Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Meşale

Ucu yanan bir meşale
**Meşale**, bir ucunda yanıcı madde bulunan, ateşlenen ve ışık kaynağı olarak kullanılan bir çubuktur. Meşaleler tarih boyunca kullanılmıştır ve hala geçit törenlerinde, sembolik ve dini olaylarda ve hokkabazlık eğlencelerinde kullanılmaktadır.

Wikimedia Commons'ta Meşale ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Yazıt

**Yazıt** ya da **kitabe**, genelde anıtsal bir eserin üzerine tanıtım ve bilgilendirme amaçlı yazıdır. Yazıtlar çoğu kez kolay eriyip bozulmayan malzemelere yazılır, daha doğrusu kazılır. Kitabeler tarih malzemesi yönünden birinci derecede önemlidir, çünkü bu malzeme öbeği hemen her devirde resmî bir hüviyette oluşmuşlardır. Bu ise onun kaynak değerini artırmaktadır. Yazıtlar evvela kültür tarihi, sonra kimin tarafından niçin yapıldığını göstermesi bakımından önemlidir. Yazının kazıldığı taşın üzerindeki motifler ise sanat tarihi bakımından önemlidir. Yazıtlar yeryüzünün hemen her yerinde mevcuttur ve bu hâlen devam etmektedir.

## Etimoloji

"Kitabe" sözcüğü, Arapçadaki "yazı yazdı" anlamına gelen *kataba* (كَتَبَ) sözcüğünden Türkçeye geçmiştir.

## Yazıt türleri

* Mezar yazıtı
* Cami yazıtı
* Mektep yazıtı
* Kale yazıtı
* Duvar yazıtı

## Yazıtlarda hat tarzları

* Sülüs
* Talik
* Kûfî
* Rika
* Nesih

## Kaynakça
# Taç

Savaşan Devletler Dönemi'nde (MÖ 476 - MÖ 221) Kalma Hun (Xiong-nu) Tacı, Henan Müzesi, Cengcou, Çin.
Şu anda Rosenborg Kalesi Kopenhag'da bulunan Danimarka kralı IV. Christian'ın tacı.
Macar tacı
**Taç**, özellikle monarşilerde hükümdar tarafından giyilen veya bazı inanç sistemlerinde tanrısal varlıklar tarafından giyildiği düşünülen, genellikle gösterişli başlık.

## Anlam

Geleneksel olarak şu ifadeleri temsil eder: güç, meşruluk, ölümsüzlük, dürüstlük, zafer, yeniden dirilme, onur, ölümden sonra yaşam ve şeref.

## Malzemeler

III. Thutmose'un Tacı
Taç, geleneksel biçimin dışında çiçekler, yıldızlar, meşe yaprakları veya dikenler gibi başka şeylerden de yapılabilir. Taçların üzerinde genellikle değerli taşlar bulunur.

## Sanatta taç

Sanatta taç, genellikle melekler tarafından insanlara verilirken tasvir edilir.

## Modern kullanımı

Plastik ve benzeri malzemelerden yapılan taçlar gündelik hayatta genellikle kadınlar tarafından saç tokasına benzer bir işlevde kullanılırlar. Bunun dışında parlak malzemelerden yapılan daha gösterişli taçlar düğün törenlerinde gelin tarafından takılırlar.

## Ayrıca bakınız

* Diadem
* Kask
* Mitre
* Polos
* Tiara
# Said Paşa

| Mehmed Said Paşa |
| --- |
|  |
| Mısır ve Sudan Valisi |
| Hüküm süresi | 1854-1863 |
| Önce gelen | I. Abbas Hilmi Paşa |
| Sonra gelen | İsmail Paşa |
|  |
| Doğum | 1822 Kahire, Mısır |
| Ölüm | 1863 (40-41 yaşlarında) Kahire, Mısır |
| Hanedan | Kavalalılar Hanedanı |
| Babası | Kavalalı Mehmed Ali Paşa |
| Dini | Sünni İslam |

**Said Paşa**, tam adı **Mehmed Said Paşa** (1822-1863), Osmanlı Devleti'nin Mısır valisi (1854-1863). Bireysel toprak mülkiyetinin gelişmesini sağlamış ve şeyhü'l-beledlerin nüfuzunu kırmıştır.

