Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kristalografi

**Kristalografi**, mineralojinin bir dalı olup, minerallerin şekillerini ve iç yapılarını inceler. X ışınları ile yapılan yapı incelemelerinde, atom veya moleküllerin üç boyutlu olarak dizilimleri incelenir. Mineral kristallerinde fizikokimyasal olarak atom ve moleküller belirli bir düzen içinde bulunurlar.

Amorf (şekilsiz) kristallerde veya minerallerde, atom veya moleküller gelişigüzel bir dizilme gösterirler. Mineraller oluşum esnasında katılaşırken uygun şartlar altında düzenli ve düzgün yüzeyleri olan geometrik şekiller gösterirler.

"Kristal" terimi ile düzgün dış yüzeylere sahip olsun veya olmasın düzenli iç yapı gösteren katılar anlaşılmaktadır. Dış yüzeyler değişse bile iç yapı ve temel özellikler değişmez ve özellikle fiziksel karakterler iç yapının fonksiyonu olarak dışa yansır. Kristallografi fizik, kimya, metalurji ve seramik ile ilgili pek çok problemin çözümünde önemli rol oynar.
# William Wordsworth

William Wordsworth (1842)
**William Wordsworth** (d. 7 Nisan 1770 – ö. 23 Nisan 1850), Romantik dönemin önde gelen şairlerindendir. Samuel Taylor Coleridge ile birlikte yayımladıkları Lyrical Ballads ile İngiliz edebiyatında Romantik dönemin başlangıcına imza attı.

İngiliz şair William Wordsworth, Cambridge'te okudu, sonra Fransa'ya gitti ve Fransız devrimcilerinin düşüncesini benimsedi. Para sıkıntısından İngiltere'ye dönmek zorunda kaldı.

İlk şiir kitaplarını (The Evening Walk [Akşam Yürüyüşü]; Descriptive Sketches) 1793'te yayımladı. 1797'de, Alfoxden'de (Somerset) arkadaşı Coleridge'in yanına yerleşti. İki şair birlikte The Lyrical Ballads (Lirik Baladlar, 1798) adlı bir şiir kitabı yayımladılar.

Romantizmin gerçek bildirisi olan bu eserde Wordsworth, Tintern Abbey (Tintern Manastırı) vb. şiirleriyle tabiat sevgisini dile getirir. Almanya'ya yaptığı bir geziden sonra Göller bölgesine, sonra 1813'te Rydal Mount'a yerleşen Wordsworth, ancak ölümünden sonra yayımlanan ve bir çeşit otobiyografi olan uzun bir şiir yazdı: The Prelude. Sonra çeşitli şiir kitapları yayımladı:

* Poems Dedicated to National İndependance and Liberty (Milli Bağımsızlığa ve Hürriyete Adanmış Şiirler, 1802-1816)
* The Excursion (Gezi, 1814)
* Peter Bell (1819)
* Memorials of a Tour on the Continent (Bir Avrupa Gezisinden Hatıralar, 1822)

1843'te Southey'nin ölümü üzerine saray şairi oldu. 18. yüzyıl şairlerinin manzumeciliğini hor gören Wordsworth, şiirde konuşma dilinin somut ve renkli kelimelerini kullanmak istedi. Rousseau'nun etkisi altında, tabiat sevgisini dile getirdi ve tabiatta ebedi güzellikle iyiliğin görünmeyen varlığını sezdirmeğe çalıştı.

Hayallerin en önemli güç olduğuna inanan ve doğayı ilham kaynağı kabul eden şairdir. Wordsworth'a göre şiir duyguların akışıdır. İnsan hayatını da üç bölümde inceler:

1. Çocukluk: Her şeyin mükemmel olduğu dönem
2. Ergenlik: Sahip olduğumuz en değerli şeyleri unuttuğumuz dönem
3. Yaşlılık: Bir kriz dönemidir. Görüş yetimizde daralma olur. Bu dönemi geçiren bir şairin doğaya yönelimi artar. Görme yetisi doğayla bütünleşir.
# Rad (birim)

**Rad** Radyoaktif bir ışımaya maruz kalan 1 kilogramlık bir maddenin 10‐2
joule'lük enerji soğurduğunda aldığı radyasyon miktarıdır. Soğurulan enerji
parçacık veya foton olabilir.

