Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Anlatıcı

**Anlatıcı**, edebiyat metinleri, sinema, tiyatro, televizyon dizileri vesaire gibi alanlarda söz konusu olan olayı anlatan hayalî varlıktır. Anlatıcıların olayda çeşitli fonksiyonları vardır: olayları yorumlarlar, yönlendirici görevi üstlenirler, tanıklık ederler vs.

Edebiyat ürünleri (roman, öykü vs) genelde bir anlatıcı tarafından anlatılır. Anlatıcıların insan olmadığı durumlarda olabilir. Örneğin Mark Twain'in *Mikroplarla Üç Bin Yıl* adlı eserinde, anlatıcı bir kolera mikrobudur.
Kimi edebiyat eserlerinde anlatıcı tek kişi değildir, birden fazla anlatıcı mevcuttur. Örneğin Orhan Pamuk'un *Benim Adım Kırmızı* romanında farklı anlatıcılar yer alır.

Tayyib Salih'in Mevsimu'l-Hicre ile'ş-Şemâl adlı romanındaki anlatıcı ise, ismi hiç açıklanmayan bir karakterdir. Ancak bu adsız anlatıcının, yazarın diğer kitaplarındaki Muhaymid adlı karakter ile bağdaştığı öne sürülmüştür.

## Konuyla ilgili yayınlar

Ayyıldız, Esat (2018). et-Tayyib Sâlih’in “Mevsimu’l-Hicre İle’ş-Şemâl” Adlı Romanının Tahlili 10 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 58(1), 662-689. doi:

## Kaynakça
# İkincil oyuncu

**İkincil oyuncu** veya **Deuteragonist** (Yunanca: δευτεραγωνιστής, *deuteragonistes*, ikinci aktör), edebiyatta üçüncü aktör olan tritagonistten önce gelen ikinci en önemli karakterdir. Deuteragonist kurgudaki komplo ve uyuşmazlıklara göre ana karakter olan protagonistten yana veya karşıt durumda rol alabilir. Kurguyu geliştirebilmek için başvurulan ikinci en önemli karakterdir.

## Tarihçe

Aristoteles eseri Poetika'da şöyle söylemektedir;

>
> Καὶ τό τε τῶν ὑποκριτῶν πλῆθος ἐξ ἑνὸς εἰς δύο πρῶτος Αἰσχύλος ἤγαγε καὶ τὰ τοῦ χοροῦ ἠλάττωσε καὶ τὸν λόγον πρωταγωνιστεῖν παρεσκεύασεν (1449a15).
>

>
> *Yunan Draması sadece bir aktör (protagonist) ve dansçıların korosu ile başladı. Oyun yazarı Eshilos deuteragonist'u tanıttı.*
>

Böylece ilk defa bir oyunda aktörlerin sayısını birken ikiye çıkartan kişi Eshilos olmuştur. Ayrıca oyunun (1449a15). kısmında koronun rolünü kısıtlayarak diyolog hakkını başrole vermiştir.

Eshilos'un çabaları, karakterler arasındaki etkileşim ve diyologları ön plana çıkartmıştır ve Sofokles ve Euripides gibi çağın diğer önemli oyun yazarlarına öncü olarak sembolleşmiş oyunların çıkartılmasını sağlamıştır..

## Dramada

Eski Yunan draması sadece üç aktör (protagonist, **deuteragonist** ve tritagonist) ve ilave olarak bir korodan oluştuğu için, oyunlarda her oyuncu genellikle birkaç parça birden oynadı. Örneğin, Sofokles'in *Kral Oedipus* oyununda, protagonist en çok rol alan Kral Oedipus'dur. Deuteragonist ise Jocasta rolüyle Kral'ın annesi ve karısı rolünde olduğu kadar çoban ve mesajcı rollerini de oynar. Oidipus'un birçok kez karşısında yer aldığı ve hikâyenin orta kısmını dolduran bir oyunculuk sergilediği için Jocasta bu oyunda kesinlikle temel rollerden birisidir. Jocasta'nın arka planda kaldığı vakitler ise çoban ve mesajcı sahnededir ve bu iki rol de aynı aktör tarafından canlandırılabilir..

