Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Curtis Hanson

| Curtis Hanson |
| --- |
|  |
| Doğum | Curtis Lee Hanson 24 Mart 1945(1945-03-24) Reno, Nevada, ABD. |
| Ölüm | 20 Eylül 2016 (71 yaşında) Los Angeles, Kaliforniya, ABD. |
| Uğraş | Film yönetmeni, yapımcı, senarist |
| Etkin yıllar | 1970–2016 |
|  |

**Curtis Lee Hanson** (d. 24 Mart 1945 – ö. 20 Eylül 2016), Amerikalı film yönetmeni, yapımcı ve senarist.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* IMDb'de Curtis Hanson
* Facebook'ta Curtis Hanson
* Frontotemporal Degeneration12 Ekim 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. association

Şablon:Boston Film Eleştirmenleri Derneği En İyi Yönetmen Oyuncu Ödülü
# Steve McQueen (yönetmen)

| Sir Steve McQueen CBE |
| --- |
| McQueen, Mart 2014’te |
| Doğum | 9 Ekim 1969 Londra, İngiltere |
| Mezun olduğu okul(lar) | Goldsmiths, University of London (BFA) |
| Uğraş | * Film yönetmeni
* senarist
* yapımcı
 |
| Etkin yıllar | 1993–günümüz |
| Stil | * Neo-noir
* deneysel
* toplumsal gerçekçilik
 |
| Evlilik | Bianca Stigter |
| Çocuk(lar) | 2 |
| Ödüller | Tam liste |
|  |

**Sir Steve Rodney McQueen** CBE (d. 9 Ekim 1969) İngiliz film yönetmeni, görsel sanatçı, senarist, film yapımcısı, televizyon yazarı, televizyon yapımcısı ve televizyon yönetmenidir. Solomon Northup'un 1853 tarihli kölelik anılarının uyarlaması olan ödüllü filmi *12 Years a Slave* (2013) ile tanınır. Ayrıca 1981 İrlanda açlık grevi hakkında tarihi bir drama olan *Açlık* (2008), seks bağımlılığıyla mücadele eden bir yönetici hakkında bir drama olan *Utanç* (2011) ve İngiliz televizyon dizisinin bir uyarlaması olan *Widows* (2018)'u yönetti ve yazarlarından biriydi. 2020'de, "Londra'da Batı Hint topluluğu içinde 1960'ların sonundan 80'lerin başlarına kadar geçen" beş filmden oluşan bir koleksiyon olan *Small Axe’i* yayınladı.

McQueen, eseri için bir İngiliz görsel sanatçısına verilen en yüksek ödül olan Turner Ödülü'nü aldı. 2006'da İngiliz askerlerinin portrelerini pul şeklinde sunarak Irak'taki ölümlerini anan *Kraliçe ve Ülke'nin* yapımcılığını üstlendi. Görsel sanatlara hizmetlerinden dolayı 2011 yılında Britanya İmparatorluğu Nişanı aldı. *12 Years a Slave* filmiyle En İyi Film Akademi Ödülü'nü, En İyi Film dalında BAFTA Ödülü'nü, En İyi Sinema Filmi – Drama dalında Altın Küre Ödülü'nü ve En İyi Yönetmen dalında New York Film Eleştirmenleri Birliği Ödülü'nü kazandı . McQueen, En İyi Film Akademi Ödülü'nü kazanan ilk siyahi film yapımcısıdır.

2014 yılında *Time* dergisi, McQueen'i yıllık *Time* 100 "dünyanın en etkili insanları" listesine dahil etti. 2016 yılında İngiliz Film Enstitüsü'nün en yüksek onuru olan BFI Bağlılık Ödülü’ne layık görüldü. McQueen, film hizmetleri için 2020 Yeni Yıl Onurunda şövalye ilan edildi. Aynı yıl, McQueen Kraliyet Fotoğraf Topluluğu tarafından Sinematik Yapım Ödülü'ne layık görüldü ve bu yıl hayatı boyunca verdiği eserlerin onuruna Köln Film Ödülü'nü alacak.

