# Uranyum

|  |
| --- |
| **Uranyum** (**U**) |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| H
 | **Periyodik tablo** | He
 |
| Li
 | Be
 |  | B
 | C
 | N
 | O
 | F
 | Ne
 |
| Na
 | Mg
 |  | Al
 | Si
 | P
 | S
 | Cl
 | Ar
 |
| K
 | Ca
 | Sc
 | Ti
 | V
 | Cr
 | Mn
 | Fe
 | Co
 | Ni
 | Cu
 | Zn
 | Ga
 | Ge
 | As
 | Se
 | Br
 | Kr
 |
| Rb
 | Sr
 | Y
 | Zr
 | Nb
 | Mo
 | Tc
 | Ru
 | Rh
 | Pd
 | Ag
 | Cd
 | In
 | Sn
 | Sb
 | Te
 | I
 | Xe
 |
| Cs
 | Ba
 |  | Hf
 | Ta
 | W
 | Re
 | Os
 | Ir
 | Pt
 | Au
 | Hg
 | Tl
 | Pb
 | Bi
 | Po
 | At
 | Rn
 |
| Fr
 | Ra
 |  | Rf
 | Db
 | Sg
 | Bh
 | Hs
 | Mt
 | Ds
 | Rg
 | Cn
 | Nh
 | Fl
 | Mc
 | Lv
 | Ts
 | Og
 |  |
|  |
|  | La
 | Ce
 | Pr
 | Nd
 | Pm
 | Sm
 | Eu
 | Gd
 | Tb
 | Dy
 | Ho
 | Er
 | Tm
 | Yb
 | Lu
 |
|  | Ac
 | Th
 | Pa
 | U
 | Np
 | Pu
 | Am
 | Cm
 | Bk
 | Cf
 | Es
 | Fm
 | Md
 | No
 | Lr
 |  |

 |
| **Temel özellikleri** |
| Atom numarası
 | **92** |
| Element serisi
 | Aktinitler
 |
| Grup, periyot, blok
 | 3B, 7, f
 |
| Görünüş
 | {{{Görünüş}}}  |
| Kütle numarası
 | 238,02891 g/mol
 |
| Elektron dağılımı
 | Rn 5f3 6d1 7s2 |
| Enerji seviyesi başına Elektronlar
 | 2, 8, 18, 32, 21, 9, 2
 |
| CAS kayıt numarası
 | 7440-61-1
 |
| Fiziksel Özellikleri
 |
| Maddenin hâli
 | katı
 |
| Yoğunluk
 | 19,1 g/cm³
 |
| Sıvı hâldeki yoğunluğu
 | (erime noktasında) 17,3 g/cm³
 |
| Ergime noktası
 | 1405,3 °K 1132,2 °C
 |
| Kaynama noktası
 | 4404 °K 4131 °C
 |
| Ergime ısısı
 | 15,48 kJ/mol
 |
| Buharlaşma ısısı
 | 422,58 kJ/mol
 |
| Isı kapasitesi
 | 0,12 J/(mol·K)
 |
| Atom özellikleri
 |
| Kristal yapısı
 | Ortorombik
 |
| Yükseltgenme seviyeleri
 | **6**, 5, 4, 3, 2, 1 (zayıf bazik oksit)
 |
| Elektronegatifliği
 | 1,38 Pauling ölçeği
 |
| İyonlaşma enerjisi
 | 1'nci = 597,6 kJ/mol
2'nci = 1420 kJ/mol

 |
| Atom yarıçapı
 | 156 pm
 |
| Atom yarıçapı (hes.)
 | (α-Uranyum) 138,5 pm
 |
| Kovalent yarıçapı
 | 196±7 pm
 |
| Van der Waals yarıçapı
 | 186 pm
 |
| **Diğer özellikleri** |
| Elektrik direnci
 | 0,280 nΩ·m (20°C'de)
 |
| Isıl iletkenlik
 | 27,5 W/(m·K)
 |
| Isıl genleşme
 | 13,9 µm/(m·K) (25°C'de)
 |
| Ses hızı
 | 3155 m/s (20 °C'de)
 |
| Mohs sertliği
 | 2,5–3
 |
| Vickers sertliği
 | ? MPa
 |
| Brinell sertliği
 | ? MPa
 |

**Uranyum**, radyoaktif bir kimyasal elementtir. Simgesi "U"dur. 1789 yılında Martin Heinrich Klaaproth tarafından keşfedilmiş ve 1841 yılında Eugene-Melchior Peligot tarafından izole edilmiştir. Uranyum ilk zamanda radyoaktivite ile ilgili fazla bilgi sahibi olunmadığından diğer elementler gibi zannedilse de, 1896 yılında bilim tarihinin önemli isimlerinden olan Dimitri Mendeleyev'in çalışmalarıyla radyoaktif bir element olduğu ispatlanmıştır.

**Uranyum**, cama katıldığı zaman ilginç sarı-yeşil bir renk verir. Yüksek radyoaktif bir elementtir, yüksek yoğunluğa sahiptir. Çelikten daha yumuşaktır. Kurşundan %65 daha yoğundur. 3 tane allotropu vardır. Kolayca yükseltgenir ve ısıtıldığında yanar. Klor, kükürt ve azotla az ya da çok kolay bileşir; karbonla uranyum karbürü (UC2), uranyum karbür de suyla bozularak hidrojen ve hidrokarbonları verir. Uranyum metali, hidroklorik asit ve sülfürik asit içinde kolayca çözünerek dört değerli uranyum tuzlarını oluşturur; nitrik asit içinde dinginleşir.

Uranyum
* Alfa (ortorombik) 667.7 °C 'nin üzerinde kararlıdır.
* Beta (tetragonal) 667.7 - 774.8 °C arasında kararlıdır.
* Gama (kübik) 774.8 °C 'den erime noktası arasında kararlı. (bu sıcaklıkta dövülebilir ve yumuşak formdadır)

**Uranyum mineralleri**, uraninit, autinit, tobernit, koffinittir. Minerallerde bulunan uranyum kimyasal reaksiyonlar sonucunda uranyum okside veya diğer formlarına dönüştürülür. Metal olarak uranyum, KUF5 ve UF4 bileşiklerinin elektrolizi ile elde edilir.

**Çok saf uranyum ise halojenlerinin termal yanması ile elde edilir.**

## Ayrıca bakınız

* Uranyum Zenginleştirme
* Sarı pasta

## Kaynakça