmma “öncül”); kişinin iki elverişsiz seçenek arasında seçim yapmasına neden olurken mantık ve söylemde kullanılan bir terimdir. Bir ikilem, bir anlatıda öncü bir role sahip olabilir ve anlatıdaki karakterin davranışının arkasındaki neden olabilir - bir çatışma türü olarak, sayısız edebi eserin anahtar parçasıdır. Edebiyatta, sinemada ya da tiyatrodaki birçok kahraman bir kişi mi yoksa bir kalabalığımı kurtarmak gibi ya da iki sevgili arasında seçim yapmak gibi ikilemlere maruz kalırlar.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | Annem bana iki seçenek verdi: bulaşıkları yıkamak veya banyo temizlemek. İkisi de çok eğlenceli değildi. Ne ikilem ama!
 | ”
 |
| —Örnek ikilem |

## İkilem çeşitleri

### Ahlaki/Etik İkilem

Kişinin ahlak ya da etik çatışmasıyla karşı karşıya kaldığı “ahlaki ikilem” ya da “etik ikilemdir”. Böyle bir ikilemde, bir durumu seçmek diğerini ihlal edecek; ya da, bir şeyi yapmak olumlu sonuçlar verecek ama ahlaki açıdan yanlış olacaktır. Örnek olarak Robin Hood'un felsefesi “yoksulları beslemek için zenginlerden çalmak” verilebilir.

### Nedensellik ikilemi

Kişinin seçim yapmakta zorlanacağı ve her iki seçiminin de neden sonuç ilişkisinin birbirine bağlı oduğu durumlardır. Örnek olarak Yumurtamı tavuktan yoksa tavuk mu yumurtadan çıktı? ikilemi verilebilir. Eğer önce Tavuk oluştuysa, nereden geldi? Tersine, önce yumurta vardıysa, onu ne yumurtladı?

### Tutuklu ikilemi ya da tutsak ikilemi

Tutsak ikilemi, oyun teorisinde analiz edilen bir oyunun standart bir örneğidir; bu, tamamen rasyonel iki kişinin kendi menfaatlerine olduğunu bilseler bile neden işbirliği yapmadığını sorgular.

### Sophie'nin seçimi ikilemi

Bu ikilem, hangi seçim yapılırsa yapılsın sonuçlardan birinin ölüm diğerinin ise yok olma anlamına geldiği durumlar için kullanılır. Bu ikilem, William Styron adlı yazarın 1976'da yazdığı aynı isimli kitaptan almaktadır. Kitabın kahramanı olan kadın nazi kampına gönderilir ve orada iki çocuğundan birini ölüme, gaz odasına, göndermesi için seçim yapmaya zorlanır.

## Ayrıca bakınız

* Yanlış ikilem

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta İkilemler ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Zaragoza'da Bulunmuş El Yazması

Zaragoza'da Bulunmuş El Yazması | Manuscrit trouvé à Saragosse |
|  |
| Yazar | Jan Potocki |
| Dil | Fransızca |
| Tür | Pikaresk roman |
| Yayım | 1805, 1813 (özgün) 1992 (Türkçe) |
| Yayımcı | Księgarnia Zagraniczna (özgün) Remzi Kitabevi (Türkçe) |

Zaragoza'da Bulunmuş El Yazması (Fransızca özgün adıyla Manuscrit trouvé à Saragosse), Polonyalı Jan Potocki'nin, 18. yüzyıl sonu-19. yüzyıl başlarında Fransızca olarak kaleme aldığı roman. 1965'te aynı adla sinemaya uyarlanmıştır.
# Nahualar

Puebla'da geleneksel kıyafetler giyen Nahua kızları
**Nahualar** (/ˈnɑːwɑːz/ *NAH-wahz*), bir Uto-Nahua etnik grubudur ve Meksika'nın yerli halklarından biridir; ayrıca El Salvador, Guatemala, Honduras, Nikaragua ve Kosta Rika'da da Nahua azınlıkları yaşamaktadır. Meksika'daki en büyük yerli grubunu oluştururlar ve aynı zamanda Kuzey Amerika Yerli halk grupları arasında kendi yerli dillerini ana dili olarak konuşan en büyük nüfusu oluştururlar. Nahualara göre kendileri Nahuatl'dır. Amerika kıtasındaki tüm yerli dilleri arasında sıralandığında, Nahualar Guaraní ve Keçuva'dansonra üçüncü sırada yer alır.

