# 2060 Chiron

*Plüton'un uydusu Charon ile karıştırılmamalıdır.*

Chiron| HUT tarafından 1996'da elde edilen Chiron ve kuyruklu yıldız saçının fotoğrafı |
| Keşif  |
| Keşfeden | C. Kowal |
| Keşif yeri | Palomar Gözlemevi |
| Keşif tarihi | 1 Kasım 1977 |
| Adlandırmalar |
| MPC belirtmesi | (2060) Chiron **·** 95P/Chiron |
| Adın kaynağı | Chiron (Yunan mitolojisi) |
| Alternatif adlandırma | 1977 UB |
| Küçük gezegen kategorisi | centaur  **·** kuyruklu yıldız **·** uzak  |
| Sıfatlar | Chironean, Chironian |
| Sembol |  (astrolojik) |
| Yörünge özellikleri  |
| Dönem 4 Eylül 2017 (JD 2458000.5) |
| Belirsizlik parametresi 0 |
| Gözlem yayı | 122,16 y (44.619 gün) |
| Günöte | 18 865 AU |
| Günberi | 8,4311 AU |
| Yarı büyük eksen | 13,648 AU |
| Dış merkezlik | 0,3823 |
| Yörünge periyodu | 50,42 y (18.417 gün) |
| Ortalama yörünge hızı | 7,75 km/sn |
| Ortalama ayrıklık | 153,58° |
| Ortalama devinim | 0° 1d 10,2sn / gün |
| Eğiklik | 6,9497° |
| Çıkış düğümü boylamı | 209,20° |
| Perihelyon açısı | 339,68° |
| Jüpiter MOID | 3,00433 AU |
| TJüpiter | 3,352 |
| Fiziksel özellikler |
| Tayf tipi | B (Tholen), Cb (SMASS) B–V = 0,704 U–B = 0,283 BB  **·** C  |
| Görünür büyüklük | 18,93 15,6 (Günberi karşı konum) |
| Mutlak parlaklık *(H)* | 5,80 ± 0,27 **·** 5,82 ± 0,07 **·** 5,9 **·** 5,92 ± 0,20 **·** 6,287 ± 0,022 (R) **·** 6,5 **·** 6,56 **·** 6,79 |
| Açısal çap | 0,035" (maks.) |
| Ortalama yarıçap | 107,8 ± 4,95 km (Herschel 2013) 116,7 ± 7,3 km (Spitzer) 135,69 km (LCDB, türetilmiş) |
| Sinodal dönme süresi | 5,918 sa |
| Geometrik albedo | 0,057 (varsayılan) 0,11 0,15 ± 0,03 0,160 ± 0,030 |
|  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam |
|  |

**2060 Chiron**, Dış Güneş Sistemi'nde Satürn ve Uranüs arasında yörüngede olan bir küçük Güneş Sistemi cismidir. Charles T. Kowal tarafından 1977 yılında keşfedilen cisim, Centaur cisimleri olarak bilinen yeni bir nesne sınıfının ilk tanımlanmış üyesidir. İlk önceleri asteroit olarak sınıflandırılmış ancak daha sonra aslında kuyruklu yıldız olduğu konusunda tartışma açılmıştır. Günümüzde her iki sınıfta da yer almaktadır. Chiron, adını Yunan mitolojisindeki centaur Chiron'dan almıştır.

## Tarihçe

### Keşif

Chiron, 1 Kasım 1977'de Charles T. Kowal tarafından 18 Ekim'de Palomar Gözlemevi'nde elde edilen görüntülerden keşfedildi. Geçici olarak 1977 UB adı verildi. Keşfedildiğinde günöte yakınında bulunuyordu ve bu nedenle keşfedildiği zaman bilinen en uzak küçük gezegen olarak kayıtlara geçti. Hatta basın tarafından Chiron'un onuncu gezegen olduğu iddia edilmişti. Chiron, daha sonra yörüngesinin doğru bir şekilde belirlenmesini sağlayan ve 1895'e kadar uzanan birkaç ön keşif görüntüsünde tespit edildi. Yörünge parametreleri bir kuyruklu yıldız olduğunu düşündürse de cismin görünür bir kuyruğu yoktu ve 200 km çapındaki büyüklüğü kuyruklu yıldız olma ihtimalini ortadan kaldırıyordu. 1945 yılında günberi noktasındaydı fakat o dönemde bu tür araştırmalar azdı ve bu tür yavaş hareket eden nesneleri tespit etmeye duyarlı değillerdi.

