# 16 Ocak

|  |  |
| --- | --- |
|  | **16 Ocak** günü gerçekleşen en önemli olayları **Tarihte Bugün** sayfalarına ekleyebilir ve anasayfada görüntülenmelerini sağlayabilirsiniz.
 |

**16 Ocak**, Miladi takvime göre yılın 16. günüdür. Yıl sonuna kadar kalan 349 gün vardır (artık yıllarda 350).

## Olaylar

Légion d'honneur nişanı
* 1547 - Rus Çarı Korkunç İvan taç giydi.
* 1556 - II. Felipe, İspanya Kralı oldu.
* 1595 - Padişah III. Murat, 48 yaşında öldü. III. Mehmet tahta çıktı.
* 1795 - Fransa, Hollanda'nın Utrecht şehrini işgal etti.
* 1804 - Fransız fizikçi Joseph Louis Gay-Lussac, bir hidrojen balonu içinde 7.016 m'ye yükselerek, sonraki 50 yıl içinde kırılamayacak olan bir rekora imza attı.
* 1914 - Altay SK kuruldu.
* 1920 - Milletler Cemiyeti, ilk toplantısını Paris'te yaptı.
* 1925 - Sovyetler Birliği'nde Lev Troçki, Savaş Komiserliği görevinden alındı.
* 1928 - Cemal Reşit Rey'in, "12 Anadolu Türküsü" adlı ses ve piyano için yapıtı ilk kez seslendirildi.
* 1928 - Doktor Şefik Hüsnü Deymer ve arkadaşlarının Türkiye Komünist Partisi davası başladı.
* 1929 - Josef Stalin'le anlaşmazlığa düşen Nikolay Buharin, Komünist Enternasyonal'in başkanlığından istifa etti.
* 1945 - Adolf Hitler, Führerbunker'e taşındı.
* 1952 - Gazeteci ve yazar Ercüment Ekrem Talu'ya, Fransız "Légion d'honneur" nişanı verildi. Yazar, bu ödüle Türk-Fransız kültür ilişkilerine katkılarından dolayı layık görüldü.
* 1956 - Uluslararası Basın Enstitüsü, Türkiye'de basına baskı yapıldığını açıkladı.
* 1960 - İşçi Sigortalıları Kurumu İstanbul Hastanesi, Cumhurbaşkanı Celal Bayar tarafından hizmete açıldı.
* 1961 - Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye'ye 43 milyon dolar yardımda bulundu.
* 1969 - Metroliner treni hizmete girdi.
* 1970 - Muammer Kaddafi, Libya Başbakanı oldu.
* 1979 - Şah Muhammed Rıza Pehlevi, ailesi ile birlikte İran'ı terk ederek Mısır'a yerleşti.
* 1979 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Devrimci Demokratik Kültür Derneklerinin, *"Doğu'da Kürt halkından olmayan kamu görevlilerinin bölgeden uzaklaştırılması"* kararı devlet tarafından yerine getirilmediği için Mardin Kızıltepe'de bir ilkokul öğretmeni bir grup militan tarafından dövüldü ve kendisine şehri terk etmesi için ihtarda bulunuldu.
* 1980 - Bilim insanları, interferon üretmeyi başardı.
* 1983 - Türk Hava Yolları'nın "Afyon" uçağı Ankara'da düştü: 47 kişi öldü.
* 1985 - Halkçı Parti (HP) milletvekili Bahriye Üçok, zina yapan erkeklerin de cezalandırılmasını öngören yasa önerisi vermişti. TBMM yasa önerisini reddetti.
* 1986 - New York'ta toplanan Uluslararası PEN Kongresi, Türk Hükûmetini yazarlarla ilgili tutumunu gözden geçirmeye çağırdı.
* 1987 - 1 Ocak'ta Pekin'de Tiananmen Meydanı'nda öğrencilerin başlattığı gösteriler sonucunda, Çin Komünist Partisi Lideri Hu Yaobang istifa etti; yerine Zao Ziyang getirildi.

