Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# OLED

Organik LED *(Işık yayan diyot)*
o**rganic **l**ight-**e**mitting **d**iode*.

Kodak şirketi tarafından geliştirilmiş bir teknolojidir. OLED'ler çoğunlukla düz ekran için kullanılmaktadır. LCD teknolojisine alternatif olarak sunulmaktadır. Normal operasyonda düşük enerji tüketmesi, ince ve hafif olması sayesinde son zamanlarda cep telefonlarında kullanımı yaygınlaşmıştır. Zamanla parlaklıklarını yitirdikleri şeklinde eleştiriler almaktadır. Gelişmekte olan ve gelecek vadeden bir teknolojidir.
Işık yayan diyot(LED) familyasının son türü "Organic Light Emitting Device" ya da "Organic Light Emitting Diode" açılımına sahip bir akronimdir. "Organic Electroluminescent Device" (OEL) olarak da anılır. Tipik olarak iki elektriksel kontak(elektrot) arasında kalan ve ışık yayan bir dizi ince film organik katmandan oluşur. OLED'ler molekül ağırlığı düşük organik malzemeler (SM-OLED)veya polimer bazlı materyalden (PLED, LEP) oluşur. Farklı katmanlara sahip LCD'ler ve FED' lerden farklı olarak OLED'ler monolitik (tek katmanlı)dırlar. Çünkü yapılışı sırasında her katman diğeri üzerine kaplanarak yekpare olacak şekilde üretilir.

Başlangıçta gösterge uygulamaları için geliştirilen OLED'ler parlak renkli görüntüleri ile düşük güçte geniş görüş açısı sağlayan ekranların yapılabilmesini sağladılar. LCD ekranlarda olduğu gibi bunlar için arkadan aydınlatma gerekmez. OLED'ler genelde cam üzerinde üretilirler ancak plastik ve kıvrılabilir malzeme üzerinde olabiliyorlar. Örneğin Universal Display'in yaptığı kıvrılabilir OLED modeli "FOLED" böyledir. Bu türden ekranların üretilmesinin ileride taşınabilir cihazlarda devrim yaratacağı konuşuluyor. Örneğin cebinizden bir kalem çıkarıyorsunuz. Çekince açılıyor, üzerine rulo şeklinde sarılmış ekran ortaya çıkıyor.

3.8 cm (1.5 inç) bir OLED Ekran

## Hakkındaki okumalar

* Shinar, Joseph (Ed.), *Organic Light-Emitting Devices: A Survey*. NY: Springer-Verlag (2004). ISBN 0-387-95343-4.
* Hari Singh Nalwa (Ed.), *Handbook of Luminescence, Display Materials and Devices*, Volume 1-3. American Scientific Publishers, Los Angeles (2003). ISBN 1-58883-010-1. Volume 1: Organic Light-Emitting Diodes
* Hari Singh Nalwa (Ed.), *Handbook of Organic Electronics and Photonics*, Volume 1-3. American Scientific Publishers, Los Angeles (2008). ISBN 1-58883-095-0.
* Yersin, Hartmut (Ed.), *Highly Efficient OLEDs with Phosphorescent Materials*. Wiley-VCH (2007). ISBN 3-527-40594-1
* Müllen, Klaus (Ed.), *Organic Light Emitting Devices: Synthesis, Properties and Applications*. Wiley-VCH (2006). ISBN 3-527-31218-8

## Dış bağlantılar

* Çok Yeni OLED Ekran
* OLED resources and news 20 Haziran 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Structure and working principle of OLEDs and electroluminescent displays 11 Ekim 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Information for the public about the Nobel Prize in Chemistry 200019 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Biyonik kontakt lens

Kontakt lens ekranının ilk uygulaması, Kanada patent başvurusu 2280022, 1999 28 Temmuz
**Biyonik kontak lens**, sanal bir ekran sağlayabilen cihazlardır. Görme engellilere yardımcı olmaktan video oyunlarına kadar çeşitli kullanımlara sahip olabilir. Cihaz, artırılmış gerçeklik biçiminde eklenen biyonik teknolojisi ile geleneksel bir kontakt lens formuna sahiptir. Google 2014 yılında Google Contact Lens ürününü sundu.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Yapay retina
* Sanal retina ekranı
* Sanal gerçeklik kulaklığı
* Kask monteli ekran
* Optik başa takılı ekran
* Baş üstü göstergesi
# QLED

OLED ve QLED
UV ışığı ile ışınlanan kolloidal kuantum noktaları. Farklı büyüklükteki kuantum noktaları kuantum hapsinden dolayı farklı renk ışığı yayar.
**QLED**, (quantum dot display, yani kuantum noktalı ekran) saf monokromatik kırmızı, yeşil ve mavi ışık üretebilen kuantum noktaları (QD), yarı iletken nanokristalleri kullanan bir görüntü cihazıdır.