Kavalalı Mehmed Ali Paşa'nın dördüncü oğluydu. Paris'te öğrenim gördü. Batılı mali çevrelerin Mısır'daki geleneksel toprak düzeninin değiştirilmesi yönündeki baskıları üzerine, 1855'te çıkardığı bir yasayla köylülerin topraklarını erkek vârislerine bırakabilmelerini sağladı. Üç yıl sonra bir başka yasayla varis olabilecek akrabaların sayısını sınırladı. Ayrıca bir tarlayı üst üste beş yıl elinde tutan ve vergisini ödeyen köylülere bu tarla üzerinde mülkiyet, satış ve ipotek hakları tanıdı. Şeyhü'l-beledlerin bir köylünün ölümünde ve belirli aralarla köy toprağını yeniden bölüştürmesi uygulamasına son verdi. Şeyhü'l-beledlerin aracılığıyla toplanan ortak köy vergisini kaldırarak her üreticinin yalnızca kendi vergisinden sorumlu olmasına dayanan bir sistem getirdi. Şeyhü'l-beledlerin elindeki toprakların bir bölümüne el koydu ve daha önce askerlikten muaf olan oğullarını orduya aldı.

Said Paşa başka alanlarda da yenilik girişimlerinde bulundu. 1861'de bir komisyon kurarak bir belediye yasası hazırlanmasını istedi. Yabancı devletlerin karşı çıkması sebebiyle bu girişimi sonuçsuz kaldı. Sudan'dan köle getirilmesini yasaklayarak köle ticaretini durdurma çabası da başarısızlığa uğradı. 1856'da bir Fransız şirketine Akdeniz'i Süveyş Kıstağı üzerinden Kızıldeniz'e bağlayacak bir kanal açma imtiyazı verdi. Osmanlıların ve İngilizlerin baskısıyla 1859'da bu projeye karşı çıktıysa da kanal inşaatı resmi bir izin olmaksızın başladı.

## Kaynakça
# Independence Hall

Independence Hall| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
| Independence Hall'ın önden görüntüsü. |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Kültürel: vi |
| Referans | 78 |
| Tescil | 1979 (3. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

**Independence Hall** ("Bağımsızlık Salonu"), Amerika Birleşik Devletleri'nin Pensilvanya Philadelphia kentindeki Independence National Historical Park'ın merkez binasıdır. Chestnut Street adresinde, 5th Street ile 6th Street'in arasında bulunur. En çok hem Amerikan Bağımsızlık Bildirisi'nin hem de ABD Anayasası'nın tartışıldığı ve yürürlüğe sokulduğu mekân olarak tanınır.

Binanın inşası 1753'te, "**Pennsylvania State House**" ("Pennsylvania Eyalet Meclisi") ismi ile bitti. 1775'ten 1783'e kadar İkinci Kıta Kongresi'nin ana toplantı mekânı oldu ve 1787 yazında Philadelphia Anlaşması'nın imzalandığı mekân idi. Bina bir Dünya Miras Alanı olarak listelenmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

 Wikimedia Commons'ta **Independence Hall** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.

* National Park Service (ABD Millî Park Hizmeti) resmî sitesindeki Independence National Historical Park 5 Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. sayfası (İngilizce)
# Ortabatı eyaletleri

**Ortabatı eyaletleri** (İngilizce: *Midwestern United States* veya kısaca *Midwest*) ABD'nin orta-kuzey bölgesinde bulunan bir grup eyaleti anlatmak için kullanılan deyim. Bu bölgedeki toprakların eyalet statüsünü kazandığı 19. yüzyılın ilk yarısında bu eyaletler, Büyük Okyanusu kıyısında kalan batı eyaletlerine oranla daha yakın oldukları için bu şekilde adlandırılırlar. Hangi eyaletlerin bu gruba girdiği deyimi kullanan kişiden kişiye değişiklik gösterse de, şu eyaletler her zaman için bu gruba dahil edilirler: Ohio, Michigan, İndiana, İllinois, Wisconsin, Minnesota, Iowa; şu eyaletler de zaman zaman kısmen veya tamamen bu gruba dahil edilebilirler: Batı Virginia, Kentucky, Missouri, Kansas, Nebraska, Güney Dakota, Kuzey Dakota. Bölgenin önemli şehirlerinin bazıları ise şunlardır: Chicago, Cleveland, Columbus, Indianapolis, Detroit.

