# Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (Acilciler)

| Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi/Acilciler  |
| --- |
| Acilcilerin de kullandığı THKP-C amblemi |
| Kısaltma | THKP-C/Acilciler |
| Kurucu | İlker Akman Yüksel Eriş Engin Erkiner |
| Kuruluş tarihi | 1974 |
| Kapanış tarihi | 1988 |
| Bölünme | THKP-C/DEV-SAVAŞ (1976) THKP-C/EB (1976) THKP-C/HDÖ (1979) |
| Önceli | Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi X Örgütü |
| Üyelik | 968 (1983 TSK tahmini):427 |
| İdeoloji | Marksizm-Leninizm |
| Siyasi pozisyon | Aşırı sol |
| Örgütün kullandığı bir bayrak varyantı |
|  |

**Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi/Acilciler (THKP-C/Acilciler)**, THKP-C'nin dağılmasından sonra 1974'te İlker Akman, Yüksel Eriş ve Engin Erkiner tarafından kurulan yasa dışı Marksist-Leninist örgüttür.

1974 yılında ilan edilen genel aftan yararlanarak cezaevinden çıkan Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi (THKP-C) üyesi kadrolarla, THKP-C ve Mahir Çayan’ın tezleri noktasında anlaşamayan bir grup üniversite öğrencisi tarafından kaleme alınan "*Türkiye Devriminin Acil Sorunları*" (TDAS) isimli broşür grubun doğmasına yol açmıştır. Broşür, küçük ama savaşçı bir örgüt oluştuşturulmasını, şehir ve kır gerillasının örgütlendirilmesini, Mahir Çayan'ın tezleri arasında bulunan *Politikleşmiş Askeri Savaş Stratejisi'*nin (PASS) bir an önce pratiğe geçirilmesini, öncü savaşın başlatılmasını öngörüyordu. Örgüt özellikle Hatay bölgesinde Arap Alevisi (Nusayri) nüfusu içerisinde yaygındı. 12 Eylül darbesi sonrası büyük ölçüde dağıldı.

Örgüt, THKP-C ile birlikte Birleşik Krallık'ın yasaklı terör örgütleri listesinde yer almaktadır.

## Adı

1972 yılında Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi'nin dağılmasından sonra kurulan örgütün başlarda herhangi bir adı yoktu ve THKP-C adını kullanmayı tartışıyorlardı. Grup başlangıçta bir isim almamayı yeğlemiş, bildirilerine "X Örgütü" imzasını atmıştı.

1975 yılında Engin Erkiner tarafından kaleme alınan 184 sayfalık "*Türkiye Devriminin Acil Sorunları*" isimli broşür örgütün çevresinde toplandığı görüş haline geldi ve "Acilciler" veya "184'lükler" olarak anılmaya başlandılar. Grubun asgari bir örgütlülüğün ardından hemen öncü savaşına başlanmasını savunduğu için de alaycı tutumla "Aceleciler", "Acilciler" olarak anıldığı da iddia edilmektedir. Ayrıca Mahir Çayan'ın çoğu yazısını yeniden çoğalttıkları için 1974 yılı içinde "Yazıcılar Grubu" adıyla da anılmıştır.

Örgüt, 1976'da Halkın Devrimci Öncüleri (THKP-C/HDÖ veya HDÖ) adıyla çıkış yapma kararı aldı. HDÖ adı ile beraber Acilciler olarak da anılmaya devam etti. 1979'da ise örgüt HDÖ ve Acilciler olmak üzere iki ayrı gruba bölündü.

## Tarihçe

### X Örgütü

12 Mart Muhtırası ve Kızıldere Olayı sonrası THKP-C üst kadrolarını kaybetti ve Mahir Çayan'ın tezlerini savunanlar farklı örgütlenmelere gittiler.

