Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ortografi

**Ortografi**, bir dilin yazı sistemini ve bu sistemin kurallarını ifade eden terimdir. Bu kurallar, dilin kelimelerinin nasıl yazılacağını belirler ve genellikle harflerin kullanımı, noktalama işaretleri, büyük/küçük harf kullanımı ve yazım kurallarını içerir. Ortografi, dilin yazılı biçiminin standartlaşmasını sağlar ve dilin doğru ve tutarlı bir şekilde yazılmasına yardımcı olur.

Ortografi, diyakritik işaretlerin doğru kullanılması ile de ilgilenir. Diyakritik işaretler, noktalama işaretlerinden farklı olarak harflerin ses değerlerini değiştirir.

## İşaretli harflerin kullanılması

*Karakter eşlem* aracında yer alan ve adının başında c**ombining** (kombine/eklemlenebilir) yazan işaretler herhangi bir harften sonra eklendiğinde o işaret otomatik olarak harfin üzerine yerleşir. Tüm c**ombining** (kombine) işaretleri görmek için *Unicode* (Ünikod) bir karakter kümesi seçmek gereklidir. Örneğin *Lucida Sans Unicode* gibi... Burada dikkat edilmesi gereken husus, herhangi işaretin n**ormal** biçimi ile c**ombining** (kombine) biçiminin görüntüde birbiri ile aynı olduğudur. Normal biçim kullanıldığında harfin üzerine eklenmez, yanında durur. Bu nedenle adının başında c**ombining** (kombine) yazan işaret seçilmelidir. Örneğin: *Combining Acute Accent*, *Combininig Tilde* gibi...

### Uygulamaya örnek

Herhangi bir harfe, mesela "**M**" (veya küçük "**m**") harfinin üzerine dalga (tilde) işareti (̃ ) eklenmek istendiğinde bu harfin işaretli biçimi karakterler arasında bulunamıyorsa şu işlemler uygulanır:

* M harfi yazıldıktan sonra c*ombining tilde* (̃ ) işareti bulunup, harften hemen sonra peş peşe yazılır. Böylece ortaya **M̃** harfi (veya **m̃** harfi) çıkar.
* Bu işlem c*ombining* (kombine-eklemlenebilir) biçimi olan tüm işaretler için uygulanabilir.
* Harften önce yazılırsa işe yaramaz.
* Harften sonra boşluk bırakılırsa işe yaramaz.
* Adının başında c*ombining* (kombine) yazmayan işaretler harfin üzerine eklenmez yanında durur.

### Bazı combining (kombine/eklemlenebilir) işaretler

Bu işaretler aşağıdan kopyalanarak herhangi bir harften sonra yazıldığında harfin üzerine eklenir. Aşağıdaki işaretler kesinlikle bu simgelerin normal biçimleri değildir. Combininig (eklemlenebilir) hâlidir.

## Ayrıca bakınız

* Grafem
* Leet
* Paleografi
* Romanizasyon

## Kaynakça
# Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı

Japonya Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı| MEXT |
| --- |
| 文部科学省 |
| Bakanlık arması |
|  Bakanlık binası |
| Genel bilgiler |
| Kuruluş tarihi | Ocak 2001 |
| Üst kuruluş | Japonya hükûmeti |
| Adres | Chiyoda, Tokyo, Japonya |
| Yönetici(ler) | * Youhei Matsumoto, Bakan
 |
| Web sitesi | www.mext.go.jp |

**Japonya Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı** (Japonca: 文部科学省 *Monbu-kagaku-shō*) veya kısaca **MEXT**, Japonya'da eğitim, kültür, spor, bilim ve teknolojiden sorumlu bakanlıktır. İlk olarak 1871'de Meiji dönemi sırasında kurulmuş olup günümüz bakanlık Ocak 2001 tarihinde Eğitim Bakanlığı ile Bilim ve Teknoloji Ajansı'nın birleşmesiyle kurulmuştur. Bakanlık Tokyo'nun Chiyoda semtine bağlı Kasumigaseki semtinde yer almaktadır. Mevcut bakan Youhei Matsumoto'dur.

