# Devrimci Sol

| Devrimci Sol |
| --- |
|  |
|  |
| Kuruluş | 1978 |
| Feshediliş | 1994 |
| Lider(ler) | Dursun Karataş, Bedri Yağan, Sinan Kukul, Sabahat Karataş, Niyazi Aydın |
| Amaç | Mevcut anayasal düzeni silah zoruyla yıkarak yerine Marksist-Leninist ilkelere dayalı bir sistem getirmek |
| Etkin bölgeler | Türkiye, Avrupa ve bazı Orta Doğu ülkeleri |
| İdeoloji | Marksizm-Leninizm Sosyalizm *Çayanizm* |
| Slogan | "*Haklıyız Kazanacağız! Mahir, Hüseyin, Ulaş Kurtuluşa Kadar Savaş! Biji Çepa Soreşger!"* |
| **Öncül** Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi Devrimci Yol**Ardıl** Devrimci Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi THKP-C/Devrimci Sol |

**Devrimci Sol** ya da kısaca **DEV-SOL**, 1978-1994 yılları arasında faaliyet göstermiş silahlı komünist örgüt.

## Tarihi

### Kuruluş yılları

1978 yılının yaz dönemlerinde Devrimci Yol taraftarı olan Bülent Uluer, Paşa Güven ve Dursun Karataş'ın başında olduğu bir grup, Devrimci Yol merkezi ile çeşitli konularda uyuşmazlık içinde olduklarını, ayrıca kendilerine Ankara tarafından güvenilmediği ve bu nedenle de başlarına Ankara'dan sorumlular verildiğini bunun için Devrimci Yol'un merkezi ile ilişkilerini askıya aldıklarını açıkladılar. Bir süre "Askıcılar" olarak adlandırılan İstanbul merkezli bu grupla Dev Yol merkezi bir dizi görüşmeler yaptıysa da sorun çözülemedi. Bir süre sonra bir broşür ve ardından *Devrimci Sol* isimli bir dergi çıkarılarak ayrı bir örgütlenme süreci başlatıldı.

Ayrışma sonrası üniversitelerde mevcut Dev-Genç'ten ayrılarak kısa adı Dev Genç olan başka bir gençlik örgütü kuruldu. Örgüt Devrimci Yol'un SSCB'de revizyonist diktatörlüğün hüküm sürdüğü tespitine katılmayarak; iç savaş tespitinin Mahir Çayan'ın öncü savaş stratejisini reddettiğini; ve direniş komiteleri önerisinin yatay örgütlenmeye yol açarak, yukarıdan aşağıya örgütlenmeyi törpülediğini savunuyordu. Örgüt yöneticileri THKP-C'nin savunduğu çizgi temelinde yeni bir devrimci hareket yaratmayı" amaç olarak saptamışlardı. Mahir Çayan'a ait Kesintisiz Devrim broşüründe çerçevesi çizilen emperyalizm analizini benimseyerek, III. Bunalım Döneminin sürmekte olduğunu savunuyorlardı. Türkiye'nin emperyalizmin yeni sömürgesi olduğunu ve egemen sınıfların oligarşik bir ittifak oluşturduğunu kabul ediyor ve devletin "sömürge tipi faşist" bir karakter taşıdığı saptamasını yapıyorlardı.

Devrimci Gençlik, devrimci bir parti oluşturulmadan "politikleşmiş askerî savaş stratejisi"nin uygulanamayacağını, temel görevin devrimci bir partinin yaratılması olduğunu ve bu görevin güncel politik-toplumsal çalışma içerisinde devrimci bir hareketin yaratılmasına yönelik bir mücadele sürecinde yerine getirilebileceğini savunuyordu. Türkiye'nin emperyalizmin yeni sömürgesi olması nedeniyle Kürdistan'ı sömürgeleştiremediğini, Kürt sorununun yeni sömürgecilik siyasetinin bir parçası olarak ele alınması gerektiği görüşüne sahiptiler. Silahlı mücadeleye girişen Devrimci-Sol, Silahlı Devrim Birlikleri (SDB) aracılığı ile çeşitli silahlı eylemler düzenleyerek MHP ileri gelenlerinden Gün Sazak ve CHP ileri gelenlerinden ve eski başbakan Nihat Erim suikastlarını gerçekleştirdi.