Bu birim CGS birim sisteminde kullanılan eski bir birim olmakla birlikte Amerika Birleşik Devletlerinde hala kullanılmaktadır. Ancak Uluslararası Birimler Sisteminde (MKS) gray birimi kullanılmaktadır. Buna göre ;

1 rad=0.01 gray
Rad biriminin ast katları diğer uluslararası birimlerde olduğu gibidir. Mesela binde bir rad 1 miliradır.

Rad biriminin boyutu diğer birimler cinsinden ifade edilirse,

1 rad=100 erg ⋅ g−1
olarak verilir. Burada erg enerji birimi ve g gramdır.

Rad biriminin temel büyüklükler cinsinden boyutu ise WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 dir. Burada L ile uzunluk, T ile zaman gösterilmiştir.

Soğrulan radyasyon ile soğrulan etkin radyasyon arasında şu ilişki vardır:

1 rem= 1 rad WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 WR
Burada WR kalite faktörü denen ve ışımanın türüne göre değer alan boyutsuz bir sayıdır.

## Kaynakça
# Mars Reconnaissance Orbiter

*Mars Reconnaissance Orbiter*| MRO'nun Mars yörüngesindeki sanatsal tasviri |
|  |
| Görev türü | Mars yörünge aracı |
| Uygulayıcı | NASA / JPL |
| COSPAR kimliği | 2005-029A  |
| SATCAT no. | 28788 |
| Web sitesi | NASA Mars NASA MRO |
| Görev süresi | Fırlatmadan itibaren: 20 yıl, 10 ay, 1 gün Mars'ta şimdiye kadar: 20 yıl, 3 ay, 3 gün (7202 sol)) |
|  |
|  |
| Uzay aracı özellikleri |
| Üretici | * Lockheed Martin
* Arizona Üniversitesi
* APL
* ASI
* Malin Space Science Systems
 |
| Fırlatma ağırlığı | 2.180 kg (4.810 lb) |
| Yakıtsız ağırlık | 1.031 kg (2.273 lb) |
| Yük ağırlığı | 139 kg (306 lb) |
| Güç | 600–2000 watt |
|  |
|  |
| Görev başlangıcı |
| Fırlatma tarihi | 12 Ağustos 2005, 11:43:00 (12 Ağustos 2005, 11:43:00) UTC |
| Roket | Atlas V 401 |
| Fırlatma yeri | Cape Canaveral SLC-41 |
| Üstlenici | Lockheed Martin |
|  |
|  |
| Yörünge parametreleri |
| Referans sistemi | Mars merkezli |
| Rejim | Güneş eşzamanlı |
| Eğiklik | 93 derece |
| Süre | 111 dakika |
|  |
|  |
| Mars yörünge aracı |
| Yörüngeye yerleşme | 10 Mart 2006, 21:24:00 UTC MSD 46990 12:48 AMT |
|  |
|  *Mars Reconnaissance Orbiter* görevinin resmi amblemi.
**Mars Keşif Programı**← OpportunityPhoenix →  |

Mars Reconnaissance Orbiter (**MRO**), Mars'ın jeolojisini ve iklimini incelemek, gelecekteki iniş alanlarının keşfini sağlamak ve yüzey görevlerinden Dünya'ya veri aktarmak için tasarlanmış bir yörünge uzay aracıdır. 12 Ağustos 2005'te fırlatılan araç, 10 Mart 2006'da Mars'a ulaştı. Kasım 2006'da, beş aylık atmosfer direnciyle yavaşladıktan sonra bilimsel çalışmaların yapılacağı yörüngeye yerleşti ve esas bilimsel aşama başladı. 2010 yılında esas görevin sonuna kadar MRO'nun geliştirilmesi ve işletilmesinin maliyeti 716,6 milyon ABD dolarıydı.

