# Aktif asteroit

Asteroid (596) 12 Aralık 2010'da kuyruklu yıldız benzeri bir görünüm sergileyen Scheila.
**Aktif asteroitler**, asteroit benzeri yörüngelere sahiptir ancak kuyruklu yıldız benzeri görsel özellikler gösteren küçük Güneş Sistemi cisimleridir. Yani, koma, kuyruk veya kütle kaybının diğer görsel kanıtlarını (kuyruklu yıldız gibi) gösterirler, ancak yörüngeleri Jüpiter'in yörüngesi içinde kalır (bir asteroit gibi). Bu cisimler ilk olarak 2006 yılında astronomlar David Jewitt ve Henry Hsieh **tarafından ana kuşak kuyruklu yıldızları** (MBC'ler) olarak adlandırılmıştı, ancak bu isim onların bir kuyruklu yıldız gibi zorunlu olarak buzlu olduklarını ve yalnızca ana kuşakta var olduklarını, oysa artan nüfus Aktif asteroitlerin sayısı bunun her zaman böyle olmadığını gösterir.

Keşfedilen ilk aktif asteroit 7968 Elst-Pizarro'dur. 1979'da (asteroit olarak) keşfedildi, ancak daha sonra Eric Elst ve Guido Pizarro tarafından 1996'da bir kuyruğu olduğu bulundu ve 133P/Elst-Pizarro kuyruklu yıldızı olarak adlandırıldı.

## Yörüngeler

Yörüngelerinin çoğunu Jüpiter benzeri veya Güneş'ten daha uzak mesafelerde geçiren kuyruklu yıldızların aksine aktif asteroidler Jüpiter'in yörüngesindeki genellikle standart asteroitler'in yörüngelerinden fark edilemeyen yörüngeleri takip eder. Jewitt, aktif asteroitleri, kütle kaybının görsel kanıtlarına sahip olmanın yanı sıra, aşağıdaki yörüngelere sahip olan cisimler olarak tanımlar:

1. yarı ana eksen a < a Jüpiter (5.20 AU)
2. Jüpiter'e göre Tisserand parametresi T J > 3.08

Jewitt, asteroitleri ve kuyruklu yıldızları ayırmak için Tisserand parametresi olarak 3.0 (Jüpiter'in Tisserand parametresi) yerine 3.08'i seçer ve gerçek güneş sisteminin idealleştirilmiş kısıtlı üç cisim probleminden saptığı durumlardan kaynaklanan belirsiz durumlardan kaçınır.

Tanımlanan ilk üç aktif asteroit, asteroit kuşağının dış kısmı içinde yörüngede döner.

## Aktivite

 Hubble Uzay Teleskobu tarafından gözlemlenen asteroit *P/2013 R3'ün* parçalanması (6 Mart 2014).
Bazı aktif asteroidler yörüngelerinin yalnızca günberi yakınındaki kısmı için kuyruklu yıldız toz kuyruğu sergilerler. Bu, yüzeylerindeki uçucu maddelerin süblimleşerek tozu uzaklaştırdığını akla getirir. 133P/Elst-Pizarro'daki aktivite, son üç günberinin her birinde gözlemlenmiş olan tekrarlayıcıdır. Aktivite, her 5-6 yıllık yörüngede bir veya birkaç ay boyunca sürer ve muhtemelen son 100 ila 1000 yıl içinde küçük çarpmalar tarafından ortaya çıkan buzdan kaynaklanır. Bu etkilerin, yeraltındaki bu uçucu madde ceplerini kazıp, onları güneş radyasyonuna maruz bırakmaya yardım ettiğinden şüphelenilir.

Ocak 2010'da keşfedildiğinde, P/2010 A2'ye (LINEAR) başlangıçta bir kuyruklu yıldız ataması verildi ve kuyruklu yıldız benzeri süblimasyon gösterdiği düşünüldü, ancak P/2010 A2'nin şimdi bir asteroitin kalıntısı olduğu düşünülüyor. asteroit etkisi. 596 Scheila'nın gözlemleri, yaklaşık 35 metre çapında başka bir asteroidin çarpmasıyla büyük miktarda tozun havaya kalktığını gösterdi.