## Tarihi

Meiji hükûmeti 1871'de ilk Eğitim Bakanlığı'nı kurdu. Ocak 2001'de, eski Eğitim, Bilim, Spor ve Kültür Bakanlığı (文部省, Monbu-shō) ve eski Bilim ve Teknoloji Ajansı (科学 技術 庁, Kagaku-gijutsu-chō), mevcut MEXT olmak üzere birleşti.

## Organizasyonlar

Eğitim, Kültür, Spor, Bilim Ve Teknoloji Bakanlığı şu anda Eğitim, Kültür, Spor, Bilim Ve Teknoloji Bakanı tarafından yönetilmektedir. Bu görevde iki Devlet Bakanı, iki Parlamento Bakan Yardımcısı, idari Bakan Yardımcısı ve iki Bakan Yardımcısı bulunmaktadır. Ayrıca, organizasyon aşağıdaki gibi bölünmüştür.

### Bakan sekreterliği

Bakan Sekreterliği, Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığını bir bütün olarak etkileyen genel politikaları yöneten bölümdür. Bu işlevler, denetleme politikaları, toplum ilişkileri ve hem iç hem de uluslararası ilişkiler için genel insan kaynakları yönetimi gibi birçok idari işi içerir.

### Uluslararası İlişkiler Genel Müdürü

Eğitim, Kültür, Spor, Bilim Ve Teknoloji Bakanlığı'nın sitesine göre Uluslararası İlişkiler Genel Müdürü, Japonya Ulusal Komisyonu ile Birleşmiş Milletler Eğitim Bilim ve UNESCO arasındaki ana temas noktasıdır. İki örgütün ortak amacı eğitim, bilim ve kültür yoluyla karşılıklı, sürdürülebilir kalkınma yaratmaktır.

### Tesis Planlama ve Afet Önleme Bölümü

Tesis Planlama ve Afet Önleme Bölümü, okul tesislerinin deprem gibi afetlerin neden olduğu hasarı azaltma becerisine odaklanmakla görevlidir. Bunun da ötesinde, Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı'nın sitesi, görevlerinin bir kısmını üniversitelerin eğitim ve araştırma faaliyetlerindeki çabalarını teşvik etmek olarak tanımlamaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Eğitim, Kültür, Spor, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site (Japonca) (İngilizce)
# Japon Endüstri Standartları

1 Ekim 2005 tarihinden bu yana kullanılan JIS simgesi
30 Ekim 2008 tarihinde kadar kullanılan eski simge
**Japon Endüstri Standartları (JIS)** (Japonca: 日本産業規格, romanize: *Nihon Sangyō Kikaku*), Japonya'daki endüstriyel faaliyetler için kullanılan standartlardır. JIS standartları, farmasötikler, tarım kimyasalları, kimyasal gübreler, ipek iplikler ve bazı ahşap, tarım ve ormancılık ürünleri hariç olmak üzere ağırlıklı olarak Japon endüstriyel ve mineral ürünleri için kullanılmaktadır.

JIS standartları, Japon Endüstriyel Standartlar Komitesi (JISC) tarafından koordine edilen ve Japon Standartlar Birliği (JSA) tarafından yayınlanmaktadır. JISC, ülke çapındaki birçok komiteden oluşur ve Japonya genelinde faaliyetlerin standartlaştırılmasında hayati bir rol oynamaktadır.

## Standartlar

JIS standartları "JIS X 0208:1997" olarak gösterilir; burada X sınıfı, grup için dört sayıyı (veya beş ISO uyumlu) ve son olarak da yılı temsil eden dört sayıyı belirtir. JIS X 0208, Japonca bir karakter seti kodlamasıdır.