Tiananmen Meydanı (Pekin)
* 1991 - ABD Irak'a hava akınları ve füze saldırısı başlattı. Çöl Fırtınası Harekatı, Irak'ın sanayi ve savaş potansiyeli tamamen imha edip, 2003 yılında ülkenin işgaline zemin hazırladı.
* 1992 - El Salvador Hükûmeti ile isyancılar Meksiko'da bir antlaşma imzalayarak, en az 75 bin kişinin hayatına mal olan 12 yıllık iç savaşa son verdiler.
* 1992 - Halkın Emek Partisi kökenli Hatip Dicle ve Leyla Zana, Sosyaldemokrat Halkçı Parti'den istifa etti.
* 1996 - "Avrasya feribotu", silahlı eylemciler tarafından 177 yolcu ve 55 mürettebatıyla Trabzon limanında rehin alındı ve İstanbul'a doğru kaçırıldı. Eylemciler Çeçenistan sorununa dikkat çekmek istediklerini söylediler.
* 1998 - Refah Partisi'nin Anayasa Mahkemesi'nce kapatılmasıyla, Necmettin Erbakan siyasi yasaklı duruma düştü.
* 2000 - Ricardo Lagos, Şili'nin Salvador Allende'den bu yana ilk sosyalist başkanı seçildi.
* 2002 - BM Güvenlik Konseyi, Usame bin Ladin'in ve Taliban üyelerinin tüm varlıklarını dondurma kararı aldı.
* 2003 - *Columbia* uzay mekiği, Cape Canaveral (Amerika Birleşik Devletleri) üssünden ayrıldı. (Mekik, 1 Şubat'ta dünyaya dönüşü sırasında parçalandı ve 7 kişilik uçuş ekibi öldü).
* 2005 - Adriana Iliescu, 66 yaşında doğum yaparak dünyanın en yaşlı annesi unvanını aldı.
* 2006 - Mehmet Ali Ağca, askerlik işlemlerini yaptırmak üzere avukatı Mustafa Demirbağ ile GATA Haydarpaşa Eğitim Hastanesine gitti. Demirbağ, muayene sonucu Ağca'ya *askerliğe elverişsiz* raporu verildiğini bildirdi.
* 2010 - "2010 Avrupa Kültür Başkenti" olan İstanbul'da etkinlikler, şehrin yedi ayrı noktasındaki kutlamalarla başladı.

## Doğumlar

* 1093 - İsaakios Komnenos, Bizans İmparatoru I. Aleksios (1081-1118 arası hükümdar) ile İrini Dukena'nin üçüncü oğlu (ö. 1152)
* 1409 - I. René, Napoli ve Kudüs kralı (ö. 1480)
* 1536 - Yi I, Koreli Neo-Konfüçyüsçü filozof ve yazar (ö. 1584)
* 1728 - Niccolo Piccinni, İtalyan besteci (ö. 1800)
* 1749 - Vittorio Alfieri, İtalyan drama yazarı (ö. 1803)
* 1821 - John C. Breckinridge, Amerikalı siyasetçi, hukukçu, asker ve ABD'nin 14. başkan yardımcısı (ö. 1875)
* 1836 - II. Francis, İki Sicilya'nın son kralı (ö. 1894)
* 1836 - Inoue Kaoru, Japon siyasetçi (ö. 1915)
* 1838 - Franz Brentano, Alman psikolog ve filozof (ö. 1917)
* 1849 - Eugène Carrière, Fransız sembolist ressam ve taşbaskı sanatçısı (ö. 1906)
* 1853 - André Michelin, Fransız mühendis ve sanayici (ö. 1931)
* 1853 - Ian Hamilton, Britanya Ordusu'nda kıdemli subay (ö. 1947)
* 1855 - Eleanor Marx, Marksist yazar ve politik eylemci (ö. 1898)
* 1859 - Jón Magnússon, İzlanda Başbakanı (ö. 1926)
* 1861 - Dilpesend Kadınefendi, II. Abdülhamid beşinci eşi (ö. 1901)
