Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Luna 1

Luna 1'in Moskova'daki Rusya Fuar Merkezi'ndeki replikası
**Luna 1** (E-1 serisi) ya da Rusça *Rüya* anlamına gelen **Мечта** (Okunuşu: *Meçta*), tarihte ilk defa Ay'ın yakınlarına ulaşan ve güneş merkezli yörüngeye yerleşen uzay aracı. Çarpma aygıtı olarak tasarlanan uzay aracı Sovyetler Birliği’nin Luna programı kapsamında 2 Ocak 1959'da Baykonur Uzay Üssü'nden Vostok roketiyle uzaya fırlatılmıştır.

Yer tabanlı kontrol sistemindeki bir arıza, üst kademe roketin yanma süresinde bir hataya yol açtı ve uzay aracı Ay'ı 5995 km ile kaçırdı. Luna 1, Dünya ile Mars arasında güneş merkezli yörüngeye ulaşan ilk insan yapımı nesne oldu ve ilk önce "Yapay Gezegen 1" sonrasında ise *Meçta* olarak adlandırıldı. Uzay aracı, Dünya'dan kurtulma hızına ulaşmasına atfen "İlk Kozmik Gemi" olarak da anıldı.

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Luna 1 ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
# Luna 3

Luna 3'ün Kozmonotluk Anıt Müzesi'nde sergilenen 1:1 ölçekli modeli
**Luna 3** (E-3 serisi), Ay'ın yakınlarına ulaşan bir dizi uzayaracının üçüncüsüdür. Sovyetler Birliği tarafından 4 Ekim 1959'da Baykonur Uzay Üssü'nden Vostok roketiyle uzaya fırlatılmıştır. 6 Ekim 1959'da Ay'ın güney kutbunun 6.200 km üzerinden geçmiştir. Ay'ın öte yüzünün ilk fotoğrafları bu uzayaracı tarafından çekilmiştir. Bu fotoğraflarda dağlık arazi ile
Mare Moscovrae (Moskova Denizi) ve Mare Desiderii (Arzu Denizi) adı verilen karanlık ve alçak rakımlı iki bölge görünmekteydi. Arzu Denizi'nin daha sonra daha küçük Mare Ingenii (Marifet Denizi) ve karanlık diğer kraterlerden oluştuğu gözlemlenmiştir.
# Nozomi (uzay aracı)

*Nozomi*| *Nozomi* uzay aracının sanatsal tasviri |
| İsimler | Planet B (fırlatmadan önce) |
|  |
| Görev türü | Mars yörünge aracı |
| Uygulayıcı |  JAXA |
| COSPAR kimliği | 1998-041A  |
| SATCAT no. | 25383 |
| Görev süresi | 5 yıl, 5 ay, 5 gün (fırlatmadan son temasa) |
|  |
|  |
| Uzay aracı özellikleri |
| Üretici | NEC |
| Fırlatma ağırlığı | 540 kg |
|  |
|  |
| Görev başlangıcı |
| Fırlatma tarihi | 3 Temmuz 1998 18:12 (UTC) (3 Temmuz 1998 18:12Z) |
| Roket | M-V |
| Fırlatma yeri | Uchinoura Uzay Merkezi |
|  |
|  |
| Görev sonu |
| Son temas | 9 Aralık 2003 (9 Aralık 2003) |
| Devre dışı kalma | 31 Aralık 2003 |
|  |
|  |
| Yörünge parametreleri |
| Referans sistemi | Güneş merkezli |
|  |
|

| Cihazlar |
| --- |
| - | Mars Imaging Camera |
| MGF | Magnetic Field Measurement |
| PET | Probe for Electron Temperature |
| ESA | Electron Spectrum Analyzer |
| ISA | Ion Spectrum Analyzer |
| EIS | Electron and Ion Spectrometer |
| XUV | Extra Ultraviolet Scanner |
| UVS | Ultraviolet Imaging Spectrograph |
| PWS | Plasma Wave and Sounder |
| LFA | Low Frequency Plasma Wave Analyzer |
| IMI | Ion Mass Imager |
| MDC | Mars Dust Counter |
| NMS | Neutral Mass Spectrometer |
| TPA | Thermal Plasma Analyzer |

 |
|  |

Nozomi (Japonca: のぞみ; "Umut" veya **Planet B**), Uzay ve Astronomi Bilimleri Enstitüsü (ISAS) ile Tokyo Üniversitesi tarafından geliştirilen bir Japon uzay sondasıdır.