Paris'te Mahir Çayan'ın eşi Gülten Çayan etrafında toplanan bir grup THKP-C'li; "öncü savaşını kaldığı yerden sürdürmek" amacıyla faaliyet yürütüyor, Filistin'e kamplarda silahlı eğitim için insan gönderiyordu. Aynı amaçla, ülke içindeki THKP-C sempatizanlarıyla iletişime geçmeye de çalışıyorlardı. Bu oluşuma ilk karşılık veren, ODTÜ'deki THKP-C sempatizanı bir gruptu. İçinde Engin Ekiner'in de bulunduğu üniversite grubu; 1975 Ağustos'ta "*Türkiye Devriminin Acil Sorunları*"adıyla Mahir Çayan'ın görüşlerini yorumlayan, 300 adet teksirle çoğaltılan 184 sayfalık illegal bir broşür yayınladı. Böylece grup "Acilciler" olarak anılmaya başladı.

Grubun Devrimci Yol'u kuracak olan eski Dev-Genç'lilerin başlattığı örgütle temas kurma çabaları sonuçsuz kaldı. Sebebi, Mahir Çayan'ın *Kesintisiz Devrim II-III* yazısının yorumu konusunda ortaya çıkan farklılıklardı. Devrimci Yolcular, "geçmişin dogmatik yorumlanmaması gerektiğini ve öncü savaşının bir parti tarafından verilebileceğini, dolayısıyla öncelikle bir partinin kurulması, bunun için de hemen hemen bütün üniversitelere yayılmış antifaşist eksende örgütlenme başlatılması gerektiğini" düşünüyorlardı. Acilciler ise "asgari bir örgütlülüğün ardından derhal öncü savaşının başlatılması gerektiğini; silahlı mücadele için bir parti değil, merkezi örgütün varlığının yeterli olduğunu, gençliğin ya da ekonomik-demokratik mücadele içinden bir partinin ya da savaş örgütünün çıkamayacağını" savunuyorlardı.

Üniversite grubu ile Paris'teki grubun birleşmesiyle X Örgütü kuruldu, iki grup bazı nüanslarla ODTÜ'lülerin hazırladığı broşürdeki görüşleri, ortak platform kabul etti. Bir Genel Komite oluşturdular. Öncü savaşına başlamak ve bunu kısmen daha fazla örgütlü oldukları Sivas-Malatya-Adıyaman bölgesinden başlatma kararı aldılar. Fakat bir komite oluşturmuş ve kararlar almış örgütü oluşturan iki grup fikir ayrılıklarına düşüyor, eyleme geçilemiyordu.

İlker Akman, Haşan Basri Temizalp ve Yusuf Ziya Güneş isimli üniversiteliler, silahlanarak eylem yapmak üzere 20 Ocak 1976'da Sivas'a gittiler. Burada MHP binalarına karşı bombalama eylemleri düzenlediler. Aynı akşam geçtikleri Malatya'da polislerle karşılaştılar ve çatışmaya girdiler. Çatışmada bir polis ve bir bekçi öldü. Buradan kaçarak, Beylerderesi'ne ulaştılar. İhbar sonucu güvenlik güçlerince yapılan aramalar sırasında Beylerderesi'nde bir askeri tim onları fark etti. 26 Ocak 1976 tarihinde üç saat süren çatışma sonunda, üç üniversiteli de öldü. Örgüt üyelerinin ölümüyle sonuçlanan bu çatışma örgütte çalkantıya yol açtı. Genel Komite lağvedildi, yurtiçindekiler ile yurtdışındakiler birbirlerinden ayrıldı.

### Acilciler ve HDÖ

Yurtdışı örgütüyle bağlarını koparan yurtiçindekiler yeni bir yönetim kurdu ve 15 Haziran 1976'da THKP-C/Halkın Devrimci Öncüleri (HDÖ) adını aldı. HDÖ'lüler, 1976'de kurulduklarında başta Ankara olmak üzere büyük şehirlerde çeşitli bombalama ve kurşunlama eylemleri yaptılar. Bu dönemde daha sonra Devrimci Savaş adını alacak grup ile ilk örgütsel ayrılık yaşandı. Ayrılığın gerekçesi, örgütün politik çıkış yapabilmek için gerekli örgütlenmeye sahip olup olmadığı noktasında odaklaştı. Hamdullah Erbil, ağırlıklı olarak Maraş ve Çorum'da örgütlü olan Dev-Savaş grubunun bilinen kadrolarındandı.

