# Hizbullah

| Lübnan İslami Direniş — Hizbullah المقاومة الإسلامية في لبنان Al-Muqāwamah al-Islāmīyah fī Lubnān‎ |
| --- |
|  |
| Genel sekreter | Naim Kasım |
| Yüce Lider | Mücteba Hamenei |
| Genel Sekreter Yardımcısı | Muhammed Raad |
| Yürütme Konseyi Başkanı | Ali Damuş |
| Kurucu | Suphi Tufeyli
Abbas Musavi **X** Hasan Nasrallah **X** |
| Kuruluş tarihi | 1982) (1982) |
| Merkez | Beyrut, Lübnan |
| Parlamento grubu | Direnişe Sadakat Bloğu |
| Paramiliter kanat | Cihat Konseyi Lübnan Direniş Tugayları |
| İdeoloji | * Şii İslamcılık
* Şii Cihatçılık
* Humeynizm
* İslami milliyetçilik
* Ümmetçilik
* Popülizm
* Mezhepçilik
* Antisiyonizm
* Sünnilik karşıtlığı
* Antiemperyalizm
* Batı karşıtlığı
* Antisemitizm
* LGBT karşıtlığı
 |
| Dini | Şii İslam |
| Ulusal üyelik | 8 Mart İttifakı |
| Uluslararası üyelik | Direniş Ekseni |
| Resmî renkler |     Yeşil ve Sarı |
| Slogan(lar) | فَإِنَّ حِزْبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلْغَالِبُونَ (Kuşkusuz üstün gelecek olan, Allah'ın taraftarlarıdır.)[Kur'an 5:56] |
| Lübnan Parlamentosu | 15 / 128 |
| Parti bayrağı |
|  |
| İnternet sitesi |
| moqawama.org.lb |

| Hizbullah |
| --- |
|  |
| Tarih(ler) | 1982–günümüz |
| Bağlılık |  İran (İDMO) |
| Merkez(ler) | Beyrut, Lübnan |
| Büyüklük | 100,000 (2021, Hassan Nasrallah'a göre) |
| Müttefikler |
Devlet müttefikleri
* + Küba
	+ İran
	+ Kuzey Kore
	+ Rusya
	+ Venezuela

Devlet dışı müttefikler
*
* Emel Hareketi
* Zeynebiyyun Tugayı
* Fatimiyyun Tugayı
* Husiler
* Hamas
* Haşdi Şabi
* Wagner Grubu

Eski müttefikler
*
* Lübnan (kısmen, 2026'dan önce)
* Irak (yalnızca IŞİD’e karşı)
* Baasçı Suriye (2024 yılına kadar)
 |
| Rakip(ler) |
Devlet rakipleri
*
* Lübnan (2026'dan beri)
* İsrail
* ABD
* Suriye (2024'den beri)
* Türkiye (Yalnızca 2020'de)

Devlet dışı rakipler
*
* Lübnan muhalefeti
* El-Kaide
* Irak ve Şam İslam Devleti
* Özgür Suriye Ordusu
* El-Nusra Cephesi
* Hey'et-i Tahrîrü'ş-Şâm
* Halkın Mücahitleri Örgütü

Eski rakipler
*
* Baasçı Irak (1982–2003)
* Sovyetler Birliği
 |
| Çatışma(lar) | * Lübnan İç Savaşı
* Irak-İran Savaşı
* 2006 Lübnan Savaşı
* Suriye İç Savaşı
* Irak İç Savaşı (2013-2017)
* Hizbullah-İsrail çatışması (2023-günümüz)
	+ 2024 Lübnan Savaşı
	+ 2026 Lübnan Savaşı
* Suriye-Hizbullah çatışması (2024-2025)
 |
| Terör örgütü olarak tanımlayanlar |
Listeye bakınız:
*
* Arjantin
* Avustralya
* Avusturya
* Bahreyn
* Kanada
* Kolombiya
* Kosta Rika
* Çekya
* Dominik Cumhuriyeti
* Ekvador
* Estonya
* Avrupa Birliği
* Fransa
* Almanya
* Körfez Arap Ülkeleri İşbirliği Konseyi
* Guatemala
* Honduras
* İsrail
* Kosova
* Litvanya
* Hollanda
* Yeni Zelanda
* Paraguay
* Sırbistan
* Slovenya
* Suriye
* Trinidad ve Tobago
* Birleşik Arap Emirlikleri
* Birleşik Krallık
* ABD
 |

**Hizbullah** (Arapça: حزب الله‎, *Allah'ın Partisi* veya *Allah'ın Hizbi*), aktif bir paramiliter kanadı bulunan Lübnanlı bir Şii İslamcı siyasi partidir ve İsrail’in Lübnan’a karşı yürüttüğü savaş sırasında, Mart 2026’dan bu yana Lübnan hükûmeti tarafından yasaklanmıştır. Hizbullah'ın askeri kanadı Cihad Konseyi, siyasi kanadı ise Lübnan Parlamentosu'ndaki “Direnişe Sadakat Bloku” partisidir. 2016 yılında, örgütün silahlı gücü orta büyüklükte bir ordunun gücüne eşdeğer olarak değerlendirilmişti.