Uzay aracı, amaçlanan tasarım ömrünün çok ötesinde Mars'ta çalışmaya devam etmektedir. NASA, yer görevlerindeki yüksek hızlı veri aktarımındaki kritik rolü nedeniyle, göreve en azından 2020'lerin sonlarına kadar mümkün olduğunca uzun süre devam etmeyi planlıyor.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Mars Reconnaissance Orbiter ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* A simulation of the arrival trajectory of the Mars Reconnaissance Orbiter5 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* CRISM Real Time Observations Viewer Java Application at The Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory14 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# 5261 Eureka

5261 Eureka| Keşif |
| --- |
| Keşfeden | David H. Levy ve Henry Holt |
| Keşif tarihi | 20 Haziran 1990 |
| Adlandırmalar |
| Telaffuz | Şablon:IPAc-tr |
| Adın kaynağı | Eureka |
| Alternatif adlandırma | 1990 MB |
| Küçük gezegen kategorisi | Martian L5  |
| Yörünge özellikleri |
| Dönem 13 Ocak 2016 (JD 2457400.5) |
| Belirsizlik parametresi 0 |
| Gözlem yayı | 13267 gün (36.32 yıl) |
| Günöte | 16.222 AU (2.426.800 Gm) |
| Günberi | 14.249 AU (2.131.600 Gm) |
| Yarı büyük eksen | 15.236 AU (2.279.300 Gm) |
| Dış merkezlik | 0.064766 |
| Yörünge periyodu | 1.88 yıl (686.89 gün) |
| Ortalama yörünge hızı | 24.11 km/s |
| Ortalama ayrıklık | 145.29° |
| Ortalama devinim | 0° 31d 26.76s / day |
| Eğiklik | 20.280° |
| Çıkış düğümü boylamı | 245.057° |
| Perihelyon açısı | 95.456° |
| Bilinen doğal uydusu | 1 |
| Dünya MOID | 0.497.052 AU (74.357.900 Gm) |
| Jüpiter MOID | 352.162 AU (52.682.700 Gm) |
| TJüpiter | 4.428 |
| Fiziksel özellikler |
| Tayf tipi | S(I) (Gaffey) |
| Mutlak parlaklık *(H)* | 16.0, 16.1 |
| Boyutlar | 1.3 km ~2–4 kmH |
| Sinodal dönme süresi | 26.902 sa (1.120,9 g) |
| Geometrik albedo | 0.39 |
| Sıcaklık | ~250 K |
|  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam |
|  |

**5261 Eureka** keşfedilen ilk Mars truvalısıdır. David H. Levy ve Henry Holt tarafından 20 Haziran 1990'da Palomar Gözlemevi'nde keşfedilmiştir.

## Uydu

S/2011 (5261) 1| Keşif |
| --- |
| Keşif tarihi | 28 Kasım 2011 |
| Yörünge özellikleri |
| Dönem 9 Aralık 2014 |
| Yarı büyük eksen | 2.1 km |
| Yörünge periyodu | 0.7054 ± 0.0004 gün |
| Fiziksel özellikler |
| Boyutlar | 0.46 km |
|  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam |
|
 |

28 Kasım 2011'de 5261 Eureka'nın doğal bir uydusu bulundu. Henüz bir ada sahip olmayan uydu geçici olarak **S/2011 (5261) 1** şeklinde adlandırıldı. Uydunun çapı 0,46 km ve Eureka'ya olan yörünge uzaklığı 2.1 km'dir. Eylül 2014'te uydunun varlığı duyuruldu.