### 12 Eylül Darbesi

12 Eylül Darbesi sonrasında örgütün üyelerinin büyük çoğunluğu cezaevine girdi. 1981 yılında açılan Devrimci Sol ana davasında sanık sayısı 1243'ü buldu. 1. Ordu Sıkıyönetim Mahkemesi 11 yıllık bir yargılamanın ardından sanıklara "örgüt yöneticiliği yapma", "adam öldürme", "kamu malına zarar verme", "polise mukavemet" gibi çeşitli suçlardan dolayı 250 idam ve çeşitli müebbet cezaları istendi. Verilen cezalar şartlı tahliye ve özgürlük eylemleri yüzünden boş salona okundu, 43 idam ve yüzlerce çeşitli müebbet ve hapis cezaları verildi. Dava, cezalar sanıklara tebliğ edildikten sonra Yargıtay'a gönderildi. 2005 yılında Yargıtay, dosyada evrak eksiklikleri olduğu gerekçesiyle kararı usul yönünden bozdu. 30 yıl sonra verilen cezalarda 39 sanığa müebbet cezası verildi. Tutukluluk süresince işkencenin önlenmesi, cezaevlerindeki koşulların iyileştirilmesi, tutuklu ve mahkûmların tek tip elbise giyme zorunluluğunun kaldırılması gibi taleplerle çeşitli eylemler yapan dava sanıkları tek tip elbise giymeyi reddettikleri için zaman zaman mahkemeye iç çamaşırlarıyla çıkarak kararı protesto ettiler. Örgüt aynı zamanda 1984 yılında yapılan ölüm orucu eylemine de aktif olarak katıldı. Bu eylemde Devrimci Sol militanları Abdullah Meral (d.1953), Haydar Başbağ (d.1956) ve Hasan Telci (d.1957) öldüler. Sonuçta, tek tip kıyafet uygulaması daha başlamadan rafa kalktı. Ayrıca, Nihat Erim cinayeti zanlısı Ahmet Karlangaç'ın işkencede katline misilleme olarak, 1981'de İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Mahmut Dikler öldürüldü. Bu dönemde cezaevindeki örgüt militanları "Haklıyız Kazanacağız' adında yaklaşık 1500 sayfalık bir savunma hazırladı.

### Ricat kararı ve yeraltına çekilme (1985)

Örgütün Merkez Komite üyesi Niyazi Aydın'ın 1984 yılında tahliye olmasıyla, Sabahat Karataş ile birlikte örgütün yönetimini devraldı ve dışarıda kalan az sayıda militanlarla yeni bir yapılanma dönemi başladı. Örgüt 1985 yılında geri çekilme/ricat kararı aldı ve silahlı eylemlere ara verdi. Legal faaliyetler ve halk tabanındaki çalışmalara ağırlık verilerek birçok dernek açıldı. Başta Haziran Yayınevi olmak üzere Yeni Çözüm ve Emperyalizme ve Oligarşiye Karşı Mücadele adında dergiler çıkarıldı. Devrimci Gençlik Federasyonu (kendi kullandıkları isimle DEV-GENÇ) üniversitelerde, liselerde çalışmalar düzenledi. Özellikle yoksul mahallelerde, gecekondu semtlerinde dayanışma ve yardımlaşma faaliyetleri yapan Devrimci Sol bu dönem büyük bir kitleselliğe ulaştı ve örgüte büyük katılım oldu.

Yurt dışında Almanya, Hollanda, Yunanistan ve Suriye'de Devrimci Sol'un temsilci büroları açıldı. Militanlar Filistin'deki ve Lübnan'deki gerilla kamplarında eğitim alarak örgütün askeri kanadı olan "Silahlı Devrimci Birlikler" kadrolarına katıldı. Şehirlerde hücre tipi örgütlenme yaratıldı, örgütün yönetileceği gizli bürolar ve ofisler kuruldu. Yakında başlayacak olan silahlı propaganda dönemi için zemin hazırlanmıştı.