JIS'in farklı alanları şunlardır:

* A – İnşaat mühendisliği ve mimarlık
* B – Makine mühendisliği
* C – Elektronik ve elektrik mühendisliği
* D – Otomotiv endüstrisi
* E – Demiryolu endüstrisi
* F – Gemi inşası
* G – Demirli malzemeler ve metalurji
* H – Demir dışı malzemeler ve metalurji
* K – Kimya mühendisliği
* L – Tekstil
* M – Madencilik
* P – Kağıt ve kağıt hamuru
* S – Yönetim sistemi
* R – Seramik
* S – Yerli mallar
* T – Tıbbi ekipman ve güvenlik cihazları
* W – Havacılık mühendisliği
* X – Bilgi işlem
* Z – Diğer

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Japanese Industrial Standards Committee
* Japanese Standards Association
* List of Japanese Standards JIS G – Ferrous Materials and Metallurgy
* Details on the history of JIS (in Japanese)
* JIS in decodeunicode JIS-Logo in Unicode
# Latin alfabesi

Latin alfabesi harfleri
**Latin alfabesi**, antik Roma tarafından Eski Latince yazmak için kullanılan Latin harfleri tabanlı alfabedir. 23 harften oluşan Latin alfabesi, Latin harflerini kullanan ilk alfabedir.

## Latin alfabesinin gelişimi

16. yy'a ait süslü bir alfabe

Latin alfabesinin tarihi MÖ 7. yüzyılda Romalıların Yunan alfabesini örnek almalarıyla başlar.

### MÖ 5. yüzyılda Latin harfleri

Batı Yunan alfabesinden 4 harfi çıkararak Etrüsk alfabesinden F ile S harflerini almıştı.

A, B, C, D, E, F, Γ, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, V, X
(O tarihte Yunancadaki G harfi ile Etrüskçedeki K'i yazmak için Γ (gamma) kullanılıyordu.)
a, b, c, d, e, f, γ, h, i, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, v, x

(O tarihte Yunancadaki g ile Etrüskçedeki k'i yazmak için γ (gamma) kullanılıyordu.
### MÖ 3. yüzyılda Latin harfleri

Doğu Yunan alfabesinden Z ile Y harflerini almıştı ve G harfi icat edildi.

A, B, C, D, E, F, G, H, I, K, L, M, N, O, P, Q, R, S, T, U, V, W, X, Y, Z
a, b, c, d, e, f, g, h, i, k, l, m, n, o, p, q, r, s, t, u, v, w, x, y, z
## Latin alfabesi temel grafemleri

| Eski yazı stili
 | Şimdiki yazı stili
 |
| --- | --- |
| avreaprımasataestaetasqvaevındıcenvllo | Aurea prima sata est aetas, quae vindice nullo |

## Ayrıca bakınız

* Latin harfleri

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The Phoenician Alphabet21 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

| ISO temel Latin alfabesi
 |
| --- |
| Aa
 | Bb
 | Cc
 | Dd
 | Ee
 | Ff
 | Gg
 | Hh
 | Ii
 | Jj
 | Kk
 | Ll
 | Mm
 | Nn
 | Oo
 | Pp
 | Qq
 | Rr
 | Ss
 | Tt
 | Uu
 | Vv
 | Ww
 | Xx
 | Yy
 | Zz
 |
| tarih •
paleografi •
türetimler •
diyakritik •
noktalama •
rakamlar •
harf listesi |
# Arap rakamları

**Arap rakamları**, kavram olarak günümüzde sayıları göstermek için yaygın olarak kullanılan on adet rakamı ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ) ifade eder. Aslında Hint matematikçiler tarafından tanımlanmıştır. Daha sonra Kuzey Afrikalı Arap matematikçiler tarafından düzenlenmiş ve buradan Orta Çağ'da Avrupa'ya yayılmıştır. Avrupalıların sömürgecilik faaliyetleri sonrası dünyada yaygın olarak kullanılır olmuştur. Günümüzde Arap rakamları dünyada en çok kullanılan rakamlardır.

