Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Devlet güvenlik mahkemesi

**Devlet güvenlik mahkemesi** (kısaca **DGM**), Türkiye'de "cumhuriyeti ve devletin iç ya da dış güvenliğini ilgilendiren" davalara bakan bir tür mahkemeydi. Türk hukuk sistemine 1961 Anayasası'na 1973 yılında eklenen bir maddeyle girmiş, 1982 Anayasası'nda yeniden getirilmişti. Yapılan değişiklikle bu türden davalar, belirli ağır ceza mahkemelerinin görev alanına girdi.

## Değişiklik öncesi T.C. Anayasası 143. madde

*Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğü, hür demokratik düzen ve nitelikleri Anayasada belirtilen Cumhuriyet aleyhine işlenen ve doğrudan doğruya Devletin iç ve dış güvenliğini ilgilendiren suçlara bakmakla görevli Devlet Güvenlik Mahkemeleri kurulur. (Ek cümle: 18.6.1999-4388/1 md.) Ancak, sıkıyönetim ve savaş haline ilişkin hükümler saklıdır.*
*(Değişik: 18.6.1999-4388/1 md.) Devlet Güvenlik Mahkemesinde bir Başkan, iki asıl ve bir yedek üye ile Cumhuriyet başsavcısı ve yeteri kadar Cumhuriyet savcısı bulunur.*
*(Değişik: 18.6.1999-4388/1 md.) Başkan, iki asıl ve bir yedek üye ile Cumhuriyet başsavcısı, birinci sınıfa ayrılmış hâkim ve Cumhuriyet savcıları arasından; Cumhuriyet savcıları ise, diğer Cumhuriyet savcıları arasından Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca özel kanunda gösterilen usule göre 4 yıl için atanırlar, süresi bitenler yeniden atanabilirler.*
*Devlet Güvenlik Mahkemeleri kararlarının temyiz mercii Yargıtay'dır.*
*Devlet Güvenlik Mahkemelerinin işleyişi, görev ve yetkileri ve yargılama usulleri ile ilgili diğer hükümler, kanunda gösterilir.*
*(Son fıkra mülga: 18.6.1999-4388/1 md.)*
## Kaldırılması

1982 Anayasası'nın 143. maddesinde düzenlenmiş olan Devlet Güvenlik Mahkemeleri, 2004 yılında konuyla ilgili Anayasa değişikliği teklifinin TBMM tarafından kabul edilmesiyle, 22 Mayıs 2004'te yürürlüğe giren 5170 sayılı Kanunun 9. maddesi gereğince yürürlükten kaldırılmıştır. Önceden bu mahkemelerin görev alanına giren davalar, belirli ağır ceza mahkemelerinin görev alanına alınmıştır.

## Kaynakça
# Ateşkes

**Ateşkes**, savaşan taraflar arasındaki her türlü saldırının geçici veya kalıcı olarak durdurulmasıdır. Ateşkes, tek taraflı veya antlaşma ile çok taraflı olarak ilan edilebilir.

*Silah bırakma* ile *ateşkes* terimleri birbirine karıştırılmamalıdır. Silah bırakma terimi; bir zümrenin tehlike gördüğü başka bir zümreden mevcut silahlarını bırakma isteğini belirten bir terimdir.

## Marksist felsefede ateşkes

Marksist literatürde bu terim, burjuvazinin kendi iktidarına karşıt gördüğü durumlarda, buna ek olarak çeşitli ulusal ve sınıfsal durumlarda ezilenlerin egemen sınıflara karşı mücadele durumlarında ortaya çıkmaktadır.

### Fransız Devrimi

1789'de başlayan Fransız Devrimi patlak verdiğinde gelişen burjuvazi, kendi iktidarına karşıt gördüğü için devrime katılan tüm işçileri silahsızlandırmıştır.

Marksist bakış açısına sahip olan Sovyetler Birliği lideri Lenin, burjuva devrimlerinde görülen bu durumu *"Bütün burjuva devrimlerin sonucu şudur: Önce proletaryayı silahlandır, sonra da daha fazla ileri gitmesini önlemek için onu silahsızlandır."* şekilde yorumlamıştır.