## Edebiyatta

Edebi olarak, ikincil oyuncu genellikle protagonist için "yardımcı" rolünü üstlenir. Huckleberry Finn'in Maceraları romanında, Huckleberry Finn, protagonist (ana karakter)'ken, O'na sürekli eşlik eden karakter Jim'dir. Bu hikâyede Tom Sawyer, tritagonist (üçüncül karakterdir). Bazen de deuteragonist, Harry Potter ve Felsefe Taşı'ndaki Profesör Quirrell'ın, Voldemort'u gizlemesinde olduğu gibi, gerçek karşıt kişiyi gizleyen karşıt kişi olarak rol alabilir.

## Televizyon ve Filmlerde

Pek çok film ve televizyon dizileri, ikincil oyuncu karakterini, daha karmaşık bir komplo örmek ve ana karakterizasyonun ilerleyebilmesi için kullanırlar. Alias dizisinden Michael Vaughn, Avatar: Son Havabükücü filminde Prens Zuko, Fullmetal Alchemist mangasında Alphonse Elric ve Code Geass animesinde Suzaku Kururugi bunlara örnek olarak verilebilir.

## Ayrıca bakınız

* Villain
* Antagonist

## Kaynakça
# Antagonist (terim)

**Antagonist**, kurguda, ana karakterin (protagonist) rakibi veya düşmanı konumunda bulunan, onu engellemekle yükümlü kişidir. **Karşı kişi** ya da **Muhalif düşman** olarak da bilinir. Asıl karakterin zıttıdır. Antagonistler, çogu anlatıda kötü ahlaklı karakterler olarak tasvir edilirler.

Antagonist yapının insan olma zorunluluğu yoktur. Örneğin Goethe'nin büyük eseri *Faust*'ta antagonist olan karakter (Mephisto) şeytandır. Bununla birlikte, antagonist her zaman bir karakter veya karakterler değildir, bazı hikayelerde ana karakterin önüne çıkan ve ona engel olan doğal olaylar, sosyal durumlar veya psikolojik etkenler de antagonist olabilir.

"Antagonizm ile yaratmak, üretmek" biçiminde marksizmin kuramcısı Karl Marx'ın da kullandığı bir terimdir. Marx, kapitalizmin sömürüyü artırarak kendi antagonistlerini (karşıtlarını) ürettiğini ileri sürer. Ona göre bu süreç kapitalizmin aleyhine, sosyalizmin ise lehine işlemektedir.

## Etimoloji

Etimolojik kökeni; rakip, düşman anlamlarına gelen Antik Yunanca ἀνταγωνιστής (*antagonistēs)* kelimesinden gelir.

## Ayrıca bakınız

* Antagonist çelişki
* Protagonist

## Kaynakça
# Başdüşman

**Başdüşman**, kurguda kahramanın karşısındaki en büyük düşmana verilen addır. Kelime
16. yüzyıl ortalarından günümüze kadar gelmiş ve kitap, sinema, tiyatro gibi yapıtların kurgularında yaygın olarak kullanılmıştır.
Baş-düşman kelimesi (İn:arch-enemy) 16. yüzyıl ortalarında Yunanca *çok önemli* anlamına gelen *arkhos* kelimesi ve *düşman* kelimelerinin birleşmesi ile türemiştir.