Arap rakamları kavramı, sıklıkla Arap dünyasında yaygın olan Doğu Arap rakamları ile karıştırılır. Yanlış olarak bu rakamları ifade etmek için kullanılır.

Sans serif Arap rakamları
## Kaynakça
# Text Encoding Initiative

**Text Encoding Initiative** ya da kısaca **TEI**, 1987 yılında kurulmuş bir topluluk ve aynı zamanda da metinlerin kodlanması ve düzenlenmesi için üretilmiş bir çeşit formattır. Güncel olarak XML'ye dayanmaktadır

TEI, Beşeri bilimler alanında de-facto standart haline gelmiştir. Burada yayınlanmış eserlerin kodlanmasında ve metin için dilsel bilgilerin işaretlenmesinde kullanılmaktadır.

## Örnek

```
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<TEI xmlns="
 <teiHeader>
 <fileDesc>
 <titleStmt>
 <title>Merhaba Dünya!</title>
 </titleStmt>
 <publicationStmt>
 <p>Vikipedi Örnek</p>
 </publicationStmt>
 <sourceDesc>
 <p>Orijinal</p>
 </sourceDesc>
 </fileDesc>
 </teiHeader>
 <text>
 <body>
 <p>
 </body>
 </text>
</TEI>

```

## Ayrıca bakınız

* DocBook
* Dijital beşeri bilimler

## Kaynakça
# Kokuji

Tasuki için kanji, yukarıda furigana bulunan bir kokuji.
Japoncada kokuji (国字, "ulusal karakterler") veya wasei kanji (和製漢字, "Japon-made kanji"), Çin'den ödünç alınmak yerine Japonya'da yaratılan kanjilerdir. Çoğu Çince karakter gibi, bunlar da esas olarak mevcut karakterlerin birleştirilmesiyle oluşturulur; ancak Çincede kullanılmayan kombinasyonlar da kullanılır. Yüzlerce *kokuji* mevcuttur.

## Kaynakça
# Kango (Japonca)

Kango (Japonca: 漢語; Japonca telaffuz: [kaŋɡo]; yani "Han sözcükleri"), Japonca söz varlığında Çinceden kaynaklanan ya da Çinceden alınmış unsurlarla yaratılmış sözcüklere verilen isim. Bazı dilbilimsel yapılar ve cümle kalıpları da "*Kango*" olarak nitelendirilebilir.

*Kango*, Japonca söz varlığını oluşturan üç geniş kategoriden birini teşkil eder. Diğer kategoriler ise Japoncaya has sözcükler (*yamato kotoba*) ve başta Batı dilleri olmak üzere diğer yabancı dillerden kaynaklanan sözcükler (*gairaigo*). Sözcüklerin %18-%20'si günlük konuşmada kullanılmak üzere çağdaş yazılı Japonca sözlüğünde barındırılan sözcüklerin yaklaşık %60'ının *kango*'dan ibaret olduğu tahmin edilmektedir. Resmî ya da edebî bağlamlarda ya da soyut veya karmaşık düşünceler ifade edilirken bu tür *kango* sözcüklerinin kullanımı artar.

*Kango*, yani Japoncada Çinceden türemiş sözcüklerin kullanımı, *kanbun*'dan, yani Japonya'daki yerel Japonlar tarafından tarihî olarak yazılmış Edebî Çinceden farklıdır. Hem çağdaş Japoncaki *kango* hem de klasik *kanbun* sözcükleri, Korece ile Vietnamcada da rastlanan Sinozenik dilbilimsel ve fonetik unsurlar içerir; yani has Çinceden oluşmaktan ziyade, konuşuldukları milletlerdeki yerli dillerle karışmış "Çin-yabancı" sözcüklerdir. Japoncada türemiş ve sık sık yeni anlamlar taşıyan bu tür sözcükler *wasei-kango* olarak bilinir. Bu sözcüklerin birçoğu, Meiji Restorasyonu boyunca Asya'nın haricinden kaynaklanmış kavramları tanımlamak için yaratıldı ve birçoğu da Çinceye yeniden ödünçlenmiştir.