### Ekim Devrimi

1917'deki Şubat Devrimi sonunda II. Nikolay'ın tahttan indirilmiş ve Geçici Hükûmet adında bir yönetim komitesi ortaya çıkmıştır. Bu hükûmetin burjuvazi ve işçi sınıfını aynı anda temsil etmeye çalıştığını ve çelişkili olduğunu düşünen Lenin önderliğindeki Bolşevikler, hükûmete karşı, burjuvaziyi alt etmek için polisi silahsızlandırmaya yönelik kararlar almaya başlamışlardır. Böylece gerçekleşecek Ekim Devrimi'nin önünü açmışlardır. Ekim Devrimi ile birlikte iktidarı alan bolşevikler, Geçici Hükûmet'in yaklaşık sekiz aylık iktidarına son vermiştir.

## Ayrıca bakınız

* Mütareke

## Kaynakça
# Serhildan

1990 yılında *serhildan* gösterileri olan bölgeler
Serhildan (Türkçe: *Başkaldırı*), Kürt siyasi hareketi kapsamında 1990'dan beri Türkiye'de meydana gelen Kürt siyasi isyanlarını tanımlayan politik terim.

*Serhildan* kapsamında gerçekleşen protestolarda eylemciler genellikle taş, beton parke taşı, sapan, molotofkokteyli gibi malzemeler kullanmaktadır. Protestoların olduğu günlerde yerel mağazalar ve dükkanlar genellikle kapalıdır. Protestolar önceki yıllarda Abdullah Öcalan'ın yakalanışının yıl dönümü olan 16 Şubat ve Nevruz günü olan 21 Mart günlerinde düzenlenmiştir.

Göstericiler, dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından Ergenekon-PKK ekseninde gösteri yapan "komplocular" olarak tanımlanmıştır. Kimi yazarlar tarafından ise Filistin kaynaklı intifada terimiyle eşdeğer olduğu ifade edilmektedir.

## Etimoloji

*Serhildan*, Kürtçenin Kurmanci lehçesindeki *"ser"* ve *"hildan"* kelimelerinin birleşmesiyle meydana gelmiştir. Türkçe karşılığı olarak "isyan etmek" veya "başkaldırmak" dır. Zazaca karşılığı ise *Serewedaritiş* kelimesidir.

## Tarihçe

1990 yılından bu yana bir düzeni olmamakla birlikte büyük *serhildan*'lar gerçekleşmiştir. Özellikle PKK mensuplarının ölüm haberleri sonrasında, PKK'nın kuruluş günü olan 27 Kasım gününde ve Nevruz günü olan 21 Mart tarihlerinde birçok ilde eylemler düzenlenmiştir.

24 Mart 2006 tarihinde 14 HPG mensubunun kimyasal silah ile öldürüldüğü iddiası Mart 2006 Diyarbakır olaylarının başlamasına neden olmuş, protesto gösterileri Diyarbakır'dan başlamış, daha sonra Batman, Mardin, Urfa, Siirt, Şırnak, Tunceli ve Van'a yayılmıştır. Olaylarda 13 kişi yaşamını yitirmiş, 360 kişi yaralanmıştır.

2009 yılında Abdullah Öcalan'ın İmralı Adası'nda kaldığı hücrenin küçük oluşu ve genel cezaevi koşullarının kötü olması sebep gösterilerek Kasım-Aralık ayları arasında birçok ilde *serhildan* gösterileri düzenlenmiştir. 11 Aralık 2009 günü Demokratik Toplum Partisi'nin kapatılmasından sonra bu gösteriler daha şiddetli bir hale bürünmüştür. Meydana gelen olaylarda 3 kişi yaşamını yitirmiş, yaklaşık 50 kişi yaralanmış ve 100 civarında kişi gözaltına alınmıştır.