## Başdüşman karakter örnekleri

| Çizgi Romanlarda
 |  |
| --- | --- |
| * Lider, Abomination, ve Thunderbolt Ross; Hulk'un başdüşman karakterleridir.
* Black Manta; Aquaman'in başdüşman karakteridir.
* Deacon Frost ; Blade'in başdüşman karakteridir.
* Deathstroke ; Genç Titanlar 'ın başdüşman karakteridir.
* Doktor Doom ; Fantastik Dörtlü'nün başdüşman karakteridir.
* Green Goblin, Doktor Octopus ve Venom ; Örümcek Adam'ın başdüşman karakterleridir.
* Yargıç Ölüm ; Yargıç Dredd'in başdüşman karakteridir.
* Kingpin ve Bullseye ; Daredevil'in başdüşman karakterleridir.
* Lex Luthor ; Süpermen'in başdüşman karakteridir.
* Joker ; Batman'in başdüşman karakteridir.
* Loki ; Thor'un başdüşman karakteridir.
* Mandarin ; Demir Adam'ın başdüşman karakteridir.
* Magneto ve Mutant Kardeşliği ; Professor X ve X-Men'in başdüşman karakterleridir.
* Acımasız Ming ; Flash Gordon'un başdüşman karakteridir.
* Sabretooth ; Wolverine'in başdüşman karakteridir.
* Red Skull ; Kaptan Amerika'ın başdüşman karakteridir.
* Shredder ; Ninja Kaplumbağalar'ın başdüşman karakteridir.
* Sinestro ; Green Lantern'ın başdüşman karakteridir.
* Violator ; Spawn'ın başdüşman karakteridir.
 |

| Filmlerde
 |  |
| --- | --- |
| * Ajan Smith ; *Matrix* film serisinde Neo'nun başdüşman karakteridir.
* Darth Vader ; Orijinal *Star Wars* üçlemesinde Luke Skywalker'ın başdüşman karakteridir.
* Dr. Evil ; *Avanak Ajan: Altın Kuş* filminde Austin Powers'ın başdüşman karakteridir.
* Emperor Zurg ; *Oyuncak Hikâyesi* film serisinde ve *Yıldız Komandosu* dizisinde Buzz Lightyear'ın başdüşman karakteridir.
* Ernst Stavro Blofeld ; *James Bond* film serilerinde James Bond'un başdüşman karakteridir.
* King Ghidorah ve Mechagodzilla ; *Godzilla* film serilerinde Godzilla'nın başdüşman karakteridir.
* Profesör Ratigan ; *The Great Mouse Detective* filminde Basil of Baker Street'in başdüşman karakteridir.
 |

| Edebiyatta
 |  |
| --- | --- |
| * Kaptan Hook ; Peter Pan'in başdüşman karakteridir.
 |

| Televizyonda
 |  |
| --- | --- |
|  |

| Video oyunlarında
 |  |
| --- | --- |
|  |

| Animelerde
 |  |
| --- | --- |
|  |

| Oyuncaklarda
 |  |
| --- | --- |
|  |

## Ayrıca bakınız

* Villain
* Supervillain
* Antagonist
* Rogues galeri

## Kaynakça

[[Kategori:
Tip karakterler]]
# Odak karakter

**Odak karakter**, herhangi bir anlatıda seyircinin ilgisinin ve dikkatinin büyük ölçüde onda olduğu karakter. Odak karakter genelde protagonist karakter yani baş karakterdir. Bununla beraber "odak karakter" ve "protagonist" karakterin ayrı olduğu zamanlarda vardır. Bu tür anlatılarda odak karakterin duyguları ve tutkuları izleyici tarafından protagonist karaktarinkiler kadar empati edilemez. Bu aynı zamanda iki karakter arasındaki ana farklardan birisidir. Odak karakter, ana karakterin seyirci ile duygusal bağlaması için gerekli bir şey olmasa da, basitçe söylenirse genelde hikâyeye "heyecan" katmaktadır. Odak karakter, diğer karakterlerden daha çok sahne ışıklarının odaklandığı, dikkat merkezi ve ekrana hakim biri gibi tepki veren bir karakterdir.

Örneğin; Gaston Leroux'un Operadaki Hayalet romanında Christine Daaé karakteri ise protagonist karakterdir. Okuyucu daha çok onun duyguları, mutluluğu ve hedeflerine yakınlık duyar. Ama Hayalet karakteri odak karakterdir. Okuyucu daha çok onun hareketlerinin ve tepkilerinin cazibesine kapılmaktadır.