Foto-salimli kuantum nokta parçacıkları, arka ışığı saf temel renkler yayacak şekilde dönüştüren bir QD tabakasında kullanılır; Bu, RGB renk filtrelerindeki ışık kayıplarını ve renk karışmalarını azaltarak ekran parlaklığını ve renk gamını iyileştirir. Bu teknoloji, LED TV arkadan aydınlatmalı LCD'lerde kullanılır, ancak bu, wOLED gibi renk filtrelerini kullanan diğer görüntüleme teknolojilerine uygulanabilir.

Elektro-yayıcı veya elektrolüminesan kuantum nokta göstergeleri, kuantum-nokta ışık yayan diyotlara (QLED, QD-LED; ayrıca EL-QLED, ELQD, QDEL) dayanan deneysel yeni bir görüntüleme türüdür. Bu görüntüler, aktif matrisli organik ışık yayan diyot (AMOLED) ve MicroLED ekranlara benzer, bu ışık, inorganik nano partiküllere elektrik akımı uygulayarak her bir pikselde doğrudan üretilir. QD-LED ekranlar, geniş, esnek ekranları destekleyebilir ve OLED'ler kadar kolay bozulmaz, düz panel ekran, TV ekranları, dijital fotoğraf makinesi, cep telefonları ve taşınabilir oyun konsolu için iyi bir aday olur.

2017'den itibaren, kuantum noktaları kullanan ve QLED olarak markalanmış LCD TV'ler gibi tüm ticari ürünler, foto-yayıcı parçacıklar kullanmaktadır. Elektro-emissive QD-LED TV'ler sadece laboratuvarlarda mevcuttur.

Kuantum noktaları bir ışık kaynağı olarak kullanma fikri 1990'larda ortaya çıkmıştır. Erken uygulamalarda QD kızılötesi fotodetektörler, ışık yayan diyotlar ve tek renkli ışık yayan cihazlar kullanılarak görüntüleme yapıldı. 2000'li yılların başından itibaren, bilim adamları ışık kaynakları ve gösteriler için kuantum nokta geliştirme potansiyelini fark etmeye başladılar.

QD'ler, yeni emissive ekran mimarilerine kolayca dahil edilmelerine izin veren hem foto emisyonlu (fotolüminesan) hem de elektro-emisiv (elektrominesans) özelliktedir. Kuantum noktalar doğal olarak tek renkli ışık üretirler, bu yüzden renk filtrelendiğinde beyaz ışık kaynaklarından daha verimli olurlar ve Rec 2020 renk gam'ın neredeyse% 100'üne ulaşan daha doygun renklere izin verirler.

Bu türden ilk üretici nakliye TV'leri Sony'nin 2013 yılında bu teknolojiye yönelik ticari markası Triluminos'tur. 2015 Consumer Electronics Show'da, Samsung Electronics, LG Electronics, TCL Corporation ve Sony, LCD TV'lerin QD geliştirilmiş LED arka aydınlatmasını gösterdi. CES 2017'de Samsung, 'SUHD' TV'lerini 'QLED' olarak yeniden adlandırdı; Nisan 2017'de Samsung, QD geliştirilmiş TV'leri üretmek ve pazarlamak için Hisense ve TCL ile QLED Alliance'yi kurdu.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* QLED 22 Temmuz 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Ayrıca bakınız

* AMLCD
* AMOLED
* IPS LCD
* TFT LCD
# Başa takılı ekran

**Başa takılı ekran (HMD)** kullanıcı için sanal gerçeklik ve artırılmış gerçeklik sağlayan bir cihazdır. Kafa ya da bir kaskın bir parçası olarak giyilir. Önünde küçük bir ekran optik (monoküler veya binoküler HMD) bulunuyor. Ayrıca optik başa takılı ekran (OHMD) türü de vardır. Bu, yansıtılan görüntüleri yansıtabilir ve kullanıcının bunu görmesini sağlar. Tipik bir HMD, bir veya iki küçük ekrana, lensler ve gözlüklerin içine yerleştirilmiş yarı saydam aynalara sahiptir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Bilgisayar aracılı gerçeklik
* Biyonik kontakt lens
* Sanal gerçeklik kulaklığı
* Kask monteli ekran
* Sanal retina ekranı
* Baş üstü göstergesi
# Baş üstü göstergesi