Eruh Baskını gibi PKK tarafından özel önem atfedilen günlerin yıl dönümlerinde çeşitli defalar *serhildan* alarmı verildiği görülmektedir. Böyle dönemlerde yurt genelinde kolluk kuvvetleri teyakkuza geçmektedir.

## Ayrıca bakınız

* 2015-16 Şırnak çatışmaları
* 2016 Hakkâri çatışmaları
* Mart 2006 Diyarbakır olayları
* PKK saldırıları ve çatışmaları kronolojisi (1990'lar)
* PKK saldırıları ve çatışmaları kronolojisi (2000'ler)

## Kaynakça
# YDG-H

| YDG-H **Yurtsever Devrimci Gençlik HareketiTevgera Ciwanên Welatparêz Yên Şoreşger* |
| --- |
|  |
|  |
| Kuruluş | 2013-2015 |
| Bağlılık | PKK |
| Amaç | Özyönetim taleplerini savunmak |
| Etkin bölgeler | Türkiye'nin doğu ve güneydoğu illeri |
| **Ardıl** YPS |

Bir YDG-H üyesi özyönetim talebi nedeniyle açılan barikatların arkasında, Ekim 2015.
YDG-H üyeleri barikatların arkasında, Ekim 2015.
**YDG-H**, tam adı ile **Yurtsever Devrimci Gençlik Hareketi** (Kürtçe: Tevgera Ciwanên Welatparêz Yên Şoreşger), PKK sempatizanlarının kurduğu gençlik yapılanması.

Türkiye'de Kürtlerin yoğun olarak yaşadığı birçok ilde ve ilçede 2013 yılı başlarında ortaya çıkmaya başlamıştır. Bununla birlikte bazı kaynaklarda hareketin çözüm süreci ile birlikte hızla yayılma gösterdiği belirtilmiştir.

YDG-H, daha sonraki süreçte Öz Savunma Birlikleri adlı örgütlenme ile birlikte tek çatı altında toplanarak Sivil Savunma Birlikleri (*Yekîneyên Parastina Sîvîl*; YPS) adında yeni bir oluşum meydana getirmiştir.

## Hakkında

YDG-H üyeleri, düzenlediği protesto eylemlerinde genellikle polisler ve devlet güçleriyle çatışmakta ve özellikle molotofkokteyli, havai fişek ve taş kullanmaktadırlar. Ayrıca çoğunlukla sokağa çıkma yasağının ilan edildiği yerlerde olmakla birlikte ateşli silah da kullandıkları belirtilmiştir.

Aralık 2015'te PKK dağ kadrolarının il ve ilçe merkezlerine gelerek "Öz Savunma Birlikleri" adı verilen yapılar ile birlikte tek çatı altında toplanarak Sivil Savunma Birlikleri adında bir yapılanma oluşturduğunu bildirilmiştir.

## Faaliyetleri

Şırnak ilinin Cizre ilçesinde kendi yapılanmalarına ait t-shirt bastırıp diploma dağıtarak varlıklarını ilan etmişlerdir. Bu olay üzerinde birçok operasyon yapılmış ve çok sayıda üyesi gözaltına alınmıştır. Bu yapılanma üyeleri ve devlet güçleriyle arasında zaman zaman çatışmalar yaşanmıştır.

2015-16 Şırnak çatışmalarında birçok YDG-H'li aktif olarak yer almıştır.

## Ayrıca bakınız

* Kürt siyasi hareketi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Web sayfası
* "From Grief Over Kobane To Chaos: Istanbul's Kurdish Riots
# Kürdistan Demokrat Partisi

| Kürdistan Demokrat Partisi Partiya Demokrata Kurdistanê پارتی دیموکراتی کوردستان الحزب الديمقراطي الكردستاني |
| --- |
|  |
| Kısaltma | KDP PDK |
| Genel başkan | Mesud Barzani |
| Kurucu | Mustafa Barzani |
| Kuruluş tarihi | 16 Ağustos 1946 |
| İdeoloji | Kürt milliyetçiliği Ulusal muhafazakârlık Ekonomik liberalizm Otoriterlik Laiklik Atlantikçilik |
| Irak Temsilciler Konseyi | 26 / 329 |
| Kürdistan Parlamentosu | 39 / 100 |
| Parti bayrağı |
|  |
| İnternet sitesi |
| kdp.info |

