# Çekim eki

**Çekim ekleri**, gerek isim soylu gerekse fiil soylu kelimelerin sonuna eklenerek cümle içinde diğer kelimelerle anlam bağlantısı kurmalarını sağlayan eklerdir. Kendi başlarına bir anlam ifade etmezler.

Çekim ekleri kelimelerin cümle içinde zaman, yön, aitlik, tekil ya da çoğulluk gibi anlamları üstlenmelerini sağlar.

## Çoğul ekleri

Çoğul ekleri cümlede bahsi geçen varlıkların birden fazla sayıda olduğunu belirtirler. Türkçedeki çoğul ekleri **"-ler"** ve **"-lar"**'dır.

* ağaç**lar**, çocuk**lar**, öğrenci**ler**.

Ancak bahsi geçen varlığın miktarı belirtilmişse çoğul eki kullanılmaz:

* Dolaptan üç elma aldım.
* Elma**lar**ı lavaboda yıkadım.

## İsim hal ekleri

Türkçede ismin başlıca beş hâli vardır: yalın hâl (eksiz), belirtme hâli (**-i**), yönelme hâli (**-e**), bulunma hâli (**-de**), ayrılma hâli (**-den**).

* Buzdolabı bozulmuş. (yalın)
* Şu defter**i** verir misin? (belirtme)
* Üzümleri sepet**e** koydum. (yönelme)
* Kalemliğim sen**de** kalmış. (bulunma)
* Ev**den** geliyorum. (ayrılma)

Bunların haricinde eşitlik eki "-ce" ve vasıta eki "-le" de bazı kaynaklarda hâl eki olarak adlandırılır.

## İyelik (tamlanan) ekleri

İsminin sonuna eklendiği varlıkların kime ait olduğunu ifade eder:

* Kitab**ım**, kitab**ın**, kitab**ı**, kitabı**mız**, kitabı**nız**, kitap**ları**

İyelik ekleri, ismin önüne **benim**, **onun**, **bizim**, **sizin**, **onların** zamirleri getirilerek bulunabilir:

* benim okul**um**

İyelik ekleri isim tamlamalarında tamlanan kelimeye eklendikleri için "tamlanan eki" olarak da bilinirler:

* Ahmet Bey'in ceket**i** (isim tamlaması)

## İlgi (tamlayan) eki

İlgi ekleri "ın, in, un, ün" biçimindedir. Belirtili isim tamlaması kurarken, tamlayan görevindeki kelimeye eklenirler.

* kapın**ın** kolu
* müdür**ün** odası
* bebeğ**in** beşiği
* saray**ın** bekçisi

## Eşitlik eki

**-ce** biçimindedir.

"-e göre" anlamı katar:

* Sen**ce** bu doğru mu?

"Gibi, benzer şekilde" anlamı katar:

* Çocuk**ça** davranma.
* Akıllıca yatırımlar yapıyorsun.
* Elime büyükçe bir taş aldım.

"Birliktelik, beraberlik" anlamı katar:

* Okul**ca** geziye gittik.

Miktarları vurgulamak için kullanılır:

* Babam bu fabrikada yıllar**ca** çalıştı.
* Onlar**ca** ülke gezdim.

Eşitlik eki olan -ce, isimden isim yapan yapım eki -ce ile karıştırılmamalıdır:

* Arkadaş**ça** davrandı. ("gibi" anlamında eşitlik çekim eki)
* Türk**çe** öğreniyorum. (Türk özel isminden yeni bir isim türeten yapım eki)

## Vasıta eki

Vasıta eki olan **-le**, "ile" edatının kelimeye birleşik yazılan hâlidir. "vasıta, durum ve birliktelik" anlamları katar:

* Küçük kardeşim renkli kalemler**le** duvarları boyamış. (vasıta)
* Yarın annem**le** alışverişe çıkacağız. (birliktelik)
* Müdür hız**la** odadan çıktı. (durum)

## Haber (bildirme) kipi ekleri

Yükleme zaman anlamı katan **-r**, **-yor**, **-mekte**, **-di**, **-miş** ve **-ecek** ekleridir:

* Her gece yatmadan önce kitap oku**r**um. (geniş zaman)
* Amcamlar bize gel**di**ler. (bilinen geçmiş zaman)
* Buğday fiyatları art**mış**. (öğrenilen geçmiş zaman)
* Kardeşim mutfakta bulaşıkları yık**ıyor**. (şimdiki zaman)
* Belediyemiz sorunların üzerine kararlılıkla git**mekte**dir. (şimdiki zaman)
* Yarın müzeye gid**eceğ**iz. (gelecek zaman)

## Dilek kipi ekleri

Konuşmacının cümlenin eylemi ile ilgili duygu ve düşüncelerini bildiren gereklilik, dilek-şart ve istek kipi ekleridir (Emir kipinin eki yoktur.):

* Yarın erken kalk**malı**yım. (gereklilik)
* Keşke sen de bizimle gel**se**n. (dilek-şart)
* Sofrayı toplay**a**yım. (istek)

## Ek-fiiller

Ek-fiiller, İsim cümlelerinde yüklem yapma görevinde kullanılan **-idi**, **-imiş**, **-ise** ve **-dir** ekleridir. Bunun yanı sıra basit zamanlı fiillerden bileşik zamanlı fiil yapmaya yararlar.

* Bugün hava ne kadar da güzel**miş**. (isim soylu sözcükten yüklem yapmış)
* Geçen sene bu vakitte evlenmiş'*tik*. (bileşik zamanlı fiil oluşturmuş)

* Bir varmış bir yok*muş* (isim soylu sözcükten yüklem yapmış)

## Ayrıca bakınız

Yapım eki