1977'de iki HDÖ yöneticisinin eylem hazırlığı sırasında ölmesi, bazı kadrolarının istifa edip örgütten ayrılmasına yol açtı. HDÖ, 1978'de *Cephe* adlı legal bir dergi çıkarmaya başladı.

1979'da örgüt halk savaşı konusu gerekçesiyle yeni bir ayrılık yaşayarak Acilciler ve HDÖ olmak üzere ikiye bölündü. HDÖ adıyla devam edecek kesim halk savaşını savunurken, Acilciler adını alacak kesim, silahlı propagandanın ayaklanmaya yol açacağı görüşündeydi. Acilciler ağırlıkla Adana, Hatay, İstanbul, Kayseri'de; HDÖ Adana, Balıkesir, Çorum, İstanbul ve Kars'ta örgütlüydü.

### 12 Eylül ve sonrası

Suriye Direnişi örgütünün amblemi
Acilciler Örgütü, 12 Eylül Darbesi'nden sonraki süreçte dağılmıştır. Örgüt mensuplarının bazıları Avrupa'ya iltica edip, hayatlarına orada devam etmiş; bazıları örgütten kopup başka sol örgütlere (TKEP vb.) katılmıştır. Bazı örgüt mensupları ise Suriye'ye geçip, varlıklarını başka örgütler içerisinde sürdürmüştür. 1988'de ise merkezi yapısı çözülmüş ve (Engin Erkiner'in iddiasına göre) feshedilmiştir.

Acilciler, 1982'de askeri yönetime karşı bazı sol örgüt ve partilerce kurulmuş Faşizme Karşı Birleşik Direniş Cephesi'nin (FKBDC) kuruluşuna katılım göstermiştir.

1983 yılında örgütün askeri yönetim tarafından tespit edilmiş 968 üyesinin 449'u yakalanmıştı.

Eski örgüt mensuplarından Mihraç Ural; Suriye İç Savaşı'nda faaliyet göstermiş Suriye Direnişi adlı örgütün lideri olmuştur. Bazıları tarafından bu örgüt de Acilciler olarak adlandırılmaktadır. Öte yandan, Acilciler'in kurucu liderlerinden biri olan Engin Erkiner bu durumu eleştirmektedir. Erkiner; örgütün 1988 yılında feshedildiğini, fakat Ural'ın örgüt ismini sahiplendiğini iddia etmektedir. Birleşik Krallık da ötürü THKP-C ve Acilciler'i Suriye'de faaliyet gösteren Esad yanlısı terör örgütü olarak tanımlamaktadır. Ural ise bunu reddederek THKP/C Acilciler isimli silahlı bir örgütün bulunmadığını söylemiştir.

## Çatışma ve eylemler

* **22 Ağustos 1979:** Kayseri Akbank şubesi mutemedi İbrahim Şakar öldürüldü ve bankadan 10 milyon lira soyuldu.
* **9 Kasım 1979:** İstanbul Otelcilik Şirketi'nin yönetim kurulu başkanı ve Osmanlı Bankası eski genel müdürü Reşat Aksan İstanbul'da öldürüldü.
* **22 Kasım 1979:** Hacı Ömer Sabancı Vakfı'nın Adana genel merkezine 4 örgüt mensubu tarafından saldırı düzenlendi ve bombalandı.
* **19 Kasım 1979:** Kayseri'de iki adet Iraklı öğrenci öldürüldü.
* **1980'in sonları:** Adana'da HDÖ'nün bölge sorumlusu Ali Çakmaklı Acilciler tarafından öldürüldü.
* **1982 sonbaharı:** Acilciler üyesi Müntecep Kesici Suriye'de Acilciler tarafından öldürüldü. Beraberinde başka örgüt üyeleri de örgüt tarafından öldürüldü.

## Notlar

## Kaynakça