**Kürdistan Demokrat Partisi** kısaca **KDP** veya **PDK** (Kürtçe: Partiya Demokrat a Kurdistanê; پارتی دیموکراتی کوردستان), 16 Ağustos 1946'da Molla Mustafa Barzani liderliğinde Irak Kürdistanı'nda kurulan Kürt milliyetçi siyasi parti. Mustafa Barzani'nin 1979'daki ölümünden günümüze, partiyi oğlu Mesud Barzani yönetmektedir.

## Tarihçe

1939'da Mahmut Berzenci'nin yardımcısı Refik Hilmi, Süleymaniye'de Hêwî örgütünü kurmuştur. 1943'te Barzaniler Irak yönetimine karşı isyan etmiştir. Ancak İngilizlerin desteğini alan Irak ordusunun saldırıya geçip Barzan aşiretini bastırmıştır. Kasım 1945'te Mustafa Barzani 10 bin Barzani Aşireti mensuplarıyla birlikte İran'a sığınmıştır. İran'da KOMELA (Komelayî Jîyanaweyê Kurdistan)'nın Irak Kürdistan'ındaki kolu Rizgarî örgütünü kurmuşlardır. Hêwî de kendini feshederek Rizgarî'ye katılmıştır.

22 Ocak 1946'da İran'da Mahabad Cumhuriyeti kurulunca Başûr (Irak) - Rojhelat (İran) Kürtlerinin birlik düşüncesi güçlendirilmiş ve Rizgarî ve diğer milliyetçi gruplarının da katılmasıyla 16 Ağustos 1946'da Kürdistan Demokrat Partisi-Irak kurulmuş ve genel sekreterliğine Mustafa Barzani seçilmiştir.

Günümüzde KDP Kürdistan Bölgesel Yönetimi'nin önemli partisidir. Ağırlıklı olarak Duhok ve Erbil kentlerinde etkilidir. 2005 Irak meclis seçimlerine Kürdistan Yurtseverler Birliği ile birlikte girmiş ve mecliste 53 milletvekili çıkarmışlardır.

## Ayrıca bakınız

* KOMELA - KDP-İ
* 1992 Kürdistan Bölgesel Yönetimi seçimleri
* 2005 Kürdistan Bölgesel Yönetimi seçimleri
* 2024 Kürdistan Bölgesel yönetimi yasama seçimleri

## Kaynakça
# Irak Türkmen Cephesi

| Irak Türkmen Cephesi Arapça: الجبهة التركمانية العراقية |
| --- |
|  |
| Kısaltma | ITC |
| Genel başkan | Mehmet Seman Ağa |
| Genel sekreter | Ali Sadık Mehdi |
| Kurucu | Turhan Ketene |
| Kuruluş tarihi | 24 Nisan 1994 |
| İdeoloji | Bölgeselcilik Türk milliyetçiliği Türkçülük Turancılık Türkmenelicilik |
| Resmî renkler | Mavi, Beyaz |
| Slogan(lar) | Cephe'de birleş! |
| Irak Temsilciler Konseyi | 1 / 329 |
| Parti bayrağı |
|  |
| * Irak siyaseti
 |

**Irak Türkmen Cephesi** ya da kısaca **ITC**, Irak Millî Türkmen Partisi, Türkmeneli Partisi, Türkmen Bağımsızlar Hareketi, Türkmen Kardeşlik Ocağı, Türkmeneli İşbirliği ve Kültür Vakfı, Irak Türkleri Kültür ve Yardımlaşma Derneği gibi oluşumların tek çatı altında birleşerek oluşturdukları Türkmen cephesi kurulmuştur. Şu anki başkanı Mehmet Seman Ağaoğlu'dur.