## Kaynaklar

## Dış bağlantılar

* IMDb'de Steve McQueen (yönetmen)
* MUBI'de Steve McQueen ile Röportaj 12 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Thomas Dane Galerisi: Steve McQueen 13 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Marian Goodman Galerisi: Steve McQueen
* BBC profili 5 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *Kraliçe ve Ülke*
* Steve McQueen re-title.com'da
# Richard Linklater

| Richard Linklater |
| --- |
| Linklater, 2025 |
| Doğum | Richard Stuart Linklater 30 Temmuz 1960 Houston, Teksas, ABD |
| Milliyet | Amerikalı |
| Uğraş | Film yönetmeni, film yapımcısı, senarist, oyuncu |
| Etkin yıllar | 1985-günümüz |
|  |

**Richard Linklater** (d. 30 Temmuz 1960), Amerikalı yönetmen, film yapımcısı, senarist ve oyuncudur. Yönettiği filmler içerisinde daha çok komedi gençlik filmi *Dazed and Confused* (1993), romantik drama üçlemesi *Before Sunrise* (1995), *Before Sunset* (2004), *Before Midnight* (2013), müzik temalı *School of Rock* (2003) ve rotoskop tekniğiyle çektiği *Waking Life* (2001), *A Scanner Darkly* (2006) filmleriyle tanındı. 2002 yılından 2014 yılına kadar çektiği *Boyhood* (2014) filmiyle olumlu eleştiriler aldı. Ayrıca aralarında Altın Küre ve BAFTA'nın da olduğu birçok organizasyondan en iyi yönetmen ödülüne lâyık görüldü.

Filmlerinde genel olarak kullandığı yapısal anlatı tarzıyla dikkatleri topladı. Projelerinden *Before...* filmleri ile on yılı aşkın bir süre boyunca aynı oyuncularla yönettiği *Boyhood* da bu şekildedir. Linklater, birçok filminde Ethan Hawke ve Matthew McConaughey gibi oyuncularla çalışmıştır.

## Kariyeri

Linklater Sam Houston State University'de ders veren Diane Margaret ile Charles W. Linklater, III çiftinin çocukları olarak 1960'ta Teksas'ın Houston şehrinde doğdu. Liseyi Huntsville'deki *Huntsville High School'*da okuyup, son sınıfı Bellaire'deki *Bellaire High School**da tamamladı. Sam Houston State University'de edebiyat ve drama alanında lisans eğitimi görmesine karşın bir süre sonra okulu bırakarak Meksika Körfezi'ndeki bir petrol sondaj platformunda çalışmaya başladı. Ardından Super-8 kamera, projektör ve kurgu malzemeleri alarak Austin'e taşındı. 1984 yılının sonlarına doğru sinema eğitimi içinAustin Community College**e kaydoldu. 1985'te arkadaşı Lee Daniel ile birlikte Austin Film Society'i kurdu. Linklater, gençliğinde Martin Scorsese, Robert Bresson, Yasujiro Ozu, Rainer Werner Fassbinder, Josef von Sternberg ve Carl Theodor Dreyer gibi yönetmenlerden etkilendi.

## Yönettiği filmler

* *It's Impossible to Learn to Plow by Reading Books* (1988)
* *Slacker* (1991)
* *Dazed and Confused* (1993)
* *Before Sunrise* (1995)
* *SubUrbia* (1997)
* *The Newton Boys* (1998)
* *Waking Life* (2001)
* *Tape* (2001)
* *School of Rock* (2003)
* *Before Sunset* (2004)
* *Bad News Bears* (2005)
* *Fast Food Nation* (2006)
* *A Scanner Darkly* (2006)
* *Me and Orson Welles* (2008)
* *Bernie* (2011)
* *Before Midnight* (2013)
* *Boyhood* (2014)
* *Everybody Wants Some!!* (2016)
* *Nouvelle Vague* (2025)

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Richard Linklater ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* IMDb'de Richard Linklater
# Safdie kardeşler

| Josh ve Benny Safdie |
| --- |
| Josh Safdie, 2010 yılında |
| Doğum | Joshua Safdie 03 Nisan 1984

---

Benjamin Safdie 24 Şubat 1986 New York, ABD |
| Mezun olduğu okul(lar) | Boston Üniversitesi |
| Uğraş | Film yapımcılığı, oyunculuk |
| Etkin yıllar | 2007-günümüz |
| Resmî site | elarapictures.com |
|  |

**Joshua Safdie** (d. 3 Nisan 1984) ve **Benjamin Safdie** (d. 24 Şubat 1986) Amerikalı bağımsız film yapımcıları. 2017 yapımı *Soygun* ve 2019 yapımı *Uncut Gems* filmleriyle bilinirler.

