Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mariner

Mariner 1'in 1962'de fırlatılışı
**Mariner programı**, Amerikan uzay ve havacılık dairesi NASA tarafından diğer gezegenleri keşfetmek için yürütülen bir programdı. 1962 ile 1973 sonları arasında NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı (JPL), Venüs, Mars ve Merkür gezegenlerini ilk kez ziyaret etmek ve ayrıca yakın gözlemler için Venüs ve Mars'a geri dönerek iç Güneş Sistemi'ni keşfetmek için Mariner adlı 10 tane robotik gezegenler arası sonda tasarladı ve inşa etti.

Program, ilk gezegensel uçuş, ilk gezegensel yörünge ve ilk yerçekimi yardımı dahil olmak üzere bir dizi ilkleri içeriyordu. Mariner serisindeki 10 araçtan yedisi başarılı oldu ve sonraki birçok NASA/JPL uzay araştırma programı için başlangıç noktası oluşturdular. Planlanan Mariner Jüpiter-Satürn araçları Voyager programı'na uyarlandı, Viking programı yörünge araçları Mariner 9 uzay aracının genişletilmiş modelleriydi. Daha sonra Mariner tabanlı uzay aracı Galileo ve Magellan'ı içerirken, ikinci nesil Mariner Mark II serisi Cassini–Huygens sondasına dönüştü.

Mariner programının toplam maliyeti yaklaşık 554 milyon dolardı.

## Kaynakça
# Takometre

Bir otomobil takometresi (solda) ve sürat saati. Resimdeki takometre en fazla 7000 devri gösterebilmektedir. Motora zarar verebileceği için sürekli olarak kullanılmaması gereken devir genellikle kırmızı renk ile gösterilir.
**Takometre**, **devir saati** ya da **RPM saati**, motorlu cihazlarda motorun (şaftın veya disklerin) birim zamandaki devir sayısını gösteren motor saati. Genellikle 1 dakikadaki devir adedini gösteren analog bir saattir ancak dijital göstergeler de yaygınlaşmaktadır.

Türkçeye Almanca *tachometer* sözcüğünden geçmiştir. Yunanca *Ταχος* (hız) ve *metron* (ölçmek) sözcüklerinden türetilmiştir. RPM ise *revolutions per minute* (dakikadaki devir sayısı) sözcüklerinin akronimidir.

Uçaklarda da motorun dönüş turunu dakika başına sayarak motor hızını yansıtan gösterge olarak kullanılmakla birlikte mekanik ve elektrikli olacak şekilde iki türü mevcuttur.

## Galeri

* Cessna 152 RPM saati. Saat üzerindeki pencere motorun toplam uçuş saatini göstermektedir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Kırmızı cizgi
* Takograf
* Aviyonik
* Sürat saati
# İvmeölçer

İvmeölçer
**İvmeölçer** veya **akselerometre**, bir kütleye uygulanan ivmeyi ölçen cihazlardır. Uygulanan ivmenin ölçümünde, koordinat ivmesi (referans ivme) bilinmesine gerek yoktur. Bunun yerine ivmeölçer, içindeki test kütlesine referans eksenindeki, kütleden kaynaklı olan uygulanan kuvvetlere bakar. Örneğin, dünya üzerinde deniz seviyesine yakın bir bölgede düz bir yüzey üzerinde ivmeölçerin gösterdiği değer 9.81 m/s² olurken, serbest düşen bir cisim üzerinde veya boş uzayda göstereceği değer 0 m/s² olacaktır.