*Kango* ayrıca çağdaş Çince lehçelerinden kaynaklanan *gairago* sözcüklerinden ayırt edilir. Bu Çince *gairago* sözcükleri bazen *kango* sözcükleri gibi Çin karakterleri ya da *kanji* ile yazılır. Örneğin, çağdaş bir Çince lehçesinden alınmış 北京 (*Pekin*, "Pekin") sözcüğü *kango* olarak sayılmaz, ancak Çinceden kaynaklanan unsurlarla yaratılmış 北京 (*Hokkyō*, "Kuzeyin Başkenti", Kyoto şehrine verilen bir lakap) sözcüğü ise *kango* olarak sayılır.

## Ayrıca bakınız

* Sinozenik telaffuz
* Çince-Japonca yalancı eşdeğerlerin listesi
* *Wasei-kango*
* *Wasei-eigo*
* Korecedeki Çince kökenli sözcükler
* Singdarin
* Avrupa dillerindeki klasik bileşik sözcükler

## Dipnot

## Kaynakça
# Ateji

Çöp kutusu (ゴミ入れ, gomi-ire) kelimesinin ateji biçimi (ゴミ入れ, gomi-ire) olup ゴミ ("gomi", "çöp") kelimesinin ateji biçimini kullanır, bu da tam anlamıyla "güzelliği korumak" anlamına gelir.
**Ateji** (Japonca: 当て字, 宛字 veya あてじ), esas olarak, karakterlerin altta yatan anlamına daha az dikkat ederek, yerel veya ödünç alınmış kelimeleri fonetik olarak temsil etmek için kullanılan kanjiyi ifade etmektedir. Bu, Eski Japoncadaki man'yōganaya benzer. Tersine, ateji ayrıca okumalara bakılmaksızın semantik olarak kullanılan kanjiyi ifade etmektedir.

Örneğin, "sushi" kelimesi genellikle atejisi "寿司" ile yazılır. İki karakterin sırasıyla 'su' ve 'shi' okumaları olmasına rağmen, '寿' karakteri "birinin doğal yaşam süresi" anlamına gelir ve '司' "yönetmek" anlamına gelir; bunların hiçbirinin yiyecekle hiçbir ilgisi yoktur. Ödünç kelimeleri temsil etme aracı olarak ateji, modern Japoncada büyük ölçüde katakana kullanımıyla yer değiştirmiştir, ancak daha önceki dönemlerde türetilen birçok ateji hala varlığını sürdürmektedir.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Painting Worlds and Words by Mia Lewis
# Karma sözcük

**Karma sözcük,** kökenbilimsel olarak en az iki dilden türeyen bir sözcüktür. Birleşik sözcüklerden temel ayrımı bir sözcüğün birleşik sözcük sayılabilmesi için herhangi bir sözcüğün bir diğer sözcükle birleşmesi ve yeni anlam kazanması yeterli iken, bir sözcüğün karma sözcük sayılabilmesi içinse sözcüklerden birinin kökeninin farklı bir dil olması gerekmektedir. Örneğin *bilgisayar* sözcüğü bir birleşik sözcük iken, karma sözcük değildir. Çünkü hem *bilgi* (bil+gi) hem de *sayar* (saymak +(a)r) sözcükleri Türkçe kökenlidir. Ancak örneğin *çakırkeyif* sözcüğü bir karma sözcüktür. *Çakır* sözcüğü Türkçe, *keyif* sözcüğü de Arapça kökenlidir bu yüzden bu sözcük bir karma sözcük olarak nitelendirilir.