## Filmografi

### Uzun metraj

| Yapım
 | Yıl
 | Yönetmen
 | Yazar
 | Yapımcı
 | Görüntü yönetmeni
 | Editör
 | Oyuncu
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *The Pleasure of Being Robbed* | 2008
 | Josh
 | Josh
 | Josh
 | Josh
 | Josh & Benny
 | Josh
 |
| *Daddy Longlegs* | 2009
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | -
 | Josh
 | Josh & Benny
 | Josh
 |
| *Lenny Cooke* | 2013
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Josh
 | Benny
 | -
 |
| *Yalnız Cennet Bilir* | 2014
 | Josh & Benny
 | Josh
 | -
 | -
 | Benny
 | -
 |
| *Soygun* | 2017
 | Josh & Benny
 | Josh
 | -
 | -
 | Benny
 | Benny
 |
| *Uncut Gems* | 2019
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Benny
 | -
 |

### Kısa film

| Yapım
 | Yıl
 | Yönetmen
 | Yazar
 | Yapımcı
 | Görüntü yönetmeni
 | Editör
 | Oyuncu
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| *I Think I'm Missing Parts* | 2005
 | Josh
 | Josh
 | -
 | -
 | -
 | Benny
 |
| *The Ralph Handel Story* | 2005
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | -
 | -
 | Josh & Benny
 |
| *We're Going To The Zoo* | 2006
 | Josh
 | Josh
 | Josh
 | -
 | -
 | Josh
 |
| *The Back of Her Head* | 2007
 | Josh
 | Josh & Benny
 | Josh
 | -
 | -
 | Josh
 |
| *Jerry Ruis, Shall We Do This?* | 2007
 | Josh
 | -
 | -
 | -
 | -
 | -
 |
| *John’s Lonely Trip to Coney Island* | 2007
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Josh
 | Benny
 | Benny
 |
| *The Acquaintances of a Lonely John* | 2008
 | Benny
 | Benny
 | Benny
 | -
 | Benny
 | Benny
 |
| *There’s Nothing You Can Do* | 2008
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | -
 | -
 | Benny
 |
| *John's Gone* | 2010
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | Josh
 | Josh & Benny
 | Benny
 |
| *Straight Hustle* | 2011
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | -
 | -
 |
| *Solid Gold* | 2012
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Josh
 | -
 | Benny
 |
| *The Black Balloon* | 2012
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Benny
 | -
 |
| *Trophy Hunter* | 2012
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | -
 | Josh
 | Josh
 | -
 |
| *Toback Vs. Mailer: The Incident* | 2016
 | Josh & Benny
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Benny
 | -
 |
| *Goldman v Silverman* | 2020
 | Josh & Benny
 | -
 | -
 | Josh
 | -
 | Benny
 |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Safdie kardeşler ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* IMDb'de Josh Safdie
* IMDb'de Benny Safdie
# Barry Jenkins

| Barry Jenkins |
| --- |
|  |
| Doğum | 19 Kasım 1979 Miami, Florida ABD |
| İkamet | Los Angeles, Kaliforniya, ABD |
| Vatandaşlık |  ABD |
| Uğraş | Yönetmen, yazar |
| Etkin yıllar | 2003 - günümüz |
|  |

**Barry Jenkins** (d. 19 Kasım 1979, Miami, Florida), Los Angeles'ta yaşayan Amerikalı yönetmen ve yazar. *Medicine for Melancholy* (2008) ve *Ay Işığı* (2016) adlı filmleriyle tanınmıştır. *Ay Işığı* filmi, 74. Altın Küre Ödülleri'nde Drama Dalında En İyi Film ödülünü kazandı. Ayrıca 70. BAFTA Ödülleri'nde 4 adaylık elde etti. Jenkins, *Ay Işığı* filmi ile 89. Akademi Ödülleri'nde En İyi Uyarlama Senaryo ödülünü kazandı.