## Yerleşim

18. yüzyılın sonunda, ABD bağımsızlık savaşının hemen ardından Avrupalılarca yerleşilmeye başlanan bölge, mısır ve buğday üretimine uygun toprağıyla pek çok yerleşimciyi kendine çekmiştir. Daha sonraları 19. yüzyılda nehir ve göl taşımacılığı sayesinde gelişmiş, bunu demiryolları ve sanayileşme izlemiştir. Sanayileşmenin getirdiği refah da 20. yüzyılda güneyli zenci nüfusun Ortabatı eyaletlerine göçüne neden olmuştur. ABD'nin kuruluşu aşamasında köleci ve köleci olmayan eyaletler arasında varılan bir anlaşma uyarınca köleliğin hiçbir zaman olmadığı bu bölge, bu göç nedeniyle bugün çok önemli oranda bir zenci nüfus barındırır.

## Kültür

Çoğunlukla Almanya, İsveç, Hollanda gibi kuzey ve batı Avrupa ülkelerinden gelen göçmenlerin torunları olan Ortabatılılar, ülke genelinde dindarlıkları, arkadaş canlısı olmaları ve inatçılıklarıyla tanınırlar. Bunun yanında standart Amerikan İngilizcesinin Ortabatı eyaletlerinde konuşulan İngilizce olduğu görüşü ülke çapında yaygındır. Bu nedenle ABD'de pek çok televizyon spikeri Ortabatı kökenlidir. Belki de bölge kültüründe çok önemli bir yeri olan Protestanlık'ın ve Kalvinizm'in eğitime verdiği önemin bir sonucu olarak bölge dünyaca tanınan pek çok üniversiteye ev sahipliği yapmaktadır. Bunlardan Chicago Üniversitesi, Cambridge Üniversitesi'nin ardından dünyada en çok Nobel Ödülü çıkaran ikinci üniversitedir.

Siyasi kültür açısından ise bölge büyük farklar gösterir. Bölge Cumhuriyetçi Parti'nin doğduğu yer olmasına ve Indiana gibi yıllardır hep Cumhuriyetçi adayları destekleyen eyaletlerin mevcudiyetine rağmen Demokrat Parti de bu bölgenin çeşitli kesimlerinde büyük oranda oy toplayabilmektedir. Şikago ve Cleveland gibi büyük şehirlerdeki Demokrat Parti etkinliğinin yanı sıra, özellikle Iowa, Wisconsin, Illinois ve Minnesota'dan oluşan yukarı Ortabatı bölgesinin kırsal kesimleri de Demokrat Parti taraftarlıklarıyla öne çıkarlar.
# Büyük Dumanlı Dağlar Millî Parkı

| Büyük Dumanlı Dağlar Millî Parkı |
| --- |
| *Great Smoky Mountains National Park* |
| Büyük Dumanlı Dağlar Millî Parkı giriş levhası, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almaktadır
 |
|  |
| Alan türü
 | Ulusal Park
 |
| Sınıflandırma
 | IUCN II
 |
| Devlet
 |  ABD |
| Devlet
 | ABD
 |
| Federasyon
 | Tennessee, Kuzey Karolina
 |
| İl
 | Cherokee, Asheville, Gatlinburg
 |
| İlçe
 | Clallam, Grays Harbor, Jefferson, Mason
 |
| Koordinatları
 | K 35° 41' B 83° 32'
 |
| Karasal alanı
 | 2110,4km2 209 000
 |
| Koruma tedbirleri
 | (vii) (viii) (ix) (x)
 |
| Kuruluş tarihi
 | 15 Haziran 1934
 |
| Ziyaretçi sayısı
 | 4 298 178 (2011)
 |
| Kontrol kuruluşu
 | Ulusal Park Hizmeti
 |
| Dünya Mirası
 | Evet
 |
|  |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Doğal: vii, ix |
| Referans | 259 |
| Tescil | 1983 (7. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |
| Koordinatlar | K 35° 41' B 83° 32' |
| İnternet sitesi
 |

**Büyük Dumanlı Dağlar Millî Parkı**, ABD'nin Kuzey Karolina ve Tennessee eyaletleri sınırlarında bulunan ulusal park.

Parkın yüzölçümü 2114 kilometre karedir.

Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı haritası

## Resimler

Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı'nda Cades Cove vadisi panoraması

* Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı'ndan Alum Mağarası Yarları yürüyüş yolu.
* Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı Clingman's Dome Gozlem Kulesi
* Büyük Smoky Dağları Ulusal Parkı "Chiney Tops" zirveleri

## Ayrıca bakınız

* ABD'deki ulusal parklar listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta [[commons:Category:}Great Smoky Mountains National Park|Büyük Dumanlı Dağlar Millî Parkı]] ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Ulusal Park Hizmeti: Great Smoky Mountains Ulusal Parkı2 Aralık 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
*

Vikigezgin'de Great Smoky Mountains National Park ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
(İngilizce)

* Great Smoky Mountains Association1 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. — Park için Kar-Gütneyen Ortak Kurum, videolar, fotolar, haritalar vb
# Monticello

Monticello ve Virginia Üniversitesi Charlottesville| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
|  |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Kültürel: i, iv, vi |
| Referans | 442 |
| Tescil | 1987 (11. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

**Monticello**, Charlottesville, Virginia
**Monticello**, Amerikan Bağımsızlık Bildirisi’ni yazan, ABD’nın üçüncü Başkanı ve Virginia Üniversitesi’nın kurucusu Thomas Jefferson'un malikanesidir. Yapı Virginia eyaletinin Charlottesville şehrinin hemen dışında yer almaktadır.

Bizzat Thomas Jefferson tarafından tasarlanan yapı, ana hatları ile İtalyan kökenli ve Rönesans dönemi mimarlarından Andrea Palladio’nun neo-klasik tasarım prensiplerinden esinlenerek inşa edilmiştir. Güneybatı Dağları'nın(Southwest Mountains) tepesinde 260 metre yükseklikteki dorukta yer alan Monticello’nun ismi İtalyanca’dan gelmekte olup, “tepe” anlamına gelmektedir.

Hem Monticello, hem de yakınında yer alan Virginia Üniversitesi 1987 yılında UNESCO tarafından Dünya Mirası listesine alınmıştır. Monticello, ABD'deki Dünya Mirası olan tek müstakil evdir.

Monticello'nun ilk kısmı Thomas Jefferson'un 1768 yılında bu bölgeye taşınmasıyla başladı. 1784 yılına kadar bu yapıda yaşayan Jefferson, bu tarihten sonra ABD'nin Fransa büyükelçisi olarak görev yaptı. Bu dönemde Avrupa'nın farklı bölgelerini gezip, klasik mimari hakkında bilgi sahibi olan Thomas Jefferson, ABD'ye döndüğünde evini yeniden inşa etmeye karar verdi. 1790 ile 1793 yılları arasında ABD Dışişleri Bakanı görevini tamamladıktan sonra 1794 yılında Monticello'ya dönerek evini yeniden inşa etmeye başladı. Monticello'nun inşaatı Başkan olduğu 1801 ile 1809 yılları arasında da devam etmiştir.

4 Temmuz 1826 yılında Thomas Jefferson'un ölümünden sonra, Monticello en yaşlı kızı olan Martha Jefferson Randolph'a kaldı. Daha sonra birkaç defa el değiştiren Monticello, kâr amacı gütmeyen bir vakıf olan Thomas Jefferson Vakfı tarafından en son sahibinde 1923 yılında satın alındı. Günümüzde Monticello bir müze ve eğitim enstitüsü olarak hizmet vermektedir. Yangın yönetmeliklerinden dolayı ziyaretçiler sadece bodrum ve ilk katı gezebilirler. Ancak üçüncü katı özel düzenlenen ziyaretler vasıtasıyla görmek de mümkündür.

## Panorama fotoğrafları

**MonticelloMonticello**, bahçeden panoramik görünüm
## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Virginia Üniversitesi

Monticello ve Virginia Üniversitesi, Charlottesville| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
|  |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Kültürel: i, iv, vi |
| Referans | 442 |
| Tescil | 1987 (11. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

Alderman Kütüphanesi
**Virginia Üniversitesi** (İngilizce: University of Virginia, kısaca **U.Va.** / **UVA**) ABD, Virginia'da bir araştırma üniversitesidir. 1987 yılında, yanındaki Monticello ile birlikte bir Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

## Tarihi

ABD'nin 3. başkanı olan Thomas Jefferson tarafından 1819 yılında kurulmuştur. Kurulduğu tarihte, ABD'de ilk kez yüksek öğrenimin dinsel eğitimden tamamen bağımsız tutulduğu ilk üniversite olma özelliğini kazanmıştır.