### P/2013 R3

P/2013 R3 (CATALINA-PANSTARRS), Catalina Sky Survey'in 0.68-m Schmidt teleskobu kullanılarak Richard E. Hill tarafından ve 1.8-m Pan-STARRS1 teleskobu kullanılarak Bryce T. Bolin tarafından Haleakala'da olmak üzere iki bağmsız gözlemci bağımsız tarafından keşfedildi.
Pan-STARRS1 tarafından çekilen keşif görüntüleri, her iki kaynağı da saran kuyrukla birleştirilmiş birbirinden 3" mesafede iki farklı kaynağın görünümünü gösterdi. Ekim 2013'te, La Palma adasında 10.4 m Gran Telescopio Canarias ile alınan P/2013 R3'ün takip gözlemleri, bu kuyruklu yıldızın parçalanmakta olduğunu gösterdi. 11 ve 12 Ekim'de elde edilen yığılmış CCD görüntülerinin incelenmesi, ana kuşak kuyruklu yıldızının, hareketine üç parça daha, A,B,C eşlik eden bir merkezi parlak yoğunlaşma sunduğunu gösterdi. En parlak A parçası, 12 Ekim'de Granada'daki Sierra Nevada Gözlemevi'nin 1,52 m teleskopunda elde edilen CCD görüntülerinde bildirilen konumda da tespit edildi.

NASA, Hubble Uzay Teleskobu tarafından 29 Ekim 2013 ile 14 Ocak 2014 tarihleri arasında çekilen ve dört ana cismin artan ayrılmasını gösteren bir dizi görüntü raporladı. Güneş ışığının neden olduğu Yarkovsky–O'Keefe–Radzievskii–Paddack etkisi, merkezkaç kuvveti 'nin moloz yığını'nın ayrılmasına neden olana kadar dönüş hızını artırdı.

## Kompozisyon

Bazı aktif asteroitler, geleneksel bir kuyruklu yıldız gibi bileşimde buzlu olduklarına dair işaretler gösterirken diğerlerinin bir asteroit gibi kayalık olduğu bilinmektedir. Dünya okyanuslarının döteryum-hidrojen oranı, klasik kuyruklu yıldızların ana kaynak olması için çok düşük olduğu için, ana kuşak kuyruklu yıldızlarının Dünya'nın suyunun kaynağı olabileceği varsayılmıştır. Avrupalı bilim adamları, uçucu maddelerin içeriğini analiz etmek ve toz örnekleri toplamak için "Caroline" adlı bir MBC'den bir numune iade görevi önerdiler.

## Üyeler

Bu morfoloji sınıfının tanımlanmış üyeleri şunları içerir:

