# Galilei uyduları

Jüpiter'in dört Galilei uydusunun montaj görüntüsü, Jüpiter'in bir bölümünü ve uyduların göreceli büyüklüklerini gösteren bileşik görüntü (pozisyonlar temsilidir, gerçeği yansıtmaz). Yukarıdan aşağıya: Io, Europa, Ganymede, Callisto.
**Galilei uyduları**, Jüpiter'in en büyük dört uydusu olan Io, Europa, Ganymede ve Callisto'dur. Klasik gezegenlerin en sönüğü olan Satürn'den sonra çıplak gözle en kolay görülebilen Güneş Sistemi cisimleridir. Parlak Jüpiter'e olan yakınlıkları çıplak gözle gözlemi çok zorlaştırsa da, yüksek ışık kirliliği olan gece gökyüzü koşullarında bile sıradan dürbünlerle kolayca görülebilirler. Teleskobun icadı, uyduların 1610 yılında keşfedilmesini sağladı. Bu sayede, insanlar klasik gezegenleri takip etmeye başladığından beri keşfedilen ilk Güneş Sistemi cisimleri ve Dünya'nın ötesindeki herhangi bir gezegenin yörüngesinde bulunan ilk cisimler oldular.

Galilei uyduları gezegen kütleli uydulardır ve Güneş Sistemi'ndeki en büyük cisimler arasındadırlar. Bu dört uydu, Titan, Triton ve Dünya'nın uydusu Ay ile birlikte, Güneş Sistemi'ndeki cüce gezegenlerin herhangi birinden daha büyüktür. En büyüğü olan Ganymede, Güneş Sistemi'ndeki en büyük uydudur ve Merkür gezegenini boyut olarak geçer (fakat kütle olarak değil). Callisto, boyut olarak Merkür'den sadece biraz daha küçüktür. Daha küçük olan Io ve Europa, Ay ile yaklaşık aynı boyuttadır. İçteki üç uydu - Io, Europa ve Ganymede - 4:2:1 yörüngesel rezonanstadır. Galilei uyduları küresel şekillere sahipken, Jüpiter'in geri kalan uyduları kendi çekim güçleri küresel şekillerini oluşturacak kadar büyük olmadığı için düzensiz formlara sahiptir.

Galilei uyduları, onları Aralık 1609 veya Ocak 1610'da gözlemleyen ve Mart 1610'da Jüpiter'in uyduları olarak tanımlayan Galileo Galilei'nin adını almıştır. 1892'de Jüpiter'in beşinci en büyük uydusu olan Amalthea'nın keşfine kadar Jüpiter'in bilinen tek uyduları olarak kaldılar. Galileo, ilk başta keşfini **Cosmica Sidera** ("Cosimo'nun yıldızları") veya **Medicean Yıldızları** olarak adlandırdı, fakat sonunda geçerli olan isimler Simon Marius tarafından seçildi. Marius, Galileo ile hemen hemen aynı zamanda, 8 Ocak 1610 tarihinde uyduları bağımsız olarak keşfetmiş ve onlara günümüzdeki isimlerini, Zeus'un baştan çıkardığı veya kaçırdığı mitolojik karakterlerden esinlenerek vermiştir. Bu isimler, Johannes Kepler'in 1614 yılında yayımlanan *Mundus Jovialis* adlı eserinde önerilmişti. Bu keşif, teleskobun gök bilimciler için bir araç olarak önemini, çıplak gözle görülemeyen uzay cisimlerinin varlığını kanıtlayarak göstermiştir. Dünya dışında başka bir cismin yörüngesinde dönen gök cisimlerinin keşfi, o dönemde kabul gören ve her şeyin Dünya'nın etrafında döndüğü bir teori olan Batlamyus sistemine ciddi bir darbe vurmuştur.

## Ayrıca bakınız

* Jüpiter Sisteminin Kolonizasyonu

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Galilei uyduları ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Galile uydularını tanımlamak için Sky & Telescope yardımcı programı
* Jüpiter ve Galilei uydularının interaktif 3D görselleştirmesi
* NASA's Stunning Discoveries on Jupiter's Largest Moons | Our Solar System's Moons Astrum - Youtube
* Yeni başlayanlar için Jüpiter'in uyduları rehberi (İngilizce)
* Dominic Ford: The Moons of Jupiter. Galilei uydularının mevcut konumlarının bir çizelgesiyle birlikte.