## Ayrıca bakınız

* 1999 UJ7
* 1998 VF31
* 2001 DH47
* 2007 NS2
* 2011 SC191
* 2011 SL25
* 2011 UN63

## Kaynakça

İleri okuma
* IAUC 504529 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* IAUC 50474 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* IAUC 506719 Mart 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* IAUC 507524 Haziran 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* A. S. Rivkin, R. P. Binzel, S. J. Bus, and J. A. Grier, "Spectroscopy and Classification of Mars Trojan Asteroids", *Bulletin of the American Astronomical Society* 34, 2002, p. 840.
* S. Tabachnik and N. W. Evans, "Cartography for Martian Trojans", *The Astrophysical Journal* 517, 1999, pp. L63-L66.
# Mars monoliti

Yörüngeden görüldüğü şekliyle Mars monoliti
**Mars monoliti,** Mars yüzeyinde keşfedilen dikdörtgen bir nesnedir (muhtemelen bir kaya). Muhtemelen düştüğü bir uçurumun dibine yakın bir yerde bulunuyor. Mars Reconnaissance Orbiter, yörüngeden, kabaca 300 kilometre uzaktan fotoğraflarını çekti. uzaklıktadır. Monoliti fotoğraflamak için kullanılan HiRISE kamerası, piksel başına yaklaşık 30 santimetre çözünürlüğe sahiptir.

Aynı sıralarda, Phobos monoliti uluslararası haberlere çıktı.

## Ayrıca bakınız

* Kanyon'daki Kayalar ve Katmanlar - NASA 6 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* HRSC - ESA 21 Nisan 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Mars Express tarafından HiRISE görüntü bölgesine genel bakış)
* Alanın HiRISE görüntüsü 4 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Mars Keşif Programı

Astrobiyoloji, iklim bilimi ve jeoloji, Mars Exploration Rover (solda) ve Mars Bilim Laboratuvarı (sağda) gibi Mars Keşif Programı görevlerinin ortak konuları olmuştur
**Mars Keşif Programı** (*Mars Exploration Program*), NASA tarafından finanse edilen ve yönetilen Mars gezegeninin araştırılması amacıyla başlatılmış uzun vadeli bir girişimdir. 1993 yılında oluşturulan program, Mars'taki yaşam olasılıklarının yanı sıra, gezegenin iklimini ve doğal kaynaklarını keşfetmek için yörünge araçları, iniş araçları ve Mars keşif araçlarından yararlandı. NASA'nın 2013 mali yılı bütçesindeki yüzde 40'lık kesinti nedeniyle programı yeniden formüle etmek için teknoloji, bilim ve insanlı görevlerin amirlerini bir araya getiren Mars Programı Planlama Grubu (MPPG) kuruldu.