Hizbullah, İsrail'in Lübnan'ı işgaline tepki olarak 1982 yılında Lübnanlı din adamları tarafından kuruldu. 1979 İran Devrimi'nden ve Ayetullah Ruhullah Humeyni'nin İslami yönetim modelinden ilham alan Hizbullah, İran ile güçlü bağlar kurdu ve “Direniş Ekseni”nin bir parçasıdır. Bu grup başlangıçta 1.500 İran Devrim Muhafızları Ordusu eğitmeninin desteğini aldı; bu eğitmenler, çeşitli Lübnanlı Şii grupların Hizbullah'ın liderliği altında birleşmesine yardımcı oldu. Hizbullah'ın 1985 tarihli manifestosu, bölgedeki Batı etkisini ortadan kaldırmak, İsrail'i yok etmek, İran'ın Dini Lideri'ne bağlılık yemini etmek ve İran'ın siyasi ideolojisinden etkilenen bir İslam hükümeti kurmak gibi temel hedeflerini ortaya koydu. Bununla birlikte, manifesto Lübnan'ın kendi kaderini tayin etme hakkını da vurguladı. 1980'ler ve 1990'lar boyunca Hizbullah, İsrail güçleri ve Güney Lübnan Ordusu ile savaştı; bu çatışmalar sonunda 2000 yılında İsrail'in Güney Lübnan'dan çekilmesine yol açtı. Hizbullah, 2006 Lübnan Savaşı'nda da önemli bir rol oynadı ve daha sonra Suriye iç savaşına da dahil oldu; burada Suriye hükûmeti yanında isyancı güçlere karşı savaştı.

2009 yılında Hizbullah, siyasi mezhepçiliğe karşı çıkmak, İslam dışı hareketlere seslenmek ve ulusal bir birlik hükûmetini desteklemek amacıyla manifestosunu güncelledi. Güncellenen manifesto, dış politika konusunda aynı temel yaklaşımı benimsemekte olup, ABD’nin hegemonyacı stratejilerini ve İsrail’in bölgedeki sömürgeleştirme faaliyetlerinin ileri karakolu olarak oynadığı rolü vurgulamaktadır.

1990'lı yıllardan bu yana Hizbullah, Lübnan'da önemli bir siyasi güç haline gelmiştir. Örgüt, okullar ve hastaneler de dahil olmak üzere geniş bir sosyal hizmetler ağına sahiptir ve El-Manar adlı bir uydu televizyon kanalını işletmektedir. Siyasi açıdan, Hizbullah'ın “Direnişe Sadakat Bloku” adı altında yer alan grubu Lübnan Parlamentosu'nda 15 sandalyeye sahiptir ve bu da onu Lübnan hükûmetinde güçlü bir aktör haline getirmektedir. Ancak grubun etkisi, ülkede artan eleştirilere yol açmıştır. 2020 Beyrut patlaması'nın ardından Hizbullah, sorumluların hesap vermesi yönündeki çabaları engellediği gerekçesiyle suçlanmış ve bu durum halkın güveninin azalmasına katkıda bulunmuştur. 2024'de yapılan bir ankette, Hizbullah’ın Şii nüfus arasında popülerliğini korusa da Lübnanlıların %55’inin Hizbullah’a “hiç güvenmediğini” ortaya koymuştur.

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları kapsamında silahsızlanma çağrılarına rağmen, Hizbullah askerî gücünü artırmıştır. Örgütün silahlı kanadı artık Lübnan Silahlı Kuvvetleri’nden daha güçlü kabul edilmekte ve bu da Hizbullah'ı dünyadaki en güçlü devlet dışı aktörlerden biri haline getirmektedir. Hizbullah lideri Hasan Nasrallah, 2021 yılında örgütün 100.000 savaşçıya sahip olduğunu açıklamıştır. Hizbullah, birçok ses getiren saldırıya karışmıştır; örgütün 1983 yılında Beyrut’ta ABD Büyükelçiliği’ne ve ABD ile Fransa’ya ait kışlalara düzenlenen bombalı saldırılardan, 2005 yılında Refik Hariri’nin suikastından ve daha sonraki bombalı saldırı ve uçak kaçırma olayları da dahil olmak üzere bir dizi saldırıdan sorumlu olduğu düşünülmektedir. Bazı akademisyenler Hizbullah'ı bir direniş hareketi olarak görse de, Nisan 2026 itibarıyla çoğu Batılı ülke de dahil olmak üzere en az 28 ülke, örgütün tamamını ya da sadece askeri kanadını terör örgütü olarak tanımlamıştır.

Ekim 2023'ten bu yana Hizbullah, İsrail ile savaş halindedir. Bu savaş sırasında Nasrallah, örgütü 32 yıl boyunca yönettikten sonra, Hizbullah liderliğinin diğer önemli üyeleriyle birlikte suikasta kurban gitti. Çatışma, İsrail'in Güney Lübnan'ı işgal etmesiyle sonuçlanan ve ardından ateşkes ilan edilen 2024 Lübnan Savaşı'na yol açtı. 7 Ağustos 2025'te, Hizbullah'ın silahsızlandırılmasını özel olarak ele alan bir hükûmet toplantısında, hükûmetin çoğunluğu kararı onaylamak için oy kullandı. Lübnan Ordusu, Lübnan'daki silahların kontrolünün yalnızca devlette olmasını sağlayacak bir plan hazırlamakla görevlendirildi. Karar, Hizbullah'ı silahsızlandırmaya yönelik bir ABD planına dayanmaktadır. 5 Eylül'de Lübnan kabinesi, Lübnan'daki tüm milislerin ve özellikle Hizbullah'ın silahsızlandırılmasına yönelik Lübnan Silahlı Kuvvetleri'nin yol haritası olan Vatan Kalkanı Planı'nı onayladı. 2 Mart 2026 tarihinde Lübnan Başbakanı Nevvaf Selam, söz konusu örgütün askeri faaliyetlerinin Lübnan yasaları dışında gerçekleştiğini belirtti.

## Ayrıca bakınız

* Sabirîn Hareketi
* Kataib Hizbullah
* Bedir Örgütü

## Kaynakça