### Adlandırma

Bu küçük gezegen adını Yunan mitolojisinde yarı insan, yarı at bir kentaur olan Chiron'dan almıştır. Titan Kronos ile su perisi Filira'nın oğlu olan Chiron, Yunan kahramanlarının eğitmeni olarak görev yapmış kentaurların en bilge ve adil olanıydı. Resmi adlandırma atıfı 1 Nisan 1978 tarihinde Küçük Gezegen Merkezi (MPC) tarafından yayınlanmıştır (M.P.C. 4359). Diğer kentaurların isimlerinin aynı türden nesneler için ayrılması önerilmiştir.

Çoğu büyük ve küçük gezegenimsi cisimlerde olduğu gibi Chiron'a da astronomide genellikle bir sembol verilmez. Al H. Morrison tarafından  sembolü tasarlanmıştır ve çoğunlukla astrologlar arasında kullanılır. Bu sembol bir anahtarı ve aynı zamanda **O**bject **K**owal'ın (Kowall Nesnesi) kısaltması olan OK monogramını andırır.

## Yörünge

Chiron'un yörünge diyagramı
Chiron'un yörüngesinin Dış merkezliği oldukça yüksektir (0,37), günberisi Satürn'ün yörüngesinin hemen içinde ve günötesi Uranüs'ün günberisinin hemen dışındadır (fakat Uranüs'ün ortalama uzaklığına ulaşmaz). Solex programına göre, Chiron'un modern zamanlarda Satürn'e en yakın olduğu tarih, Satürn'ün 30,5±2,0 milyon km (0,204 ± 0,013 AU) yakınına geldiği Mayıs 720 civarıdır. Bu geçiş sırasında Satürn'ün kütleçekimi Chiron'un yarı büyük ekseninin 14,55±0,12 AU'dan 13,7 AU'ya düşmesine neden olmuştur. Chiron'un yörüngesi Uranüs'ün yörüngesiyle kesişmez.

Chiron, asteroit kuşağının oldukça dışında böyle bir yörüngede keşfedilen ilk nesne olduğu için büyük ilgi çekmiştir. Dış gezegenler arasındaki bir yörüngede dolanan cisimler olan centaurların ilk örneği olarak sınıflandırılır. Chiron günberisi Satürn'ün kontrol bölgesinde, günötesi ise Uranüs'ün kontrol bölgesinde olduğu için bir Satürn–Uranüs nesnesidir. Centaurlar kararlı yörüngelere sahip değildir ve milyonlarca yıllık bir süre içinde dev gezegenler tarafından kütleçekimsel tedirginlikle uzaklaştırılarak farklı yörüngelere geçer veya Güneş Sistemi'ni tamamen terk ederler. Chiron muhtemelen Kuiper kuşağından gelmiş olup yaklaşık bir milyon yıl içinde kısa periyotlu bir kuyruklu yıldız haline gelecektir. 1996'da günberi noktasına (Güneş'e en yakın nokta) ve Mayıs 2021'de günöte noktasına ulaşmıştır.

## Halkalar

Chiron'un halkalarla tasviri
Chiron'un muhtemelen, daha iyi belirlenmiş 10199 Chariklo'nun halkalarına benzer halkalara sahip olduğu düşünülmektedir. 7 Kasım 1993, 9 Mart 1994 ve 29 Kasım 2011'de elde edilen ve başlangıçta Chiron'un kuyruklu yıldız benzeri etkinliğiyle ilişkili jetlerden kaynaklandığı zannedilen yıldız-örtülmesi verilerinde gözlemlenen beklenmedik olaylara dayanarak, Chiron'un halkalarının 324±10 km yarıçapa sahip olduğu öne sürülmüştür. Halkaların farklı görüş açılarında değişen görünümleri Chiron'un parlaklığındaki uzun vadeli değişimleri büyük ölçüde açıklayabilir ve bu da Chiron'un albedosu ve boyutuyla ilgili tahminlere katkıda bulunabilir. Ayrıca su buzunun Chiron'un halkalarında olduğu varsayılarak, spektrumundaki kızılötesi su-buz soğurum kuşaklarının değişen yoğunluğu ve 2001'de (halkalar kenardayken) kaybolmaları da açıklanabilir. Bununla birlikte Chiron'un halkalarının spektroskopi ile belirlenen geometrik albedosu, Chiron'un uzun vadeli parlaklık değişimlerini açıklamak için kullanılan albedo ile tutarlıdır.

Chiron'un halkalarının tercih edilen kutbu ekliptik koordinatlarda *λ* = 144°±10°, *β* = 24°±10° şeklindedir. Halkaların genişliği, aralığı ve optik derinlikleri neredeyse tamamen Chariklo'nun halkalarına benzemektedir, bu da her ikisinden de aynı yapı türünün sorumlu olduğunu gösterir. Ayrıca, her ikisinin halkaları da kendi Roche limitleri içindedir.

Halkaların varlığına dair daha fazla kanıt, 15 Aralık 2022'de yapılan bir örtülme gözlemiyle elde edilmiştir.

## Notlar

## Kaynakça