Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Svalbard Antlaşması

Svalbard Antlaşması'na taraf olan ülkeler
**Svalbard Antlaşması** (aslen: **Spitsbergen Antlaşması**), Norveç'in Svalbard'daki Arktik takımadaları üzerindeki egemenliğini tanıyan anlaşma. Bununla birlikte, egemenliğin kullanılması belirli şartlara tabidir ve tüm Norveç yasaları geçerli değildir. Antlaşma, takımadaların askersizleştirilmesini ister. İmza sahiplerine adalarda ticari faaliyetlerde bulunmaları (çoğunlukla kömür madenciliği) için eşit haklara tabi tutuldu. (2012 (2012) itibarıyla) Norveç ve Rusya bu hakkı kullanmaktadır.

Benzersiz bir şekilde takımadalar, Svalbard Antlaşması hükümlerine göre tamamen vizesiz bir bölgedir.

## Kaynakça
# Plazas de soberanía

Akdeniz'de İspanya'ya bağlı olan adalar ve bölgeler
Plazas de soberanía, Fas'ı çevreleyen Akdeniz kıyılarına dağılmış bir dizi yerleşik hayat olmayan İspanyol denizaşırı küçük bölgelerini tanımlayan bir terimdir. Bu terim, 19. ve 20. yüzyılın başlarında İspanya tarafından satın alınan Afrika topraklarının aksine, modern ülkenin kuruluşundan bu yana (1492-1556) İspanya'nın bir parçası olan bölgeler için kullanılır.

## İdarî yönetim

İspanya Krallığı başlangıçta Akdeniz'de, Fas kıyılarında veya yakınlarında bulunan aşağıdaki egemenlik bölgelerini yönetiyordu. Bu bölgeler şunlardı:

* Sebte (1995'e kadar)
* Melilla (1995'e kadar)
* Chafarinas Adaları
* Alhucemas Adaları
* Peñón de Vélez de la Gomera
* Perejil Adası

Kalıcı nüfusa sahip tek bölgeler olan Sebte ve Melilla, *plazas mayores* (büyük egemenlik bölgeleri), diğer alanlar ise *plazas menores* (küçük egemenlik bölgeleri) olarak adlandırılıyordu. Ceuta ve Melilla, 1995'ten beri *ciudades autónomas* (özerk şehir) olarak kabul ediliyor ve artık *Plazas de soberanía (egemenlik bölgeleri)* olarak anılmıyor. Buna karşılık, geriye kalan üç küçük egemenlik bölgeleri tamamen askerî personel tarafından iskân ediliyor ve yönetiliyor.

Plazas de soberanía bölgeleri, Avrupa Birliği ve Euro Bölgesi'nin bir parçasıdır. Sebte ve Melilla'nın aksine, ıssız adalar aynı zamanda Schengen Bölgesi'nin de bir parçasıdır.

Coğrafî açıdan Afrika'ya bağlı bulunsa da Plazas de soberanía listesine dâhil edilmeyen Alborán Adası (Endülüs) ve Kanarya Adaları'da bulunmaktadır.

## Kaynakça
# Amoebozoa

| Amoebozoa Yaşadığı dönem aralığı: 1000-0 myö Neoproterozoyik-Günümüz *Had'n*ArkeenProterozoyikFa.
 |
| --- |
| *Chaos carolinensis* |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| (sırasız): | Unikonta
 |
| Şube: | **Amoebozoa** Lühe, 1913 *emend.* Cavalier-Smith, 1998 |

 |
| altşube, infraşube ve sınıflar |
| * Lobosa
	+ Discosea
		- Centramoebia
		- Flabellinia
	+ Tubulinea
		- Corycidia
		- Echinamoebia
		- Elardia
* Evosida
	+ Cutosa
		- Cutosea
	+ Conosa
		- Archamoebae
			* Archamoebea
		- Semiconosa
			* Variosea
			* Dictyostelea
			* Ceratiomyxomycetes
			* Myxomycetes
 |

**Amoebozoa** Protistler ve Protozoa âlemine bağlı bir şubedir. Amoeboid protistlerinin yaklaşık 2400 tanımlanmış türünü kapsayan büyük taksonomi grubudur.