Aynı zamanda odak karakterin anlatıyı anlatan anlatıcı ile aynı olması gerekmez. Hikâyenin odak karakter gözünden anlatılması gerekmez. Arthur Conan Doyle'un Sherlock Holmes eseri buna bir örnektir. Bu eserde hikâye Watson isimli karakterin gözünden anlatılır. Odak karakter ise Holmes karakteridir. Hikâye de Holmes karakteri üzerine dönmektedir.

## Kaynakça
# Başkahraman

**Protagonist** (Yunanca *πρωταγωνιστής, protagonistés*, Ana- veya ilk - hareket eden, *πρώτος, prótos* ilk ve *άγω, ágo* "harekete geçiyorum, hareket ediyorum, yönetiyorum" kelimelerinden türemiştir), **birinci şahıs** ya da **eksen karakter** olarak da bilinir. Hikâyenin ana kahramanıdır. Hikâyeye yön verecek önemli kararları alır, en çok engelle karşılan karakterdir ve hikâyeyi ileriye doğru hareket ettirir. Bir hikâyenin içinde altplan varsa ya da anlatı birden fazla her hikâyeden oluşuyorsa her hikâyenin kendi protagonisti olabilir.

Protagonist, izleyicinin ya da okuyucunun hikâyesini en yakından takip ettiği karakterdir ve karşısında antagonist karakter olur. Antagonist, engeller yaratır, protagonisti test etmek için çatışmalar üretir, olayları karmaşıklaştırır. Protagonistin karakterinin güçlü ve zayıf yanlarının ortaya çıkmasını sağlar.

## Kökeni

Yunan tragedyasinda ilk, ana rolü canlandıran kişiye verilen isimdir. İkinci ve üçüncü rol anlamında kullanılan terimler ise *Deuteragonist* ve *Tritagonist*tir.

Günümüzde „Protagonist“ denilince, edebiyat ve filmlerdeki başrol oyuncusu; bir romanın, anlatının veya diğer bir edebî ya da filmsel yapıtın kahramanı anlaşılır. Yani çok genel anlamıyla protagonist, bir olay ya da olaylar dizisinin ana icracısı olarak tanımlanabilir. Protagonistin, yapıtın başlığındaki figürle birebir aynı olması gerekli olmasa da pratikte bu, sık karşılaşılan bir durumdur.

Bir protagonistin karşı oyuncusu da Antagonist (Yunancı: ανταγωνιστής, *antagonistís* kelime anlamıyla "-e karşı hareket eden") olarak adlandırılır.

## Kaynaklar
# Tezat karakter

Don Kişot ve yoldaşı Sancho Panza, Gustave Doré: Karakter farklılıkları sadece davranışlarında değil fiziksel görünümlerinde de gözükmektedir.
**Tezat karakter** kurguda, diğer karakterlerin (genellikle kahramanın), karakter özelliklerini vurgulayabilmek adına, kendi tezat özelliklerininden sıkça bahsedilen ve diğer karakterlere ters düşen karakter özelliğine denir.

Bir tezat karakter için tamamlayıcı rol olarak diğerlerinden farklı olan fiziksel bir özellik ele alınmış olabilir. Genellikle tezat karakter diğer karakterlerden büyük ölçüde farklılık gösterir. Mesela Cervantes'in Don Kişot romanında hayalci ve beceriksiz olan Don Kişot çok zayıfken O'nun yol arkadaşı Sancho Panza gayet gerçekçi, pratik ve şişmandır. Başka popüler kurgusal karakter olan Sherlock Holmes uzun boylu ve zayıf bir karakterken, O'nun sağ kolu Doctor Watson çoğu kez orta boylu ve yapılı vücutlu şeklinde bahsedilmiştir.

Bazı durumlarda arakurgu içerisinde bir tezat karakter oluşturabilir. Bu aynı zamanda öykü içinde öykü motifini geliştirir.