### Atılım yılları (1990'lar)

Dursun Karataş, Bedri Yağan, Sinan Kukul ve diğer üst düzey örgüt yöneticilerinin cezaevinden firar etmesi sonucu örgüt 1990 yılında yeni bir sürece girdi. 1985 yılında Ricat kararı alan Devrimci Sol 1990 yılında "Yolun Neresindeyiz?" başlıklı bir broşür çıkararak; Daha Hızlı Koşmalıyız şiarıyla Atılım Yılları denilen süreç başladı. Bu dönemi bir dizi suikastler, bombalamalar, baskınlar ve şehir gerillası faaliyetleri izledi. 1991 yılı başlarından itibaren kır ve dağlarda gerilla kampları kuruldu ancak şehirdeki faaliyetlere nazaran yeterli bir sonuç alınamadı. Emekli Korgeneral İsmail Selen'in Ankara'da, Bölge Jandarma Komutanı Tuğgeneral Temel Cingöz'ün Adana'da öldürülmesi, Temmuz 1991'de örgütün eski üyelerinden Paşa Güven'in Fransa'da öldürülmesi, Ağustos 1991'de bir Türk-İngiliz ortak kuruluşu olan bir sigorta şirketinin Genel Müdür Yardımcısı Andrew Blake'in, İstanbul Esentepe'de uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürülmesi, Ekim 1991'de eski MİT müsteşarı ve İstanbul 1. Ordu eski komutanı emekli Orgeneral Adnan Ersöz'ün, Göztepe'deki evinde uğradığı silahlı saldırı sonucu öldürülmesi, Aralık 1991'de İstanbul Emniyet Müdür Yardımcısı Şakir Koç ve korumalığını yapan şoförü Vedat Dilmaç'ın öldürülmesi, Şubat 1992'de Cumhuriyet Başsavcısı Nural Uçurum'un silahlı saldırı sonucu ağır yaralanması, Mart 1992'de Ankara'da bir polis memurunun öldürülmesi, Mayıs 1992'de DYP İstanbul İl Başkanı Muhsin Divan'ın yaralanması, İstanbul Şişli'de bir kahvehanede oturan Gasp Masası'nda görevli 5 polis memurunun öldürülmesi, Temmuz 1992'de İstanbul Emniyet Müdürlüğünün Cağaloğlu'ndaki binasına roketli saldırı düzenlenmesi ve emekli oramiral Kemal Kayacan'ın öldürülmesi gibi birçok eylemi üstlendi.1 Mayıs 1989'da öldürülen Mehmet Akif Dalcı'nın katili trafik Polisi Kazım Çakmakçı'nın öldürülmesi bu suikastler dizisinin sadece bazılarıydı.

### Bölünme

Ancak Devrimci Sol, tarihinde yok olma eşiğine gelen iki darbe yedi. 12 Temmuz 1991 ve 16 - 17 Nisan 1992 yıllarında; aralarında Merkez Komite ve Askeri Konsey üyeleri Sinan Kukul, Niyazi Aydın, İbrahim Erdoğan, Ahmet Fazıl Ercüment Özdemir ve örgüt liderlerinden Dursun Karataş'ın eşi Sabahat Karataş gibi örgütün üst düzey yöneticilerinin de bulunduğu pek çok örgüt militanı polisin düzenlediği operasyonlar sonucunda öldürüldü (kimi kaynaklara göre bir kısmı yargısız infaz edildi) ve kimi yöneticilerin tutuklanmasından sonra örgütün eylemlerinde azalma oldu. Bu süreci 1992 Eylül ayında örgütün üst düzey yöneticilerinden Bedri Yağan'ın başında bulunduğu bir grubun "Dursun Karataş'ın örgütü benmerkezci bir anlayışla ve bir merkez komite olmaksızın yönettiğini" savunarak Dursun Karataş'ı gözaltına almalarıyla başlayan süreç sonucunda birçok kadro ve örgüte ait malzeme devletin eline geçti.

Dursun Karataş yanlıları partileşme sürecini tamamladıklarını açıklayarak Mart 1994'te "Devrimci Halk Kurtuluş Parti-Cephesi" (DHKP-C) adını aldılar. DHKP-C de bugüne kadar aralarında Özdemir Sabancı suikastının da olduğu bir dizi silahlı eylem gerçekleştirdi. Bedri Yağan yanlıları ise Türkiye Halk Kurtuluş Partisi-Cephesi/Devrimci Sol adıyla ve çıkardıkları "Devrimci Çözüm" adlı dergiyle faaliyet yürütseler de, 6 Mart 1993 tarihinde Bedri Yağan ve beraberindeki altı militanın İstanbul Maltepe'de yargısız infaz edilmeleri sonucu silahlı faaliyetleri durdu.

Dursun Karataş'ın kurmuş olduğu DHKP-C günümüzde aktifliğini yitirmiştir. DHKP-C ardılı ve legal alanlarda faaliyetler yürüten Halk Cephesi ön plana çıkmaktadır.

## Silahlı kolu

Örgütün silahlı kolu Silahlı Devrimci Birlikler olarak adlandırılmaktadır. Şehirlerde hücreler ve kırlarda Gerilla Birlikleri şeklinde örgütlenmiş yapısı 1993 yılında sekteye uğradı. Silahlı Devrimci Birlikler, 90'lı yıllar içerisinde, özellikle Hulusi Sayın, Memduh Ünlütürk, Kazım Çakmak ve Hiram Abas gibi kamuoyu tarafından tanınan üst düzey devlet görevlilerine suikast eylemlerini gerçekleştirdi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* DEVRIMCI SOL: A STUDY OF TURKEY'S REVOLUTIONARY LEFT AND ITS IMPACT ON UNITED STATES INTERESTS, 1968-1999 6 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Dev-Sol'un ABD vatandaşlarına yönelik silahlı eylemlerini inceleyen 2000 tarihli bir tez. (*İngilizce*)