## Rektörler

| Years
 | President
 |
| --- | --- |
| 1825-1904
 | Rektör yok
 |
| 1904-1931
 | Edwin Anderson Alderman
 |
| 1931-1947
 | John Lloyd Newcomb
 |
| 1947-1959
 | Colgate W. Darden, Jr.
 |
| 1959-1974
 | Edgar F. Shannon, Jr.
 |
| 1974-1985
 | Frank L. Hereford, Jr.
 |
| 1985-1990
 | Robert M. O'Neil
 |
| 1990-günümüz
 | John T. Casteen III
 |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Virginia Üniversitesi 30 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., ana sayfa
# Poverty Point

Poverty Point'teki Anıtsal Toprak Yapılar| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
| Poverty Point'e ait bir harita |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Kültürel: iii |
| Referans | 1435 |
| Tescil | 2014 (38. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

**Poverty Point Devlet Tarihi Sit Alanı** (Fransızca: *Pointe de Pauvreté*), Amerika Birleşik Devletleri'nin güneyinde bulunan Poverty Point kültürüne ait tarihöncesi bir toprak işçiliği alanıdır; günümüzde ABD Ulusal Anıtı ve Dünya Mirası Alanıdır. Mississippi Nehri'nden 24.9 km uzaklıkta ve Maçon Sıradağları kenarında, Louisiana'nın kuzeydoğusunda bulunan West Carroll Parish'te, Epps köyünün yakınında yer almaktadır.

Poverty Point, Kuzey Amerika'daki Arkaik Dönem'de, Poverty Point yerli halkı tarafından M.Ö. 1650 - 700 yılları arasında inşa edilen birkaç toprak işi ve höyükten oluşur. Kültür, Mississippi Deltası'ndan 160 kilometre uzaktaydı. Poverty Point'in kuruluş amacı arkeologlar tarafından belirlenmemiştir, ancak ticaret merkezi ve/veya törensel bir dini kompleks olmak üzere kurulmuş olabileceği düşünülmektedir.

## Kaynakça

## Başvurular

* Milner, George R. (2004). *The Moundbuilders: Ancient Peoples of Eastern North America*. London: Thames & Hudson Ltd.

[
# San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri

San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
|  |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Kültürel: iii |
| Referans | 1466 |
| Tescil | 2015 (39. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

**San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri**; San Antonio, Teksas, Amerika Birleşik Devletleri yakınlarında bulunan bir Dünya Mirası alanıdır. Dünya Mirası Alanı beş misyonerlik siti, tarihi bir çiftlik ve ilgili sitlerden oluşmaktadır. Yerleşimler ve çiftlik şunlardır:

* Concepción Misyonerlik Yerleşimi (San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri Millî Tarih Parkı'nın bir parçası)
* San José Misyonerlik Yerleşimi (San Antonio Misyonerlikleri Ulusal Tarihi Parkı'nın bir parçası)
* San Juan Capistrano Misyonerlik Yerleşimi (San Antonio Misyonerlikleri Ulusal Tarihi Parkı'nın bir parçası)
* Espada Misyonerlik Yerleşimi (San Antonio Misyonerlikleri Ulusal Tarihi Parkı'nın bir parçası)
* Valero Misyonerlik Yerleşimi (Alamo)
* Rancho de las Cabras Çiftliği

San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri, 2015 yılında Dünya Mirası olarak listelendi.

## Listelenen alanlar

| Görsel
 | ID
 | Misyonerlik yerleşimi
 | San Antonio'daki konumu
 | Koordinatlar
 | Mülk Alanı
 | Tampon Bölge
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | 1466-001
 | Espada Misyonerlik Yerleşimi
 | San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri Millî Tarih Parkı
 | ﻿ / ﻿ | 947 ha (2.340 akre)
 | 2.068 ha (5.110 akre)
 |
|  | 1466-002
 | San Juan Capistrano Misyonerlik Yerleşimi
 | San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri Millî Tarih Parkı
 | ﻿ / ﻿ | 1.305 ha (3.220 akre)
 | *Yok* |
|  | 1466-003
 | San José Misyonerlik Yerleşimi
 | San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri Millî Tarih Parkı
 | ﻿ / ﻿ | 206 ha (510 akre)
 | *Yok* |
|  | 1466-004
 | Concepción Misyonerlik Yerleşimi
 | San Antonio Misyonerlik Yerleşimleri Millî Tarih Parkı
 | ﻿ / ﻿ | 133 ha (330 akre)
 | *Yok* |
|  | 1466-005
 | Valero Misyonerlik Yerleşimi (Alamo)
 | Alamo Plaza Tarihî Bölgesi
 | ﻿ / ﻿ | 17 ha (42 akre)
 | *Yok* |
|  | 1466-006
 | Rancho de las Cabras
 | San Antonio'nun güneydoğusunda, Floresville yakınlarında
 | ﻿ / ﻿ | 40 ha (99 akre)
 | *Yok* |