Nozomi, Mars'ın üst atmosferini ve Güneş rüzgârıyla olan etkileşimini incelemek ve gelecekteki gezegensel misyonlarda kullanılmak üzere teknolojiler geliştirmek üzere tasarlandı. Özellikle, sondada iyonosferin bileşimi ve dinamikleri, güneş rüzgarının havacılık etkisi, atmosferik bileşenlerin kaçışı, intrinsik manyetik alan, güneş-rüzgâr manyetik alanının birleşimi, manyetosferin yapısı ve Mars çevresinde üst atmosferdeki ve yörüngedeki tozları ölçecek araçlar yer almaktaydı. Ayrıca, görev kapsamında Mars yüzeyinin görüntülerini de elde edecekti.

Nozomi, 4 Temmuz 1998 tarihinde yerel saat 03:12'de Uchinoura Uzay Merkezi'nden fırlatıldı. Ancak elektrik arızaları nedeniyle Mars yörüngesine ulaşamadı. Görevi 31 Aralık 2003 tarihinde sona erdi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* *Nozomi* Profile9 Eylül 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. by NASA's Solar System Exploration19 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* NSSDC entry 30 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Image of the Moon's farside by *Nozomi* 2 Aralık 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Wilkinson Microwave Anisotropy Probe

WMAP uydusu, kozmik arka plan radyasyonu ve bu radyasyonun frekans dağılımını gösteren eğri.
**Wilkinson Microwave Anisotropy Probe** (**WMAP**), başlangıçta **Microwave Anisotropy Probe** (**MAP**) ve **Explorer 80** olarak bilinen, 2001-2010 yılları arasında faaliyet gösteren bir NASA uzay aracıydı. WMAP, Büyük Patlama'dan arta kalan kozmik mikrodalga arka plan ışımasındaki (*CMB*) sıcaklık farklılıklarını gökyüzü boyunca ölçmek amacıyla tasarlanmıştı. Johns Hopkins Üniversitesi'nden Prof. Charles L. Bennett liderliğinde yürütülen bu proje, NASA'nın Goddard Uzay Uçuş Merkezi ile Princeton Üniversitesi arasındaki ortak bir çalışma sonucu geliştirildi. WMAP uzay aracı, 30 Haziran 2001'de Florida'dan fırlatıldı. WMAP projesi, NASA'nın COBE uzay misyonunun ardından gelen ikinci orta sınıf (*MIDEX*) uzay aracıydı ve NASA Explorer programı kapsamında gerçekleştirildi. MAP'in adı 2003'te, 2002'de hayatını kaybeden kozmolog David Todd Wilkinson'ın anısına (1935–2002), WMAP olarak değiştirildi. Dokuz yıl devam eden faaliyetlerin ardından, 2009'da Avrupa Uzay Ajansı (*ESA*) tarafından daha gelişmiş *Planck* uzay aracının fırlatılmasını takiben, WMAP 2010 yılında devre dışı bırakıldı.

WMAP, Dünya'dan 1,5 milyon kilometre uzaklıktaki L2 noktasında bulunmaktadır.

## Amaçları

Büyük Patlama'dan WMAP'a evrenin zaman çizelgesi
WMAP'ın temel amacı, Kozmik mikrodalga arka planı (CMB) radyasyonundaki sıcaklık farklılıklarını ölçmekti. Bu anizotropiler, evrenin geometrisini, içeriğini ve evrimini anlamak, Büyük Patlama modelini ve kozmik enflasyon teorisini test etmek için kullanıldı. Bu doğrultuda, WMAP tüm gökyüzünün CMB haritasını oluşturdu. 13 yay dakikası çözünürlüğe sahip bu harita, çok frekanslı gözlemlerle elde edildi. Haritanın doğruluğunu sağlamak için sistematik hataların en az düzeyde olması, pikseller arasında ilişkisiz gürültü bulunmaması ve kalibrasyonun hassas yapılması gerekiyordu. Haritanın açısal ölçekte doğruluğu, çözünürlüğünden daha yüksek olacak şekilde tasarlandı. Harita 3.145.728 pikselden oluşmaktadır ve küresel yüzeyi pikselleştirmek için HEALPix şeması kullanılmaktadır. Teleskop ayrıca CMB'nin E-mod polarizasyonunu ve ön plan polarizasyonunu da ölçtü. WMAP'ın faaliyette olacağı süre 27 ay olarak planlanmıştı: 3 ayı L2 noktasına ulaşmak, kalan 2 yıl ise gözlemler yapmak için ayrılmıştı.