## Hayatı

Jenkins, 1979'da Liberty City, Miami'de dört kardeşten en küçüğü olarak dünyaya geldi. Babası, o daha 12 yaşındayken öldü ve Jenkins'in biyolojik oğlu olmadığına inanan annesinin yanından da ayrıldı. Jenkins, başka bir kadın tarafından büyütüldü. Orta eğitimini Miami Northwestern Senior Lisesi'nde tamamlayan Jenkins, daha sonra Tallahassee'deki Florida Eyalet Üniversitesi'nde film eğitimini tamamlamıştır.

## Filmografi

* 2008 - *Medicine for Melancholy*
* 2016 - *Ay Işığı*

### Ödül ve adaylıkları

| Film
 | Tören
 | Ödül
 | Durum
 |
| --- | --- | --- | --- |
| *Ay Işığı* | 89. Akademi Ödülleri
 | En İyi Yönetmen
 | Aday gösterildi
 |
| En İyi Uyarlama Senaryo
 | Kazandı
 |
| 74. Altın Küre Ödülleri
 | En İyi Yönetmen
 | Aday gösterildi
 |
| En İyi Senaryo
 | Aday gösterildi
 |
| 70. BAFTA Ödülleri
 | En İyi Özgün Senaryo
 | Aday gösterildi
 |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* IMDb'de Barry Jenkins
* X'te Barry Jenkins

Wikimedia Commons'ta Barry Jenkins ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Cafer Penahi

Penahi, 2025 Cannes Film Festivali'nde
**Cafer Penahi** (Farsça: جعفر پناهی, İngilizce: Jafar Panahi; d. 11 Temmuz 1960, Miyana, İran), uluslararası çapta tanınan, İran Yeni Dalgası'nın en etkili isimlerinden olan İranlı yönetmen, senarist ve yapımcı. Cannes Film Festivali Altın Palmiye, Venedik Film Festivali Altın Aslan ve Berlin Film Festivali Gümüş Ayı, kazandığı ödüller arasındadır. 2025 Cannes Film Festivali'nde Altın Palmiye'yi "Görünmez Kaza" filmiyle kazanmıştır.

2009'da Ahmedinejad'ın cumhur başkanı ilan edilmesinin ardından çıkan olaylarda sokaklarda Besic milislerince öldürülen insanların anısına düzenlenen törene gittiğinde ilk kez tutuklanıp serbest bırakıldı. Ancak birkaç ay sonra evinde tutuklanan Cafer Penahi, bir daha serbest bırakılmadı. Yetkililer hiçbir zaman suçunun ne olduğunu açıklamadı ve 2010 Cannes Film Festivali'ne günler kala avukatı ve ailesini görmek için açlık grevine başladığını duyurdu. Cannes Film Festivali'nde Fransa kültür bakanı Frédéric Mitterrand ve Fransa dış işleri bakanı Bernard Kouchner'in, hapishaneden gönderdiği mektubu festivalin açılışında okumasıyla beraber sonunda on ayın ardından avukatıyla görüşme hakkı buldu. İddialara göre İslam devrimi ile iş başına gelen İran'ın hakim rejimi İran'nin aleyhine bir film yapma çabalarındaymış. Ancak Cannes Film Festivali'ne gönderdiği mektupta "şimdiye kadar rejimin aleyhine film yapmadım" cümleleri bulunmaktadır. Ayrıca söz konusu mektupta şu cümleler de yer almaktadır: "Burada birçok suçsuz tutuklanıp sesleri hiçbir yere ulaşmayan insanlar var". Uluslararası Af Örgütü, Cannes Film Festivali'ndeki Cafer Penahi'nin boş koltuğunu rejimin susturma deliliği olarak nitelendirmiştir.