## Etimoloji

## Ayrıca bakınız

* Protagonist
* Antagonist
* Hatalı başkahraman

## Kaynakça
# Üçüncü oyuncu

Aeschines, tritagonist olarak oynadığı düşünülen Antik Yunan hatip
**Tritagonist** ya da **üçüncü oyuncu**, yazında protagonist ve ikincil oyuncudan sonraki en önemli karakterdir.

Üçüncü oyuncunun temel işlevi ana karakteri kışkırtmak ve onun zararına çalışmaktır. Tritagonist, oyunun en itici karakterlerinden birini oluşturmasına karşın ana karakter için acıma ve beğeni duygularının oluşmasına yardımcı olmaktadır.

Tritagonistin ortaya çıkışı iki oyunculu eski dönem oyunlarına uzanmaktadır. Ana karakterin düşmanıyla öne çıktığı bu tür oyunlar, üçüncü oyuncunun "düşmanlık" özelliğini üstüne almasıyla ikincil oyuncunun oyun içindeki konumunu rahatlatmış; onun ana karaktere yakın özelliklerini öne çıkarmasını sağlamıştır. Antik Yunan tiyatrosunun baskın ögelerinden olan ezgisel tarz, tritagonistin bas tonuyla konuşmasına, buna karşılık protagonistin tenor, ikincil oyuncunun ise bariton bir sese sahip olmasına neden olmuştur. Cicero, *Divinatio in Caecilium* adlı yapıtında, tritagonistin ana karakterden fiziksel olarak daha güçlü olduğu durumlarda sesini alçaltarak konuştuğunu belirtmektedir.

Aeschines adlı hatip ve Eshilos'un oyunlarında yer alan Myniscus bu rolde boy gösteren Antik Yunan oyunculardır.

Bazı Antik Yunan oyunlarında tritagonistin sahneye soldan giriş yaptığı da bilinmektedir.

## Kaynakça
# Yardımcı karakter

**Yardımcı karakter** bir kitap, tiyatro oyunu, film, video oyunu, televizyon ya da radyo programında ana karaktere destek amacıyla oluşturulan kurgusal karakterdir. Genellikle ana karakterle ilintili olan yardımcı karakter zaman zaman kendine özgü bir kişilik de kazanabilmektedir.

Yardımcı karakterler, çizgi roman ve televizyon dizisi gibi türlerde ana karaktere de dönüşebilmektedirler. Yardımcı karakterlerin olay örgüsünü varsıllaştırıcı etkisi de bulunmaktadır.

## Kaynakça
# Tip karakter

**Tip**, Türk edebiyatında da görülen, günlük yaşantının izlerini taşıyan ve tek bir özellikle (korkak, cimri, kötü ve iyi) karşımıza çıkan tiyatro ve roman kişisidir. Tip bireysel özellikler taşımaz, bulunduğu toplumun ve dönemin özelliklerini yansıtır. Hikâyenin tümünde tek bir özellikle tanınır ve olayın akışına yön verir.
Tip, modern edebiyatta anlatmaya bağlı metinlerin içinde bulunan tiyatro ve hikâye kişisidir. Romanda görülen tipler ile toplumsal tabaka içinde yer etmiş olan gerçek kişiler arasında büyük benzerlikler bulunur ve bundan dolayı eser, okuyucuda gerçeklik duygusu uyandırır. Alıcı, metni okuyunca, yazarın, çevresindeki kişileri anlattığını sanır. Örneğin, Molière'in cimrisi tiptir. Çünkü öncelikle ve yalnızca cimrilik özelliği ön plandadır ve okuyucuya sadece bu özelliği tanıtılmaktadır. Ancak ne zaman onunla ilgili özel bir olgu öğrenirsek karakterleşmeye başlar.