## Görevler

### Liste

| Görev
 | Amblem
 | Araç
 | Fırlatma tarihi
 | Yörüngeye yerleşme/İniş Tarihi
 | Fırlatma aracı
 | Durum
 | Süre
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mars Global Surveyor
 |  | *Mars Global Surveyor* | 7 Kasım 1996, 17:00 UTC
 | 11 Eylül 1997 01:17 UTC
 | Delta II 7925
 | Tamamlanmış
 | 3.647 gün
 |
| Mars Surveyor '98
 |  | *Mars Climate Orbiter* | 11 Aralık 1998, 18:45 UTC
 | 23 Eylül 1999 09:00 UTC (başarısız)
 | Delta II 7425
 | Başarısız
 | 286 gün
 |
| *Mars Polar Lander* | 3 Ocak 1999, 20:21 UTC
 | 3 Aralık 1999 20:15 UTC (başarısız)
 | Delta II 7425
 | Başarısız
 | 334 gün
 |
| 2001 Mars Odyssey
 |  | *Mars Odyssey* | 7 Nisan 2001, 15:02 UTC
 | 24 Ekim 2001 12:21 UTC
 | Delta II 7925-9.5
 | İşlevsel
 | 9,198 gün
 |
| Mars Exploration Rover
 |  | *Spirit* | 10 Haziran 2003, 17:58 UTC
 | 4 Ocak 2004 04:35 UTC
 | Delta II 7925-9.5
 | Tamamlanmış
 | 2.695 gün
 |
| *Opportunity* | 7 Temmuz 2003, 03:18 UTC
 | 25 Ocak 2004 05:05 UTC
 | Delta II 7925H-9.5
 | Tamamlanmış
 | 5.498 gün
 |
| Mars Reconnaissance Orbiter
 |  | *Mars Reconnaissance Orbiter* | 12 Ağustos 2005, 11:43 UTC
 | 10 Mart 2006 21:24 UTC
 | Atlas V 401 (AV-007)
 | İşlevsel
 | 7,607 gün
 |
| Phoenix
 |  | *Phoenix* | 4 Ağustos 2007 09:26 UTC
 | 25 Mayıs 2008 23:53 UTC
 | Delta II 7925
 | Tamamlanmış
 | 457 gün
 |
| Mars Bilim Laboratuvarı
 |  | *Curiosity* | 26 Kasım 2011, 15:02 UTC
 | 6 Ağustos 2012 05:17 UTC
 | Atlas V 541 (AV-028)
 | İşlevsel
 | 4,947 gün
 |
| MAVEN
 |  | *MAVEN* | 18 Kasım 2013, 18:28 UTC
 | 22 Eylül 2014 02:24 UTC
 | Atlas V 401 (AV-038)
 | İşlevsel
 | 4,590 gün
 |
| InSight
 |  | *InSight* | 5 Mayıs 2018, 11:05 UTC
 | 26 Kasım 2018 19:52 UTC
 | Atlas V 401
 | İşlevsel
 | 2,756 gün
 |
| Mars 2020
 |    | *Perseverance* | 30 Temmuz 2020, 11:50 UTC
 | 18 Şubat 2021 20:55 UTC
 | Atlas V 541 (AV-088)
 | İşlevsel
 | 1,941 gün
 |
| *Ingenuity* | İşlevsel
 | 1,896 gün
 |
| Mars Exploration Ice Mapper
 |  | *Mars Exploration Ice Mapper* | 2026
 | 2027
 | Sonra belirlenecek
 | Önerilen
 | -
 |

### Zaman çizelgesi

Zaman çizelgesi hatası. Çıkış dosyaları saklanamadı* g
* t
* d

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* JPL - Mars Exploration Program 16 Şubat 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* JPL - Mars Exploration Program Analysis Group (MEPAG) 31 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# 1764

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 17. yüzyıl
* **18. yüzyıl 19. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1740'lar
* 1750'ler
* **1760'lar 1770'ler
* 1780'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1761
* 1762
* 1763
* **1764 1765
* 1766
* 1767
 |

Çeşitli takvimlerde 1764
| Miladi
 | 1764 *MDCCLXIV* |
| Ab urbe condita
 | 2517
 |
| Asur
 | 6514
 |
| Bahâî
 | MÖ 80 – MÖ 79
 |
| Bengal
 | 1171
 |
| Berberi
 | 2714
 |
| Birmanya
 | 1126
 |
| Bizans
 | 7272 – 7273
 |
| Budist
 | 2308
 |
| Discordian
 | 2930
 |
| Ermeni
 | 1213 ԹՎ ՌՄԺԳ
 |
| Etiyopya
 | 1756 – 1757
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | MÖ 28 – MÖ 27
 |
| Hicrî
 | 1177 – 1178
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4865 – 4866
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1686 – 1687
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1820 – 1821
 |
| Holosen takvimi
 | 11764
 |
| İbrani
 | 5524 – 5525
 |
| İran
 | 1142 – 1 BP – MÖ 1143 BP
 |
| Juche
 | MÖ 147
 |
| Kıpti
 | 1480 – 1481
 |
| Kore
 | 4097
 |
| Tayland güneş
 | 2307
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

## Doğumlar

* 28 Mart - Nikolay Rezanov, Rusya'nın Alaska ve Kaliforniya'yı kolonileştirmesi projesini destekleyen Rus soylusu ve devlet adamı (ö. 1807)
* 22 Ağustos - Josef Abel, Avusturyalı ressam (ö. 1818)

## Ölümler

* 12 Eylül - Jean-Philippe Rameau, Avrupa'da barok müzik dönemine Fransız besteci ve müzik teorisyeni (d. 1683)
* 26 Ekim - William Hogarth, İngiliz ressam (d. 1697)
# Yalınlayan dil

**Yalınlayan dil**, kelime başına biçimbirim oranı bire yakın olan ve herhangi bir çekim biçimbilimi olmayan bir dil türüdür. Aşırı durumda, her kelime tek bir biçimbirim içerir. Yaygın olarak konuşulan tecrit edici dillerin örnekleri, Batı Afrika'daki Yorubaca ve Güneydoğu Asya'daki Vietnamcadır (özellikle günlük konuşma dili).