2011 yılında Cannes film Festivaline bir kez daha davet aldı lâkin Cafer Panahi'nin film yapması, "ulusal güvenliğe karşı işlenen suçlara" ilişkin hüküm gereği tam 20 sene boyunca yasaklanmıştı. Keza ev hapsi cezasına çarptırıldı. Fakat Penahi Avrupa'dan birçok ödüller almaya devam etti. Bunun nedeni Pehaninin alışagelmişin dışında davranmasıydı; örneğin ''Bu bir film değil'' filmi bir kekin içine saklanan USB bellek ile İran'dan Fransa'ya kaçırıldı. Film festivalde yayımlandı. Son olarak 2015 yapımlı Taksi Tahran bir taksinin içine yerleştirilmiş kamera, şoför Pehaninin Tahran'ı turlamasını kaydediyor. Taksiye binen farklı müşteriler, şoför ile açık ve samimi bir şekilde sorunlarını, endişelerini ve görüşlerini paylaşıyor. Film Altın Ayı Ödülünü kazandı.

## Filmleri

* Yaralı Başlar (1988, kısa belgesel)
* Kış (1991, belgesel)
* Dost (1992, kısa film)
* Zire Darakhatan Zeyton (Zeytin bahçesinden geçerken, 1994, reji asistanlığı)
* Badkonake Sefid (Beyaz Balon, 1995)
* Ardekul (1997, kısa belgesel)
* Ayna (1997)
* Çember (2000)
* Talaye Sorkh (Kanlı Altın, 2003)
* Offside (2006)
* This a not film (2011)
* Taksi Tahran, (2015)
* No Bears (2022)
* Un simple accident (2025)

## Dış bağlantılar

* *Cafer Panahi* 2 Kasım 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - IMDb sayfası.
* Ödül avcısı Panahi! - Milliyet Gazetesi (21.2.2006).

## Kaynakça
# The True Glory

The True Glory| The True Glory |
| Full film (restored) |
| Yönetmen | Garson Kanin Carol Reed |
| Yapımcı | Office of War Information, Ministry of Information |
| Yazar | Paddy Chayefsky |
| Oyuncular | Dwight D. Eisenhower George S. Patton Sam Levene Peter Ustinov |
| Müzik | William Alwyn |
| Görüntü yönetmeni | Russ Meyer |
| Dağıtıcı | Columbia Pictures |
| Çıkış tarih(ler)i | 27 Ağustos 1945 (1945-08-27) (UK) 4 Ekim 1945 (1945-10-04) (U.S.) |
| Süre | 87 dakika |
| Ülke | Birleşik Krallık ABD |
| Dil | İngilizce |

The True Glory, yönetmenliği Garson Kanin ve Carol Reed tarafından gerçekleştirilen, 1945 çıkışlı Birleşik Krallık-ABD ortak yapımı belgesel film. Film, 18. Akademi Ödülleri'nde En İyi Belgesel Film ödülünü kazandı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* IMDb'de *The True Glory*
# Süleyman Cihan

| Süleyman Cihan |
| --- |
|  |
| Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist Genel Sekreteri
 |
| **Görev süresi** Şubat 1981 - 22 Eylül 1981
 |
| Yerine geldiği | İbrahim Kaypakkaya
 |
| Yerine gelen | Kazım Çelik
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 1947 Hülükuşağı, Ovacık, Tunceli
 |
| Ölüm
 | 30 Temmuz 1981 (34 yaşında) (Resmi) 22 Eylül 1981 (34 yaşında) (Tahmini) İstanbul (resmi olarak Kadıköy)
 |
| Ölüm nedeni
 | İşkence (açıklanan adlı tıp raporuna göre) İntihar (resmi kayıtlara göre)
 |
| Partisi
 | Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist
 |

**Süleyman Cihan**, (d. 1947, Hülükuşağı, Ovacık, Tunceli - ö. 30 Temmuz 1981, Kadıköy, İstanbul [resmî] / 22 Eylül 1981, İstanbul [iddia]) Kürt komünisttir. Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'in 2. Genel Sekreteridir.

## Yaşamı

### Erken dönemler

İlk ve ortaokulu Ovacık'ta bitiren Cihan, liseyi Elazığ'da okudu. Bu dönemlerde ilk başlarda THKP-C sempatizanı oldu. Fakat sonradan Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist'e ilgi duymaya başladı. Ama Erim döneminde sol hareketin sönümlenmesiyle birlikte örgütle bağları koptu. 1974'te İstanbul'a geldi. Tunceli Kültür ve Dayanışma Derneği'ni kurdu ve başkanlığını yürüttü. Aynı yıl illegal mücadeleye katıldı.