## Türkçede karma sözcük örnekleri

* **Gidişat** – Türkçe gidiş ve Arapça *+āt* (Arapça çoğul yapma eki) sözcüklerinin bileşiğidir.
* **Hükümdar** – Arapça *حكم* (ḥukm*)* 'egemenlik' ve Farsça *دار* (dār) 'tutan, sahip' sözcüklerinin bileşiğidir.
* **Halbuki** – Arapça *حال* (ḥāl) 'durum' ve Türkçe *bu* ve Farsça *که* (ki) 'ilgi adılı' sözcüklerinin bileşiğidir.
* **Topyekûn' *– Türkçe *t*op 'bütün, tüm' ve Arapça *يكون (*yakūn) eder, olur' sözcüklerinin bileğişidir.

## Kaynakça
# Sokuon

**Sokuon** (Japonca: 促音), Japoncada küçük bir hiragana veya katakana tsu (っ ve ッ) şeklinde bir semboldür. Daha az resmi bir dilde, "küçük tsu" anlamına gelen *chiisai tsu* (小さいつ) veya *chiisana tsu* (小さなつ) olarak adlandırılır. Japonca yazımda birçok amaca hizmet etmektedir.

Sokuonun ana kullanımı, çoğu romanizasyon sisteminde ünsüzün ikiye katlanmasıyla temsil edilen bir ikiz ünsüzü belirtmektedir. Ancak Hepburn romanizasyonunda bir ikiz h as tch kullanılır. Onu takip eden sembolün ilk ünsüzünün çiftleşmesini ifade eder.

Örnekler:

* Bir Japon çubuk krakeri pocky kanada ポッキー olarak yazılır.
ポ *po*
ッ *(sokuon)*
キ *ki*
ー *(chōonpu)*
Rōmajide çift *k* ünsüzünün temsil ettiği sokuon ile *pokkī* olarak yazılır.
* 待って (*matte*), 待つ (*matsu*, "beklemek") fiilinin te formu olup şunlardan oluşur:
待 *ma* (kanji)
っ *(sokuon)*
て *te*

Rōmajide *matte*, çift *t* ünsüzünün temsil ettiği sokuon ile yazılır.
* "Buraya" anlamına gelen こっち (*kotchi*), şunlardan oluşur:
こ *ko*
っ *(sokuon)*
ち *chi*
Hepburn romanizasyonunda *kotchi*, sokuon aşağıdaki ünsüz ch olmasına rağmen, t ünsüzle temsil edilir. Bunun nedeni, rōmaji ch'nin aslında [t͡ɕ]'yi (sessiz alveolo-damak kırıcı) temsil etmesi ve ondan önceki sokuon'un [t] sesini ikiye katlamasıdır. Kunrei-shiki ve Nihon-shiki romanizasyon sistemleri bu heceyi ti (ve ikizli versiyonunu tti) olarak yazar, böylece istisna ortaya çıkmaz.

Sokuon asla bir kelimenin başında veya bir sesli harften (a, i, u, e veya o) önce görünmez ve nadiren n, m, r, w veya y ünsüzleriyle başlayan bir heceden önce görünür.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Fujihiko Kaneda, Rika Samidori (1989). *Easy hiragana: first steps to reading and writing basic Japanese*. Passport Books. ss. 74−78.
# Yamato (anlam ayrımı)

**Yamato** (大和), Japonya'nın eski bir adıdır. Şu anlamlara gelebilmektedir:

## Tarih

* Yamatolar, Japonya'nın baskın etnik grubu
* Yamato Dönemi, Japon tarihinde MS 250-710 yılları arasında bir dönem
* Yamato (vilayet), Japonya'nın tarihi bir vilayeti
* Yamato Takeru, efsanevi bir Japon prensi
* Yamato (devlet), Honshu adasında bir tarihi devlet
* Yamato-nadeshiko, Japon güzellik standardı

## Coğrafya

* Yamato, Kanagawa, Kanagawa prefektörlüğünde bir şehir

## Gemiler

* *Yamato* sınıfı zırhlı, Japon İmparatorluk Donanması'na ait bir zırhlı sınıfı
	+ *Yamato*, Japon İmparatorluk Donanması'na ait bir zırhlı