Yakından ilişkili bir kavram, gramer ilişkilerini belirtmek için ilişkisiz biçimbirimleri veya sözdizimsel yapıları kullanan analitik bir dildir. Yalınlayan ve analitik diller, dil biliminde örtüşme eğilimindedir.

Yalınlayan dil, sözcüklerin genellikle birden çok biçimbirimden oluştuğu çekim dilleri olarak da adlandırılan sentetik dillerle tezat oluşturur. Bu dilbilimsel sınıflandırma, morfemlerin nasıl birleştirildiğine dayanan bükümlü, sondan eklemeli ve polisentetik sınıflandırmalara bölünmüştür.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Sapir, Edward (1921). Chapter 6: "Types of linguistic structure" 29 Haziran 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. In *Language: An Introduction to the Study of Speech*.
# Standart dil

**Standart dil** veya **standart lehçe**, dilbilgisi ve kullanımın önemli ölçüde kodlanmasından geçen bir dil çeşididir. Ancak bazen bu terim, çeşitlerinden biri olarak standartlaştırılmış bir form içeren bir dilin bütününe atıfta bulunur. Genellikle, önemli standardizasyondan geçen dil çeşitleri, ticaret ve hükûmet merkezleriyle ilişkili lehçelerdir. Dilsel antropologların "göndergesel yer değiştirme" ve toplumdilbilimcilerin "işlev detaylandırması" dediği süreçlerle, bu çeşitler ticaret ve hükûmetle bağlantılı sosyal prestij kazanır. Bu süreçlerin sosyolojik bir etkisi olarak, bu dili kullananların çoğu, standart dilin doğası gereği üstün olduğuna inanmaya başlar veya onu, diğer dil çeşitlerini yargılamak için dilsel temel olarak kabul eder.

Bir dilin standardizasyonu sürekli bir süreçtir, çünkü kullanımdaki bir dil, bir makinenin parçaları gibi kalıcı olarak standardize edilemez. Genellikle, standardizasyon süreci, prestijli lehçenin yazılışını stabilize etme, kullanımları ve belirli (anlamsal) anlamları resmi gramerler ve sözlükler aracılığıyla kodlama ve kodlamaların özünde doğru olarak kamuoyu tarafından kabul edilmesini teşvik etme çabalarını içermektedir. Bu bağlamda, çok merkezli bir dil, etkileşimli standart çeşitlere sahiptir. Buna örnek olarak İngilizce, Fransızca ve Portekizce, Almanca, Korece ve Sırp-Hırvatça, İspanyolca, İsveççe, Ermenice ve Çince bulunmaktadır. Rusça ve Japonca gibi tek merkezli dillerin ise standartlaştırılmış bir deyimi vardır.

## Kaynakça

* Richards, Jack Croft; Schmidt, Richard W. (2010). *Longman Dictionary of Language Teaching and Applied Linguistics*. Pearson Education Limited. ISBN 978-1-4082-0460-3.
* Clyne, Michael G., (Ed.) (1992). *Pluricentric Languages: Differing Norms in Different Nations*. Contributions to the sociology of language. **62**. Berlin & New York: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-012855-1.
* Kloss, Heinz (1967). "'Abstand languages' and 'ausbau languages'". *Anthropological Linguistics*. **9** (7). ss. 29-41. JSTOR 30029461.
# Nisan Devrimi