## Kaynakça
# Batı eyaletleri

Bölgenin sınırları kaynaktan kaynağa değişiklik gösterir. Amerika Birleşik Devletleri Nüfus Sayım Bürosu'na göre Batı eyaletleri 13 eyaleti içerir. Bunlar Alaska, Arizona, Kaliforniya, Colorado, Hawaii, Idaho, Montana, Nevada, New Mexico, Oregon, Utah, Washington ve Wyoming eyaletleridir. Bölge (koyu kırmızı) Pasifik ve Mountain (dağ) eyaletleri olarak ikiye bölünmüştür. Açık kırmızı olarak gösterilen bölge ise Sınır Hudutu (Frontier Strip) olarak anılır. Bu bölge kimi zaman Ortabatı eyaletleri ve Güney eyaletleri olarak anılmasına karşın, bazen halen *batı* olarak anılır.
**Batı eyaletleri** (*İngilizce Western United States* ya da sadece kısaca *Batı*) ABD'nin en batısında bulunan eyaletleri tanımlamak için kullanılan deyim. Avrupalıların ABD'deki yerleşimleri doğudan batıya doğru ilerlediği için deyim zaman içinde evrimleşmiştir. 1800'lere kadar Apalaş Dağları ülkenin en batı ucu sayılıyordu. Sonra sınır batıya doğru ilerledi ve Mississipi Nehri'ne vardı ve birçok kişi için Mississipi'nin ötesi *Batı* anlamına geldi. Günümüzde Rocky Dağları ve Büyük Havza ile Birleşik Devletler'in Batı Kıyılarına kadar olan eyaletler Batı eyaletleri olarak tanımlanır.

Batı bölgesi büyük oranda kurak ve yarı kurak ova ve platolarla kaplıdır.

## Kaynakça
# Büyük Kanyon Millî Parkı

|  Büyük Kanyon Millî Parkı |
| --- |
| *Grand Canyon National Park* |
| Büyük Kanyon Ulusal Parkı, UNESCO Dünya Mirası listesinde yer almaktadır
 |
|  |
| Alan türü
 | Ulusal Park
 |
| Sınıflandırma
 | IUCN II
 |
| Devlet
 |  ABD |
| Devlet
 | ABD
 |
| Federasyon
 | Arizona
 |
| İl
 | Güney Kenar:Tusayan, Arizona Kuzey Kenar:Fredonia, Arizona
 |
| İlçe
 | Coconino, Mohave
 |
| Koordinatları
 | K 36° 03' 19" B 112° 07' 19"
 |
| Karasal alanı
 | 4 927km2 1492 608
 |
| Koruma tedbirleri
 | vii, viii, ix, x
 |
| Kuruluş tarihi
 | 26 Şubat 1919
 |
| Ziyaretçi sayısı
 | 4 298 178 (2011)
 |
| Kontrol kuruluşu
 | Ulusal Park Hizmeti
 |
| Dünya Mirası
 | Evet
 |
|  |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Doğal: vii, viii, ix, x |
| Referans | 75 |
| Tescil | 1979 (3. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
| İnternet sitesi
 |

**Büyük Kanyon Millî Parkı** (İngilizce: *Grand Canyon National Park*) Amerika Birleşik Devletleri'nin Arizona eyaleti sınırlarında bulunan en eski ulusal parktır.

Büyük Kanyon, birçok renge sahip; Kolorado Nehri çevresinde bulunan kanyondur. Büyük Kanyon Ulusal Parkı içinde bulunur ve bu ABD'deki ilk ulusal parklardan biridir. Theodore Roosevelt Büyük Kanyon'un büyük hayranıydı ve birçok kez avlanmak ve seyir için burayı ziyaret etmişti.