4-7 Ekim 1997'de Erbil'de yapılan Birinci Türkmen Kurultayı'nda kurulmuş amaçları bildiride aşağıdaki gibi sıralanmıştır.

* Irak'ın toprak bütünlüğü içerisinde Türkmenlerin ve diğer milletlerin meşru haklarına kavuşması;
* Irak'ta demokratik, insan hak ve özgürlüklerine saygılı çoğulcu parlamenter bir sistemin kurulması;
* Irak'ta yaşayan tüm etnik, mezhebi ve dini azınlıklar arasında eşitliğin sağlanması;
* Siyasi ve idari yapının eşit haklar ilkesi esaslarına göre düzenlenmesidir.

2005 Irak seçimlerinde, ülke genelinde %0.7 oy almıştır. 2009 seçimlerinde, Selahaddin ilinde 28 sandalyeden ikisini almıştır.
2010 seçimlerinde Irak Kerkük'te 3 milletvekili, Musul'da 3 milletvekili çıkarmışlardır. Diğer seçilen Türkmen milletvekilleriyle bu sayı 10 civarındadır.

2010 Irak genel seçimlerinde tüm Türkmen partileri yaklaşık 300 bin civarında oy almışlardır.

Irak Türkmenlerinin tamamını temsil eden, herhangi bir mezhebi ya da bölgesel ayrım gözetmeyen tek ve merkezî siyasi örgütüdür.

## Dış bağlantılar

Resmi Sitesi 18 Temmuz 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Kaynakça
# Serxwebûn

*Serxwebûn*| Derginin Ocak 1982 sayısının kapağı |
| Editör | Mazlum Doğan |
| Kategoriler | Yayın organı Teori |
| Sıklık | Aylık |
| İlk sayı | Mart 1979 |
| Son sayı | Mayıs 2025 |
| Dil | Türkçe |
| Website |  |

Serxwebûn (Türkçe: Bağımsızlık), PKK'nın 1979-2025 yılları arasında çıkardığı siyasi ve ideolojik dergi.

## Hakkında

Türkçe olarak yayın yapan derginin ilk genel yayın yönetmeni Mazlum Doğan'dır. Dergi her ay yayınladığı yazılarda gündemdeki politikaları ele almış ve PKK'nın bu politikalara karşı takındığı siyasi tutum aktarılmıştır.

Almanya'da basılıp dağıtılan derginin Türkiye'de yayımlanması yasaklanmıştır. Ayrıca Türkiye üzerinden derginin internet sayfasına da erişim yasağı uygulanmaktadır.

PKK'nın Barış Süreci içerisinde feshedilmesiyle birlikte 2025 yılında son sayısını çıkararak yayın hayatına son vermiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Dergi arşivi
# Necmettin Yılmaz

| Necmettin Yılmaz |
| --- |
|  |
| Doğum | 14 Aralık 1994(1994-12-14) Torul, Gümüşhane, Türkiye |
| Ölüm | 14 Temmuz 2017 (22 yaşında) Pülümür, Tunceli, Türkiye |
| Ölüm sebebi | Ateşli silah |
| Defin yeri | Demirkapı Köyü |
| Milliyet | Türk |
| Vatandaşlık | Türkiye |
| Eğitim | Artvin Çoruh Üniversitesi |
| Uğraş | Öğretmen |
|  |

**Necmettin Yılmaz** (14 Aralık 1993, Torul - 14 Temmuz 2017, Pülümür), PKK tarafından öldürülen Türk öğretmen.

## Yaşamı

Gülay ve Hamit Yılmaz çiftinin ikinci çocuğu olarak 14 Aralık 1993'te Gümüşhane'ye bağlı Torul ilçesinin Demirkapı köyünde dünyaya gelmiştir. İlkokulu Demirkapı İlköğretim Okulu'nda, ortaokulu Gümüşhane Bağlarbaşı Yatılı Bölge Ortaokulunda, liseyi ise Gümüşhane Ali Fuat Kadirbeyoğlu Anadolu Lisesine tamamlamıştır. 2015 yılında da Artvin Çoruh Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Bölümünden mezun olmuştur.