### TKP/M-L dönemi

1974'te illegal mücadeleye girmesiyle Batı Anadolu Bölge Komitesi'ne seçildi. 1978'deki konferansta örgütlenme komitesine seçildi ve Merkez Komitesi Siyasi Büro'suna seçildi. Şubat 1981'de ikinci konferans yapılır ve böylece TKP/M-L Genel Sekreteri seçilir.

#### Ölümü

##### Resmi iddia

29 Temmuz 1981'de Edirne'den İstanbul'a giderken tutuklanır. 30 Temmuz 1981'de resmi kayıtlara göre örgüt hücresi olduğundan şüphelenen bir evin kontrolü için Kadıköy'e götürülür. Ama 6. kattan kendini atarak intihar eder.

##### Ailesinin ve diğer kesimlerin iddiası

29 Temmuz'da tutuklanan Cihan, tutuklanmanın ardından 3 ay ağır işkenceli sorgulardan geçirilmiş ve öldürülmüştür. Cesedini ise o daireye getirip kendileri aşağıya atmışlardır.

## Tutulan belgelerde sahtecilik

Devlet belgeleri incelendikçe Süleyman Cihan'ın ölümü ile ilgili hazırlanan birçok belgenin sahte olduğu ortaya çıktı. Bunlardan birine örnek olarak dönemin 1. Şube Müdür Muavini Mehmet Ağar'ın imzayı 2. Şube müdürü olarak atması örnek verilebilir.

## Adli tıp raporunun açıklanması

İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı'ndan Prof. Dr. Şebnem Korur Fincancı, Cihan'ın otopsi raporunu, dosyasını, tıbbi bulgu ve diğer raporları inceleyerek 13 Nisan 2012'de bir rapor hazırladı. Bu rapor ile Cihan'ın falaka, Filistin askısı, elektrik işkencelerine maruz bırakıldığı ve apartmanın altıncı katından atılmadan önce öldürülmüş olduğu kanıtlandı:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | Vücudun ön yüzündeki yaralanmaların yüksekten düşmeyle meydana gelmiş olması mümkün değil. Cihan'ın farklı zamanlarda, yüz, boyun, koltuk altları, el, kalça ve yanlarına dönük darbeler aldığı ve kaba dayağa maruz kaldığı söylenebilir. Yaralarından, falaka, elektik ve Filistin askısı işkencelerine de maruz kaldığı görülüyor. Ayrıca, ölümünden sonra yüksekten atıldığı da kesin.
 | „
 |
|  |

## Dipnotlar

## Kaynakça
# Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (Maoist Parti Merkezi)

| Türkiye Komünist Partisi/Marksist Leninist (Maoist Parti Merkezi)  |
| --- |
| Kısaltma | TKP/ML (MPM) |
| Kuruluş tarihi | 1987 |
| Önceli | TKP/ML |
| Gazete(ler) | *İktidara* |
| İdeoloji | Marksizm-Leninizm-Maoizm |
| Siyasi pozisyon | Aşırı Sol |
| Uluslararası üyelik | Devrimci Enternasyonalist Hareket (RIM) (eskiden) |
| İnternet sitesi |
| Eski Site Resmi Site |

**Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist (Maoist Parti Merkezi)** kısaca **TKP/ML (MPM)**, yasa dışı bir gizli komünist örgüttü. Bir dönem Devrimci Enternasyonalist Hareket'e üye olmuş olan örgütün *İktidara* isminde bir gazetesi vardı.

Örgüt, 1987 yılında Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist örgütünde Avrupa'daki bir takım kadro ve taraftarların ayrılması sonucu kuruldu. Ayrılmanın sebeplerinin başında ideolojik farklılıklar ve parti liderliğine güvensizlik geliyordu. Örgüt, en son 2010'lu yıllarda Avrupa'da faal durumdayken günümüzde aktiflik göstermemektedir.

