# Gelecek zaman

Grafikte yatay çizgi zamanı, çarpı işareti gelecekte gerçekleşmiş olay veya durumu sembolize eder.
**Gelecek zaman**, dilbilgisinde şu andan sonraki bir zamanda gerçekleşen bir olayı veya durumu anlatan zaman yapısıdır.

## Fiil cümlelerinde

Türkçede gelecek zaman kipi fiil sonuna büyük ünlü uyumuna uyacak şekilde eklenen **-ecek** ve **-acak** ekleri ile oluşturulur. Ünsüzden sonra ek doğrudan gelirken, ünlü ile biten eylemlere eklenmeden önce yardımcı ünsüz gelir.

* ya**z**-acak (ünsüz ile biten fiil)
* ok**u**-**y**-acak (ünlü ile biten fiil)

Türkçede farklı şahıslara göre basit gelecek zaman, çeşitli örneklerle aşağıda gösterilmiştir:

| Kişi
 | git-
 | gel-
 | ara-
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. tekil kişi (ben)
 | gid-**eceğ**-im
 | gel-**eceğ**-im
 | ara-y-**acağ**-ım
 |
| 2. tekil kişi (sen)
 | gid-**ecek**-sin
 | gel-**ecek**-sin
 | ara-y-**acak**-sın
 |
| 3. tekil kişi (o)
 | gid-**ecek** | gel-ecek
 | ara-y-**acak** |
| 1. çoğul kişi (biz)
 | gid-**eceğ**-iz
 | gel-**eceğ**-iz
 | ara-y-**acağ**-ız
 |
| 2. çoğul kişi (siz)
 | gid-**ecek**-siniz
 | gel-**ecek**-siniz
 | ara-y-**acak**-sınız
 |
| 3. çoğul kişi (onlar)
 | gid-**ecek**-ler
 | gel-**ecek**-ler
 | ara-y-**acak**-lar
 |

## İsim cümlelerinde

İsim cümlelerinin gelecek zaman hâli yoktur. Farklı zamanlardaki isim cümleleri, "olmak" fiili eklenerek gelecek zamana dönüştürülür. Olmak fiili eklendiğinde cümle fiil cümlesine dönüşür:

* Bugün hava çok güzel. (geniş zamanlı isim cümlesi)
* Yarın hava çok güzel olacak. (gelecek zamanlı fiil cümlesi)

## Gelecek zamanda süreklilik

Gelecek zamanda süreklilik, şimdiki zaman kipi (-iyor) ve gelecek zaman kipi eklerinin bir arada kullanılması ile gerçekleştirilir:

* Yarın bu saatlerde Ankara'ya doğru uçuyor olacağım.

## Diğer dil ve lehçelerde

### Hakaniye lehçesinde

Karahanlı Türkçesine veya Türkçenin Karahanlı dönemine verilen isim olan Hakaniye Lehçesi'nde gelecek zaman çekiminin -*ġa*; -*ge*, -*ġay*; -*gey* ve -*ġu*; -*gü* ekleri ile yapıldığını göre biliriz.
*ol yag korgay*; *ol ewge bargay*; *ol manga kelgey*; *barġay men* ve *katıġlanġa men* gibi asıl kelimeye yapılan ekler Çiğil, Yağma, Toxsı, Argu, yukarı Çin'e kadar Uygur dillerinde bir kuraldır.

Eski Türkçede sıkça kullanılan -*daçı*; -*deçi*, -*taçı*; -*teçi* ekinin ise Hakaniye Lehçesi'nde çok az kullanılmıştır.

Hakaniye Lehçesi'nde "yakın gelecek zaman" şeklinde ikinci bir gelecek zaman -*ġalır*; -*gelir*, -*galur*; -*gelür* gibi eklerden söz edilmektedir.

Böyle eklerin örnekleri şöyledir:

*alġalır*, *atġalır*, *köngelir*, *yetgelür*, *barġalır men*... gibi.

### Azericede

**Gələcək zaman**

Azericede gelecek zaman tablosu (-(y)acaq-, -(y)əcək- Gelecek Zaman Eki + Kişi Ekleri) böyledir:

| Gelecek Zaman
 |
| --- |
| Olumlu
 | Olumsuz
 |
| gələcəyəm
 | geleceğim
 | oxuyacağam
 | okuyacağım
 | gəlməyəcəyəm
 | gelmeyeceğim
 | oxumayacağam
 | okumayacağım
 |
| gələcəksən
 | geleceksin
 | oxuyacaqsan
 | okuyacaksın
 | gəlməyəcəksən
 | gelmeyeceksin
 | oxumayacaqsan
 | okumayacaksın
 |
| gələcək(dir)
 | gelecek(tir)
 | oxuyacaq(dır)
 | okuyacak(tır)
 | gəlməyəcək(dir)
 | gelmeyecek(tir)
 | oxumayacaq(dır)
 | okumayacak(tır)
 |
| gələcəyik
 | geleceğiz
 | oxuyacağıq
 | okuyacağız
 | gəlməyəcəyik
 | gelmeyeceğiz
 | oxumayacağıq
 | okumayacağız
 |
| gələcəksiniz
 | geleceksiniz
 | oxuyacaqsınız
 | okuyacaksınız
 | gəlməyəcəksiniz
 | gelmeyeceksiniz
 | oxumayacaqsınız
 | okumayacaksınız
 |
| gələcəklər
 | gelecekler
 | oxuyacaqlar
 | okuyacaklar
 | gəlməyəcəklər
 | gelmeyecekler
 | oxumayacaqlar
 | okumayacaklar
 |