## Kaynakça
# STEREO (Uzay misyonu)

**STEREO** (İngilizce: **Solar Terrestrial Relations Observatory**, Türkçe: **Güneş Karasal İlişkileri Gözlemevi**), bir güneş gözlem misyonudur. Birbiriyle neredeyse aynı iki uzay aracı 2006 yılında uzaya fırlatıldı. Güneş'in etrafındaki yörüngeleri araçları giderek Dünya'dan uzaklaştırdı ve zamanla Dünya'nın arkasına konumlandırdı. Bu, Güneş'in ve taçküre kütle atımı gibi güneş olayların stereoskopik görüntülemesini sağlar.

## Kaynakça
# Google Lunar X Prize

| Google Lunar XPRIZE |
| --- |
| Açıklama | Ay yüzeyinde bir robotun indirilmesi, Ay yüzeyinin üzerinde 500 metre ilerlemeyi ve görüntüleri ve verileri Dünya'ya geri göndermesi |
| Ülke | Dünya çapında |
| Sunucu | X Prize Foundation Google |
| Kazanç | 20 milyon US$ (kazanan) 5 milyon US$ (ikincilik) 4 milyon US$ (teknik bonus) 1 million US$ (çeşitlilik) |
| Resmî sitesi | lunar.xprize.org |

**Google Lunar X Prize (GLXP)** veya **Moon 2.0**, 2007-2018 yılları arasında X Prize Foundation tarafından organize edilen ve Google'ın sponsorluğunda gerçekleştirilen bir bilim ve teknoloji ödülü yarışmasıydı. Yarışma, Ay yüzeyinde bir robotun indirilmesi, Ay yüzeyinin üzerinde 500 metre ilerlemeyi ve görüntüleri ve verileri Dünya'ya geri gönderilmesini kapsamaktaydı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Google Lunar X Prize 13 Şubat 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. homepage
* Google Lunar X Prize Video Playlist on YouTube 25 Aralık 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* NASA's Centennial Challenges competitive prizes program 12 Ocak 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* WIRED Science about GLXP 30 Eylül 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# THEMIS

THEMIS| Spin denge testi için hazırlanan beş THEMIS uydusu |
| İsimler | * Explorer 85 - THEMIS-A - THEMIS-P5 - MIDEX-5A
* Explorer 86 - THEMIS-B (ARTEMIS-P1) - THEMIS-P1 - MIDEX-5B
* Explorer 87 - THEMIS-C (ARTEMIS-P2) - THEMIS-P2 - MIDEX-5C
* Explorer 88 - THEMIS-D - THEMIS-P3 - MIDEX-5D
* Explorer 89 - THEMIS-E - THEMIS-P4 - MIDEX-5E
 |
|  |
| Görev türü | Manyetosferik araştırma |
| Uygulayıcı | NASA |
| SATCAT no. | 30580, 30581, 30582, 30583, 30584 |
| Web sitesi | themis.igpp.ucla.edu |
| Görev süresi | Planlanan: 2 yıl Geçen: 19 yıl, 3 ay ve 27 gün |
|  |
|  |
| Uzay aracı özellikleri |
| Uzay aracı | Explorer LXXXV |
| Gövde | THEMIS |
| Üretici | Swales Aerospace |
| Fırlatma ağırlığı | 126 kilogram (278 lb) (her biri) |
| Güç | 37 watt (her biri) |
|  |
|  |
| Görev başlangıcı |
| Fırlatma tarihi | 17 Şubat 2007, 23:01:00 (17 Şubat 2007, 23:01:00) UTC |
| Roket | Delta II 7925-10C (Delta 323) |
| Fırlatma yeri | Cape Canaveral SLC-17B |
| Üstlenici | Boeing Defense, Space & Security |
| Hizmete giriş tarihi | 4 Aralık 2007 |
|  |
|  |
| Yörünge parametreleri |
| Referans sistemi | Yer merkezli |
| Rejim | Yüksek eliptik yörünge |
| Perije yüksekliği | 470 kilometre (290 mi) |
| Apoje yüksekliği | 87.330 kilometre (54.260 mi) |
| Eğiklik | 16,00° |
| Süre | 1870 dakika |
|  |
| Aletler |
| Elektrik Alanı Aletleri (EFI) Elektrostatik Analiz Cihazı (ESA) Fluxgate manyetometre (FGM) Döner bobinli manyetometre (SCM) Katı Hal Teleskopu (SST) |
|
**Explorer programı**← Neil Gehrels Swift Gözlemevi (Explorer 84)Mezosferdeki Buzun Aeronomisi (Explorer 90) →  |