## Galeri

* *Amoeba proteus* (Lobosa: Tubulinea)
* *Arcella* sp. test (Lobosa: Tubulinea)
* *Acanthamoeba* sp. (Lobosa: Discosea)
* *Thecamoeba* sp. (Lobosa: Discosea)
* *Entamoeba histolytica* trophozoite (Conosa: Archamoebae)
* *Pelomyxa palustris* (Conosa: Archamoebae)
* *Stemonitis* sp. (Conosa: Myxogastria)
* *Dictyostelium discoideum* (Conosa: Dictyostelia)

## Konuyla ilgili yayınlar

## Dış bağlantılar

* Pawlowski, Jan. "Molecular Phylogeny of Amoeboid Protists — Tree of Amoebozoa". *Molecular Systematics Group (MSG)*. Department of Zoology and Animal Biology, University of Geneva. 2 Ocak 2005 tarihinde kaynağından arşivlendi.
* Keeling, Patrick; Leander, Brian S.; Simpson, Alastair. "Tree of Life Eukaryotes". Tree of Life Project. 7 Nisan 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi.
* Leidy, Joseph (1879). "Amoeba Plates". *Fresh-Water Rhizopods of North America*. Washington D.C.: Government Printing Office.
* "Amoebozoa". *NCBI Taxonomy Browser*. 554915. 13 Şubat 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 13 Şubat 2022.
* Wikimedia Commons'ta **Amoebozoa** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
* Vikitür'de Amoebozoa ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.

## Kaynakça
# Doğal kaynak

**Doğal kaynaklar**, oluşumunda insanların etkisinin olmadığı ve doğal ortam içerisindeki belirli şartlara bağlı olarak oluşan doğal zenginliklerdir. Hava, su, toprak, bitki örtüsü, hayvanlar ve madenler Dünya'nın doğal kaynaklarını oluşturur. Doğal Hayatı Koruma Derneği'nin açıklamalarına göre; insanlık tarihinde hiç olmadığı kadar hızlı ve büyük miktarlarda tüketilen doğal kaynaklar, son 40 yılda birkaç kat daha artarak tahribata uğramıştır. Özellikle oksijen, su, bitki örtüsü, petrol gibi kaynakların büyük bir hızla azalması, canlıların yaşam alanlarını kısıtlamakta, çevresel felaketlere yol açabilecek iklim değişiklikleri yaratmaktadır (*küresel ısınma*). Örneğin içilebilir su, hayatın ana maddesi olmakla kalmayıp; insanların can damarlarından biri olan elektrik enerjisi üretiminde ilk sırada gelmektedir.

| Sınıflama kriteri
 | Kaynaklar
 | Örnekler
 |
| --- | --- | --- |
| Oluşum Kökenine Göre
 | Organik Kaynaklar
 | Petrol, kömür, doğal gaz, ormanlar vb.
 |
| İnorganik Kaynaklar
 | Tarım toprakları, su ve mineraller, madenler vb.
 |
| Oluşum Çevresi
 | Yer altı Kaynakları
 | Bütün madenler
 |
| Yerüstü Kaynakları
 | Sular, tarım toprakları, çağlayan, peri bacası vb.
 |
| Beslenmedeki Rolleri
 | Besin Maddesi Olanlar
 | Su ürünleri ve bazı bitkiler
 |
| Besin Maddesi Olmayanlar
 | Yer altı kaynakları
 |
| İşletilebilirlik
 | Tükenir Olanlar
 | Bütün madenler
 |
| Yenilenebilirler
 | Su, güneş, rüzgâr dalga
 |

## Kaynakça
# Uluslararası Sanskritçe Harf Çevirisi Alfabesi

**Uluslararası Sanskrit Transliterasyon Alfabesi** (İngilizce: *International Alphabet of Sanskrit Transliteration*, kısaltım: *IAST*) Sanskritçe ve ilgili Hint dilleri tarafından kullanılan Hintçe yazıların romanizasyonuna olanak tanıyan bir harf çevirisi şemasıdır. 19. yüzyılda Charles Trevelyan, William Jones, Monier Monier-Williams ve diğer bilim insanların önerileri ile ortaya çıkan ve Eylül 1894'te Cenevre Doğu Kongresi Harf çevirisi Komitesi tarafından resmileştirilen bir şemaya dayanmaktadır. IAST, okuyucunun Hintçe metni tam olarak orijinal Hint alfabesindeymiş gibi net bir şekilde okumasına olanak sağlamaktadır.