## Öldürülmesi

Henüz 8 aylık öğretmen olan ve Şanlıurfa'nın Siverek ilçesindeki Çiftçibaşı İlkokulunda görev yaparken kendi aracı ile 16 Haziran 2017'de yaz tatilini geçirmek için memleketi Torul'a dönüşü sırasında, Tunceli-Erzincan kara yolunun Pülümür ilçesi kesiminde PKK'lı teröristlerce aracı yakıldıktan sonra kaçırılmıştır. Naaşı, 27 gün sonra Tunceli'deki Pülümür Çayı'nda bulunmuştur. Yılmaz, kaçırıldıktan birkaç saat sonra başından silahla vurularak öldürülmüştür.

## Failleri

20 Temmuz 2017'de Tunceli'de etkisiz hale getirilen PKK mensubu 6 kişilik gruptan ele geçirilen kalaşnikof marka silah ile Necmettin öğretmenin öldürüldüğü silahın olay yerinden alınan kovanlarla eşleştiği tespit edilmiştir. Saldırının talimatını veren PKK'lı İsmail Sürgeç, 10 Kasım 2020'de düzenlenen operasyonda öldürülmüştür.

## Hatırası

Ölümü sonrasında Yılmaz'ın görev yaptığı Siverek Çiftçibaşı İlkokulunun adı "Şehit Öğretmen Necmettin Yılmaz İlkokulu" olarak değiştirilmiştir. Memleketindeki Torul Anadolu İmam Hatip Lisesinin adı da "Şehit Öğretmen Necmettin Yılmaz Anadolu İmam Hatip Lisesi" olarak değiştirilmiştir. Okumuş olduğu Artvin Çoruh Üniversitesi eğitim fakültesi ise “Necmettin Yılmaz Eğitim Fakültesi olmuştur. Ayrıca, Tunceli kent merkezi Mameki Köprüsü'nden başlayarak Pülümür kara yolundaki 6 kilometrelik güzergahın adı da "Şehit Öğretmen Necmettin Yılmaz Bulvarı" olarak değiştirilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar
# Roketatar

**Roketatar,** patlayıcı içerikli mühimmat taşıyan ve hedefe ulaştığında patlamaya ayarlı olan bir roketi fırlatmak için kullanılan silahtır.

Pek çok türevi bulunur ve genelde farklı ülkeler tarafından tarih boyunca üretilmiştir. Patlayıcı ve tahrip edici, yani anti-materyal ya da anti-personel olarak farklı amaçlarla kullanılabilir.

## Türevleri

* Panzerfaust, Alman
* RPG - 7 (Rocket Propelled Grenade), Rus
* Bazooka, Amerikan
* RPG - 29, Rus
* RPG - 26, Rus
* SPG - 9, Rus
* ERYX, Fransa-Kanada

## Ayrıca bakınız

Çok namlulu roketatar

Topçu roketi
# El bombası

Savunma tipi bir el bombası
El bombasının şematik diagramı: 1) tıkaç kapağı, 2) mukavva kapak, 3) fünye kapağı, 4) horoz ekseni, 5) zemberek, 6) horoz, 7) deri conta, 8) yiv, 9) tıkaç gövdesi, 10) fitil, 11) fünye 2, 12) patlatıcı, 13) fünye 1, 14) sürgü, 15) emniyet pimi, 16) kol, 17) genel görünüş.
**El bombası**, içi infilak maddesi veya kimyasal maddelerle doldurulan ve bir patlama veya ateşleme tertibatını ihtiva eden küçük bir bomba türü.

Bu bomba genel olarak elle atılır. El bombaları üç cinstir:

* Tahrip el bombası
* Kimya el bombası
* Eğitim el bombası.