İvmeölçerler, sanayide ve bilimsel çalışmalarda birçok uygulama alanında kullanılmaktadır. Yüksek hassasiyete sahip ivmeölçerler füzelerde, uçaklarda, gemilerde ve denizaltılarda navigasyon sistemlerinde kullanılan en önemli parçalardan biridir. Bunun yanı sıra, döner makinelerde titreşimi tespit edip, bu titreşimin hangi sınırlar içinde gerçekleştiğini gözler. Günümüzde tablet bilgisayarlar ve dijital kameralarda titreşim engelleyici sistemlerin devreye girmesinde, görüntü netleştirmede ve kullanıcı duyarlı sistemlerin etkinleşmesinde kullanılmaktadır.
# Seyir

Coğrafya, hidrografi ve seyir tablosu, 1728 basımlı *Cyclopaedia'* dan
**Seyir**, **yolbul**, **seyrüsefer** ya da **navigasyon**, bir noktadan başka bir noktaya gitmek için en elverişli yolu tayin etme ve planlanan rota üzerinde yolculuğu gerçekleştirme anlamına gelir. Genellikle bir denizcilik terimi olarak kullanılsa da, iki nokta arasındaki yolun önceden belirlenmiş olmadığı kara ve hava yolculuklarında da seyir yapılır. Denizcilikte *seyir*, havacılıkta ise *seyrüsefer* terimi daha yaygın kullanılır. *Yön bulma* terimi, seyir işinin önemli bir kısmını oluşturan, yakından bağlantılı bir terimdir.

## Seyir yönteminin başlıca adımları

1. Bulunulan yerin tespiti. Enlem ve boylam olarak koordinatların belirlenmesi veya harita üzerinde yapılabilir. Bulunulan vadinin, tepenin, köyün adının öğrenilmesi veya geçmişte gidildiğinin hatırlanması da bu kapsama girer.
2. Gidilmek istenen yerin tespiti.
3. Gidilecek yolun bacaklarının (rota) tespiti. Bu adımda doğru yönde ilerlenmesinin yanı sıra en kolay (en az emek ya da en az dikkat gerektiren), en hızlı, en masrafsız (yakıt, aşınma, geçiş parası), en az riskli, seyyahlarca en görülesi ya da başka açıdan en faydalı görülen duraklar içeren yolun seçilmesi gibi amaçlar da güdülebilir. Çoğu kez bu çelişebilecek amaçlar arasında en uygun dengeyi kuran rota seçilir.
4. Gidilecek yere varıldığının tespiti. Tekniğin bu son maddesi, *seyir*in yolculuk boyunca kontrol amacıyla sürekli yapılmasını gerektirir.

## Seyrüseferde kullanılan başlıca araç ve nirengiler

1. Teknik araçlar: harita, pusula, sekstant, kronometre, iskandil, altimetre, GPS, radar, uçuş kompüteri vs.
2. İnsan yapısı işaretler: Karayolları, demiryolları, kanallar, büyük yapılar, fenerler vs.
3. Yeryüzü şekilleri: Dağlar, ormanlar, akarsular, göller, sahil şeritleri, vs.
4. Gök cisimleri: Güneş, yıldızlar.
5. Güzergâh üzerindeki diğer insanlar.

## Teknikler

* Kerteriz almak: Gidilecek yer bulunulan yerde gözüküyorsa kendi başına yeterli olabilir.
* Harita üzerindeki yeri bilinen iki noktadan (zirveler, fenerler vs.) kerteriz alarak bulunulan yerin tespiti.
* Harita üzerindeki hat şeklindeki unsurların (yol, ırmak, kıyı şeridi, vs.) gidilecek yerin geçilip geçilmediğinin kontrolü için kullanılması.
* Kasıtlı sapma: Yol, dere gibi hat şeklindeki unsurların üzerinde bulunan bir noktaya giderken, meydana gelecek tesadüfi sapmalardan kaçınmak için kasıtlı olarak belli bir yönde hafif sapma yaratma. Böylece yolcu, hatta ulaştığında kasıtlı sapma yaptığı yönün tersi yöne döner, hattı takip eder ve aradığı noktayı bulur.