## Tip ve Karakterin Özellikleri ve Farklılıkları

### Tip

* Tek bir özellik taşır
* Bulunduğu toplumun izlerini ve özelliklerini taşırlar
* Dramatik aksiyona etki eder
* Dramatik aksiyondan ya da çatışmalardan etkilenmez
* Değişmez ve gelişemezler, tüm hikâyede aynı görevi üstlenirler

### Karakter

* Birçok özelliği ve boyutları vardır
* Kendine özeldir
* Dramatik aksiyonun en önemli öğesidir
* Dramatik aksiyon ve çatışmalardan etkilenir

Tip ile karakterin en önemli farkı temsil gücünde görülür; çünkü tip, toplumsal boyutu ile karşımıza çıkar ve ait olduğu sosyal durum, olay veya olgu onun üzerinden işlenir. Oysa karakter birey olarak ele alınır; çelişkileri, acıları, mutlulukları, çıkmazları sadece kendisine aittir ve kendisiyle sınırlandırılmıştır.

* Tip benzerlerine başka eserlerde de rastlanabilen karakter ise sadece o esere mahsus olan kişiliktir.
* Tip geneldir, genel özellikler taşır. Bütün bu özellikler çok belirginse karakter olur.

## Tarihi Örnekler

### Antik Yunan

Tip karakter ilk olarak Aristoteles'in öğrencisi Theophrastus'un tarafından tasarlandı. Antik Yunan'da tiyatro halk tarafından sevildiği gibi Aristo'nun döneminde büyük gelişmeler gösterdi. Aşağıda bazı bilinen tarihi tipler şunlardır:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Samimiyetsiz Adam (Eironeia)
* Yağcı (Kolakeia)
* Geveze Adam (Adoleschia)
* Hödük (Agroikia)
* Umursamaz (Areskeia)
* Ahlaksız Adam (Aponoia)
* Çenesi Düşük (Lalia)
* Fabrikatör (Logopoeia)
* Açgözlü (Anaischuntia)
* Pennypinche (Mikrologia)
 | * Saldırgan (Bdeluria)
* Bahtsız Adam (Akairia)
* İşgüzar Adam (Periergia)
* Dalgın (Anaisthesia)
* Asosyal Adam (Authadeia)
* Batıl İnançlı Adam (Deisidaimonia)
* Eleştirmen (Mempsimoiria)
* Şüpheli Adam (Apistia)
* İğrenç Adam (Duschereia)
* Sevecen (Aedia)
 | * Hırslı Adam (Mikrophilotimia)
* Cimri Adam (Aneleutheria)
* Havalı (Alazoneia)
* Kibirli (Huperephania)
* Korkak (Deilia)
* Oligarşik Adam (Oligarchia)
* Geç Öğrenen (Opsimathia)
* İftiracı (Kakologia)
* Kötü Arkadaş (Philoponeria)
* Açgözlü Adam (Aischrokerdeia)
 |

## Kaynakça
# Plan (anlatı)

**Plan** veya **plot,** neden sonuç etkisiyle veya tesadüfi bir şekilde her kısımda birbirleriyle ilişkisi olan ve toplamda hikayeyi yaratan olayların dizilimi için kullanılan bir edebiyat terimdir. Genellikle bu olaylar diziminin ne derece sanatsal ve duygusal etki yaratacağı ile ilgilenir. Karışık ve karmaşadan oluşan planlara anlaşmazlık denir fakat geleneksel türkülerde olduğu gibi en basit ifadelerden oluşan planlar bile bazen birden fazla çıkarımlar içerebilir.

## Aristo'nun plan anlayışı

Aristo'nun şiirlerinde *karakter* teriminden daha önemli olmak üzere *mitos* diye adlandırmış olduğu plan en önemli unsurdur. Aristo'ya göre bir planın başlangıç gelişme ve sonuç olmak üzere üç ana kısmı bulunmalı ve her plan birbiri ile gerektiğinde ya da rastlantısal şekilde ilişkili olmalıdır.

Aristo için son derece önemli olan seyircinin ruhunda duygu uyandırmak için güzel bir plan kurma yeteneğidir. Trajedilerde uygun duygu olan korku ve acıma duygularını Retorik'de tercihen kullanmıştır. (Komedi üzerine çalışmaları günümüze ulaşamamıştır.)