 **THEMIS** (İngilizce açılımı: T**ime **H**istory of **E**vents and **M**acroscale **I**nteractions during **S**ubstorms*, Türkçesi: *Manyetosferik fırtınalar esnasındaki olayların zaman geçmişi ve makro ölçekli etkileşimler*), Şubat 2007'de beş NASA uydusunun (THEMIS-A'dan THEMIS-E'ye) bir takım uydu olarak manyetosferik fırtınalar olarak bilinen, Dünya'nın manyetosferindeki enerji salınımlarını ve kutup bölgeleri yakınındaki kutup ışıklarını yoğunlaştıran manyetik olayları incelemek üzere başlatılan bir görevdir. Görevin adı, Titan Themis'i ima eden bir akronimdir.

Uydulardan üçü manyetosfer içinde Dünya'nın yörüngesindeyken, ikisi Ay'ın yörüngesine taşındı. Bu iki uydu **ARTEMIS** (**A**cceleration, **R**econnection, **T**urbulence and **E**lectrodynamics of the **M**oon's **I**nteraction with the **Sun**) olarak yeniden adlandırıldı. Böylece THEMIS-B, ARTEMIS-P1 ve THEMIS-C, ARTEMIS-P2 oldu. ARTEMIS-P1 ve P2 birlikte **THEMIS-ARTEMIS** görevini oluşturur.

THEMIS uyduları, 17 Şubat 2007'de bir Delta II fırlatma aracıyla Cape Canaveral SLC-17B'den fırlatıldı. Her uydu, bir fluxgate manyetometre (FGM), bir elektrostatik analiz cihazı (ESA), bir katı hal teleskopu (SST), bir döner bobinli manyetometre (SCM) ve bir elektrik alan aleti (EFI) dahil olmak üzere beş adet aynı aletlerden taşır. Her sonda, 49 kilogram (108 lb) hidrazin yakıtı dahil olmak üzere 126 kilogram (278 lb) ağırlığa sahiptir.

THEMIS verilerine SPEDAS yazılımı kullanılarak erişilebilir. Kanada, Avusturya, Almanya ve Fransa da bu göreve katkıda bulunmuşlardır.

## Kaynakça
# Trace Gas Orbiter

Trace Gas Orbiter|  |
|  |
| Görev türü | Mars yörünge aracı |
| Uygulayıcı | ESA **·** Roskosmos |
| COSPAR kimliği | 2016-017A  |
| SATCAT no. | 41388 |
| Web sitesi |  |
| Görev süresi | Planlanan: 7 yıl Geçen: 10 yıl, 2 ay, 30 gün |
|  |
|  |
| Uzay aracı özellikleri |
| Üretici | Thales Alenia Space |
| Fırlatma ağırlığı | 4.332 kg |
| Yük ağırlığı | Aletler: 113,8 kg (251 lb) *Schiaparelli*: 577 kg (1.272 lb) |
| Boyutlar | 3,2 × 2 × 2 m |
| Güç | ~2000 W |
|  |
|  |
| Görev başlangıcı |
| Fırlatma tarihi | 14 Mart 2016, 09.31 (14 Mart 2016, 09.31) UTC |
| Roket | Proton-M/Briz-M |
| Fırlatma yeri | Baykonur 200/39 |
| Üstlenici | Hruniçev |
|  |
|  |
| Yörünge parametreleri |
| Referans sistemi | Mars merkezli |
| Rejim | Dairesel |
| Dış merkezlik | 0 |
| Periareion yüksekliği | 400 km (250 mi) |
| Apoareion yüksekliği | 400 km (250 mi) |
| Eğiklik | 74 derece |
| Süre | 2 saat |
| Devir | Planlı |
|  |
|  |
| Mars yörünge aracı |
| Yörüngeye yerleşme | 19 Ekim 2016, 15.24 UTC |
|  |
|  |
| Aktarıcılar |
| Bant | X bandı UHF bandı |
| Frekans | 390-450 MHz |
| TWTA gücü | 65 W |
|  |
|

| Cihazlar |
| --- |
| NOMAD | Nadir and Occultation for Mars Discovery |
| ACS | Atmospheric Chemistry Suite |
| CaSSIS | Colour and Stereo Surface Imaging System |
| FREND | Fine-Resolution Epithermal Neutron Detector |

 |
| ExoMars programı*Rosalind Franklin* keşif aracı ve *Kazachok* iniş aracı →  |