## Kaynakça

* "Seyir Maddesi", *Meydan Larousse Büyük Lûgat ve Ansiklopedi*
* "Navigation Skills for Walkers, Hikers and Ramblers", *go4awalk.com*, 22.05.2006 [1]15 Mayıs 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Ayrıca bakınız

* Konum döngesi
* Rota
* Nirengi
* Radyo seyrüseferi
# Telemetri

**Telemetri** ya da **uzölçüm**, bir sistem ya da tesisin uzaktan kablo veya kablosuz olarak izlenmesi veya kontrol edilmesidir. Günümüzde telemetri denilince kablosuz (Wireless) haberleşme anlaşılmaktadır. Bunların en yoğun kullanılanları Radio modem cihazları, GSM GPRS, VSAT uydu sistemleridir.

## İşleyişi

Haberleşilecek arazi düz olmak zorunda değildir; antenler arasında dağ, tepe vb. haberleşmeyi engelleyici unsurlar olsa bile repeater özellikli RF data modemler ile bu tür engeller aşılabilmektedir. Noktaların birbirine olan uzaklıkları kilometrelerce olabilir, günümüzde yüzlerce km mesafeleri telsiz olarak haberleştirmek mümkündür. GSM ve GPRS daha çok online değil telemetri cihazının içerisindeki Datalogger'daki bilgileri kullanmak için kullanılır, fakat işletme maliyeti ve afet durumlarında şebekelerin meşgul olması nedeniyle haberleşmede aksaklıklar söz konusu olabilirken, oluşan önemli olay ya da alarmlar cep telefonuna alarm olarak gönderebiilmek gibi avantajlara da sahip olduğunu söylemeliyiz. VSAT uydu sistemleri online izleme için tercih edilebilir ancak olumsuz hava koşullarından çok etkilenmektedir, yağmur, kar gibi durumlar haberleşme kalitesini düşürmektedir. En ideal çözüm olarak güçlü endüstriyel Radyo Data Modemler karşımıza çıkmaktadır. Lisanslı ve lisanssız bantta yayın yapabilmektedirler. 100 km mesafede haberleşme sağlamaktadırlar. Ayrıca kısa mesafeli uygulamalarda SRD (Short Range Device) veya ISM (Industrial-Scientific-Medical) radyo bandındaki düşük güçlü radyo çözümleri (Low Power Radio Solution) ile 0-27 dBm (500 mW'a kadar) yayın gücünde 433 MHz, 868 MHz, 2.4 GHz ve 5.8/5.9 GHz bandlarında lisanssız radyo telemetri uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır. Ancak bu uygulamalar sadece kampüs alanlarında kullanılabilir, halka açık alanda 2.4 Ghz wireless sistemler ile uygulama yapmak yasal değildir. Özellikle kablosuz sensör ağları uygulamalarında milyonlarca uç birim bu ISM band radyo arayüzü ile donatılmış durumdadır. Telemetri uygulamaları çoğunlukla kablosuz olmakla birlikte optik kablo (fiber), enerji hatları üzerinden (Power line carrier), analog telefon hatları, sayısal telefon hatları (ISDN/nDSL), kızılötesi (infra-red -IR), ses dalgaları (akustik-ultrasonik), mikrodalga iletişimi gibi farklı iletişim araçları ve ortamları üzerinden de gerçekleştirilmektedir.

İdeal çözümler sıra ile RF data modemler, GSM/GPRs/3G data modemlerdir.

## Uygulama alanları

Petrol, gaz, su boru hatlarının izlenmesi, katodik koruma sistemlerinin izlenmesi, uydu ve telekom antenlerinin uzaktan izlenmesi ve kontrolü, radyo ve televizyon vericilerinin uzaktan izlenmesi, içme suyu ve atıksu tesislerinin izlenmesi, su pompalarının su deposunundaki seviyeye göre devreye girip çıkması, trafo merkezlerinin uzaktan izlenmesi, elektrik sayaçlarının uzaktan izlenmesi sistemleri telemetri ve telekontrol sistemlerine örnek uygulama olarak sayılabilir.