2000 Meksika nüfus sayımına göre eyalet başına Nahuatl konuşanların sayısı
## Kaynakça

## Bibliyografya
# Batı Hristiyanlığı

**Batı Kilisesi** ya da **Batı Hristiyanlığı**, Batı Roma İmparatorluğu'nun Latin Kilisesi'nden doğan kiliselere verilen isimdir. Bu kavram genellikle Doğu Ortodoks Kilisesi haricindeki kiliseleri tanımlamak için kullanılır. Batı Kiliseleri şunlardır:

* Roma Katolik Kilisesi
* İngiltere Kilisesi ve buna bağlı Anglikan kiliseleri
* Protestan Luther Kilisesi ve
* Reformist kiliseler

## Kaynakça

* "Western Church." *Oxford Dictionary of English 2e*, Oxford University Press, 2003.

### Dipnotlar
# Enstitü

Vikisözlük'te enstitü ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

**Enstitü**, belirli bir amaç için oluşturulmuş organize bir kuruluştur. Sıklıkla özel konularda araştırma yapmak için oluşturulurlar. Bazı ülkelerde enstitüler üniversitelerin bir parçası olabilir. Enstitü kelimesi Latince kelime olan *Institute* veya *institutum’*dan gelmektedir.

Genellikle enstitüler belirli konularda araştırma yapmak için oluşturulmuş araştırma ve sosyal kuruluşlarıdır (araştırma enstitüsü veya sosyal enstitüsü). Ayrıca mesleki veya profesyonel bir kuruluş da olabilirler.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Konsorsiyum
* Özel vakıf
# Toplum koleji

**Toplum koleji** veya **topluluk koleji**, bir kolej türüdür. Anglo-Sakson gelenekleri olan ülkelerde, Büyük Britanya, ABD, Kanada, Avustralya gibi bölgelerde bulunmaktadır. Terimin tam anlamı ülkeden ülkeye değişebilir. Birçok topluluk kolejinde lise mezunları için "açık kayıt" vardır. Bir topluluk kolejinde mevcut olan en yüksek derece genellikle önlisans derecesidir.
# Devlet okulu

**Devlet okulu**, genel olarak kısmen veya tamamen vergilendirme ile finanse edilen, tüm öğrencilere ücret ödemeden eğitim sunulan ilköğretim ve ortaöğretim kurumlarıdır. Terim ayrıca, ortaöğretim sonrası eğitim kurumlarını da kapsayabilmektedir. Devlet okulları ortaokul, gymnasium, seminer, lise türlerinde de olabilir.

Bu tür okullar dünyanın hemen hemen her ülkesinde bulunsa da, yapılarında ve eğitim programlarında önemli farklılıklar vardır. Devlet eğitimi genellikle ilk ve orta öğretimi (4 ila 18 yaş arası) kapsar. Yüksek öğrenim bağlamında (18 yaş sonrası) devlet okullarını, özel kuruluşlar veya dini gruplar yerine hükûmetler tarafından finanse edilen ve denetlenen üniversiteler, kolejler ve teknik okullar gibi diğer eğitim kurumlarından ayırmak için kullanılabilir.

## Dış bağlantılar

* Explanatory article at the Good Schools Guide
* Public Education Network
* Center on Reinventing Public Education 19 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Story of American Public Education 4 Ağustos 2001 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Public Education in the United States 25 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* History of Public Education in the United States

## Ayrıca bakınız

* Okul listeleri
* Özel okul
* Alternatif eğitim

## Kaynakça
# Yerli halklar

1900'lü yıllarda Norveç civarında yaşayan bir Sami (veya Lapon) ailesi
**Yerli halklar** tarihsel bir bütünlüğe ve kültürel bir ortaklığa sahip; aynı zamanda işgal veya kolonileşme öncesi o toprakların orijinal sahipleri olan ve bu yüzden kendilerini çoğunluğun benimsediği baskın kültürden farklı gören ve kendi kültürlerini sürdürme ve kendi kendilerini yönetme hakkına sahip olmak isteyen halklar, cemaatler veya milletlerdir.

Yerli bir halkın en önemli özelliklerinden birisi tarihsel süreçte (yani göç, koloni, işgal değil) oluşması ve şu anda yönetimi altında bulunduğu çoğunluk yönetimi altında bir azınlık olarak yer almasıdır. Bu bağlamda başka bir özelliği de kendi geleneksel toplumsal değerlerini korumak istemeleri ve geçmişten gelen birikimleri gelecek nesillere aktarmayı hedefleyen gruplardır.