## Freytag'ın plan anlayışı

Gustav Freytag'a bir anlatı'yı beş ana bölüme ayırmaktadır. Bu bölümler Serim, Yükselen aksiyon, Zirve, Düşen aksiyon ve Sonuç kısımlarından oluşur.

## Başka bakış açıları

## Plan bölümleri
# Dönüm (anlatım)

Shakespeare'in Julius Caesar oyunundaki Sezar'ın ölümü iyi bilinen dönüm noktalarından birisidir.
**Dönüm** ya da **Dönüm noktası** hikâye söyleme sanatında en yüksek gerilimin, dramın ya da çözümü verilmiş aksiyonun başladığı noktadır.

## Diğer kullanımlar

Yazınsal analizlerin odağı roman, kısa hikâye, şiir ve drama iken, 20. yüzyılın edebi eleştirileri diğerleriyle büyük benzerlik gösteren sinema filmi gibi tarzları da dönüm noktası analizlerinin içerisinde kabul edilmiştir.

## Kaynakça
# Çatışma (anlatı)

**Dramatik anlaşmazlık** (İngilizce: **Conflict**), edebi metinlerde dramatik anlaşmazlık veya ihtilaf. Bir hikâye içerisindeki güçlerin karşı karşıya gelmesi veya çatışması ile oluşur. Latincede *conflictus* anlamına gelen bu cümlenin kelime manası karşı karşıya gelme, müsademe, çatışma anlamına gelmektedir.

Edebiyat eleştirmeni ve yazar Arthur Quiller-Couch'e göre başlıca yedi dramatik anlaşmazlık konusu vardır. Bunlar; İnsan ile insan, insan ile doğa, insan ile kendisi, insan ile doğa, insan ile toplum, arada kalan insan ve erkek ile kadın arasındaki anlaşmazlıklardır. Bu tanım birçok çeşit benzer listeye ilham olmuştur.

## Kaynakça
# Serim (anlatı)

**Serim** (İngilizce: **Exposition**); Oyun, roman, hikâye, masal, senaryo vb. anlatı türlerinde kişilerin ve çevrenin tanıtıldığı, konunun, olayın anlatılmaya başlandığı bölümdür.

Mevcut Anlatı türünde; kim, nerede ve nasıl bir ortamda bulunuyor sorularına yanıt verilen bölümdür. Bu bölüm mutlaka bir beklenti içerir. Bu bölümde mekan, zaman, kahramanlar ve onların durumları sergilenir. Bu bölümde olaylar ve kahramanlıklar henüz bir dramatik anlaşmazlık oluşturacak seviyeye gelmez. Lakin izleyici söz konusu anlatı türünün trajik, dramatik ya da komik mi olduğunu anlayabilir.

Serim kısmı anlatı türünün izleyici ya da okuyu tarafından devam edilip edilmeyeceğini belirler. Bu yüzden serim bölümü uzatılmamalı ve içinde çeşitli açılardan gelişmeye açık birçok olayın tohumlarını içermelidir. Serim bölümü olayın gelişimini hazırlayacak belirtiler veya tasvirlerle başlamalıdır. Ve izleyicinin merakını uyandırıcak birçok "bilinmeyen" ile dolu olmalıdır. Sergilemenin en karakteristik özelliklerinden biri dramatik anlaşmazlıkları oluşturacak güçler arasındaki çözümün birçok çeşidini içermesidir. Ama serim bölümünün bu sorunlardan herhangi birinin çözümünü içermesi yapıttaki önemli bir bozukluğu haber verir.