**ExoMars Trace Gas Orbiter** (**TGO** veya **ExoMars Orbiter**), Avrupa liderliğindeki ExoMars programının bir parçası olarak 2016 yılında Mars'a atmosferik araştırma için bir yörünge aracı ve *Schiaparelli* test iniş aracı gönderen Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile Rus Roskosmos ajansı arasındaki ortak bir projedir.

Trace Gas Orbiter, *Schiaparelli* iniş aracını 16 Ekim 2016'da Mars'a bıraktı. Fakat iniş sırasında paraşütün erken serbest bırakılması nedeniyle araç gezegen yüzeyine çarptı.

Projenin ana hedefi, Mars'ın atmosferiinde bulunan ve olası biyolojik aktiviteye kanıt olabilecek metan (CH
4) ve diğer eser gazların daha iyi anlaşılmasını sağlamaktır. Program, 2022'de biyomolekülleri ve biyolojik işaretleri arayacak olan *Kazachok* iniş aracı ve *Rosalind Franklin* keşif aracı ile devam edecek. TGO, ExoMars iniş aracı ve keşif aracı için iletişim bağlantısı olarak çalışacak ve diğer Mars yüzey sondaları için Dünya ile iletişim sağlayacaktır.

Mart 2022'de Avrupa Uzay Ajansı, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali devamında ExoMars görevinde Rusya ile olan işbirliğini askıya alma kararı alarak, *Kazachok* iniş aracının geleceğini tehlikeye attı. ESA daha sonra projede Rusya ile olan işbirliğini sonlandırdı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* ESA.int'te ExoMars Trace Gas Orbiter 27 Nisan 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Flickr'da ESA ExoMars 10 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Psyche (uzay aracı)

Psyche| *Psyche* uzay aracının sanatsal bir tasviri |
|  |
| Görev türü | Asteroit yörünge aracı |
| Uygulayıcı | * NASA
* ASU
 |
| COSPAR kimliği | 2023-157A  |
| SATCAT no. | 58049  |
| Web sitesi | * NASA: nasa.gov/psyche
* ASU: psyche.asu.edu
 |
| Görev süresi | Yolculuk: 5 yıl, 10 ay (planlanan) Bilim: yörüngede 21 ay |
|  |
|  |
| Uzay aracı özellikleri |
| Uzay aracı | Psyche |
| Üretici | Maxar Technologies |
| Fırlatma ağırlığı | 2.608 kg (5.750 lb) |
| Yakıtsız ağırlık | 1.648 kg (3.633 lb) |
| Yük ağırlığı | 30 kg (66 lb) |
| Güç | 4,5 kW |
|  |
|  |
| Görev başlangıcı |
| Fırlatma tarihi | 13 Ekim 2023 |
| Roket | Falcon Heavy |
| Fırlatma yeri | Kennedy Uzay Merkezi, LC-39A |
| Üstlenici | SpaceX |
|  |
|  |
| 16 Psyche yörünge aracı |
| Yörüngeye yerleşme | Ağustos 2029 |
|  |
|

| Cihazlar |
| --- |
| PMI | Multispektral Görüntüleyici |
| GRNS | Gama Işını ve Nötron Spektrometresi |
| x | Manyetometre |
| DSOC | Derin Uzay Optik İletişimi |

 |
|  Psyche görev peçi
**Discovery Programı**← LucyVERITAS →  |

Psyche, metal asteroit 16 Psyche'yi yörüngede dönüp inceleyerek gezegen çekirdeklerinin kökenini keşfetmek amacıyla 13 Ekim 2023'te fırlatılan bir yörünge aracı ve uzay görevidir. Arizona Eyalet Üniversitesi'nden Lindy Elkins-Tanton, NASA'nın Discovery Programı için bu görevi öneren baş araştırmacıdır. Proje NASA Jet İtki Laboratuvarı (JPL) tarafından yönetilmektedir.