## Alfabe

IAST harfleri, Sanskrit, Hintçe ve Devanagari alfabesini kullanan diğer modern diller için geçerli olan IPA'daki Devanagari eşdeğerleri ve fonetik değerleriyle aşağıda listelenmiştir:

| Devanagari
 | Transkripsiyon
 | IPA
 | Kategori
 |
| --- | --- | --- | --- |
| अ
 | a
 | A
 | ɐ
 | tek sesliler
 |
| आ
 | ā
 | Ā
 | aː
 |
| इ
 | i
 | I
 | ɪ
 |
| ई
 | ī
 | Ī
 | iː
 |
| उ
 | u
 | U
 | ʊ
 |
| ऊ
 | ū
 | Ū
 | uː
 |
| ऋ
 | r̥
 | R̥
 | r̩
 | akışkan ünsüzler
 |
| ॠ
 | r̥̄
 | R̥̄
 | r̩ː
 |
| ऌ
 | l̥
 | L̥
 | l̩
 |
| ॡ
 | l̥̄
 | L̥̄
 | l̩ː
 |
| ए
 | ē
 | Ē
 | eː
 | ünlüler
 |
| ऐ
 | ai
 | Ai
 | ɐːi̯
 |
| ओ
 | ō
 | Ō
 | oː
 |
| औ
 | au
 | Au
 | ɐːu̯
 |
| ं
 | ṁ
 | Ṁ
 |  | anüsvara
 |
| ः
 | ḥ
 | Ḥ
 |  | vizerga
 |
| ँ
 | ˜
 |  |  | Chandrabindu
 |
| ऽ
 | '
 |  |  | avagraha
 |

## Kaynakça
# Murugan

**Kartikeya** (Sanskritçe: कार्त्तिकेय, romanized: Kārttikeya); **Skanda**, **Subrahmanya**, **Shanmukha** (IAST: Ṣaṇmukha) veya **Murugan** (Tamil: முருகன்) olarak da bilinir, Hindu savaş tanrısıdır. Ganesha'nın kardeşi ve efsanelerinin Hinduizmde birçok versiyonu olan bir tanrı olan Parvati ve Shiva'nın oğludur. Kartikeya, eski zamanlardan beri Hint alt kıtasında önemli bir tanrı olmuştur, Kuzey Hindistan'da Mahasena ve Kumara olarak ibadet edilmiştir ve ağırlıklı olarak Tamil Nadu eyaletinde ve Güney Hindistan, Sri Lanka, Singapur, Malezya ve Mauritius'un diğer bölgelerinde Tamiller tarafından Murugan olarak ibadet edilir.
# Tahıl

Yulaf, arpa ve buğdaydan yapılmış tahıl ürünleri
**Tahıl** ya da **hububat** genellikle buğdaygillerden hasat edilen ürünlere ve onların tohumlarına verilen addır.

Dünyanın her yerinde yaygın olarak bulunan, yiyecek olarak tüketilen bitkisel ürün'lerdir.
Günlük hayatta ekmek ve ürünlerinin yapımlarında un halinde kullanılırlar. Bununla beraber kullanım alanları geniş olan ürünledir. Bu Familyanın 400 civarında cins ve 4500 civarında tür içerdiği bilinmektedir. Tahılların dünyada 614 milyon hektar üzerinde işlendiği bilinmektedir. Tahılların ülkelere ve bölgelere göre dağılımına bakıldığında ise Avrupa, Kuzey Amerika ve Yakın Doğuda buğdayın yaygın olduğu gözlenirken, Uzak doğu ülkelerinde Pirinç olduğu görülmektedir.