Tahrip el bombası, içerik olarak plastik patlayıcı bulundurur. Bomba kalıbı çok fazla şarapnel içerir. Kimya el bombası, ednatol (etilen di nitro amin), pikrik asit içerir. Bomba kalıbı cıva fulminat veya kurşun azodürden oluşur, patlamanın şiddetini artırır. Eğitim el bombası ise askeri eğitimde kullanılır. İçeriginde genelde kara barut veya C2 bileşiği bulundurur tahrip gücü diğerlerine oranla daha azdır.

Genel muharebelerde iki tip el bombası kullanılır:

Savunma ve saldırı tipi.

Savunma tipi el bombasının parça tesiri saldırı tipine göre daha etkilidir ve kullanılan metal malzemeler dolayısıyla saldırı tipinden daha ağırdır. Buna rağmen saldırı tipi el bombalarının şarapnel etkisi neredeyse yoktur. Parça tesirli metal kısmı çok ince yapılır. Saldırı tipi elbombasının TNT miktarı savunma tipine göre daha fazla olduğu için daha çok baskınlarda kullanılır. Çünkü savunma tipine göre daha yüksek ses çıkarır ve hedeflenen düşman askerlerinin öldürülmesinden ziyade ses yüzünden şoka uğratılmasıdır. Bu sayede şoka uğrayan düşman askerleri savunma moduna geçemeden yok edilmesi öngörülür. Genel askeri taktiklerde saldırı ve savunma tipi elbombaları aynı anda atılır. Amaç aynı anda hem düşmanın şoka uğratılması hem de kayıp vermesinin sağlanmasıdır.Ve günümüz koşullarında el bombalarının etkisinin büyük olduğu gözlemlenmiştir.

## Dış bağlantılar

* RUAG - el bombası, ingilizce
* Patlayan el bombası
* el bombaları nasıl çalışır, inglizce 23 Kasım 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* www.youtube.com 1 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

 Wikimedia Commons'ta El bombası ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu

ABAF federasyonu
**Amerikan Bilim İnsanları Federasyonu** (İngilizce: **Federation of American Scientists** (FAS)), Manhattan Projesi üyesi olan ve kritik milli kararların alınmasında bilgi ve tecrübelerini sunmaya kendilerini ahlaken yükümlü hisseden bilim insanları, mucid ve mühendisler tarafından 1945 yılında ABD'de kurulan kâr amacı gütmeyen organizasyon. İlk projeleri nükleer silahların kontrolü ve sivil amaçlı nükleer güç araştırmalarına odaklanana kuruluş, öne çıkan bu konuyu gündeminde tutmaktadır.

1984 yılında kimya, iktisat, ilaç ve fizik alanında Nobel Ödülü'ne layık görülen FAS,bilim ve teknoloji çözümlemelerinin kritik olduğunu yayınlarında belirtmektedir.

## Kaynakça
# İsyan

**İsyan** ya da **ayaklanma**, otoriteye, itaate karşı gelmek. Sivil itaatsizlik ve şiddete dayanmayan direnişten bir hükûmet gibi kurulu otoriteyi yıkmaya yönelik şiddet içeren eylemlere kadar geniş bir yelpazedeki eylemleri tanımlar.

Başkaldırış, insanlık tarihinin her diliminde, her yönetim biçimine karşı büyük ya da küçük çaplı, tek kişilik veya topluca yapılan eylemlerle, yönetildikleri sistemin tamamından veya bir bölümünden rahatsız olan ve kendi fikrini ifade etmeye çalışan toplum bireylerinin, içinde bulundukları sistemin işleyişinden memnuniyetsizliklerini, genellikle yasa dışı yollardan yönetime ve diğer toplum bireylerine ilan etme çabalarıdır. Başkaldırış çok genel bir ifade olup aile içinde yaşanabilecek kadar küçük, uluslararası eylemlere kalkışılacak kadar büyük olabilir. Başkaldırış yasal yönetim sistemine, dini inançlara veya toplum içi baskılara karşı olabilir. Bir lideri olan hayvan sürülerinde de liderin düşmanlara karşı zayıf kaldığı durumlarda hayvanlarda da rastlandığı olur.