Yerli halkların kimler oldukları konusunda çok farklı görüşler vardır. Uluslararası Çalışma Örgütü ve Dünya Bankası gibi uluslararası camiada etkin olan organizasyonlar bu terime netlik getirmek için önerilerde bulunmuşlardır.

Yerli halklar kelimesi yerine bazen aborijinler (asıl yerli), ilk yerleşimler veya dördüncü dünya kültürleri isimleri de kullanılır. **Yerli halklar** (İngilizcesi: **Indigenous peoples**) terimi, diğer terimlerin bazı durumlarda aşağılama, küçük görme anlamlarını içermesi nedeniyle, UNESCO'nun ve diğer Birleşmiş Milletler alt organizasyonların kullanmayı tercih ettikleri bir terimdir. Birleşmiş Milletler tarafından 2004 yılından beri 9 Ağustos günü Yerliler Günü olarak kabul edilmektedir ve o gün çeşitli etkinlikler düzenlenmektedir.

## Kaynakça
# Manastır (anlam ayrımı)

## Kültür - Sanat

* Manastır (oyun) - Bir tiyatro oyunu.

## Yapı

* Manastır - Hristiyanlık, Budizm ve Hinduizm dinlerinde din adamlarının toplu hâlde yaşadığı yer
* Manastır Mescidi - İstanbul'da bulunan tarihî bir cami

## Yerleşim Birimi

* Manastır, Kuzey Makedonya - Kuzey Makedonya sınırları içinde bulunan bir şehir
* Monastır - Tunus'ta bir kasaba
* Monastır (vilayet) - Tunus'ta bir vilayet
* Niğde'nin Bor ilçesinde bulunan, meyve ve üzüm bağlarının olduğu mesire yeri
* Monastır, Sardinya - Sardinya'da bulunan bir belediye
* Manastır, Hasköy ili - Bulgaristan'ın Hasköy Belediyesinde bulunan bir köy

## Tarih

* Manastır Saldırısı - 1. Dünya Savaşı'nda gerçekleşmiş, İttifak Devletleri'nin yaptığı ortak bir saldırı
# Fin Ortodoks Kilisesi

| Fin Ortodoks Kilisesi |
| --- |
| Kuruluş | 1921 |
| Bağımsızlık | Rum Ortodoks Patrikhanesi Rus Ortodoks Kilisesi |
| Tanınma | Doğu Ortodoks |
| Başpiskopos | Karelya Başpiskposu Leo Makkonen |
| Merkezi | Kuopio, Finlandiya |
| Dil | Fince, İsveççe, Rusça, Yunanca |
| Üyesi | 58,000 |

**Fin Ortodoks Kilisesi** (Fince: Suomen ortodoksinen kirkko; İsveççe: Ortodoxa kyrkan i Finland), Finlandiya'nın Rum Ortodoks Patrikhanesi'nden özerk bir Doğu Ortodoks kilisesidir. Kilise, Finlandiya Evanjelist Lüteriyen Kilisesi ile birlikte yasal olarak ülkenin iki ulusal kilisesinden biridir. Kilise, Dünya Kiliseler Konseyi'nin bir üyesidir.

Karelya'daki Orta Çağ'da Novgorod döneminde yapılan misyonerlik çalışmalarında kök salan Fin Ortodoks Kilisesi, 1923 yılına kadar Rus Ortodoks Kilisesi'nin bir parçasıydı. Günümüzde kilisenin üç piskoposluğu ve 58.000 üyesi bulunmaktadır ve Finlandiya nüfusunun %1.1'ini oluşturmaktadır. Kilisenin günümüzdeki başkanı Karelya Başpiskoposu Leo Makkonen'dir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Fin Ortodoks Kilisesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site
# İspanya Millî Kütüphanesi