İngiltere'de bir buğday tarlası

## Dünyada tahıl üretim miktarları

Aşağıdaki tabloda 1961, 1980, 2000, 2018 ve 2019/2020 yıllarına ait dünyadaki yıllık tahıl üretim miktarları görülmektedir.

| Tahıl
 | Dünya üretimi (milyon (106) metrik ton)
 | Ayrıntı
 |
| --- | --- | --- |
| 1961
 | 1980
 | 2000 | 2010 | 2018 | 2019/20
 |
| Mısır
 | 205
 | 397
 | 592
 | 852
 | 1,148
 |  |  |
| Pirinç
 | 285
 | 397
 | 599
 | 480
 | 506
 | 500
 |  |
| Buğday
 | 222
 | 440
 | 585
 | 641
 | 734
 | 762
 |  |
| Arpa
 | 72
 | 157
 | 133
 | 123
 | 141
 |  | Tarıma elverişsiz arazilerde, çok soğuk yerlerde üretilir. Hayvan yemi olarak kullanılır.
 |
| Sorgum
 | 41
 | 57
 | 56
 | 60
 | 59
 |  | Asya ve Afrika'da popüler bir yem bitkisidir.
 |
| Darı
 | 26
 | 25
 | 28
 | 33
 | 31
 |  |  |
| Yulaf
 | 50
 | 41
 | 26
 | 20
 | 23
 |  |  |
| Tritikale
 | 0
 | 0.17
 | 9
 | 14
 | 13
 |  | Buğday ve çavdar hibrid bir bitkidir.
 |
| Çavdar
 | 35
 | 25
 | 20
 | 12
 | 11
 |  | Soğuk mevsimlerde önemlidir.
 |
| Fonio
 | 0.18
 | 0.15
 | 0.31
 | 0.56
 | 0.63
 |  | Afrika'da yiyecek olarak tüketilir.
 |
| Dünya Tahıl Pazarı Toplamı
 |  |  |  |  | 2.646
 | 2.706
 |  |

## Tahıl çeşitleri

### Serin iklim tahılları

Tavuklar genellikle buğday gibi tahıllarla beslenirler.
* Buğday
* Arpa
* Yulaf
* Çavdar

### Sıcak iklim tahılları

* Mısır
* Sorgum
* Darı
* Pirinç

## Ayrıca bakınız

* Buğdaysı meyve
* Kepek (tarım)
* Tahıl patlağı
* Tahıl ezmesi
* Tahıl ambarı
* Hububat
* Bakliyat

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Tahıllar 5 Ekim 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Salta (eyalet)

| Salta Eyaleti Provincia de Salta |
| --- |
| Eyalet |
|  Bayrak Arma
 |
|  |
| Ülke |  Arjantin |
| Başkent | Salta |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 155488 km² |
| Nüfus (2014) |
|  • Toplam | 1.314.726 |
| **Resmî site** salta.gov.ar |

**Salta**, Arjantin'in kuzeybatı kesiminde yer alan bir eyalettir. Batıda Şili, kuzeyde ise Bolivya ve Paraguay ile çevrili olan eyaletin yüzölçümü 155.488 km²'dir.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Salta (eyalet) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Karelce

| Karelce |
| --- |
| karjala, karjal, kariela |
| Bölge | Karelya Cumhuriyeti, Tver Oblastı |
| Etnisite | Kareller |
| Konuşan sayısı | (35,000 atıf 1994-2010) |
| Dil ailesi | Ural
* Baltık-Fin
	+ Doğu
		- **Karelce**
 |
| Yazı sistemi | Latin (Karel alfabesi) |
| Tanınmış azınlık dili |  Finlandiya  Karelya Cumhuriyeti |
| Dil kodları |
| ISO 639-2 | krl |
| ISO 639-3 | krl |
| Glottolog | `kare1335` |
| ELP | Karelian |
| Karelcenin konuşulduğu yerler. |
| **Bu sayfa UFA fonetik Unicode semboller içerir.** Doğru bir görüntüleme desteğiniz bulunmadığı takdirde, soru işaretleri, kutular veya diğer Unicode karakterleri görebilirsiniz. IPA sembolleri ile ilgili rehberi okumak için, bakınız Yardım:IPA. |

**Karelce** (*karjala*, *karjal*, *kariela*), başta Rusya'nın Karelya Cumhuriyeti'nde konuşulan bir Baltık-Fin dilidir. Dilsel olarak Finceye çok yakındır. Hatta Estoncadan bile daha çok yakındır. Öyle ki, iki dilden birini bilen diğerini anlayabilir. Fin Karelyası'nda konuşulan ağızlar Fincenin lehçeleri olarak kabul edilir. Karelcenin standart bir yazı dili olmayıp her yazar kendi dialekti ile yazmaktadır. Karelcenin, Genel Karelce, Olonets Karelcesi ve Ludikçe olmak üzere üç ana dialekti bulunmaktadır.