## Kaynakça
# Pasadena

| Pasedena, Kaliforniya Pasedena, California |
| --- |
| Şehir |
| City of Pasedena |
|  |
| Takma adlar: City of Roses, Crown City |
|  Kentin Kaliforniya içindeki konumu |
| Ülke | ABD |
| Eyalet | Kaliforniya |
| County (İl) | Los Angeles |
| İdare |
|  • Belediye Başkanı | Victor Gordo (Demokratik Parti (ABD)) |
| Yüzölçümü |
|  • Toplam | 59.902 km² |
|  • Su | 0,157 mil² (0,409 km²) |
| Rakım | 263 m |
| Nüfus (2010) |
|  • Toplam | 137.122 |
|  • Yoğunluk | oto/km² |
| Zaman dilimi | UTC-08.00 (PST) |
|  • Yaz (YSU) | UTC-07.00 (PDT) |
| Posta kodu | 91101-91191 |
| Alan kodları | 626, 323 |
| **Resmî site**  |

**Pasadena** ABD'nin Kaliforniya eyaletinde bir kenttir. Güney Kaliforniya'da ve Los Angeles'ın kuzeydoğusunda yer alır. Bölgede Los Angeles'tan sonra gelen en eski şehirdir. Nüfusu (2010 itibarıyla) 137.122 kişidir.

Kaliforniya eyalet olmadan önce Pasadena'ya Tongva yerlileri ve Meksikalı köylüler yerleşti. 1880'lerde Pasadena bir şehir oldu. Pacific Electric Railway şirketinin önemli merkezlerinden biriydi. 20. yüzyıl başlarında da Kaliforniya eyaletinin en büyük 8. şehri oldu.

Pasadena'da birçok tarihi bina vardır. Gamble House, Blacker House ve Bungalow Heaven'daki tarihi evler bunlara örnektir. Kaliforniya Teknoloji Enstitüsü gibi çeşitli önemli eğitim kurumları da bu şehirde yer alır. Ayrıca Pasadena'nın sanat çevresi de geniştir. Birçok ünlü sanatçı Pasadena Şehir Konser Salonu'nda ve Pasadena Tiyatrosu'nda sahne alırken, resimlerini de Norton Simon Müzesi'nde sergileyebilir.

## Kaynakça
# Challenger Uzay Mekiği

OV-099 uzay mekiğinin son yolculuğu
**Challenger Uzay Mekiği**. NASA'nın Columbia Uzay Mekiği'nin ardından kullanmaya başladığı ikinci uzay mekiğidir. İlk uçuşunu 4 Nisan 1983'te yapmış, ardından Dünya yörüngesine dokuz uçuş daha yapmıştır. 28 Ocak 1986'da (10. ve son uçuşu) mekik kalkıştan 73 saniye sonra infilak etmiş, altı astronot ve bir öğretmenden oluşan yedi kişilik mürettebat ölmüştür.

Challenger faciasından altı yıl sonra NASA, Endeavour adlı yeni uzay mekiğini kullanmaya başlamıştır.

## Hayatını kaybedenler

* Francis R. Scobee
* Michael J. Smith
* Ellison S. Onizuka
* Judith A. Resnik
* Ronald E. McNair
* Christa McAuliffe
* Gregory B. Jarvis

## Kaynakça
# Radyoizotop termoelektrik jeneratör

*Cassini* probu üzerinde kullanılan bir RTG'nin şeması
**Radyoizotop termoelektrik jeneratör** (**RTG**, **RITEG**), Seebeck etkisi ile uygun radyoaktif malzemenin bozunmayla açığa çıkan ısı‘yı elektrik'e dönüştürmek için bir dizi termokupl kullanan bir nükleer pil türüdür. Bu tip jeneratör'ün hareketli parçası yoktur.