## Diğer

* *Space Battleship Yamato*, Japon anime ve manga serisi
* Yamato-e, Japon resim sanatı
# Meiji Dönemi

*Meiji Anayasası'nın ilanı* (Toyohara Chikanobu)
**Meiji dönemi** (Japonca: 明治時代 *Meiji-jidai*) veya **Meiji devri**, Japonya tarihinde 23 Ekim 1868-30 Temmuz 1912 tarihleri arasında İmparator Meiji'nin saltanatını kapsayan dönemdir. Bu dönem Japon toplumunun kapalı bir feodal toplumdan modern bir topluma ve devlet yapısına dönüştüğü Japon İmparatorluğu'nun ilk yarısını temsil etmektedir. Meiji dönemindeki temel değişimler, sosyal yapı, iç politika, ekonomi, askeri ve dış ilişkileri etkilemiş olup Japonya'yı çağdaş bir evreye taşımış ve dünyada güçlü bir statüye yükselmiştir. Bu devrin adı (年号, nengō) "Aydınlanmış Yönetimin Dönemi"dir.

1912'de İmparator Meiji'nin ölümünden sonra İmparator Taishō tahta oturdu ve Taishō dönemi başladı.

## Meiji Restorasyonu ve İmparator

3 Şubat 1867'de 15 yaşındaki Mutsuhito babası İmparator Kōmei'nin yerini aldı ve "aydınlanmış yönetim" anlamına gelen Meiji'nin yeni dönemi ilan edildi. 1868'de Meiji Restorasyonu, Tokugawa Şogunluğu'nun 265 yıllık feodal rejimine son verdi.

İlk reform 1868'de ilan edilen Beş Maddeli Yemin idi. Bu yemin, ahlakı artırmak ve yeni hükûmet için finansal destek kazanmak amacıyla Meiji liderlerinin genel bir beyanatı niteliğindeydi:

1. Müzakere meclislerinin kurulması
2. Devlet işlerinin yürütülmesinde tüm sınıfların katılımı
3. Gider yasalarının ve istihdamdaki sınıf kısıtlamalarının iptali
4. Doğa yasalarının kötü örf ve âdetlerin yerini alması
5. İmparatorluk yönetiminin temellerini güçlendirmek için uluslararası bir bilgi araştırması yapılması

Yemin Fermanı'ndaki ima, şogunun seçkin politik yönetiminin sonlandığı ve yönetime daha demokratik bir katılımın amaçlandığı imasıydı. Yemin Fermanı'nı yerine getirmek için 11 fıkralı/maddeli bir anayasa hazırlandı. Yeni Devlet Şûrası, yasama yetkisi olan organlar ve asiller ile memurların mevki sistemlerinin oluşturulmasının yanı sıra çalışma imtiyazını dört yılla sınırladı, gizli halk oylamasına izin verdi, yeni bir vergi sistemi hazırladı ve yeni yerel yönetim kanunları düzenledi.

## Dış ilişkiler

Japonya 1894-1895 Birinci Çin-Japon Savaşı'nda Çin'i ve 1905 Rus-Japon Savaşı'nda Rusya'yı yenilgiye uğratarak uluslararası alanda büyük bir güce dönüştü. Japonya 1910 yılında Kore'yi ilhak etti. 1902 yılında Japonya Birleşik Krallık ile askeri ittifak anlaşması imzaladı ve bu sayede I. Dünya Savaşı'na İtilaf Devletleri safında girdi.