* 1878 - Harry Carey, Amerikalı oyuncu (ö. 1947)
* 1878 - Mehmed Abdülkadir Efendi, II. Abdülhamid'in ve Bidâr Kadınefendi'nin oğlu (ö. 1944)
* 1885 - Michel Plancherel, İsviçreli matematikçi (ö. 1967)
* 1890 - Karl Freund, Alman görüntü yönetmeni ve yönetmen (ö. 1969)
* 1892 - Homer Burton Adkins, Amerikalı kimyager (ö. 1949)
* 1895 - Evripidis Bakircis, Yunan subay ve politikacı (ö. 1947)
* 1897 - Bedia Muvahhit, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (sahneye çıkan ilk Türk kadını) (ö. 1994)
* 1901 - Fulgencio Batista, Küba Devlet Başkanı (ö. 1973)
* 1906 - Abdullah Ziya Kozanoğlu, Türk mimar, müteahhit, romancı, çizgi-roman yazarı, spor yöneticisi ve Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün 11. Başkanı (ö. 1966)
* 1908 - Andrew Hughes, Osmanlı İmparatorluğu doğumlu aktör ve şirket yöneticisi (ö. 1996)
* 1911 - Eduardo Frei Montalva, Şilili siyasetçi (ö. 1982)
* 1913 - Edoardo Detti, İtalyan mimar ve şehir planlamacısı (ö. 1984)
* 1924 - Katy Jurado, Meksikalı aktris (ö. 2002)
* 1929 - Shigeru Kōyama, Japon oyuncu (ö. 2017)
* 1932 - Dian Fossey, Amerikalı etolojist (ö. 1985)
* 1933 - Susan Sontag, Amerikalı yazar (ö. 2004)
* 1935 - Udo Lattek, Alman teknik direktör ve eski futbolcu (ö. 2015)
* 1936 - Halit Çapın, Türk gazeteci ve yazar (ö. 2006)
* 1948 - John Carpenter, Amerikalı yönetmen, senarist ve yapımcı
* 1950 - Daniel Vischer, İsviçreli siyasetçi (ö. 2017)
* 1954 - Morten Meldal, Danimarkalı kimyager ve Nobel Kimya Ödülü sahibi
* 1958 - Andrey Bal, Ukraynalı futbolcu ve antrenör (ö. 2014)
* 1958 - Ayşenur İslam, Türk siyasetçi
* 1959 - Sade, Nijeryalı şarkıcı ve söz yazarı
* 1969 - Per Yngve Ohlin, İsveçli müzisyen ve söz yazarı (ö. 1991)
* 1971 - Vuslat Doğan Sabancı, Türk gazeteci ve iş insanı
* 1973 - Josie Davis, Amerikalı oyuncu
* 1974 - Kate Moss, İngiliz manken
* 1974 - Brent Hinds, Amerikalı gitarist (ö. 2025)
* 1975 - Ayça Bingöl, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısıdır.
* 1976 - Debbie Ferguson, Bahamalı atlet
* 1979 - Aaliyah, Amerikalı şarkıcı (ö. 2001)
* 1981 - Emrah Safa Gürkan, Türk tarihçi, yazar ve akademisyen
* 1982 - Tuncay Şanlı, Türk futbolcu
* 1983 - Emanuel Pogatetz, Avusturyalı futbolcu
* 1983 - Erkan Kolçak Köstendil, Türk oyuncu ve şarkıcı
* 1985 - Craig Jones, İngiliz motosiklet yarışçısı (ö. 2008)
* 1985 - Anna Wallentheim, İsveçli öğretmen ve politikacı
* 1985 - Şahika Ercümen, Türk serbest dalışçı ve sualtı hokeyi oyuncusu
* 1993 - Wrs, Rumen şarkıcı ve dansçı
* 1996 - Jennie Kim, Güney Koreli şarkıcı
* 1999 - Lina Boussaha, Fransa doğumlu Cezayir asıllı millî futbolcu
* 2003 - Ahmetcan Kaplan, Türk futbolcu