Kanyon, Kolorado Irmağı'nın kanalı milyonlarca yılda yarmasıyla oluşmuştur. 466 kilometre uzunluğunda ve 400 metre ila 2.4 kilometre genişliği arasında değişmektedir. Derinlik olarak da 1600 metreye kadar ulaşır. Bu kesiklerde Dünya'nın 2 milyar yıllık tarihi bulunmaktadır.

Büyük Kanyon'un bir Avrupalıca fark edilmesi ilk kez 1540 yılında; İspanyol Garcia Lopez de Cardenas tarafından yapılmıştır. İlk bilimsel araştırma ise John Wesley Powell eşliğinde 1869'da gerçekleşmiştir. Kızılderililer ise kanyonun duvarlarında yerleşim birimleri kurmuşlardır.

## Resimler

Büyük Kanyon Ulusal Parkı panoraması

Büyük Kanyon kuzey kenardan panoraması

* Kışın Büyük Kanyon Ulusal Parki Güney Kenar giris
* Büyük Kanyon havadan. Kwagunt Butte kayalık masa dağı, Malgosa Crest, Nankoweap Mesa masa dağı
* Büyük Kanyon Ulusal Parki'nda Hayden Dağı
* Büyük Kanyon Ulusal Parki Güney Kenarda Mather Point gozlem mevkii
* Grand Canyon Lodge Otelinden manzara
* Mavi saatte Büyük Kanyon'un güney kenarı (Ağustos 1988). (Mavi saatte çekilen fotoğraflardaki bu görüntü rayleigh saçılımı'nın etkisinden kaynaklanmaktadır.)

## Video

1993'te Büyük Kanyon üzerinden uçuş. 6 dakika süreli bir video

## Ayrıca bakınız

* ABD'deki ulusal parklar listesi

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Büyük Kanyon Millî Parkı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

Vikigezgin'de Grand Canyon National Park ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
 (İngilizce)

* Ulusal Park Hizmeti: Büyük Kanyon Ulusal Parkı14 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* UNESCO Dünya Mirasları Listesi 7524 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
# Carlsbad Mağaraları Millî Parkı

| Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı |
| --- |
| *Carlbad Caverns National Park* |
| Carlsbad mağaralarından birinin içi
 |
|  |
| Alan türü
 | Ulusal Park
 |
| Sınıflandırma
 | IUCN II
 |
| Devlet
 |  ABD |
| Devlet
 | ABD
 |
| Federasyon
 | New Mexico
 |
| İl
 | Carlsbad
 |
| İlçe
 | Eddy
 |
| Koordinatları
 | K 32° 10' 31 *B 104° 26' 31* |
| Karasal alanı
 | 189,35 km2 18 926
 |
| Kuruluş tarihi
 | 14 Mayıs 1930
 |
| Ziyaretçi sayısı
 | 365 000 (2011)
 |
| Kontrol kuruluşu
 | Ulusal Park Hizmeti
 |
| Dünya Mirası
 | Evet
 |
|  |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Konum |  ABD |
| Kriter | Doğal: vii, viii |
| Referans | 721 |
| Tescil | 1995 (19. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |
| Koordinatlar | K 32° 11' 00 *B 104° 27'*  |
| İnternet sitesi ttp://www.nps.gov/cave/
 |

**Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı** (İngilizce: *Carlsbad Caverns National Park*) Amerika Birleşik Devletleri New Mexico eyaletinde, Carlsbad şehri yakınlarında bulunan, 3.734 km² yüzölçümünü kapsayan, ABD Ulusal Park Hizmeti tarafından idare edilen bir millî park'tır.

Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı haritası

## Resimler

Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkında mağara içi panoraması

* Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı Magaralara girişten görüntü
* Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı mağara içi
* Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı zigzag yolla mağaraya iniş
* Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı "Big Room" magarasında devasa stalagmitler
* Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı"Big Room" magarasında devasa stalagmitler
* Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı'nda "Witch's Finger (Cadı Parmağı) adlı formasyon

## Ayrıca bakınız

* ABD'deki ulusal parklar listesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Carlsbad Mağaraları Millî Parkı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Ulusal Park Hizmeti:Carlsbad Mağaraları Ulusal Parkı (İngilizce)
* UNESCO Dünya Mirasları Listesi 72124 Aralık 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
*

Vikigezgin'de Carlsbad Caverns National Park ile ilgili gezi rehberi bulunmaktadır.
(İngilizce)