| Nisan Devrimi |
| --- |
| Nisan Devrimi sırasında protestocular

---

 |
| Tarih | 11-26 Nisan 1960 |
| Yer | Güney Kore |
| Sebep | Syngman Rhee'nin otoriter yönetimi Seçim hileleri |
| Sonuç | Syngman Rhee'nin istifası ve ülkeden kaçması İkinci Kore Cumhuriyeti'nin kurulması |
| Taraflar |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Birinci Kore Cumhuriyeti |  Demokrasi yanlısı göstericiler |

 |
| Öne çıkan kişiler |
|

|  |
| --- |
|  Syngman Rhee  Lee Ki-poong (ölü)  Choi In-Kyu  |

 |

**Nisan Devrimi** (Korece: 4.19 혁명, romanize: *4.19 Hyeogmyeong*) veya **19 Nisan Devrimi**, Güney Kore'de 11-26 Nisan 1960 tarihleri arasında cumhurbaşkanı Syngman Rhee ve Birinci Cumhuriyet'e karşı yapılan kitlesel protestolardır. Protestolar, Rhee'nin istifası ile sonuçlandı.

Rhee'ye karşı protestolar, 11 Nisan'da güneydoğudaki liman kenti Masan'da öğrenci ve işçi grupları tarafından başlatıldı. Protestolar, Mart ayında hileli seçimlere karşı yapılan gösteriler sırasında polis tarafından öldürülen yerel bir lise öğrencisinin cesedinin bulunmasıyla tetiklendi. Halkın hoşnutsuzluğu, Rhee'nin otoriter yönetimi, yolsuzluk, siyasi muhalefete karşı şiddet kullanımı ve Güney Kore'nin eşitsiz gelişimi nedeniyle ortaya çıkmıştı. Bu olay, Seul'de şiddetli bir şekilde bastırılan büyük öğrenci protestolarına yol açtı; iki haftalık protesto boyunca toplam 186 kişi hayatını kaybetti. Rhee, 26 Nisan'da istifa ederek Amerika Birleşik Devletleri'ne kaçtı ve yerine Yun Boseon getirildi ve Güney Kore'nin İkinci Cumhuriyeti'ne geçiş başladı.

Ancak, devrimden sonra Güney Kore aylarca süren ciddi bir siyasi istikrarsızlığa sürüklendi ve 16 Mayıs 1961'de General Park Chung-hee, kısa ömürlü İkinci Güney Kore Cumhuriyeti'ni deviren ve yerine askeri bir cunta ve daha sonra da otokratik Üçüncü Kore Cumhuriyeti'ni kuran bir darbe başlattı.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Mark Peterson, 2009, *A Brief History Of Korea (Brief History)*, Facts on File. (0816050856)

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Nisan Devrimi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* KBS archive footage of the April protests
# Choi Kyu-ha

| Choi Kyu-ha 최규하 |
| --- |
|  |
| 4. Güney Kore Devlet Başkanı
 |
| **Görev süresi** 6 Aralık 1979 - 16 Ağustos 1980
 |
| Yerine geldiği | Park Chung-hee
 |
| Yerine gelen | Chun Doo-hwan
 |
| 19. Güney Kore Başbakanı
 |
| **Görev süresi** 18 Aralık 1979 - 26 Ekim 1979
 |
| Yerine geldiği | Kim Jong-pil
 |
| Yerine gelen | Park Chung-hoon
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 16 Temmuz 1919(1919-07-16) Wonju, Japon Koresi
 |
| Ölüm
 | 22 Ekim 2006 (87 yaşında) Seul, Güney Kore
 |
| Partisi
 | Demokratik Parti
 |
| Evlilik(ler)
 | Hong Gi
 |
| Bitirdiği okul
 | Tsukuba Üniversitesi
 |
| Dini
 | Neokonfüçyüsçülük
 |

**Choi Kyu-ha** (Korece: 최규하, 崔圭夏; 16 Temmuz 1919-22 Ekim 2006), Güney Kore'nin 1979-1980 yılları arasında dördüncü devlet başkanı olarak görev yapmış Güney Koreli siyasetçi.