## Alfabe

Karelce 29 harften oluşan Latin alfabesi ile yazılmaktadır.

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| A a
 | B b
 | Č č
 | D d
 | E e
 | F f
 | G g
 |
| H h
 | I i
 | J j
 | K k
 | L l
 | M m
 | N n
 |
| O o
 | P p
 | R r
 | S s
 | Š š
 | Z z
 | Ž ž
 |
| T t
 | U u
 | V v
 | Y y
 | Ä ä
 | Ö ö
 | '
 |

## Kaynakça

Wikimedia Incubator
Wikimedia Incubator'de Karelce Vikipedi deneme projesi bulunmaktadır.
# Haham

**Haham** veya **rabbi** (İbranice: רַבִּי‎, romanize: *Ṝaṿḇị*), Yahudilikte din adamıdır. Haham sözcüğü, Sami bir dil olan İbranicede *bilge adam* anlamına gelir ve Yahudi yasalarını bilen, Tanah'ı iyice öğrenmiş kişileri tanımlamak için kullanılır.

## Etimoloji

Yahudi din adamı anlamına gelen *rabbi* (*efendim*) sözcüğü ise yine Sami bir dil olan Arapçadaki Rab (*efendi*) sözcüğü ile kökteştir ve Rab, İslam'da Allah'ın adlarından birisi olduğu için *rabbi* sözcüğü şirk endişesinden Müslüman ülkelerde kullanılmaz. Bunun yerine kavram *haham* sözcüğü ile karşılanır. Osmanlı Devleti'ndeki Yahudi toplumunun başındaki din adamına hahambaşı denirdi.

## Kaynakça
# Maya takvimi

Haab takvimi
**Maya takvimi**, Kolomb öncesi Mezoamerika'da ve dağlık Guatemala ile Veracruz, Oaxaca ve Chiapas, Meksika'daki birçok çağdaş topluluk tarafından kullanılan bir takvimler sistemi. Maya takvimine göre her bir yıl her biri 20 günlük 18 aydan oluşuyordu. Ayrıca "haab" denilen 5 ekstra gün daha vardı. "Tun" adı verilen 360 günlük periyot Maya takviminin temelini oluşturuyordu. Maya takviminde ikinci bir sistem daha vardı. Bu sisteme göre 20 tun 7200 gün veya 1 katun; 20 katun 14.400 gün veya 1 baktun olarak adlandırılmaktaydı. Ay ve günlerin katlarından oluşan Maya takvimi bu şekilde 23.040 milyon günden veya 63 milyon yıldan oluşan 1 alautun'a kadar devam etmekteydi. Bugünkü modern sistemde bu sayıyı yazabilmek için 11 rakam gerekirken, binlerce yıl önceki Maya takviminde 9 rakamla yazılabiliyordu. "Mayalar önemli olayların tarihlerini belirtmek için çok kompleks bir sistem kullanmaktaydılar. Bu sistem "Güneş Yılı", "Dini Yıl" ve "Venüs Yılı" olmak üzere üç farklı zaman ölçeğini temel olarak almaktaydı. 260 günlük dini yıl güneş yılına bağlanır ve her ikisi de 584 dünya günü süren Venüs yılının içinde yer alırlardı.

360 günlük dönem ya da tun'un katları olan katun, baktun ve diğerlerine ek olarak Mayalar 365 günlük Güneş yılını 260 günlük Dini yıla bağlamak için başka bir zaman ölçüsü daha kullanırlardı. Bu "takvimsel" ölçü bizim 1 yüzyıl olarak adlandırdığımız kavrama karşılık gelecek şekilde 52 güneş yılı veya 73 dini yıldan oluşuyordu. Bu hesaplamaların amacı dinsel yıldaki özel dini günlerin güneş takviminde de aynı günlere isabet etmesini sağlamaktı."