Bir C-130J'nin kaptan pilot HUD'si
**Baş üstü göstergesi** ya da sıkça kullanılan orijinal adının kısaltmasıyla **HUD** (İngilizce: Head-up display), kullanıcıların baktıkları olağan noktadan uzak bir yere bakmasına gerek kalmadan bilgi aktaran şeffaf ekrandır. İsminin kökeni; bir pilotun kafasını aşağı eğerek alttaki cihazlara bakmak yerine, başını dik tutarak ve önüne bakarak bilgi sahibi olabilmesine dayanır.

Askeri havacılık için geliştirilmiş olmalarına karşın; HUD'lar artık ticari uçaklarda, otomobillerde ve diğer alanlarda da kullanılmaktadır.

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Head-up display ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Sanal retina ekranı

Sanal retina ekranı şeması
**Sanal retina ekranı (VRD)** bir görüntüleme teknolojisidir. Doğrudan gözün retinasına bir raster grafik (televizyon gibi) çizer. Kullanıcı, boşlukta yüzen geleneksel bir ekran gibi görünen şeyi görür.

2018'de Intel, geleneksel gözlükler gibi görünmek üzere tasarlanmış bir dizi akıllı gözlük olan Vaunt'ı duyurdu. Aynı yıl, Fujitsu'dan ayrılan Japon lazer üreticisi QD Laser, ticarileştirilmiş ilk gerçek VRD RETISSA Ekranını geliştirdi.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Biyonik kontakt lens
* Sanal gerçeklik kulaklığı
* Kask monteli ekran
* Optik başa takılı ekran
* Baş üstü göstergesi
# Spintronik

**Spintronik** ("dönüş-tabanlı elektronik" kelimlerinden), magnetoelektronik olarak da bilinir. Elektronların kuantum özelliklerini kullanarak dönüş ve yük durumlarından yararlanmayı temel alan gelişmekte olan bir teknolojidir. Dönüş, "yukarı" veya "aşagı" olmak üzere zayıf bir manyetik enerji durumu olarak tespit edilebilmektedir.

## Dış bağlantılar

* Spintronics-info 8 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Spintronik kaynakları, haberleri, forumları *(İngilizce)*.
* Spintronik: Geleceğin Elektroniği? - KBT Bilim Sitesi 11 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Scientific American dergsi (2002) 16 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* IBM (2003) 7 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Wired: update on MRAMs, 2003 Jul10 Ekim 2004 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Spintronics/Orbitronics: Son Gelişmeler
* Spinhenge@home
* Spintronics araştırma hedefleri29 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Uçan rüzgâr türbini

Uçan rüzgâr generatörü
**Uçan rüzgâr türbini**, kulesi olmaksızın havada duran bir rüzgâr türbinidir. Uçan rüzgâr türbinleri, alçak veya yüksek irtifalarda çalışabilirler. Bunlar uçan rüzgâr enerji sistemlerinin geniş bir parçasıdır ve yüksek irtifa rüzgâr gücü (YİRG:İngilizce'de HAWP) olarak adreslenir. Generatör topraktayken, bağlı bulunduğu planörün onu taşımasına gerek yoktur veya geçici bir tutturucusu vardır. Generatör havadayken, enerjisi toprağa iletmek için geçici tutturucu veya yülseltici kullanılabilir. Veya mikrodalga veya lazer kullanılarak alıcılara ışınlanır. Uçan türbin sistemleri kontak anahtarı veya sapma sürücü ve kule yapmaya gerek olmadan, hemen hemen sürekli rüzgâr çekiş avantajına sahiptir. Kancalı planörler ve helikopterler yeterli rüzgâr olmadığında alçalırlar.

## Aerodinamik türü

Aerodinamik yüzen rüzgâr güc sistemi destek için rüzgâra dayanır.

