# El-Halil

| El-Halil (الخليل) Hebron (חֶבְרוֹן‎) |
| --- |
|  |
|  Mühür
 |
| El-Halil (الخليل) Hebron (חֶבְרוֹן‎)Konumu |
| Ülke |  Filistin |
| Eyalet | El-Halil |
| İdare |
|  • Belediye başkanı | Tayseer Abu Sneineh |
| Nüfus (2016) |
|  • Toplam | 215.452 |
| **Resmî site** hebron-city.ps
 |
|  |
|
UNESCO Dünya Mirası |
| Konum |  Filistin |
| Kriter | Kültürel: ii, iv, vi |
| Referans | 1565 |
| Tescil | 2017 (41. oturum) |
| Tehlike | 2017–günümüz |
| Bölge | Arap Ülkeleri |
|  |

**El-Halil** (Arapça: الخليل, İbranice: Hebron), Filistin'in güney Batı Şeria bölgesinde yer alan Hebron, Batı Şeria'nın en büyük vilayetinin başkentidir. Kudüs'ün 30 kilometre (19 mil) güneyinde bulunur. Şehir sınırları içindeki nüfus 201.063 iken, vilayet içindeki bitişik metropol alanı 700.000'den fazla kişiye ev sahipliği yapmaktadır. Hebron, 74,1 kilometrekarelik (28,6 mil kare) bir alana yayılmıştır. Gazze ve Doğu Kudüs'ten sonra ülkenin üçüncü büyük şehridir. Şehir, Yahudilikte, Hristiyanlıkta ve İslam'da Dört Kutsal Şehir'den biri olarak kabul edilir.

Levant'ın en eski sürekli yerleşim yerlerinden biridir. İncil'e göre, İbrahim Hebron'a yerleşmiş ve karısı Sara için mezar yeri olarak Ata Mağarası'nı satın almıştır. İncil geleneğine göre, ata İbrahim, İshak ve Yakup, eşleri Sara, Rebeka ve Lea ile birlikte bu mağaraya gömülmüştür. Şehir, İncil'de Davud'un İsrail kralı olarak taç giydiği yer olarak da bilinir. Babil esaretinden sonra Edomlular Hebron'a yerleşti. MÖ 1. yüzyılda Hirodes, daha sonra kilise ve ardından cami haline gelen, günümüzde hala varlığını sürdüren Atalar Mağarası'nı çevreleyen duvarı inşa etti. Kısa bir Haçlı kontrolü hariç, 7. yüzyıldan I. Dünya Savaşı'ndan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun dağılmasına kadar Hebron, ardı ardına gelen Müslüman hanedanlıklar tarafından yönetildi ve şehir daha sonra İngiliz Filistin Mandası'nın bir parçası oldu.

1929'da yaklaşık 70 Yahudinin öldürüldüğü Hebron katliamı ve 1936-39 Arap ayaklanması, İngiliz hükûmetinin Yahudi topluluğunu Hebron'dan tahliye etmesine yol açtı. 1948 Arap-İsrail Savaşı'nda Hebron da dahil olmak üzere tüm Batı Şeria, Ürdün tarafından işgal edildi ve ilhak edildi ve 1967 Altı Gün Savaşı'ndan bu yana şehir İsrail kontrolü altındadır. İsrail işgalinin ardından şehirde Yahudi varlığı yeniden tesis edildi. 1997 Hebron Protokolü'nden bu yana Hebron'un büyük bir kısmı Filistin Ulusal Yönetimi tarafından yönetilmektedir. Şehir, genellikle İsrail-Filistin çatışmasının ve Batı Şeria'nın İsrail işgalinin bir "mikrokozmosu" olarak tanımlanır. 1997 protokolü şehri iki sektöre ayırdı: Filistin Ulusal Yönetimi tarafından yönetilen H1 Hebron ve İsrail yetkilileri tarafından işgal edilen H2 Hebron. Yerel sakinler için tüm güvenlik düzenlemeleri ve seyahat izinleri, Filistin Yönetimi ve İsrail arasında COGAT aracılığıyla koordine edilmektedir. Yahudi yerleşimcilerin kendi yönetim organları olan Hebron Yahudi Topluluğu Komitesi bulunmaktadır.

Güney Batı Şeria'nın en büyük şehri olan Hebron, bölgenin başlıca ticaret ve sanayi merkezidir. Bölgenin GSYİH'sının yaklaşık üçte birini oluşturan, büyük ölçüde bölgedeki taş ocaklarından elde edilen kireçtaşı satışına bağlı, hareketli bir ticaret merkezidir. Hebron, üzüm, incir, seramik, plastik, çömlek atölyeleri, metal işleme ve cam üfleme endüstrisiyle yerel olarak ünlüdür. Şehirde çok sayıda alışveriş merkezi bulunmaktadır. Hebron'un Eski Şehri, dar, kıvrımlı sokakları, düz çatılı taş evleri ve eski çarşılarıyla dikkat çekmektedir. UNESCO tarafından Dünya Mirası Alanı olarak tanınmaktadır. Hebron ayrıca bölgesel bir eğitim ve sağlık merkezi olarak da bilinmektedir.

## Etimoloji

*Hebron*, *ḥbr* biçiminde bir araya gelebilen, İbranice ve Amoriteceden gelen köklere sahip ve "çalışma arkadaşı" veya "arkadaş" anlamlarına gelen bir terimdir.

*El-Halil* ise, Kur'an'da "İbrahim" anlamına gelen (*Halil el-Rahman*, إبراهيم خليل الرحمن, anlamı "Merhametli dost" veya "Allah'ın sevdiği") Arapça bir terimdir.

## Kardeş şehirler

* Amman, Ürdün
* Beyoğlu, İstanbul, Türkiye
* Bursa, Türkiye
* Derby, İngiltere
* Fes, Fas
* Kazablanka, Fas
* Keçiören, Türkiye
* Karanofça, Sırbistan
* Medine, Suudi Arbistan
* Saint-Pierre-des-Corps, Fransa
* Şanlıurfa, Türkiye
* Yiwu, Çin
* Konya, Türkiye

## Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta El-Halil ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Atababalar Mağarası
* El Halil Katliamı (1929)

## Kaynakça