## Ayrıca bakınız

* Maya dini
* Tres Zapotes Stel C
* Ay takvimi
* 2012 fenomeni

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Maya calendar ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Interaktif Maya Takvimleri
# Reçine

Vişne ağacının reçinesi
*Protium Sp.”*
**Reçine**, katı ya da yarı akışkan, billurlaştırılması güç, suda çözünmeyen, organik çözücülerde çözünen, ısıtılınca yumuşayan ve eriyen madde.

Reçineler, bitkilerde bir yağ içerisinde erimiş halde veya zamklarla birlikte bulunurlar. Çamgiller, baklagiller, maydanozgiller gibi familyalarda reçine taşıyan bitkiler çoktur. Bu bitkilerde yağ ve zamklarla birlikte bulunan reçineler salgı kanallarında toplanır. Bitkilerde salgı kanalları tabii olarak bulunduğu gibi, patolojik bir olay veya her yaralanma neticesinde meydana gelir. Reçinesi, hücrelerinde veya salgı tüylerinde toplanan bitkiler de vardır.

Eskiden eczacılıkta ilaç hammaddesi olarak kullanılan kehribar, Baltık sahillerinde bulunan Pinus succinifera (Kehribar çamı) adlı bir çam türünün fosilleşmiş reçinesinden ibarettir.

Reçineler bitkilerden saf olarak elde edilmeyip, yağ gibi çeşitli maddelerle karışım halinde elde edilir. Reçine elde etmek için bitkinin kabuğu özel bir bıçakla çizilir. Sonra balyozla dövülerek veya alevle yakılarak yaralanır. Bazı bitkilerde ise reçine; etanol, eter gibi maddelerin yardımıyla, tüketme metodu ile elde edilir.

Bugün sanayide tabii reçinelerin yerini büyük ölçüde suni reçineler almıştır. Suni reçineler, fiziksel yönden tabii reçinelere benzeseler de kimyasal yönden farklılıklar gösterirler. *Termoplastik* ve *termoset* reçineler olarak iki sınıfa ayrılırlar. Suni reçineler en çok plastikte, ayrıca vernik, yapıştırıcı ve iyon değiştiricilerin üretiminde kullanılır.

## Ayrıca bakınız

* Plastik
* Polimer

## Bazı reçineler

Aşağıda polimerleşme ile elde edilen bazı reçineler verilmiştir:

* Polistiren
# Isıl işlem

Bir ısıl işlem fırınının içi. İçerideki sıcaklık 980°C'dir.
**Isıl işlem** (İng: heat treatment) metallerin mekanik özelliklerini (sertlik, mukavemet vb.) geliştirmek amaçlı uygulanan işlemlerin genel adıdır. Metalurjik bir işlem türüdür.

Genel anlamda, metalleri belirli bir sıcaklıkta tavlayarak yapılarını istenilen faza getirmek suretiyle yapılır. Daha sonra metal ani olarak soğutulur ve bu sayede granüller (grain) oda sıcaklığında termodinamik açıdan denge fazı (phase) olmayan bir faza hapsolmuş olur. Bu faz genellikle malzemenin daha üstün mekanik özellikler gösterdiği bir fazdır.

Isıl işlemin teorisi pek bilinmese de sanayi devrinden çok önceleri pratiği biliniyor ve uygulanıyordu. Örnek vermek gerekirse, demircilerin kılıçları sağlamlaştırmak için dövdükten sonra suya batırarak ani soğutması basit bir ısıl işlemdir. Benzer uygulamalar; keskinliğin, sertliğin, aşınmaya karşı direncin gerektiği diğer bazı metal eşyalarda da olmuştur.

Karbürizasyon adı verilen bir teknik ise sanayi devriminden sonra bulunmuş ve günümüzde sıkça kullanılmaktadır. Metallerin yüzey özelliklerini artırmakta kullanılan bir ısıl işlem tekniğidir. Bu teknikte, metal karbon açısından zengin bir ortamda karbon elementlerinin metalin yüzeyinden difüzyon yardımıyla geçebileceği bir sıcaklıkta tutulur (bekletilir). İşlem süresi istenilen efektif sertlik derinliğine göre değişir. Difüzyon işleminin doğası gereği yüzeyden derine doğru karbon konsantrasyonu parabolik olarak azalır. Burada, efektif sertlik derinliği arzu edilen minimum sertlik değerinin sağlandığı yüzey derinliğidir.