RTJ'ler genellikle uydu ve insansız araçlarda kullanılır.
# Genel amaçlı ısı kaynağı

Genel amaçlı ısı kaynağı modüllerinden oluşan bir yığının parçalara ayrılmış görünümü.
**Genel amaçlı ısı kaynağı,** radyoizotop termoelektrik jeneratörleri (RTG) veya Stirling radyoizotop jeneratörleri (SRG) gibi enerji üretim sistemleri için ABD Enerji Bakanlığı tarafından tasarlanmış bir radyoaktif ısı kaynağıdır. Uzay görevi uygulamalarına yönelik olarak kurgulanmış ve istiflenebilir bir modül olarak paketlenmiştir.

## Özellikler

GPHS'ler plütonyum-238 dioksitle beslenerek ısı üretmektedir. Her modül 600 santigrat derecenin üzerinde bir sıcaklığa sahiptir ve üretim sırasında 250 watt güç üretimi sağlar. 9,8 cm genişliğinde, 9,4 cm derinliğinde ve 5,4 cm yüksekliğinde olup, ağırlığı her biri için 1,44 kg'ın altındadır.

## Kullanım Alanları

Söz konusu GPHS'ler Cassini-Huygens, New Horizons, Galileo sondası ve Ulysses sondasının GPHS-RTG'lerinde kullanılmıştır. Mars Bilim Laboratuvarı (Curiosity) tarafından kullanılan çok görevli radyoizotop termoelektrik jeneratöründe de kullanılmış olup, gelişmiş Stirling radyoizotop jeneratöründe (ASRG) de kullanılırlar.

## Montaj aşamaları

* Plütonyum yakıt toplağı.
* İridyum kaplamanın içindeki plütonyum yakıt toplağı.
* Birleştirilmiş grafit darbe kabuğu.
* Birleştirilmiş modül.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* NASA Radyoizotop Güç Sistemleri web sitesi - GPHS'ye genel bakış
# Çoklayıcı

4'e 1'lik bir çoklayıcının çizimi. 4 adet veri 2 adet seçici bit ile çıkışa yönlendirilir.
4'e 1'lik bir tekleyici ile 4'e 1'lik bir çoklayıcının birleştirilmiş hali. Denetim bitleri aynı olduğu takdirde giriş ile çıkış her zaman aynı olur.
Elektronikte **çoklayıcı** (İngilizce: *multiplexer* veya *mux*), birden fazla analog veya sayısal veri kaynağından birini seçerek o kaynağı çıktı olarak tek bir kanala ileten sistem.

Çoklayıcı, yüksek hızdaki tek bir iletişim devresini daha düşük hızdaki birkaç devreye bölerek birkaç cihazın aynı anda o devreden yararlanmasına olanak sağlar. Bu işlemin en önemli faydası iletişim hattı masraflarını önemli oranda azaltmasıdır.

Bir çoklayıcı birden fazla girişten tek bir çıkışı sağlayan bir anahtar işlevi görür. Çoklayıcıya bağlanan seçici, girdilerden yalnızca bir tanesini seçerek çıkışa yönlendirir.
Çoklayıcı ikizkenar yamuk olarak gösterilir; uzun olan paralel kenarı giriş iğnelerini, kısa olan paralel kenarı ise çıkış iğnesini bulundurmaktadır.

## Tekleyici

Bir tekleyici ise bir çoklayıcının gerçekleştirdiği işlemin tam tersini gerçekleştirir. Kendisine gelen tek bir analog veya sayısal veriyi kendisine gelen seçici değerine göre seçilen çıkışa yönlendirir.
Tekleyici de ikizkenar yamuk olarak gösterilir; ancak uzun olan paralel kenarı çıkış iğnelerini bulundururken, kısa olan paralel kenarı giriş iğnesini bulundurmaktadır.