## Popüler kültürde Meiji dönemi

* Kashin (花神, NHK, 1978)
* Atsuhime (篤姫, NHK, 2008) Dinle 16 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Meiji Dönemi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Meiji Taisho 1868-19266 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Ulusal Diyet Kütüphanesi, "Japon Takvimi" -- kütüphane koleksiyonunda tarihsel genel bakış ve örnek resimler12 Nisan 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Önce gelen: **Edo** | **Japon dönemi** 1868-1912
 | Sonra gelen: **Taishō** |
# Verilen ad

Hillary Clinton örneği üzerinden adlandırma kurallarının şeması. "Hillary Diane" kişinin verilen adıdır.
**Verilen ad** (aynı zamanda **ilk isim, ilk ad** veya **ön ad** olarak da bilinir), bir kişinin kişisel adının bir parçasıdır. Kişiyi, ortak soyadına sahip bir grubun (genellikle bir aile veya klan) diğer üyelerinden ayırt eder ve tanımlar. *Verilen ad* terimi, genellikle yeni doğan kişinin ebeveynleri tarafından, doğum anında ya da doğuma yakın bir zamanda verilen adı ifade eder.

## Notlar

## Kaynakça
# Eşsesli

| **Örnekler** |
| --- |
| * yüz (surat) - 100 (sayı)
* el (organ) - el (yabancı)
* fon (arka plan) - fon (kaynak)
* byte (birim) - bite (ısırmak) (İngilizce)
* K-9 (polis köpeği) - canine (köpeklerle ilgili) (İngilizce)
 |

**Eşsesli**, **sesteş** veya **homofon**; söylenişleri (telaffuzları) aynı, anlamları farklı olan (sözcükler). Eşsesli kelimelerin yazılışları (imlâları) her zaman aynı olmayabilir. Eğer telaffuzun yanı sıra yazılışları da aynı ise *homonim* olarak adlandırılırlar. -Telaffuzuna bakılmaksızın- yazılışları aynı olan sözcüklere ise *homograf* denir.

Türkçedeki eşsesli kelimelerin tamamına yakını aynı zamanda homonimdir: *yaz, el, boz* vs. Bu nedenle Türkçede *eşsesli* sözcüğü sıklıkla *homonim* anlamında kullanılır.

Batılı dillerde ise homonim olmayan (yazılışı farklı) esşesli sözcüklere sıklıkla rastlanır. Örneğin İngilizcede fonemlere karşılık gelen harf grupları kelimeye göre değişiklik gösterebildiği için pek çok homonim olmayan eşsesli sözcük vardır: *tale-tail (/teɪl/), sale-sail (/seɪl/), made-maid (/meɪd/), sea-see (/si/), Sun-son* (/sʌn/) vs.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Eşanlamlı
* Karşıtanlamlı
# Qin (devlet)

| 秦 Qin |
| --- |
| MÖ 9. yüzyıl-MÖ 221 |
| Jin Hanedanı'nın Çin'deki konumu |
| Başkent | Qin Quanqiu Qian Pingyang Yong Yueyang Xianyang |
| Hükûmet | Monarşi |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | MÖ 9. yüzyıl |
| • Kuruluş  | MÖ 9. yüzyıl |
| • Yıkılış  | MÖ 221 |
| • Dağılışı  | MÖ 221 |

 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Ardıllar** |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
| Qin Hanedanı
 |  |

 |

 |

**Qin** (Çince: 秦), Zhou Hanedanı döneminde bir antik Çin devletiydi. MÖ 3. yüzyılda kapsamlı reformlar sonrasında Savaşan Devletler Çağı'nda egemen güçlerinden biri olarak ortaya çıktı ve MÖ 221 yılında Shi Huangdi'nin önderliğinde tüm Çin'i birleştirerek Qin Hanedanı'na dönüştü.

## Kaynakça

* Han Zhaoqi (韩兆琦) (2010). *Shiji* (《史记》) (Çince). Pekin: Zhonghua Book Company. ISBN 978-7-101-07272-3.
* Lewis, Mark Edward (2007). *The Early Chinese Empires: Qin and Han*. Londra: Belknap Press. ISBN 978-0-674-02477-9.
* Watson, Burton. (1993). *Records of the Grand Historian by Sima Qian*. Translated by Burton Watson. Revised Edition. Columbia University Press. ISBN 0-231-08167-7.
* Li Si. (y. 235  BC). *Petition against driving away foreigners* (《諫逐客書》).