Karbon açısından zengin bir ısıtma ortamı sağlamak için atmosfer kontrollü fırınlarda ortama karbon zengini gazlar verilir, daha eski bir teknoloji ise metali karbon içeren ergimiş haldeki sanayi tuzlarının içinde sertleştirmektir.

Malzemenin sertliğinin artması ile aşınma dayanımı da artar ama aynı zamanda malzeme daha kırılgan olur ve dayanıklılığı azalır. Yani ısıl işlem bazı mekanik özellikleri iyileştirirken bazılarını da olumsuz etkiler. Bu anlamda kullanım alanı için en uygun noktayı bulmak esastır. Isıl işlem sırasında; sıcaklık, zaman ve atmosferin eşzamanlı kontrolü ile en uygun şartların oluşması sağlanarak istenilen nitelikteki malzeme üretilir.

## Isıl işlem teknikleri

* Sementasyon
* Karbonitrasyon
* Islah
* Temperleme (Meneviş)
* Hidrojen tavlaması
* Alüminyum yaşlandırma
* Normalizasyon
* Gerilim giderme
* Yumuşatma tavlaması
* Sertleştirme
* Gaz sementasyon
* Nitrasyon
* Oksidasyon
* Sıfır altı işlemler (Subzero)
* İndüksiyon yüzey sertleştirme
* Vakum sertleştirme

## Ayrıca bakınız

* Gerilme gevşemesi deneyi

## Kaynakça
# Kimyasal reaksiyon

test tüpünde kimyasal reaksiyon
**Kimyasal tepkime** ya da **kimyasal reaksiyon**, iki veya daha fazla maddenin birbiri ile etkileşmesi sonucu kendi özelliklerini kaybederek yeni özellikte maddeler oluşturmasıdır. *Kimyasal olay* ve *kimyasal değişme* kavramlarıyla eşanlamlıdır. Kimyasal reaksiyonların test edilmesi için Periyodik tablo metalleri ile aside koyarak yapılabilir.

## Özellikleri

Kimyasal tepkimelere giren maddeler ortamda tükenebilirler.

A + B (Girenler) ---> AB (Yeni madde-ürünler)

A ve B, 2. olayda tek madde olarak kalmamış tükenmiştir.

## Kimyasal tepkimelerde değiştirilebilen özellikler

* Atomların hacmi veya çapı
* Atomların elektron düzenleri
* Toplam potansiyel enerji
* Toplam mol sayısı
* Bir mol atomun toplam ağırlığı
* Toplam molekül sayısı
* Toplam hacim
* Renk, koku, tat gibi fiziksel özellikler

## Kimyasal tepkime çeşitleri

### Sentez tepkimeleri

İki ya da daha fazla basit madde başka bir madde oluşturuyorsa böyle tepkimeler *Sentez tepkimeleri* olarak adlandırılır.

2 H2 + O2 → 2H2O
### Analiz tepkimeleri

Sentez tepkimesinin tam tersidir. Bileşiği bileşenlerine ayırır. Yani bir maddeden birden çok madde oluşur.

2H2O → 2 H2 + O2
### Yer değiştirme tepkimeleri

Bir elementin bir bileşikle tepkimeye girerek bu bileşiklerdeki elementlerden birinin yerini aldığı tepkimelere denir.

Örnek:

Zn + 2 HCI → ZnCI2 + H2
Hg (*s*) + ½ O2 (*g*) → HgO (*k*) + *ısı*
## Tepkime kabı

Kimyasal laboratuvarda kullanım için özel cihazlar vardır. Tepkime kabı, amaca ve tepkime koşullarına göre çok çeşitli malzemelerden yapılır. Genellikle ısıya ve birçok agresif kimyasala dayanıklı olan borosilikat cam kullanılır.