## Sayısal çoklayıcılar

4'e 1'lik bir çoklayıcının kapı düzeyinde çizimi.
2'ye 1'lik bir çoklayıcı için doğruluk tablosu.
M sayıda denetim girişine sahip olan bir çoklayıcı, 2M-1'den büyük 2M'e kadar girişi denetime göre belirlenen çıkışa yönlendirir. Tabii ki M sayıda denetim girişine sahip bir çoklayıcı için M değerinden fazla bitten oluşan bir denetim girişi kullanılabilir, ancak bu durum denetim birimini karmaşıklaştırır ve dolayısıyla bellek israfına neden olur. Dolayısıyla giriş sayısı (2M-1, 2M] aralığında ise, kontrol bitleri M'den az olamaz.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ve WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 iki giriş, WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 seçici giriş ve WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 de çıkış olmak üzere, 2'ye 1'lik bir çoklayıcının boole denklemi aşağıdaki gibidir:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
Dolayısıyla bu denkleme göre 2'ye 1'lik bir çoklayıcı kapı düzeyinde tasarlamak istendiğinde, 2 adet VE kapısı, 1 adet VEYA kapısı ve 1 adet de DEĞİL kapısı kullanılması gerekmektedir.

Benzer şekilde, WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ve WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 seçici bitleri göstermek üzere aşağıda boole denklemi bulunan 4'e 1'lik bir çoklayıcı kapı düzeyinde tasarlanmak istendiğinde, 4 adet VE kapısı, 1 adet VEYA kapısı ve 2 adet de DEĞİL kapısı kullanılması gerekmektedir. Şekil 2, 4'e 1'lik bir çoklayıcının kapı düzeyinde devre çizgesini göstermektedir.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
Şekil 3'teki doğruluk tablosuna bakıldığında, seçici giriş değeri 0 iken çıkışın A olduğu, seçici giriş değeri 1 iken ise çıkışın B olduğu açıkça görülmektedir.

8'e 1'lik, 4'e 1'lik ve 2'ye 1'lik çoklayıcıların çizimi
# Sapphire

**Sapphire**, tam adıyla **Sapphire Technology**, Hong-Kong'da kişisel bilgisayarlar için anakart, ekran kartı, TV kartı vs. üreten firma.

ATI-AMD çipsetlerini temel alan firma, yine bu firmaların en büyük iş ortağı ve tedarikçisidir.

Ekran kartında ilk HDMI bağlantıyı kullanan ve ATI Radeon hd4890 ile çekirdek hızı 1000 MHz'e ulaşan ilk şirkettir.

## Kaynakça
# Apple II

Apple II
**Apple II**; Apple Computer tarafından üretilen, Steve Wozniak tarafından tasarlanan ve 1977'de piyasaya sürülen kişisel bilgisayardır. Seri üretilen ilk mikrobilgisayar ürünlerinden biridir.
# 6502 (mikroişlemci)

6502 Pin dizilimi (40-Pin DIP)

|  |
| --- |
| *MOS 6502 yazmaçları* |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 15 | 14 | 13 | 12 | 11 | 10 | 09 | 08 | 07 | 06 | 05 | 04 | 03 | 02 | 01 | 00 | *(bit position)* |
| **Ana yazmaçlar** |
| A
 | **A**kümülator
 |
| **Indis yamaçları** |
| X
 | **X** indisi
 |
| Y
 | **Y** indisi
 |
| 0  0  0  0  0  0  0  1
 | SP
 | Yığın İşaretçisi
 |
| **Program sayacı** |
| PC
 | Program Sayacı
 |
| **Durum yazmacı** |
| N
 | V
 | -
 | B
 | D
 | I
 | Z
 | C
 | **P** İşlemci Bayrakları
 |

 |

**MOS Technology 6502** Chuck Peddle ve ekibi tarafından MOS Technology için geliştirilen 8-bit bir mikroişlemcidir. 1975 senesinde piyasaya çıktığında 6502 pazardaki en ucuz mikroişlemciydi. Çıkış fiyatı Motorola ve Intel gibi büyük firmaların ürettiği mikroişlemcilerin altıda biri seviyesindeydi ve işlemci piyasasında fiyatların düşmesine sebep oldu. Zilog Z80'le beraber 80'lerin başında kişisel bilgisayarın yaygınlaşmasının sağlayan iki mikro işlemciden biri olmuştur.