Avustralya'nın Sidney yerleşim yerindeki Teknoloji Üniversitesinde mühendislik profesörü olan Bryan Roberts, 15.000 fit (4.600 m) irtifada uçup ve orada kalan, rüzgârın sağladığı kuvvetli kanatlar vasıtasıyla yükselebilen, uçağa benzer bir helikopter tasarladı. Tasarımcılarına göre, rüzgârdaki enerjinin bazısı yükselirken 'kaybolurken', sürekli ve güçlü rüzgârlar sayesinde sabit elektrik üretebilir. Rüzgâr yatay olarak esdiğinde, türbinler yatay bir açıya dönüşerek, yükselirken rüzgârı yakalayabilir. Konuşlanma, türbinler vasıtasıyla elektrik motoruna aktarılan elektrik sayesinde yapılabilir.

## Ayrıca bakınız

Yüzen rüzgâr türbini

## Kaynakça
# Yapay fotosentez

Doğal fotosentez
**Yapay fotosentez**, güneş ışığı, su ve karbondioksit kullanılarak, bunların karbonhidrat ve oksijene dönüştürülmesinin yani doğal fotosentez sürecinin biyomimetik bir taklidi olan kimyasal işlemdir.

## Ayrıca bakınız

* Fotosentez
* Bakteriyorodopsin
* ATP sentaz
* Fotoelektrokimya
* Karbon ayak izi
* Yakıt hücresi
* Hidrojen ekonomisi
* Gelişen teknolojilerin listesi
* Metabolik mühendislik

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Suyu ayırmak için ışıkla aktive edilen metaloproteinler Avustralya Ulusal Üniversitesi
* Daniel Nocera güneş enerjisini depolama sürecini anlatıyor Massachusetts Teknoloji Enstitüsü
* Yapay Fotosentez Üzerine Paul Alivisatos14 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Lawrence Berkeley Ulusal Laboratuvarı
* Yapay fotosentez için nanokapsüller4 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Nanowerk News makalesi
* MIT Solar Revolution (Güneş Devrimi) Projesi28 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Füzyon enerjisi

Doğal bir füzyon reaktörü olan Güneş
**Füzyon enerjisi**, enerji üretmek için ısı üretmek amacıyla füzyon tepkimeleri kullanarak enerji üretildiği bir güç üretimi biçimidir. Füzyon tepkimeleri, daha hafif bir atom çekirdeğini birleştirerek enerji açığa çıkararak daha ağır bir çekirdek oluşturur. Bu enerjiyi kullanmak için tasarlanan cihazlara füzyon reaktörleri denir. Füzyon, güneşin enerji kaynağıdır. Elbette, burada Dünya'da füzyondan güç üretmek güneşte olduğundan çok daha zordur. Orada, muazzam ısı ve yerçekimi basıncı, belirli atomların çekirdeklerini daha ağır çekirdeklere sıkıştırarak enerji açığa çıkarır. Örneğin, iki hidrojen izotopunun tek proton çekirdekleri, daha ağır helyum çekirdeği ve bir nötron oluşturmak için bir araya getirilir. Bu dönüşümde, Einstein'ın ünlü denklemi **E = mc2** ile ölçüldüğü gibi, küçük bir miktar kütle kaybedilir, enerjiye dönüştürülür .

Toprağa bağlı reaktörler, güneşin iç kısmındaki yüksek basınçlara ulaşamaz (bu tür baskılar, Dünya üzerinde yalnızca yakıtı sıkıştırmak için bir fisyon patlamasından gelen radyasyonu kullanan termonükleer silahlarda elde edilmiştir). Ancak, özellikle döteryum (bir proton ve bir nötron ile) ve trityum (bir proton artı iki nötron) olarak bilinen daha ağır hidrojen formları kaynaşmışsa, daha düşük basıncı telafi etmek için güneşinkinden çok daha yüksek sıcaklıklar yaratılabilir.

Döteryum, nispeten nadir görülen bir hidrojen formudur, ancak su - her biri iki hidrojen atomu ve bir oksijen atomu içeren su - döteryum kaynaklarını esasen sınırsız hale getirecek kadar bol miktarda bulunur. Okyanuslar, kelimenin tam anlamıyla milyarlarca yıl boyunca dünyanın mevcut enerji ihtiyacını karşılayabilir.