## Kaynakça
# Hikâye aracı

**Hikâye aracı** tek amacı anlatının ilerlemesini sağlayan veya altarnetif olarak hikâyedeki bölümlerde zorluklar çıkmasına sebep olan, hikâyedeki nesne veya karakterlere verilen addır. Hikâyedeki, okuyucuyu rahatsız edebilen veya aşırı şaşırtan, yapmacık ya da keyfi olarak oluşturulmuş kurgusal bölümler okuyucunun güven derecesini azaltabildiği gibi iyi hazırlanmış bir kurgu veya kendiliğinden ortaya çıkan karakter ya da bölümler okuyucu tarafından kabul görüp hatta tahmin edilebilir. Hikâye araçları bu kurguların oluşmasını sağlayan baş etkenlerdir.

## Hikâye araçlarına örnekler

Indiana Jones filmlerinin sonuncusunda kristal kafatası hikâye aracı olarak kullanılmıştır.
Özellikle fantezi türü olmak üzere birçok hikâye türü nesne veya nesneleri büyük güçlere sahip şekilde sergilerler. Genellikle hikâyeyi sürükleyen etki bu nesnenin kahraman tarafından karşıt kişiden önce bulunması ve bu gücün kötülük yerine iyilik amaçlı kullanılması olmaktadır. Eğer nesne karşıt kişi ise bu sefer de bu karakteri yok etme amaçlı bir kurgu kurulabilir. Bazı durumlarda hikâye aracı olan nesnenin yok edilmesi karşıt kişinin de yok edilmesini sağlayacaktır. Indiana Jones film serilerinde, Jones genellikle mistik eserlerin peşinde koşmaktadır. *Kristal Kafatası Krallığı'nda* Kristal Kafataslarını, *Son macera'da* Kutsal Kase'yi aramaktadır.

Hikâye aracı kavramı, Arap gecelerinin binbir gece masallarından olan ve arkeolojik keşif üzerinde seyahat eden bir grubu anlatan *Pirinçten Şehir* ile Orta Çağa kadar uzanmaktadır. Sahra Çölü'ne yapılan yolculuk bir keresinde Süleyman'ın Cin'i tuzağa düşürebilmek için kullandığı pirinç gemisini bulabilmek adına yapılır.

Harry Potter serilerinin birçoğunda da hikâye için bir araç kullanılmıştır. Örneğin Harry Potter ve Felsefe Taşı'nda Harry Hogwarts da özel güçleri olan büyülü bir taş olduğuna inanır. Lord Voldemort'un vücudunu geri kazanabilmesi için bu taşa ihtiyacı vardır ve kurgu boyunca Harry taşı Voldemort'dan önce bulup onun geri dönüşünü engellemeye çalışır.

J. R. R. Tolkien'in Yüzüklerin Efendisi romanında da özel güçleri olan bir yüzüğü yok etme çalışmaları tüm roman boyunca hikâye için kullanılan başlıca araç olmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  Haziran 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Altplan

**Alt plan** herhangi bir hikâye veya ana kurgu için destekleyici bir yan hikâye veya ikincil bir kurgu koludur. Alt plan, zaman ve yerine göre veya konusal anlam içinde, ana kurguya bağlanabilir. Alt plan genellikle kahraman ya da antagonist dışında olan destekleyici karakterleri konu alır.

William Shakespeare'in IV. Henry, Bölüm 2 eserinin, ana kurgu olarak Henry'nin prens hali olan *Hal* dan kral hali olan *Henry*'e kadar büyümesini ve Fransız topraklarının fethini konu alır. Alt plan ise, savaşlara Falstaff'in katılımı ile ilgilidir. Falstaff ve Henry birkaç noktada karşılaşır ve Falstaff, Henry'nin tanıdığı birisi haline gelir ancak onun kurgusu ile Henry'nin kurgusu birbirine karışmaz. Aralarında tematik bir bağ olsa da, eylemsel bağa dönüşmez.

Alt plan, ana kurgudan, tüm hikâyede daha az yer almasıyla, daha az önemli olayların oluşmasıyla, hikâyenin bütününe daha az etki etmesiyle ve daha az önemli karakteri ortaya çıkarmasıyla ayrılır. Yapılarından dolayı genellikle kısa hikâyelerde alp plan olmaz.