İspanya Millî Kütüphanesi| Biblioteca Nacional de España |
|  |
|  |
| Wikimedia | © OpenStreetMap |
| Ülke | İspanya |
| Kuruluş | 1711) (1711) |
| Reference to legal mandate | 31 Ekim tarihli 1581/1991 sayılı Kraliyet Kararnamesi |
| Konum | Madrid |
| Koleksiyon |
| Toplanan öğeler | kitaplar, dergiler, gazeteler, magazinler, ses ve müzik kayıtları, patentler, veri tabanları, haritalar, pullar, baskılar, çizimler ve el yazmaları |
| Boyut | 15.000.000 kitap ve diğer basılı materyaller, 30.000 el yazması, 143.000 gazete ve seri, 4.500.000 grafik materyal, 510.000 müzik notası vb. dahil olmak üzere 26.000.000 materyal. |
| Legal depozit | Evet, 23 Aralık 1957 tarihli Kararname ile |
| Erişim ve kullanım |
| Erişim gereklilikleri | Reprodüksiyonlara ve 1958 sonrası materyallere erişim Biblioteca Nacional kütüphane kartı sahiplerine açıktır. 1958 öncesi materyallere erişim sadece araştırmacı kartı ile mümkündür. İstisnai durumlardaki materyaller özel kısıtlamalara tabidir. |
| Üyeler | 2007 yılında 115.707 okuyucu. Aynı yıl web kullanıcı sayısı ise 1.800.935'tir. |
| Diğer bilgiler |
| Bütçe | €47,380,860 |
| Müdür | Ana Santos Aramburo (2013'ten beri) |
| Kadro | 1025 (dış çalışanlar dahil) |
| Website | bne.es |
|  |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Referans | RI-51-0004908 |
| Tescil | 1983 (7. oturum) |
|  |

**Biblioteca Nacional de España** (*İspanya Ulusal Kütüphanesi*), İspanya'nın en büyük kütüphanesidir. Madrid'de bulunan yapı 1712'de V. Felipe tarafından kurulmuştur. Kütüphanenin adı 1836'da *Biblioteca Nacional* olarak değiştirilmiştir.

## Kaynakça
# Ayrık küme

İki ayrık küme
Hiçbir ortak elemanı bulunmayan kümelere **ayrık kümeler** denir. A ve B ortak elemanı bulunmayan iki küme olsun. Bu durum WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 biçiminde ifade edilir.
# Sami dilleri (Ural)

| Laponca |
| --- |
| Saami |
| Ana dili olanlar | Finlandiya, İsveç, Norveç, Rusya |
| Bölge | Laponya |
| Konuşan sayısı | (30.000 atıf 1992-2013) |
| Dil ailesi | Ural
* Fin-Ugor
	+ Fin-Perm
		- **Laponca**
 |
| Yazı sistemi | Latin alfabesi |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | Çeşitli: sma – Güney sju – Ume sje – Pite smj – Lule sme – Kuzey sjk – Kemi smn – Inari sms – Skolt sia – Akkala sjd – Kildin sjt – Ter |
| Glottolog | `saam1281` |
| 1. Güney Sami, 2. Ume Sami, 3. Pite Sami, 4. Lule Sami, 5. Kuzey Sami, 6. Skolt Sami, 7. Inrai Sami, 8. Kildin Sami, 9. Ter Sami |

**Laponca** veya **Sámi dilleri**, İsveç-Finlandiya sınırlarında Laponlarca konuşulan bir Ural dilidir.

## Sınıflandırma

* **Sami dilleri**
	+ Doğu Sami
		- Anakara Doğu Sami dili
			* Akkala Samice †
			* Inari Samice (300 kişi)
			* Kemi Samice †
			* Kainuu Samice †
			* Skolt Samice (320 kişi)
		- Yarımada Doğu Sami dili
			* Kildin Samice (600 kişi)
			* Ter Samice (2 kişi)
	+ Batı Sami dili
		- Merkez-batı Sami dili
			* Lule–Pite Sami
				+ Lule Samice (1,000–2,000 kişi)
				+ Pite Samice (20 kişi)
			* Kuzey Samice (26,000 kişi)
		- Güneybatı Sami dili
			* Güney Samice (600 kişi)
			* Ume Samice (20 kişi)

## Örnekler

Fince-Kuzey Laponca bazı sözcük karşılaştırmaları:

* ihme – ámás (şaşkınlık, hayret, merak)
* ilves – álbás (vaşak)
* jatkaa – joatgit (devam, devam etmek, sürdürmek)
* keino – geaidnu (yol)
* liki – lákká (yakın, yaklaşık)
* luja – loggje (güçlü, kuvvetli)
* nuori – nuorrá (genç, küçük)
* potea – buoccát (hasta)

## Kaynakça
# Sultan papağanı

| **Sultan papağanı** |
| --- |
|  |
| **Korunma durumu** |
|  Asgari endişe altında (IUCN 2.3) |
| **Biyolojik sınıflandırma** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem:
 | Animalia  |
| Şube:
 | Chordata  |
| Sınıf:
 | Aves  |
| Takım:
 | Psittaciformes (Papağansılar)  |
| Familya:
 | Cacatuidae (Kakadugiller)  |
| Alt familya:
 | Calyptorhynchinae  |
| Cins:
 | Nymphicus Wagler, 1832 |
| Tür:
 | N. hollandicus  |

 |
| İkili adlandırma
 |
| Nymphicus hollandicus (Kerr, 1792) |

**Sultan papağanı** (Latince: Nymphicus hollandicus), kakadugiller (Cacatuidae) familyasından sarı beyaz ve gri renklere sahip bir kakadu türü.