Trityum ise radyoaktiftir ve doğası gereği son derece azdır. İşte burada lityum devreye girer. Basit nükleer reaksiyonlar lityumu döteryumla kaynaşması için gereken trityuma dönüştürebilir. Lityum, Dünya'nın kabuğunda kurşun veya kalaydan daha fazladır ve deniz suyundan daha fazla lityum elde edilebilir. 1.000 megawatt'lık füzyonla çalışan bir üretim istasyonu, yılda yalnızca birkaç metrik ton lityum gerektirir. Okyanuslar trilyonlarca metrik ton lityum içerdiğinden, milyonlarca yıl boyunca tedarik sorunu olmayacak.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* U.S. Fusion Energy Science Program 5 Ocak 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

 26 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Lityum-hava pili

**Lityum-hava pilleri** ya da **lityum-oksijen pil**, daha hafif katot ile oksijenin ortamda serbestçe mevcut olması ve pilde depo edilmesine gerek olmaması nedenleriyle daha yüksek enerji yoğunluğuna sahip olabilecek. Bu teknoloji neredeyse bir tank benzin kadar enerjiyi depolama potansiyeline sahip ve **lityum-iyon pillerinden** 5 ila 10 kez daha fazla bir enerji depolama kapasitesine sahip olacak. Bu durumun lityum-hava pili ile çalışan arabalara şarja ihtiyaç duymadan daha fazla yol gitmesine olanak sağlaması bekleniyor. Araştırmacılara göre lityum iyon pillerinin kilogram başına yaklaşık 585 watt-saat ve lityum-sülfürün teorik olarak 2600 watt-saat elektrik iletim potansiyeli bulunurken, bu rakam lityum-hava pillerinde 5000 watt-saatin oldukça üstüne çıkabilir.
# Hibrit elektrikli araç

Toyota Prius ocak 2017'ye kadar yaklaşık 4 milyon adetlik küresel satışla dünyanın en çok satan hibrit otomobilidir.
**Hibrid elektrikli araç (HEV)**, hibrit araç türüdür. Geleneksel bir içten yanmalı motor (ICE) sistemini bir elektrikli tahrik sistemi ile birleştirir. Birçok HEV, motoru rölantide kapatarak ve gerektiğinde yeniden başlatarak rölanti emisyonlarını azaltır; bu bir start-stop sistemi olarak bilinir. Elektrikli güç aktarım mekanizmasının varlığı, ya geleneksel bir araçtan daha iyi yakıt ekonomisi ya da daha iyi performans elde etmeyi amaçlıyor. Çeşitli HEV türleri vardır ve her birinin elektrikli araç (EV) olarak işlev görme derecesi de değişir. Bazı HEV çeşitleri, bir elektrik üretecini döndürmek için içten yanmalı bir motor kullanır. Bu, aracın pillerini şarj eder veya doğrudan elektrikli tahrik motorlarına güç sağlar; bu kombinasyon bir motor-jeneratör olarak bilinir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Plug-in hibrit
* Plug-in hibrit aracı
# Bilgi ve iletişim teknolojileri

Uluslararası BİT Federasyonu IFGICT, IFGICT Değerlendirmesi uyarınca Eğitimde Bilgi ve İletişim Teknolojilerinin (BİT) Kullanımına İlişkin Bir Kavram Haritası
**Bilgi ve iletişim teknolojileri** (*Alm.* Informations- und Kommunikationstechnologie (kısaca IKT); *İng.* information and communication technologies (kısaca ICT)), bilgi teknolojileri ve iletişim teknolojileri terimlerini tek bir çatı altında toplayan ve bu teknolojiler arasındaki ilişkiyi vurgulayan bir terimdir. 1980'lerde başlayan dijital yakınsama (*İng.* digital convergence) sürecinde, metin, ses ve görüntü bilgisayarlar tarafından dijital ortamda işlenmeye başlamıştır. Buna paralel olarak telekomünikasyon sistemlerinin de dijitalleşmesi ile birlikte dijital verilerin ve enformasyonun iletimi olanaklı hale gelmiş; bilgi teknolojileri ile iletişim teknolojileri iç içe geçmiştir. Bilgi ve iletişim teknolojileri terimi, bu yakınlık ve bağımlılığı belirtmek amacıyla kullanılmaktadır.

Bilgi ve iletişim teknolojilerini meydana getiren başlıca alanlar şunlardır:

* Ürün ve imalat teknolojileri alanı:
	+ Dijital aygıt geliştirme ve üretimi.
	+ Dijital araç-gereç geliştirme ve üretimi.
	+ Dijital malzeme geliştirme ve üretimi.
* Hizmet teknolojileri alanı:
	+ Telekomünikasyon hizmetleri geliştirme ve üretimi.
	+ Ağ hizmetleri geliştirme ve üretimi.
	+ Yayıncılık hizmetleri geliştirme ve üretimi.