16 Psyche, bilinen en ağır M-tipi asteroittir ve bir zamanlar başka bir cisimle yaşadığı şiddetli çarpışmanın kabuğunu ve mantosunu soyup attığı düşünülen bir öngezegenin açığa çıkmış demir çekirdeği olarak düşünülmüştü. Son dönemlerde yapılan birçok çalışma bu ihtimali neredeyse ortadan kaldırmıştır. Dünya'dan yapılan radar gözlemleri, asteroitin demir-nikel bir bileşime sahip olduğunu göstermektedir. *Psyche* görevi, 4 Ocak 2017 tarihinde NASA'nın Discovery #14 görevi için seçildi ve SpaceX Falcon Heavy roketiyle fırlatıldı.

Psyche'nin animasyonuGüneş'in etrafında16 Psyche'nin etrafında       Psyche  **·**        16 Psyche **·**        Dünya **·**        Mars **·**        Güneş
## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Psyche (uzay aracı) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* NASA.gov'daki görev web sitesi 22 Kasım 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Arizona State Üniversitesi tarafından sağlanan görev web sitesi 30 Ocak 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Boyle, Alan (10 Eylül 2020). "First Mode wins US$1.8 million contract to build hardware for Psyche mission to asteroid". *geekwire.com*. 1 Kasım 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 28 Ekim 2020.
# Ulysses (uzay aracı)

*Ulysses*| *Ulysses* montaj esnasında |
| İsimler | Odysseus |
|  |
| Görev türü | Güneş fiziği |
| Uygulayıcı | NASA / ESA |
| COSPAR kimliği | 1990-090B  |
| SATCAT no. | 20842 |
| Web sitesi | NASA sayfası ESA sayfası |
| Görev süresi | 18 yıl, 8 ay ve 24 gün |
|  |
|  |
| Uzay aracı özellikleri |
| Üretici | Astrium GmbH, Friedrichshafen (önceden Dornier Flugzeugwerke) |
| Fırlatma ağırlığı | 371 kilogram (818 lb) |
| Yük ağırlığı | 55 kilogram (121 lb) |
| Boyutlar | 3,2 × 3,3 × 2,1 metre |
| Güç | 285 watt |
|  |
|  |
| Görev başlangıcı |
| Fırlatma tarihi | 6 Ekim 1990, 11.47:16 UTC |
| Roket | IUS ve PAM-S ile Discovery Uzay Mekiği (STS-41) |
| Fırlatma yeri | Kennedy Uzay Merkezi, LC-39B |
| Üstlenici | NASA |
|  |
|  |
| Görev sonu |
| Tasfiye türü | Görev dışı |
| Devre dışı kalma | 30 Haziran 2009 |
|  |
|  |
| Yörünge parametreleri |
| Referans sistemi | Güneş merkezli |
| Perihelion yüksekliği | 1,35 AU |
| Apohelion yüksekliği | 5,40 AU |
| Eğiklik | 79,11° |
| Süre | 2.264,26 gün (6,2 yıl) |
|  |
|  |
| Jüpiter yakın geçişi (kütleçekim yardımı) |
| En yakın yaklaşım | 8 Şubat 1992 |
| Mesafe | 440.439 km (6,3 Jüpiter yarıçapı) |
|  |
|  |

Ulysses, ana görevi Güneş'in yörüngesinde onu tüm enlemlerde incelemek olan robotik bir uzay sondasıydı. 1990 yılında fırlatıldı ve 1994/1995, 2000/2001 ve 2007/2008 yıllarında Güneş'in üç "hızlı enlem taramasını" gerçekleştirdi. İlave olarak, birkaç kuyruklu yıldızı inceledi. *Ulysses*, Avrupa Uzay Ajansı (ESA) ile ABD Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) ortak girişimiydi ve ESA liderliğinde, Kanada Ulusal Araştırma Konseyi'nin katılımıyla gerçekleşti. *Ulysses*'teki görev faaliyetleri için son gün 30 Haziran 2009'du.