Büyük başkaldırılar, başarılı olduğu takdirde içine bulunulan toplumun yönetimi üzerinde neredeyse devrim niteliği taşır. Veya başkaldırının bir sonraki adımı devrimdir.

## Kaynakça
# Sabotaj

Bir kimsenin sabotajcı olduğundan şüpheleniyorsa ne yapması gerektiği konusunda insanları bilgilendirmek için kullanılan II. Dünya Savaşı döneminden kalma Amerika Birleşik Devletleri posteri
**Sabotaj** kelimesi Türkçeye Fransızca *sabotage* sözcüğünden geçmiştir. Kelime anlamı yıkmak, parçalamak, kullanılmaz hale getirmektir.
İlk olarak 20.yüzyılın başlarında Fransa'daki işçilerin makineleri bozmak amacıyla takunya terliklerini (sabots) kullanmasıyla ortaya çıkmıştır. Fakat etimolojisini tam olarak desteklemez, çünkü Fransız kaynaklardaki ilk anlamı *gürültülü yürüme*dir. Başlangıçta, hasar verme olarak değil, mecazi olarak iş anlaşmazlıklarına atıfta bulunmak için kullanılmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

1. Sabotage 22 Haziran 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Türkiye İnsan Hakları Vakfı

| Türkiye İnsan Hakları Vakfı (TİHV) |
| --- |
|  |
| Kuruluş | 30 Aralık 1990 |
| Tür | Sivil toplum kuruluşu |
| Yasal statü | Vakıf |
| Amaç | İşkence görenlerin sağaltımı ve iyileştirilmesi |
| Merkez | Mithatpaşa Caddesi 49/11 6. Kat Kızılay, Çankaya Ankara |
| Hizmet bölgesi | Türkiye |
| Başkan | Şebnem Korur Fincancı |
| Ana organ | Yönetim Kurulu |
| Resmî site | www.tihv.org.tr |

**Türkiye İnsan Hakları Vakfı** (**TİHV**), İnsan Hakları Derneği (İHD) ile 32 kişi tarafından 1990 yılında kurulan Ankara merkezli, hükûmet dışı bir sivil toplum kuruluşudur.

İşkence görenlerin tedavisi, mağdur yakınlarının ruhsal rehabilitasyonunun sağlanması, işkence vakalarının ve diğer insan hakları ihlallerinin raporlanmasını amaç edinen vakfın İstanbul, İzmir, Adana ve Diyarbakır illerinde dört adet temsilciliği bulunmaktadır. 2022 yılında Şehrazad Akbar ile birlikte Uluslararası Hrant Dink Ödülü'ne layık görüldü.

## Tarihçe

* Vakfın sağaltım ve iyileştirme hizmeti verdiği işkence görmüş kişilerin sayısı 15.000 civarındadır.
* İşkencelerin belgelenmesi ve önlenmesi doğrultusunda yaptığı çalışmalar, Türkiye ve Ortadoğu'da 20'den fazla ülkeyi kapsamaktadır.
* *BM İşkence ve Diğer Zalimane, Gayri İnsani veya Aşağılayıcı Muamele ve Cezanın Etkin Soruşturulması ve Belgelenmesi Kılavuzu’nun (İstanbul Protokolü)* hazırlanmasında, protokol ile ilgili mesleklerde çalışan sağlıkçıların ve hukukçuların eğitimi gibi konularda öncü bir rol oynamıştır.
* Türkiye'deki işkence olgularının yarattığı travmalara karşı mücadeleyi 2000 yılından beri sürdürmektedir.

## Etkinlikler

Vakıf İnsan Hakları Derneği (İHD) ile birlikte 1998-2008 arasında 12 kez yıllık *Türkiye İnsan Hakları Hareketi Konferansı* düzenlemiş ve her bir konferansın bildirgelerini İHD ile birlikte yayınlamıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site