İmalat ve hizmet alanlardaki geliştirme ve üretim faaliyetlerine, dağıtım ve satış hizmetleri ile, yasal, yönetsel ve teknik düzenlemelerden sorumlu otoriteler de eklendiğinde Bilgi ve iletişim teknolojileri sektörü teşkil edilmektedir.

Bilgi ve iletişim teknolojileri Enformasyon Çağı'nda toplumsal ve ekonomik gelişmenin en önemli nedenini oluşturmaktadır. Toplumsal alanda, bireylerin kurumlarla ve birbirleri ile ilişkileri büyük ölçüde bilgi ve iletişim teknolojileri aracılığı ile sanal ortamda yürütülmektedir. Ekonomik alanda, bilgi ve iletişim teknolojileri yardımıyla üretkenlik ve verimlilik artmakta; katma değerli mal ve hizmet arzında artışlar yaşanmakta; mal ve hizmetlerin üretim ve dağıtım süreçlerinde yenilikler meydana gelmektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* European Commission: ICT Research in FP7. ICT - Information and Communication Technologies.2 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Industry Canada: Information and Communications Technologies (ICT). 24 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* International Telecommunication Union: Information and Communication Technology (ICT) Statistics. 31 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* OECD: Key ICT Indicators. 20 Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* UNCTAD: Science and Technology for Development - Thematic Issues - Information and Communication Technologies - Key Documents
* The World Bank: Information and Communication Technologies. 4 Kasım 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Grafik işlemci biriminde genel amaçlı hesaplama

**Grafik işlemci biriminde genel amaçlı hesaplama** ya da sıkça kullanılan İngilizce kısaltmasıyla **GPGPU**, alışılagelmiş yöntemlerde merkezî işlem birimi (CPU) üzerinde yapılan hesaplamaların, alışılagelmiş yöntemlerde sadece grafik hesaplamalarını yapan bilgisayarın grafik işlemci birimi (GPU) üzerinde yapılmasıdır. Ekrana grafik çizilmesi işleminin doğası gereği (ekran üzerindeki pixellerin birbirlerini koşullandırmaması), modern grafik işlemcileri çok çekirdeklidir ve yüksek bir paralelliğin açığa çıkartılmasına olanak sağlayabilirler. Grafik işlemcisi üzerinde hesaplama yapılması; paralel doğadaki algoritmalarda çok ciddi performans artışları sağlayabilmektedir. Özellikle heterojen işlem teknikleriyle GPGPU ve diğer platformlar arası işbirliği sağlanıp çok daha etkin programlar yazılabilmektedir.

### GPGPU Platformları

#### NVIDIA CUDA

CUDA (Compute Unified Device Architecture – Birleşik Hesap Cihazı Mimarisi) NVIDIA firması tarafından 2006 yılında NVIDIA GPU larda genel amaçlı hesaplama yapılmasına olanak sağlamak üzere tasarlanmış bir mimaridir. Linux, Windows ve Mac OSX üzerinde çalışabilen hem düşük seviyeli hem de yüksek seviyeli birer yazılım geliştirme arayüzü(API) NVIDIA tarafından sunulmaktadır. CUDA sadece NVIDIA GPU larda çalışması itibarıyla rakiplerinden farklı olsa da, 2012 yılı itibarıyla dünya üzerinde 300 milyondan fazla CUDA destekli GPU olduğu bilinmektedir.

#### OpenCL

OpenCL(Open Computing Language), Apple tarafından 2008 yılında kâr amacı gütmeyen teknoloji şirketleri birliği Khronos Group'a önerilen, kabul gördükten sonra spesifikasyonu pek çok şirketin katkılarıyla hazırlanan heterojen hesaplama platformudur. OpenCL; destekli grafik işlemcileri, genel amaçlı işlemciler ve FPGA ler gibi farklı platformlarda hesaplama yapılmasına olanak sağlar. OpenCL AMD, Intel, NVIDIA ve ARM tarafından desteklenmektedir.

#### DirectCompute

DirectCompute Microsoft tarafından yaratılan, DirectX 10 ve 11 de desteklenen bir GPGPU API sidir. 2012 Mayıs ayı itibarıyla yalnızca Windows Vista ve Windows 7 işletim sistemlerinde desteklenmektedir.

## Dış bağlantılar

*
* GPGPU Wiki
*  Ağustos 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*