## Ölümler

* 1263 - Shinran, Japon Budist keşiş (d. 1173)
* 1299 - Hüsâmeddin Lâçin, Memluk sultanı (d. ?)
* 1391 - V. Muhammed, Gırnata emiri (d. 1338)
* 1595 - III. Murad, Osmanlı'nın 12. padişahı (d. 1546)
* 1598 - I. Fyodor, Rus çarı (d. 1557)
* 1710 - Higashiyama, Japonya'nın 113. imparatoru (d. 1675)
* 1794 - Edward Gibbon, İngiliz tarihçi (d. 1737)
* 1806 - Nicolas Leblanc, Fransız fizikçi, cerrah ve kimyacı (d. 1742)
* 1852 - John Payne Todd, Annesi ABD başkanı olacak James Madison ile evlendi (d. 1792)
* 1864 - Cheoljong, Joseon Krallığı'nın 25. kralı (d. 1831)
* 1885 - Edmond About, Fransız yazar, romancı ve yayıncıdır (d. 1828)
* 1886 - Amilcare Ponchielli, İtalyan besteci (d. 1834)
* 1891 - Léo Delibes, Fransız besteci (d. 1836)
* 1896 - Ali Şefkati, Osmanlı gazeteci (d. 1848)
* 1933 - Bekir Sami Kunduh, Türk siyasetçi ve diplomat (Türkiye'nin ilk Dışişleri Bakanı) (d. 1867)
* 1936 - Albert Fish, Amerikalı doktor, seri katil ve yamyam (İdam) (d. 1870)
* 1949 - Vasili Degtyaryov, Rus silah tasarımcısı (d. 1880)
* 1957 - Arturo Toscanini, İtalyan orkestra şefi ve kemancı (d. 1867)
* 1966 - Ahmet Fetgeri Aşeni, Türk jimnastikçi, Beşiktaş Jimnastik Kulübü'nün kurucularından ve 6. Başkanı (d. 1886)
* 1969 - Petras Klimas, Litvanyalı diplomat, yazar ve tarihçi (d. 1891)
* 1979 - August Heissmeyer, *Schutzstaffel*'in önde gelen üyesi (d. 1897)
* 2004 - Kalevi Sorsa, Finlandiyalı sosyaldemokrat siyasetçi (d. 1930)
* 2005 - Recep Birgit, Türk sanat müziği sanatçısı (d. 1920)
* 2009 - Andrew Wyeth, Amerikalı görsel sanatçı (d. 1917)
* 2013 - Burhan Doğançay, Türk ressam ve fotoğrafçı (d. 1929)
* 2013 - Pauline Phillips, Amerikalı radyocu ve aktivist (d. 1918)
* 2015 - Afet Ilgaz, Türk yazar (d. 1937)
* 2016 - Joannis Avramidis, Yunan kökenli Avusturyalı heykeltıraş (d. 1922)
* 2016 - Carina Jaarnek, İsveçli şarkıcı (d. 1962)
* 2017 - Eugene Cernan, Amerikalı savaş pilotu ve NASA astronotu (d. 1934)
* 2017 - Franz Jarnach, Alman oyuncu ve müzisyendir (d. 1944)
* 2017 - Amin Nasir, Singapurlu eski millî futbolcu ve teknik direktör (d. 1968)
* 2018 - Madalena Iglésias, Portekizli şarkıcı ve oyuncu (d. 1939)
* 2018 - Oliver İvanoviç, Kosovalı Sırp siyasetçi (d. 1953)
* 2018 - Javiera Muñoz, İsveçli şarkıcıdır (d. 1977)
* 2018 - Jo Jo White, eski Amerikalı profesyonel basketbol oyuncusu (d. 1946)
* 2019 - Mirjam Pressler, Alman roman yazarı ve çevirmen (d. 1940)
* 2019 - Chris Wilson, Avustralyalı blues müzisyeni, şarkıcı ve söz yazarıdır (d. 1956)
* 2019 - Yu Min, Çinli nükleer fizikçi (d. 1926)
* 2020 - Magda el-Sabahi, Mısırlı oyuncu ve film yapımcısı (d. 1931)
* 2020 - Efraín Sánchez**,** Kolombiyalı millî futbolcu ve teknik direktördür (d. 1926)
* 2020 - Zhao Zhongxiang, Çinli televizyon ve haber sunucusu (d. 1942)
* 2020 - Christopher Tolkien, İngiliz yazar (J. R. R. Tolkien'in en küçük oğlu) (d. 1924)
* 2021 - Sharon Begley, Amerikalı gazeteci, köşe yazarı ve yazar (d. 1956)
* 2021 - Jerry Brandt, Amerikalı girişimci, gösteri sanatçısı, menajer, yönetici, organizatör (d. 1938)
* 2021 - Charlotte Cornwell, İngiliz aktris (d. 1949)
* 2021 - Dustin Higgs, Amerikalı seri katildir (d. 1972)
* 2021 - Pave Maijanen, Fin şarkıcı (d. 1950)
* 2021 - Christian Ntshangase, Estvatinili siyasetçi (d. ?)
* 2021 - Bheki Ntuli, Güney Afrikalı siyasetçi (d. 1957)
* 2021 - Feride Paşa, Endonezyalı aktris (d. 1952)
* 2021 - Phil Spector, Amerikalı albüm yapımcısı ve şarkı yazarı (d. 1939)
* 2021 - Muammer Sun, Türk besteci (d. 1932)
* 2022 - Carmela Corren, İsrailli şarkıcı ve oyuncu (d. 1938)
* 2022 - Ibrahim Boubacar Keïta, Malili bir politikacı (d. 1945)
* 2022 - Bozkurt Kuruç, Türk tiyatro oyuncusu, yönetmen ve öğretim üyesi (d. 1935)
* 2022 - Charles E. McGee, Afrikalı-Amerikalı savaş pilotu (d. 1919)
* 2023 - Hasan Kundakçı, Türk asker ve Eski Özel Harp Dairesi Başkanı (d. 1937)
* 2023 - Gina Lollobrigida, İtalyan sinema oyuncusu (d. 1927)
* 2025 - Bob Uecker, Amerikalı eski beyzbol ligi (MLB) oyuncusu, spor spikeri, komedyen ve oyuncu (d. 1934)
* 2025 - Yusuf Kırkpınar, Türk gazeteci, iş insanı ve siyasetçi (d. 1949)
* 2025 - Joan Plowright, İngiliz aktris (d. 1929)
* 2025 - Vasile Ardeleanu, Rumen profesyonel futbolcu (d. 1974)
* 2025 - Shoji Ueda, Japon görüntü yönetmeni (d. 1938)
* 2025 - Dmitri Volkov, Sovyet-Rus Olimpiyat yüzücüsü (d. 1966)
* 2025 - Francisco San Martin, İspanyol-Amerikalı aktör (intihar) (d. 1985)

## Tatiller ve özel günler

Wikimedia Commons'ta 16\_Ocak ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.