| Ad
 | Yarı büyük eksen (AU)
 | Günberi (AU)
 | TJup | Çap (km)
 | Nedeni
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 Ceres
 | 2.77
 | 2.56
 | 3.309
 | 939
 | Su süblimasyonu
 |
| 493 Griseldis
 | 3.12
 | 2.57
 | 3.140
 | 46
 | Darbe
 |
| 596 Scheila
 | 2.92
 | 2.44
 | 3.209
 | 113
 | Darbe
 |
| 2201 Oljato
 | 2.18
 | 0.62
 | 3.299
 | 1.8
 | Gaz çıkışı
 |
| 3200 Phaethon
 | 1.27
 | 0.14
 | 4.510
 | 5.8
 | Termal kırılma ve/veya kuruma çatlaması
 |
| 4015 Wilson–Harrington
 | 2.64
 | 0.98
 | 3.082
 | 4
 | Süblimasyon
 |
| 6478 Gault
 | 2.31
 | 1.86
 | 3.461
 | 3.7
 | Rotational spin-up
 |
| 7968 Elst–Pizarro (133P/Elst–Pizarro, P/1996 N2)
 | 3.15
 | 2.64
 | 3.184
 | 3.9
 | Darbe/buz süblimasyonu
 |
| 62412(62412) 2000 SY178 | 3.15
 | 2.90
 | 3.197
 | 5
 | Moloz yığını parçalanması
 |
| 101955 Bennu
 | 1.13
 | 0.90
 | 5.525
 | 0.49
 | Termal kırılma, uçucu salınım ve/veya etkiler
 |
| 118401 LINEAR (176P/LINEAR)
 | 3.19
 | 2.57
 | 3.167
 | 4
 | Darbe/buz süblimasyonu
 |
| 248370(248370) 2005 QN173 | 3.07
 | 2.37
 | 3.192
 | 3.6
 | Darbe?
 |
| 300163(300163) 2006 VW139 (288P)
 | 3.05
 | 2.44
 | 3.204
 | 1.8
 | Buz süblimasyonu
 |
| C233P/La Sagra (P/2005 JR71)
 | 3.04
 | 1.79
 | 3.081
 |  | Darbe/buz süblimasyonu
 |
| C238P/Read (P/2005 U1)
 | 3.16
 | 2.36
 | 3.154
 | 0.6
 | Darbe/buz süblimasyonu
 |
| C259P/Garradd (P/2008 R1)
 | 2.72
 | 1.79
 | 3.217
 | 0.6
 | Süblimasyon/yörünge değişikliği
 |
| C311P/PANSTARRS (P/2013 P5)
 | 2.19
 | 1.95
 | 3.661
 | 0.5
 | Moloz yığını parçalanması
 |
| C313P/Gibbs (P/2003 S10)
 | 3.16
 | 2.39
 | 3.133
 | 1.0
 | Buz süblimasyonu
 |
| C324P/La Sagra (P/2010 R2)
 | 3.10
 | 2.62
 | 3.100
 |  | Darbe/Buz süblimasyonu
 |
| C331P/Gibbs (P/2012 F5)
 | 3.00
 | 2.88
 | 3.228
 |  | Moloz yığını parçalanması
 |
| C348P/PANSTARRS (P/2011 A5)
 | 3.17
 | 2.21
 | 3.062
 |  |  |
| C354P/LINEAR (P/2010 A2)
 | 2.29
 | 2.00
 | 3.583
 | 0.22
 |  |
| C358P/PANSTARRS (P/2012 T1)
 | 3.15
 | 2.41
 | 3.134
 | 0.32
 | Darbe/Buz süblimasyonu
 |
| C367P/Catalina (P/2011 CR42)
 | 3.51
 | 2.53
 | 3.042
 |  |  |
| P/2013 R3-A (Catalina-PANSTARRS)
 | 3.03
 | 2.20
 | 3.184
 | 0.2
 | Moloz yığını parçalanması
 |
| P/2013 R3-B (Catalina-PANSTARRS)
 | 3.03
 | 2.20
 | 3.184
 | 0.2
 | Moloz yığını parçalanması
 |
| P/2014 C1 (TOTAS)
 | 3.04
 | 1.69
 | 3.077
 |  |  |
| P/2015 X6 (PANSTARRS)
 | 2.75
 | 2.29
 | 3.319
 |  | Moloz yığını parçalanması ya da buz sublimasyonu
 |
| P/2016 G1 (PANSTARRS)
 | 2.58
 | 2.04
 | 3.367
 | 0.2
 | Darbe
 |
| P/2016 J1-A (PANSTARRS)
 | 3.17
 | 2.45
 | 3.113
 | 0.5
 | Darbe/Buz süblimasyonu/Moloz yığını parçalanması
 |
| P/2016 J1-B (PANSTARRS)
 | 3.17
 | 2.45
 | 3.113
 | 0.2
 | Darbe/Buz süblimasyonu/Moloz yığını parçalanması
 |
| P/2016 P1 (PANSTARRS)
 | 3.23
 | 2.28
 | 2.967
 |  |  |
| P/2017 S5 (ATLAS)
 | 3.17
 | 2.18
 | 3.092
 | 0.5
 | Buz süblimasyonu
 |
| P/2017 S8 (PANSTARRS)
 | 2.78
 | 1.68
 | 3.040
 |  |  |
| P/2017 S9 (PANSTARRS)
 | 3.16
 | 2.20
 | 3.087
 |  |  |
| P/2018 P3 (PANSTARRS)
 | 3.01
 | 1.76
 | 3.096
 |  |  |
| P/2019 A3 (PANSTARRS)
 | 3.15
 | 2.31
 | 3.100
 |  |  |
| P/2019 A4 (PANSTARRS)
 | 2.61
 | 2.36
 | 3.365
 |  |  |
| P/2019 A7 (PANSTARRS)
 | 3.19
 | 2.68
 | 3.103
 |  |  |
| P/2020 O1 (Lemmon-PANSTARRS)
 | 2.65
 | 2.33
 | 3.376
 |  |  |
| P/2021 A5 (PANSTARRS)
 | 3.05
 | 2.62
 | 3.147
 |  |  |
| P/2021 T3 (PANSTARRS)
 | 3.02
 | 2.06
 | 3.090
 |  |  |