## Tepkime ısısı

Bir kimyasal tepkimede bütün maddeleri aynı sıcaklıkta tutabilmek için tepkime sistemine eklenmesi veya sistemden uzaklaştırılması gereken ısı miktarıdır. Tepkime sisteminin içinde bulunduğu kabın basıncı sabit tutulduğunda ölçülen tepkime ısısı aynı zamanda (entalpi) olarak bilinen (termodinamik) nitelikteki değişimi, yani tepkime sonucunda oluşan ürünlerin entalpisiyle tepkimeye girenlerin entalpisi arasındaki farkı gösterir. Böylece sabit (basınçta) tayin edilen tepkime ısısı DH sembolüyle gösterilen tepkime entalpisidir. DH negatif olduğunda tepkime ısıveren, tersi durumdaysa tepkime ısı alandır...

ÖRNEĞİN;

H2 + Cl2 → 2 HCl + 44 kkal
tepkime sayesinde tepkimeye giren H2 ve Cl2 moleküllerinde iki atomu bir arada tutan bağların koparılması enerji ister. Bu enerji sağlandığında atomlar arasındaki bağlar kopar ve atomlar yeni düzenlemeye girerek yeni bağlar (HCl bağları) oluştururken dışarıya enerji verilir. Bu tepkimede dışarı verilen enerji daha önce alınan enerjiden fazla olduğundan neticede dışarıya enerji verilmiş olur (ısıveren tepkime). Buna karşılık;

H2 + I2 + 12,4 kkal → 2HI
tepkimesinde alınan enerji verilen enerjiden fazla olup bu tepkime de ısı alan tepkime olur.
# Akrilonitril bütadien stiren

Akrilonitril bütadien stiren
|  Monomerleri
 |
|  A subset of common crosslinking motifs in ABS
 |
|  ABS polymer grains
 |
| Tanımlayıcılar
 |
| CAS numarası
 | * 9003-56-9
 |
| ChemSpider
 | * None
 |
| ECHA InfoCard | 100.127.708
 |
| PubChem CID | * 24756
 |
| CompTox Bilgi Panosu (EPA) | * DTXSID70858757
 |
| Özellikler
 |
| Molekül formülü
 | (C8H8·C4H6·C3H3N)n |
| Yoğunluk
 | 1.060–1.080 g/cm3 |
| Çözünürlük (su içinde)
 | suda çözünmez
 |
| Benzeyen bileşikler
 |
| Benzeyen bileşikler
 | Akrilonitril, bütadien, stiren
 |
| Aksi belirtilmediği sürece madde verileri, Standart sıcaklık ve basınç koşullarında belirtilir (25 °C [77 °F], 100 kPa).

 |
| Bilgi kutusu kaynakları
 |

**Akrilonitril bütadien stiren** veya kısaltılmış ismi ile **ABS**, (kimyasal formülü (C8H8)*x*·​(C4H6)*y*·​(C3H3N)*z*) kalıp yolu ile üretilen ürünlerde çok yaygın olarak kullanılan hafif ve sert bir polimerdir. Borular, otomotiv parçaları, koruyucu kasklar ve oyuncaklar (örneğin: Lego) kullanım alanlarında birkaçıdır.

Bu malzeme polibütadien içinde stiren ve akrilonitrilin polimerizasyonu ile elde edilen bir kopolimerdir. İçerdiği madde oranları %15-35 arası akrilonitril, %5-30 arası butadien ve %40-60 arası stiren olarak değişiklik gösterebilir. Sonuç olarak, Polistiren ve akrilonitrilin kısa zincirleri ile polibütadienin uzun zincirlerinin çapraz bağlanmasıdır. Komşu zincirlerden nitril grupları, kutupsal olarak diğer zincirleri çekip bağlayarak, saf polistirenden daha dayanıklı olan, ABS oluşturular. Stiren plastiğe parlaklık ve iyi yüzey verir. Bütadien, kauçuk özelliklerini, düşük sıcaklıkta esnek olabilmeyi sağlar. ABS, en uygun −25 °C ve 60 °C arasında kullanılabilir.

1 kg ABS üretimi için, hammadde olarak 2 kg petrole ve enerjiye ihtiyaç vardır. Dünyadaki en büyük ABS hammadde üreticisi Tayvan'dadır.

## Kaynakça
# 3D

**3D** kavramı ile şunlardan biri kastedilmiş olabilir:

* Üç boyutlu uzay
* Üç boyutlu film
* Üç boyutlu giydirme
* Üç boyutlu ses
* 3D (albüm) - R&B üçlüsü TLC'nin üçüncü albümü.