Dönemin popüler video oyun konsolları ve ev bilgisayarları, örneğin Atari, Apple II, Nintendo Entertainment System, Commodore 64 ve diğerleri, 6502 ve türevlerini kullanmışlardır. 6502'nin piyasaya çıkışının kısa bir süre ardından Commodore International MOS Technology'i satın alsa da diğer üreticilere mikro işlemci ve lisans satmaya devam etmiştir. Önceleri Rockwell ve Synertek, daha sonra diğer firmalar yan sanayi 6502 üretip satmışlardır. Western Design Center tarafından üretilen CMOS versiyonu, gömülü uygulamalarda kullanılmaya devam etmektedir.

## Kaynakça
# HAL

**HAL**, (**Hardware Abstraction Layer**), "İşletim sistemlerinin mimarisinde önemli yer tutan ve donanımlar ile yazılımlar arasında köprü görevi yapan bir yapı; HAL (Hardware Abstraction Layer), NT tabanlı işletim sistemlerinde oluşan bu sorundan ötürü geliştirilmiş bir fonksiyondur. Fiziksel donanımlar ile yazılımlar arasındaki bağlantıyı kurarak çalışır hale getirilmesini sağlar. İşletim sistemi çekirdeğinde bulunan ve kendini otomatik olarak düzenleyen bu fonksiyon sayesinde farklı donanımlarda uyum sorunu yaşanmasını engeller. Çalışma prensibi ise; HAL temelde anakart için sürücü olarak kabul edilebilir ve daha yüksek düzeyde bilgisayar dillerinden talimatları doğrudan donanım gibi alt seviye bileşenleri ile iletimi sağlar. Dolayısıyla kendini buna göre programlar ve değişikliklerde sorunsuz bir kullanım sağlar. Windows XP işletim sisteminden sonra tüm tanımlamalar ve değişiklikler tamamen otomatik hale getirilmiştir. BSD, Mac OS X, Linux, CP/M, DOS ve Solaris işletim sistemlerinde de HAL'a benzer bir mimari mevcuttur.
# Plütonyum-238

Plutonium-238 kendi sıcaklığıyla parlamaktadır
**Plütonyum-238** Plütonyum'un radyoaktif izotopudur, yarılanma ömrü 86,41 yıldır ve çok güçlü Alfa parçacığı yayıcısıdır.
# Manyetometre

Fluxgate Manyetometre
**Magnometre**, (Manyetometre) Manyetik alanın yoğunluğunu ölçmeye yarayan bir araçtır. Magnometre, ortamdaki demir cevheri oranına göre çalışır.

Manyetometrelerin önemli kullanım alanlarından biri de dünyamızın manyetik alanının ölçülmesidir. Dünyanın manyetik alanındaki düzensizliği ile bir manyetometre demir, bakır cevheri gibi metal yeraltı kaynaklarının nerede olduğunu tespit edilebilir.

Manyetometre ile günlük hayatta en fazla karşılaştığımız alanlardan biri de güvenliktir. Havaalanları, emniyet kontrol noktaları, alış-veriş merkezleri yani toplu alanlara giriş yapanların üzerinde silah vb. metal olmadığı taranır. Eğer kontrol noktasından giriş yapan kişinin üzerinde manyetik bir nesne varsa, kontrol noktasından geçerken manyetik cisim alanda bozulmaya yol açar ve bozulma tespit edildiğinde alarm çalar.

Manyetometre'nin çalışma prensibi ile define avcıları yer altında gizlenmiş olan değerli cevherleri bulabilmektedir.

Ayrıca yer altına gizlenmiş mayınları bulmaya yarayan mayın dedektörleri manyetometre'ye bir örnektir.

