# Özgür ve açık kaynak kodlu yazılım

Özgür ve açık kaynaklı yazılım ekran görüntüsü. Görüntüde KDE masaüstü ortamını kullanan Fedora Linux 36 işletim sistemi üzerinde, Firefox, Dolphin dosya yöneticisi, VLC player, LibreOffice Writer, GIMP ve KCalc uygulamaları görünmektedir.
**Özgür ve açık kaynak kodlu yazılım** (kısaca **ÖAKK**, İngilizce **FOSS**), kullanıcılara yazılımı ve kaynak kodunu herhangi bir amaç için kullanma, inceleme, değiştirme ve dağıtma özgürlükleri veren bir lisans kapsamında yayınlanan bilgisayar yazılımıdır.

ÖAKK hem özgür yazılım hem de açık kaynak kodlu yazılımı kapsayan şemsiye bir terimdir. Bir yazılımın açık kaynak sayılması için Açık Kaynak Tanımı'na uyması, bir özgür yazılım sayılması için Özgür Yazılım Tanımı'na uyması gerekir. Bu iki tanım pratikte birbirine çok yakın olduklarından Özgür Yazılım Vakfı'nın özgür kabul ettiği yazılım lisansları ile Açık Kaynak Girişimi'nin açık kaynak kabul ettiği yazılım lisanslar çok büyük ölçüde örtüşmektedir. Örneğin GNU GPL, MPL, MIT Lisansı, AGPL, LGPL, BSD lisansları hem özgür yazılım lisansıdır hem de açık kaynak yazılım lisansıdır. Bu nedenle neredeyse tüm özgür yazılımlar açık kaynak yazılımdır ve neredeyse tüm açık kaynak yazılımlar da özgür yazılımdır. Buna karşın, bu iki görüşün savunucuları arasında güçlü bir felsefi anlaşmazlık vardır. Bu nedenle "özgür" ve "açık kaynak" kelimeleri arasında tarafsız bir yol izlemek isteyenler ise "özgür ve açık kaynak kodlu yazılım" terimini kullanmaktadır. Özgür yazılım hareketi, bilgisayar kullanıcıları için özgürlük ve adalet harekettir. Açık kaynak ise daha çok pratik faydalara odaklıdır.

ÖAKK kullanımı; azalan yazılım maliyetleri dahil olmak üzere, artan güvenlik (özellikle kötü amaçlı yazılım açısından), gizliliğin korunması gibi faydalarının yanı sıra kullanıcılarına kendi yazılım ve donanımları üzerinde daha fazla kontrol imkânı verir. Linux temelli özgür ve açık kaynak kodlu işletim sistemleri günümüzde milyonlarca sunucu, akıllı telefon (örneğin Google Android gibi), masaüstü bilgisayar ve diğer cihazlarda yoğun olarak kullanılmaktadır. Ayrıca Özgür yazılım lisansları ve açık kaynak kodlu lisanslar çok sayıda yazılım paketi tarafından kullanılmaktadır.

ÖAKK, yazılımın kısıtlayıcı telif hakkı veya lisanslama altında olduğu ve kaynak kodunun kullanıcılardan gizlendiği özel mülk yazılımın tersidir.

## Tarihçe

1950'li, 1960'lı ve 1970'lı yıllarda, bilgisayar kullanıcıları için özgür yazılım tarafından sağlanan özgürlükler çok daha yaygındı. Kaynak kodları da dahil olmak üzere yazılımlar yaygın şekilde bilgisayar kullanıcıları arasında paylaşıldı. Çoğu şirketin ücretsiz yazılım ile birlikte sağladığı, donanıma dayalı bir iş modeli bulunuyordu. Daha sonra bu kuruluşların yazılım alışverişlerini kolaylaştırmak amacıyla bazı tedarikçiler kuruldu; örnekleri için bkz., SHARE ve DECUS.

1960'ların sonlarında, yazılım çevresindeki hakim iş modeli artık değişiyordu. Büyüyen ve gelişen yazılım sektöründe, donanım üreticisinin paket yazılım ürünleri ile rekabet etmek yerine, bu yeni şirketler yazılım geliştirerek doğrudan satıyorlar, donanım geliri finansmanından daha fazla gelir elde ediyorlardı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:
:en:FLOSS Concept Booklet

Vikikitap
Vikikitapta bu konu hakkında daha fazla bilgi var:
:en:FOSS A General Introduction FOSSBazaar7 Şubat 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: topluluk için ücretsiz ve açık kaynak yazılım yönetişimi
* FLOSSworld: Serbest / Bedava / Açık Kaynak Kodlu Yazılım: Dünya çapında etki araştırması
* FreeOpenSourceSoftware.org20 Ağustos 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: ÖAKK tarihçesi, kuruluşları, lisansları, kişiler, yazılım.
* ifossf.org20 Ekim 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.: Uluslararası Özgür ve Açık Kaynak Yazılım Vakfı