# Yer bilimleri

Kosta Rika, Orosí yakınlarındaki bir dağ deresinin taşlı tarafı (bu taşlar tahminen metamorfik kayaçlardır).
**Yer bilimleri**, Dünya'nın ve atmosferinin fiziksel ve kimyasal yapısıyla uğraşan bir bilim dalı olup, Dünya gezegenine ait bütün doğa bilimi alanlarını kapsar. Yer bilimleri gezegen biliminin bir dalı olarak düşünülebilir ancak tarihi daha eskiye dayanır. Yer bilimleri, her biri kendi içinde daha özelleşmiş alanlara ayrılabilen dört ana çalışma alanından oluşur; bunlar sırasıyla litosfer, hidrosfer, atmosfer ve biyosferdir.

Yer bilimlerine hem indirgemeci hem de bütüncül yaklaşımlar bulunmaktadır. Yer bilimleri aynı zamanda Dünya ve Dünya'ya komşu gökcisimlerinin incelenmesidir. Yer bilimcilerin bir kısmı enerji ve maden kaynaklarının yerlerini tespit etmek için üzerinde çalıştıkları gezegen hakkındaki bilgilerini kullanırken, bir kısmı da beşeri faaliyetlerin Dünya'nın çevresine olan etkilerini araştırır ve gezegenimizi korumak için yöntemler tasarlar. Bazısı da volkanlar, depremler ve kasırgalar gibi doğa olayları hakkındaki bilgilerini kullanarak insanların bu tehlikeli doğa olaylarına karşı savunmasız kalmaması için yerleşim ve topluluk planlarının oluşturulmasına katkıda bulunur.

Yer bilimleri, jeoloji, litosfer ve büyük ölçekli Dünya iç yapısının yanı sıra atmosfer, hidrosfer ve biyosferin incelenmesini kapsayabilir. Yer bilimciler Dünya'nın nasıl işlediği ve evrimleştiği hakkında nicel bir anlayış oluşturmak için genellikle jeoloji, kronoloji, fizik, kimya, coğrafya, biyoloji ve matematik bilimlerini kullanır. Örneğin, meteorologlar hava durumunu inceler ve tehlikeli fırtınaları araştırırlar. Hidrologlar suyu inceler ve gözlemleri sonucunda sel uyarısında bulunurlar. Sismologlar depremleri inceler ve nerede gerçekleşeceğini anlamaya çalışırlar. Jeologlar kayaları inceler ve faydalı minerallerin bulunmasına yardımcı olurlar. Yer bilimciler çoğunlukla sahada çalıştıkları için dağlara tırmanmak, deniz dibini araştırmak, mağaralar boyunca sürünmek, bataklıklarda bata çıka yürümek genellikle işlerinin birer parçasıdır. Ölçümler yapar ve numune (bunlara taşlar ve nehir suyu örnek verilebilir) toplarlar ve bulgularını çizelge ve haritalara kaydederler.

## Dünya'nın küreleri

|  |
| --- |
| Doğanın zaman çizelgesi |
| Bu kutu: * görüntüle
* tartış
* değiştir
 |
| −13 —–−12 —–−11 —–−10 —–−9 —–−8 —–−7 —–−6 —–−5 —–−4 —–−3 —–−2 —–−1 —–0 — | Karanlık ÇağlarReiyonizasyonMaddenin hakimiyet dönemiİvmelenerek genişlemeSuTek hücreli yaşamFotosentezÇok hücreli yaşamOmurgalılar |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk evren |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk yıldızlar |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk galaksi |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Kuasar / kara delik |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Omega Centauri |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Andromeda Galaksisi |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Samanyolu spiralleri |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | NGC 188 yıldız kümesi |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Alpha Centauri |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Dünya / Güneş Sistemi |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Bilinen ilk yaşam |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk oksijen |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Atmosferde oksijen |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Eşeyli üreme |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk mantarlar |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk hayvanlar / bitkiler |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | Kambriyen patlaması |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk memeliler |

|  |  |
| --- | --- |
| ← | İlk insansılar / insanlar |

Y a ş a m |
| (milyar yıl önce) |

Yer bilimleri genellikle dört küre olduğunu var sayar. Bunlar litosfer, hidrosfer, atmosfer ve biyosferdir. Her biri sırasıyla taşlar, su, hava ve yaşama karşılık gelmektedir. Bazıları tarafından hidrosferin ayrı bir bölümü olarak kriyosfer (buzlara karşılık gelir) ile aktif ve karışık bir küre olan pedosfer (toprağa karşılık gelir) bu dört ana küreye dahil edilmektedir.

### Yer bilimi bölümleri

Atmosfer
* Atmosfer kimyası
* Coğrafya
	+ İklim bilimi
	+ Meteoroloji
* Hidrometeoroloji
* Paleoklimatoloji

Biyosfer
* Biyojeokimya
* Biyocoğrafya
* Ekoloji
	+ Manzara ekolojisi
* Jeoarkeoloji
* Jeomikrobiyoloji
* Paleontoloji
	+ Palinoloji
	+ Mikropaleontoloji

Hidrosfer
* Hidroloji
	+ Hidrojeoloji
* Limnoloji (tatlı su bilimi)
* Okyanus bilimi (deniz bilimi)
	+ Kimyasal okyanus bilimi
	+ Fiziksel okyanus bilimi
	+ Biyolojik okyanus bilimi (deniz biyolojisi)
	+ Jeolojik okyanus bilimi (deniz jeolojisi)
		- Paleoşinografi

Litosfer (jeosfer)
* Jeoloji
	+ Ekonomik jeoloji
	+ Jeoloji mühendisliği
	+ Çevre jeolojisi
	+ Tarihsel jeoloji
		- Kuaterner jeoloji
	+ Astrojeoloji ve gezegen coğrafyası
	+ Sedimantoloji
	+ Stratigrafi
	+ Yapısal jeoloji
* Coğrafya
	+ Beşeri coğrafya
	+ Fiziki coğrafya
* Jeokimya
* Jeomorfoloji
* Jeofizik
	+ Jeokronoloji
	+ Jeodinamik (ayrıca bakınız: Tektonik)
	+ Jeomanyetizma
	+ Gravimetri (aynı zamanda jeodezinin bir parçasıdır)
	+ Sismoloji
* Buzul bilimi
* Hidrojeoloji
* Mineroloji
	+ Kristalografi
	+ Gemoloji
* Petroloji
	+ Petrofizik
* Mağara bilimi
* Volkanoloji

Pedosfer
* Coğrafya
* Toprak bilimi
	+ Edafoloji
	+ Pedoloji

Sistemler
* Dünya sistem bilimi
* Çevre bilimi
* Coğrafya
	+ Beşeri coğrafya
	+ Fiziki coğrafya
* Gaia hipotezi
* Sistemler ekolojisi
* Sistemler jeolojisi

Diğerleri
* Coğrafya
	+ Kartografya
	+ Jeoinformatik (Coğrafi bilgi bilimi)
	+ Jeoistatistik
	+ Jeodezi ve yerölçüm
	+ Uzaktan algılama

## Ayrıca bakınız

* Dünya'nın yapısı
* Çevre jeolojisi

## Kaynakça

**ÖzelGenel**

## Konuyla ilgili yayınlar

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Yer bilimleri ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Earth Science Picture of the Day 4 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., NASA Goddard Uzay Uçuş Merkezi sponsorluğunda yapılan bir Universities Space Research Association hizmetidir.
* Geoethics in Planetary and Space Exploration 16 Mayıs 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi..
* Geology Buzz: Earth Science 4 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.