Güneşi tüm enlemlerde incelemek için, sondanın yörünge eğimini değiştirmesi ve Güneş Sistemi düzlemini terk etmesi gerekiyordu. Bir uzay aracının yörüngesel eğimini yaklaşık 80° değiştirmek, güneş merkezli hızda büyük bir değişiklik gerektirir. Bu, herhangi bir fırlatma aracının kapasitesini çok aşan bir enerji gereksinimidir. Görevi planyanlar, Güneş etrafındaki istenen yörüngeye ulaşmak için Jüpiter etrafında kütleçekim yardımlı bir manevrayı tercih ettiler, fakat bu Jüpiter karşılaşması, *Ulysses*'in güneş pilleri tarafından çalıştırılamayacağı anlamına geliyordu. Bu yüzden bir radyoizotop termoelektrik jeneratör (RTG) kullanıldı.

Uzay aracı, güneş kutuplarını incelemek için gereken uzun ve dolaylı yörüngesi nedeniyle başlangıçta **Odysseus** olarak adlandırılmıştı. ESA'nın isteği üzerine, yalnızca Homeros'un mitolojik kahramanının değil, aynı zamanda Dante'nin Infernosundaki karakterinin onuruna "Odysseus"un Latince çevirisi olan *Ulysses* olarak yeniden adlandırıldı. *Ulysses*'in ilk olarak Mayıs 1986'da STS-61-F üzerinde Space Shuttle *Challenger* ile fırlatılması planlanmıştı. 28 Ocak 1986'da *Challenger*'ın kaybedilmesi nedeniyle *Ulysses*'in fırlatılışı, *Discovery* (görev STS-41) ile gerçekleştirilmek üzere 6 Ekim 1990 tarihine ertelenmişti.

30 Haziran 2009 günü, 18 yıl, 8 ay, 24 günlük bir sürenin ardından görevi sona erdi.

## Kaynakça
# Mars Exploration Rover

Mars yüzeyindeki MER keşif aracının sanatsal bir tasviri
**Mars Exploration Rover** (**MER**) (Türkçesi: *Mars Araştırma Aracı*), NASA'nın Mars gezegenini inceleyen Mars keşif araçları, *Spirit* ve *Opportunity*'yi içeren robotik bir uzay göreviydi. 2003 yılında Mars yüzeyini ve jeolojisini araştırmak için iki keşif aracının fırlatılmasıyla başladı. Her iki araç da Ocak 2004'te farklı konumlarda Mars'a indi. Her ikisi de beklenen 90 sol'luk çalışma sürelerini çok aştı. MER-A *Spirit* 22 Mart 2010'a kadar faalken, MER-B *Opportunity* 10 Haziran 2018'e kadar faaliyetini sürdürebildi.

## İniş alanları

 (gör • tartış) Mars'ın küresel topografyasının etkileşimli haritası. Mars iniş ve keşif araçları, iniş alanı konumlarıyla yerleştirilmiştir. 60'tan fazla önemli coğrafi özelliğin adlarını görmek için farenizi resmin üzerine getirin ve bunlara erişmek için tıklayın. Temel haritanın rengi, NASA'nın Mars Global Surveyor'undaki Mars Orbiter Laser Altimeter'den alınan verilere dayalı olarak göreli yükseklikleri gösterir. Beyazlar ve kahverengiler en yüksek rakımlardır (+12 ila +8 km); ardından pembeler ve kırmızılar (+8 ila +3 km); sarı 0 km'dir; yeşiller ve maviler daha alçak kotlardır (-8 km'ye kadar). Eksenler enlem ve boylamdır; Kutup bölgeleri belirtilmiştir. (   **Aktif Keşif Aracı** •   **Pasif** •   **Aktif İniş Aracı** •   **Pasif** •   **Gelecekteki** )
← *Beagle 2* (2003)

*Curiosity* (2012) →
 Deep Space 2 (1999) →

 *InSight* (2018) →
 Mars 2 (1971) →
 ← Mars 3 (1971)
 Mars 6 (1973) →
 Polar Lander (1999) ↓
↑ *Opportunity* (2004)
← *Perseverance* (2021)
 ← *Phoenix* (2008)
*Schiaparelli* EDM (2016) →
← *Sojourner* (1997)
*Spirit* (2004) ↑
↓*Zhurong* (2021)
*Viking 1* (1976) →
*Viking 2* (1976) →

2005 yılı Kasım ayı sonunda Mars Exploration Rover *Spirit*'in Husband Hill'in zirvesinden inerken çektiği Mars'ın panoramik fotoğrafı.
## Kaynakça