## Kaynakça
# Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi

| Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi  |
| --- |
| Kısaltma | TİİKP |
| Genel başkan | Doğu Perinçek |
| Kuruluş tarihi | 21 Mayıs 1969 |
| Kapanış tarihi | Eylül 1977 |
| Bölünme | Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist |
| Önceli | Teorik miras olarak kabul edilen Türkiye İşçi ve Çiftçi Sosyalist Fırkası, Türkiye Sosyalist Emekçi Köylü Partisi |
| Ardılı | Türkiye İşçi Köylü Partisi |
| İdeoloji | Marksizm-Leninizm-Maoizm |
| Siyasi pozisyon | Aşırı sol |

**Türkiye İhtilalci İşçi Köylü Partisi** (kısaca **TİİKP**), Aydınlık çevresinin 21 Mayıs 1969 tarihinde kurduğu ilk fakat yasa dışı siyasi parti. Genel başkanı Doğu Perinçek'ti. TİİKP'nin ilk Merkez Komitesi üyeleri şu şekildedir: Doğu Perinçek, Vecdi Özgüner, Cengiz Çandar, Hasan Yalçın, Ömer Özerturgut, Gün Zileli, Mehmet Altun ve Oral Çalışlar. Merkez Komitesi Yedek Üyeleri ise Bora Gözen, Ferit İlsever, Halil Berktay ve İbrahim Kaypakkaya'dır.Daha kuruluş aşamasında silahlı mücadeleye yaklaşım konusunda parti içinde görüş ayrılıkları belirdi. Bu tartışmalar sonucu önce Garbis Altınoğlu partiden ayrıldı. Partinin Doğu Anadolu Bölge Sorumlusu İbrahim Kaypakkaya ve onun çevresinde bulunan bir grup Nisan 1971'de parti çizgisine yönelik eleştiriler getirdiler. Bu sürecin sonucunda Şubat 1972'de "DABK (Doğu Anadolu Bölge Komitesi) Kararı" adıyla bilinen bir bildiri yayınlayan parti muhalefeti partiden ayrıldı ve daha sonraki süreçte Türkiye Komünist Partisi/Marksist-Leninist adlı örgütü kurdu.

12 Mart Muhtırası'ndan sonra tutuklanan parti yöneticileri, Ceza Kanunu'nun 141. maddesine göre mahkûm edildiler. Ancak 1974 yılında aftan yararlanarak serbest kaldılar. Önce *Saçak* isimli yayını satın alıp yayın organı olarak kullandılar, sonra da *Halkın Sesi* dergisini yayınladılar. TİİKP'nin 9-10 Eylül 1977'de yapılan parti kongresinde yasal parti kurma kararının alınmasından sonra partinin adı Türkiye İşçi Köylü Partisi olarak değiştirildi.

1970'li yıllarda Filistin Demokratik Halk Kurtuluş Cephesi ile temasa geçip Filistin'e gönderilecek parti mensuplarının askeri eğitim görmeleri hususunda anlaşmaya vardı. TİİKP bu anlaşmaya dayanarak Filistin'e çeşitli gruplar halinde militanlarını gönderdi. 1970–1973 yılları arasında TİİKP'lilerin kaldığı Lübnan'da Golan Tepeleri, Reşadiye ve Nahr El Bared olmak üzere üç ayrı kamp vardı. Hahr El Bared İsrail tarafından bombalandı ve sekiz partili hayatını kaybetti.

Saldırıda öldüğü sanılan Faik Bulut'un ise İsrail'e esir düştüğü daha sonraları anlaşıldı. 7 yıl İsrail zindanlarında kalan Bulut, 1980 Mart'ında Türkiye'ye döndü.

Filistin'de yaşamını yitiren 8 kişi şunlardır: Bora Gözen, Kerim Öztürk, Cafer Topçu, Ali Kiraz, Gürol İlban, Şükrü Öktü, Ahmet Özdemir, Yücel Özbek. Bir kişinin daha öldürülmüş olduğu haberi gelmiş olsa da o kişinin yaralı olarak kurtulduğu sonradan öğrenilmiştir.

## Ayrıca bakınız

* Sosyalist Parti (Türkiye, 1988)
* İşçi Partisi (Türkiye)

## Kaynakça