## Dış bağlantılar

* Dan's Homegrown Proton Precession Magnetometer Page *(İngilizce)*
* USGS Geomagnetism Program22 Ekim 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Cassegrain yansıtıcı

The Forststernwarte Jena 50cm'lik Cassegrain teleskop.
**Cassegrain yansıtıcı** temel bir içbükey ayna ile ikincil bir dışbükey aynanın birlikteliğidir ve çoğunlukla optik teleskoplarda ve radyo antenlerinde kullanılır.
# Dalga boyu

Dalga boyu / frekans ilişkisini gösteren bir illüstrasyon.
**Dalga boyu**, bir dalga örüntüsünün tekrarlanan birimleri arasındaki mesafedir. Yaygın olarak Yunanca *lamda* (λ) harfi ile gösterilmektedir. Dalga boyu frekans ile ters orantılıdır, dolayısıyla dalga boyu uzadıkça frekans azalır.

Dalga boyunun formülü ise;

λ = v / f

şeklinde ifade edilir. Burada λ dalga boyunu, v hızı, f ise frekansı sembolize eder.

## Dalga boyu - frekans ilişkisi

Bu ilişki aşağıdaki formülle ifade edilebilir;

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Burada WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 *frekans*, WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 *dalga hızı*, WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ise *dalga boyu*nu sembolize eder.

## De Broglie Dalga boyu

De Broglie tarafından keşfedilen dalga boyu ile ilgili olarak her hareketli cisme eşlik eden bir dalga boyunun olduğunu da öne sürmüştür.

## Ayrıca bakınız

* Fraunhofer çizgileri
* Dalgaboyu seçim anahtarlaması
* Genlik
* Titreşim sayısı (sıklık veya frekans)
# Mikrometre

Bir iğne başındaki, mikron çapında bir toz zerreciği
**Mikrometre** (eski adıyla **mikron**; İngilizce: Micrometer, micrometre, micron), Milimetrenin binde birine (1/1000 mm, 10^-3 mm), metrenin milyonda birine (1/1000000 m, 10^-6 m) eşit uzunluk birimi. **µm** sembolü ile gösterilir.

## Metrik uzunluk ölçüleri (küçükten büyüğe)

Nanometre <<< Mikrometre <<< Milimetre < Santimetre < Desimetre < Metre < Dekametre < Hektometre < Kilometre

### Uluslararası Ölçüm Sistemi'ne göre metre'nin katları

metre (m) SI çarpanları
| Alt katlar
 |  | Katlar
 |
| Değer
 | SI sembolü
 | Adı
 | Değer
 | SI sembolü
 | Adı
 |
| 10−1 m
 | dm
 | desimetre
 | 101 m
 | dam
 | dekametre
 |
| 10−2 m
 | cm
 | santimetre
 | 102 m
 | hm
 | hektometre
 |
| 10−3 m
 | mm
 | milimetre
 | 103 m
 | km
 | kilometre
 |
| 10−6 m
 | µm
 | mikrometre
 | 106 m
 | Mm
 | megametre
 |
| 10−9 m
 | nm
 | nanometre
 | 109 m
 | Gm
 | gigametre
 |
| 10−12 m
 | pm
 | pikometre
 | 1012 m
 | Tm
 | terametre
 |
| 10−15 m
 | fm
 | femtometre
 | 1015 m
 | Pm
 | petametre
 |
| 10−18 m
 | am
 | attometre
 | 1018 m
 | Em
 | ekzametre
 |
| 10−21 m
 | zm
 | zeptometre
 | 1021 m
 | Zm
 | zettametre
 |
| 10−24 m
 | ym
 | yoktometre
 | 1024 m
 | Ym
 | yottametre
 |
| 10−27 m
 | rm
 | rontometre
 | 1027 m
 | Rm
 | ronnametre
 |
| 10−30 m
 | qm
 | kuektometre
 | 1030 m
 | Qm
 | kuettametre
 |

1 **mikron** (μ) = 1 μm = 1/1 000 000 m (metre)

1 μm = 1x10 −6 m

1 m = 1 000 000 μm

| Metre
 | Mikrometre
 | Milimetre
 | Santimetre
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1
 | 1×10−6 | 1×10−3 | 1×10−2 |
| -
 | milyonda bir
 | binde bir
 | yüzde bir
 |