Ana besinlerini darı, çekirdek, kuru incir içi,havuç, armut sapı, kiraz sapı vb. besinlerini oluşturur. Erkeklerin taklit yeteneği vardır. Çekirdek ve dal darı gibi yiyecekler vererek insanlara alıştırılabilirler. Kalabalığı severler, kafeste kapalı kalmaktan hiç hoşlanmazlar, erkeklerin çeneleri çok kuvvetlidir. Ortalama yaşam süresi 15-25 yıldır. Sıcak iklim türü olduğu için 15 derecenin altında iyi hissetmezler.

## Varyasyonları

Sultan papağanlarının lutino, normal grey, pied ve pearl olmak üzere 4 ana varyasyonu vardır. Aynı zamanda bunların yanında ortaya çıkabilecek cinnamon, albino ve whiteface gibi daha az belirgin mutasyonlara da rastlanmaktadır. Sultan papağanlarının mutasyona uğramamış görüntüsü normal grey genini taşıyan kuşlarda halen görülmektedir.

## Cinsiyet ayrımı

Grey erkek, lutino dişi.
Bu kakadu türünün, cinsiyetleri belirlemede kullanılan en belirgin özellik ötüş tipleridir. Erkek bir sultan papağanı uzun, ıslık biçimde ötüşler sergiler (aynı zamanda taklit yapmaya meyillidirler) dişiler ise tek tip ötüş gösterir ve taklit yetenekleri gelişmemiştir.

Belirli bir dönemi atlattıktan ve vücudunun ilk tüylerini döktükten sonra sultan papağanlarının sırt tüylerindeki çizgiler azalıyor ve hatta yok oluyorsa (bazı mutasyonlarda) kuşun erkek olduğunu eğer çıkan yeni tüyler de çizgili, benekli yani desenli çıkıyorsa dişi olduğunu gösterebilir tabi tüy biçimi ve ötüş şekilleri kesin cinsiyet tayinini sağlamaz, kesin bir cevap için tüylerden biri ile DNA testi yapılabilir.

## Beslenme

Dişi bir pearlSultan papağanları pek çok meyve ve sebze türünü tüketebilir ancak eğer abartılı olarak meyve ve sebze ağırlıklı besleniyorsa, bu durum kuşun ishal olmasına ve dolayısıyla ölümüne sebep olabilmektedir. Pek çok bitkinin tohumuyla beslenen sultan papağanları özellikle ayçiçeği çekirdeği yemeyi çok severler. Dal darı ve muhabbet kuşu yemi gibi diğer besinlerle de beslenebilirler. Aynı zamanda yulaf gibi tahıllar ve yumurta gibi ek gıda takviyesi yapılabilir.

*Nymphicus hollandicus*
## Kaynakça
# Fal yazıtları

Fal yazıtları
**Fal yazıtları** (Çince: 甲骨; pinyin: *jiǎgǔ*), başta geç Shang Hanedanı dönemi olmak üzere, antik Çin'de yazı için kullanılan öküz kürek kemiği ya da kaplumbağa plastron parçalarıdır.

Fal yazıtları, eski Çin yazıtlarının bilinen en önemli kısmını taşır ve Shang Hanedanı'nın kraliyet soyağacı gibi önemli tarihi bilgileri içermektedir. 20. yüzyılın başında keşfedildiklerinde, bu kayıtlar bazı bilim adamlarının şüphe duyduğu Shang Hanedanı'nın varlığını doğrulamıştır.

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Fal yazıtları ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Oracle bones, United College Library, Chinese University of Hong Kong. Includes 45 inscribed fragments.
* Oracle Bone Collection23 Haziran 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Institute of History and Philology, Taipei City.
* High-resolution digital images of oracle bones5 Ağustos 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Cambridge Digital Library.
* *四方风* or *Winds of the Four Directions*2 Aralık 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. World Digital Library. National Library of China.