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Choi Kyu-ha ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* President Choi Kyu-ha
* Find a Grave'de Choi Kyu-hah

| Siyasi görevi
 |
| --- |
| Önce gelen: **Park Chung-hee** | **Güney Kore Devlet Başkanı** 1979-1980
 | Sonra gelen: **Chun Doo-hwan** |
| Önce gelen: **Kim Jong-pil** | **Güney Kore Başbakanı** 1975-1979
 | Sonra gelen: **Shin Hyun-hwak** |
# Korku

Korkmuş bir çocuk.
**Korku**, bir ya da birçok belirsizlik karşısında çeşitli tehdit algıları ile tetiklenen, rahatsız edici ve olumsuz bir histir. Kaygının gelecekte olabilecek kötü bir durumla ilgili bir kuşkuyu kapsamasından farklı olarak korku hem şimdiki zamandaki hem de gelecek zamandaki bir ya da daha çok kötülüğün oluşabilecek olmasından duyulan olumsuz ve yıpratıcı bir duygudur.

Korku belirli bir ağrı veya tehdit olarak algılanan bir olay sonucunda, uyarıcı bir tepki olarak ortaya çıkan yaşamsal bir tepkidir. Korku görünüşte evrensel bir duygudur. Herkes bilinçli veya bilinçsiz bir şekilde çeşitli korkulara kapılabilir. Tehlike ile karşılaşan bir kişi korkar ve bu korku sonucunda kaçmak için bir tepki oluşturur (bu, aynı zamanda "kaç ya da savaş" tepkisi olarak da bilinir). Ancak aşırıya kaçan durumlarda (nefret ve terör gibi) korkan bir kişi donup kalabilir veya felç tepkisi vermesi de mümkün olabilir. John B. Watson, Robert Plutchik ve Paul Ekman gibi bazı psikologlar korkunun temel ya da doğuştan gelen küçük duygu dizilerinden birisi olduğunu ileri sürmüşlerdir. Bu dizi aynı zamanda sevinç, üzüntü ve öfke gibi duyguları da içerir. Korku, kişide herhangi bir belirli türde duygusal durum veya anlık bir dış tehdit oluşmadan meydana geldiği takdirde anksiyete olarak teşhiş edilmelidir.

## Kaynakça

Vikisözlük'te korku ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

Vikisöz'de Korku ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.
# Psikolojik roman

Psikolojik roman
**Psikolojik roman**, ruh çözümlemelerine alışılagelmiş realist romanlardan çok daha fazla yer verildiği, karakterin iç bunalımlarının ve hesaplaşmalarının, içten gelen dürtü ve güdülerin göz ardı edilmediği roman türü.

Psikolojik romanda yazar, sıradan realist romanlarda olduğu gibi sadece yaşanan olaylarla yetinmeyip bu olayları ortaya çıkaran nedenleri ve bu olayların ruh yapısında yol açtıklarını da açıklamaya girişir.

Psikolojik romanın veya genel anlamda yazında psikolojiye değinişin, 11. yüzyılda Tale of Genji, 1344'te Boccaccio veya Cervantes ile ortaya çıktığı söylense de, gerçek anlamda Psikolojik romanın çıkışı Samuel Richardson'ın Pamela romanına dayanır. Daha sonra yükselişe geçen realizm ile birlikte Psikolojik roman da etkinliğini artırmıştır.

Rus Edebiyatının ve belki tüm dünya edebiyatının en önemli psikolojik roman örneklerini veren Dostoyevski, okuru, insan psikolojisinin en bilinmez, karanlık köşelerine kadar götürmüş, ruh tahlillerini doruk noktasına çıkarmış ve hatta Psikoanaliz kuramının kurucusu Freud'a yol göstericilik etmiştir.

Fransız Edebiyatında ise bu türün en başarılı örneklerinin Stendhal tarafından verildiği söylenebilir. Kırmızı ve Siyah, Fransız edebiyatındaki Psikolojik romanın en belirgin örneklerinden biridir.