### Türkmencede

Türkmence gelecek zamanda şahıslara göre fiil çekimi yoktur. Gelecek zaman yerine zamirler kullanılır.

| Gelecek Zaman
 |
| --- |
| Olumlu
 | Olumsuz
 |
| men geljek
 | geleceğim
 | men okajak
 | okuyacağım
 | men geljek däl
 | gelmeyeceğim
 | men okajak däl
 | okumayacağım
 |
| sen geljek
 | geleceksin
 | sen okajak
 | okuyacaksın
 | sen geljek däl
 | gelmeyeceksin
 | sen okajak däl
 | okumayacaksın
 |
| ol geljek
 | gelecek
 | ol okajak
 | okuyacak
 | ol geljek däl
 | gelmeyecek
 | ol okajak däl
 | okumayacak
 |
| biz geljek
 | geleceğiz
 | biz okajak
 | okuyacağız
 | biz geljek däl
 | gelmeyeceğiz
 | biz okajak däl
 | okumayacağız
 |
| siz geljek
 | geleceksiniz
 | siz okajak
 | okuyacaksınız
 | siz geljek däl
 | gelmeyeceksiniz
 | siz okajak däl
 | okumayacaksınız
 |
| olar geljek
 | gelecekler
 | olar okajak
 | okuyacaklar
 | olar geljek däl
 | gelmeyecekler
 | olar okajak däl
 | okumayacaklar
 |

### Özbekçede

**Kelasi Zamon**

|  Olumlu  | Olumsuz
 |
| --- | --- |
| Özbekçe
 | Türkçe
 | Özbekçe
 | Türkçe
 |
| kelaman
 | geleceğim
 | kelmayman
 | gelmeyeceğim
 |
| kelasan
 | geleceksin
 | kelmaysan
 | gelmeyeceksin
 |
| keladi
 | gelecek
 | kelmaydi
 | gelmeyecek
 |
| kelamiz
 | geleceğiz
 | kelmaymiz
 | gelmeyeceğiz
 |
| kelasiz
 | geleceksiniz
 | kelmaysiz
 | gelmeyeceksiniz
 |
| keladilar
 | gelecekler
 | kelmaydilar
 | gelmeyecekler
 |

### Ulahçada

Balkanlar'da konuşulan doğu Romen dili olan Ulahçada gelecek zaman, "va" (düslemek) yardımcı değişmeyen cüzü ve dilek kipi kullanarak, aynen eski Rumencedeki gibi oluşturuluyor.

| Ulahça | Rumence (eski) | Türkçe
 |
| --- | --- | --- |
| va s-cãntu
 | va să cânt
 | şarkı söyleyeceğim
 |
| va s-cãntsã
 | va să cânţi
 | şarkı söyleyeceksin
 |
| va s-cãntã
 | va să cânte
 | şarkı söyleyecek
 |
| va s-cãntãm
 | va să cântăm
 | şarkı söyleyeceğiz
 |
| va s-cãntats
 | va să cântaţi
 | şarkı söyleyeceksiniz
 |
| va s-cãntã
 | va să cânte
 | şarkı söyleyecekler
 |

### Litvanyacada

Gelecekte gerçekleşecek olayları anlatmaya yarayan zamandır. Göreceli olarak kolay bir yapılışı vardır:

* Mastar eki *-ti* atılır,
* Gelecek zaman son eki *-s-* eklenir,
* Son olarak, uygun sonlandırma yapılır.

|  | dirbti = çalışmak
 | norėti = istemek
 | skaityti = okumak
 |
| --- | --- | --- | --- |
| **Ben** | dirb**siu** | norė**siu** | skaity**siu** |
| **Sen** | dirb**si** | norė**si** | skaity**si** |
| **O** | dirb**s** | norė**s** | skaity**s** |
| **Biz** | dirb**sime** | norė**sime** | skaity**sime** |
| **Siz** | dirb**site** | norė**site** | skaity**site** |
| **Onlar** | dirb**s** | norė**s** | skaity**s** |

* **dirbsiu** = 'Çalışacağım', **norėsi** = 'İsteyeceksin', **skaitysime** = 'Okuyacağız'

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* 4 Future Tenses Explained