## Keşif

Asteroit, OSIRIS-REx uzay aracı tarafından çekilen görüntülerde 6 Ocak 2019'da parçacık fırlatırken görüldü
*Castalia* 133P/Elst-Pizarro'yu keşfetmek ve asteroit kuşağındaki suyun ilk *yerinde* ölçümlerini yapmak ve böylece Dünya'nın suyunun kökeninin gizemini çözmeye yardımcı olmak için robotik bir uzay aracı için önerilen bir görev kavramıdır. Lider, İngiltere'deki The Open University'den Colin Snodgrass'tır. *Castalia*, 2015 ve 2016 yıllarında Kozmik Vizyon programı görevleri M4 ve M5 kapsamında Avrupa Uzay Ajansı'na önerildi ancak seçilemedi. Ekip, görev kavramını ve bilim hedeflerini olgunlaştırmaya devam etmektedir. Gereken inşaat süresi ve yörünge dinamikleri nedeniyle Ekim 2028 fırlatma tarihi önerilmiştir.

6 Ocak 2019'da, OSIRIS-REx görevi ilk olarak, 101955 Bennu'dan Dünya'ya yakın asteroit etrafında yörüngeye girdikten kısa bir süre sonra parçacık fırlatma olaylarını gözlemledi ve bu, onun yeni aktif bir asteroit olarak sınıflandırılmasına yol açtı ve asteroit aktivitesinin bir uzay aracı tarafından ilk kez yakından gözlemlenmesine işaret etti. O zamandan beri, bu tür en az 10 başka olay gözlemledi. Bu gözlemlenen kütle kaybı olaylarının ölçeği, daha önce teleskoplarla diğer aktif asteroitlerde gözlemlenenlerden çok daha küçüktür, bu da aktif asteroitlerde sürekli bir kütle kayıp olayı büyüklükleri olduğunu gösterir.

## Ayrıca bakınız

* Centaur (küçük gezegen)
* Soyu tükenmiş kuyruklu yıldız

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Proper elements of active asteroids at Asteroid Families Portal 28 Eylül 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Henry Hsieh'in Main-Belt Comets sayfa Ana kuşak kuyruklu yıldızları hakkında kapsamlı ayrıntılara sahiptir
* David Jewitt. The Active Asteroids 16 Aralık 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Planetary Society article on MBCs
* Discussion of possible differences in characteristics of the water in MBCs and other comets 27 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* YouTube Interview with David Jewitt 19 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (ana kuşak kuyruklu yıldızlarla ilgili tartışma videonun yaklaşık 9 dakikasında başlıyor)
* Impact trigger mechanism 4 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. David Jewitt tarafından hazırlanan diagram
* Comet-like appearance of (596) Scheila16 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Project T3: Finding Comets in the Asteroid Population
* Jewitt, David (2012). "The Active Asteroids". *The Astronomical Journal*. **143** (3): 66. arXiv:1112.5220 . Bibcode:2012AJ....143...66J. doi:10.1088/0004-6256/143/3/66.
* Hsieh, Henry H.; Yang, Bin; Haghighipour, Nader; Kaluna, Heather M.; Fitzsimmons, Alan; Denneau, Larry; Novaković, Bojan; Jedicke, Robert; Wainscoat, Richard J.; Armstrong, James D.; Duddy, Samuel R.; Lowry, Stephen C.; Trujillo, Chadwick A.; Micheli, Marco; Keane, Jacqueline V.; Urban, Laurie; Riesen, Timm; Meech, Karen J.; Abe, Shinsuke; Cheng, Yu-Chi; Chen, Wen-Ping; Granvik, Mikael; Grav, Tommy; Ip, Wing-Huen; Kinoshita, Daisuke; Kleyna, Jan; Lacerda, Pedro; Lister, Tim; Milani, Andrea; ve diğerleri. (2012). "DISCOVERY OF MAIN-BELT COMET P/2006 VW 139 BY Pan-STARRS1". *The Astrophysical Journal*. **748** (1): L15. arXiv:1202.2126 . Bibcode:2012ApJ...748L..15H. doi:10.1088/2041-8205/748/1/L15.
* New Comet: P/2012 T1 (PANSTARRS) 26 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Remanzacco Gözlemevi : 16 Ekim 2012)
* Ferrín, Ignacio; Zuluaga, Jorge; Cuartas, Pablo (2013). "The location of Asteroidal Belt Comets (ABCs), in a comet's evolutionary diagram: The Lazarus Comets". *Monthly Notices of the Royal Astronomical Society*. **434** (3): 1821-1837. arXiv:1305.2621 . Bibcode:2013MNRAS.434.1821F. doi:10.1093/mnras/stt839.
* P/2013 R3: a Main Belt Comet that is breaking apart. J. Licandro 25 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. GTC ile elde edilen yeni görüntüler