# Halley kuyruklu yıldızı

1P/Halley (Halley kuyruklu yıldızı)| Halley Kuyruklu Yıldızı 8 Mart 1986 |
| Keşif |
| Keşfeden | Tarih öncesi (gözlem) Edmond Halley (periyodunun tanımlanması) |
| Keşif tarihi | 1758 (ilk tahmin edilen günberi) İlk kez 1066'da Hastings Muharebesi'nden önce görülmüş olabilir. |
| Yörünge özellikleri |
| Dönem 4 Ağustos 2061 (2474040.5) |
| Günöte | 35,14 AU (günöte: 9 Aralık 2023) |
| Günberi | 0,59278 AU (son günberi: 9 Şubat 1986) (sonraki günberi: 28 Temmuz 2061) |
| Yarı büyük eksen | 17,737 AU |
| Dış merkezlik | 0,96658 |
| Yörünge periyodu | 74,7 y 75y 5a 19g (günberiden günberiye) |
| Ortalama ayrıklık | 0,07323° |
| Eğiklik | 161,96° |
| Çıkış düğümü boylamı | 59,396° |
| Günberi zamanı | 28 Temmuz 2061 ≈27 Mart 2134 |
| Perihelyon açısı | 112,05° |
| Dünya MOID | 0,075 AU (11,2 milyon km) |
| TJüpiter | -0,598 |
| Fiziksel özellikler |
| Görünür büyüklük | 28,2 (2003'te) |
| Boyutlar | 15 km × 8 km |
| Ortalama çap | 11 km |
| Kütle | 2,2×1014 kg |
| Ortalama yoğunluk | 0,6 g/cm3 (ortalama) 0,2–1,5 g/cm3 (tahmini) |
| Kurtulma hızı | ~0,002 km/s |
| Sinodal dönme süresi | 2,2 g (52,8 sa) (?) |
| Albedo | 0,04 |
|  Wikimedia Commons'ta ilgili ortam |
|  |

1077 yılında tamamlandığı düşünülen Bayeux işlemesinde Halley kuyruklu yıldızı
**Halley kuyruklu yıldızı,** resmî adıyla **1P/Halley** veya bu kuyruklu yıldızlar üzerine çalışmalar yapan Edmond Halley'e ithafen **Comet Halley**, Güneş'in yörüngesinde hareket eden ve her 75–76 yılda bir görünen kuyruklu yıldızdır. Halley, çıplak gözle görülebilen bir kuyruklu yıldızdır. Ek olarak, yörüngesini insan ömrü içerisinde tamamlayan çıplak gözle görülen tek kuyruklu yıldızdır. Halley kuyruklu yıldızı, Güneş Sistemi içerisine en son 1986 yılında girmiştir. Hesaplara göre 2061 yılında tekrar görülecektir.

## Keşfedilmesi

Yaklaşık 76 yılda bir görülen Halley kuyruklu yıldızına yönelik ilk gözlemleri Çinliler yapmıştır ve MÖ 240 civarında kaydını tutmaya başlamışlardır.

## Tarihçe

Halley, 1066 yılında görüldüğü Bayeux İşlemesi'nde anılmıştır. 1682 yılında yeniden ortaya çıktığına dair kayıtlar bulunmaktadır. Kuyruklu yıldızın yörüngesini, adını aldığı Edmond Halley hesaplamıştır. Edmond Halley, hesapladığı yörüngenin 1531 ve 1607'de görülen kuyruklu yıldızlar ile çakıştığını saptadı ve bu kuyruklu yıldızların aynı kuyruklu yıldız olduğunu, 1758'de tekrar döneceğini öne sürdü. Bu varsayım doğrulandı ve kuyruklu yıldız 1758, 1835, 1910 ve 1986'da yeniden ortaya çıktı.

Hesaplamalara göre MÖ 12 yılında da görünen Halley kuyruklu yıldızının, Hristiyanlığın kutsal kitabı olan İncil'in Yeni Ahit'inde geçen ve Peygamber İsa'nın doğumu ile ilgili öykünün anlatıldığı bölümlerde, o gün göründüğü anlatılan ''Beytlehem Yıldızı'' olduğu sanılmaktadır. Bu durumda, sonradan saptanan Miladi takvimin başlangıcı 0 yılı değil, MÖ 12 yılı olmalıydı.

## Yıllar

MÖ 239 → MÖ 163 → MÖ 87 → MÖ 12 → 66 → 141 → 218 → 295 → 374 → 451 → 530 → 607 → 684 → 760 → 837 → 912 → 989 → 1066 → 1145 → 1222 → 1301-1302 → 1378 → 1456 → 1531 → 1607 → 1682 → 1758 → 1835 → 1910 → 1986 → 2061 → 2136 → 2211 → 2286

## Aforoz edilmesi

Papa III. Callixtus'un ölümünden sonra, 1475'te yayımlanan bir biyografisinde anlatıldığına göre, Belgrad şehrinin Osmanlılar tarafından kuşatıldığı 1456 yılında Papa, Halley kuyruklu yıldızının görünmesi üzerine bunu Belgrad'ı savunan Hristiyanlar açısından uğursuzluk kabul etmiş ve Halley'i aforoz etmiştir; ancak bu hikâyeyi doğrulayan bir birincil kaynak mevcut değildir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Halley kuyruklu yıldızı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Synopsis of the Astronomy of Comets (Halley'in 1705 tarihli makalesinin 1706 yeniden basımı)
* Halley's nucleus by Giotto spacecraft (ESA bağlantısı)
* Image of Halley in 1986 by Giotto spacecraft (NASA bağlantısı)
* cometography.com
* 1P/Halley CometBase veritabanında
* seds.org
* Orbital simulation from JPL (Java) / Gök günlüğü
* Donald Keith Yeomans, "Tarihteki Büyük Kuyruklu Yıldızlar"
* Halley Kuyruklu Yıldızı'nın kısa tarihi (Ian Ridpath)
* 1910 yaklaşımının fotoğrafları, Lick Gözlemevi Kayıtları Dijital Arşivi, UC Santa Cruz Kütüphanesi'nin Dijital Koleksiyonları Lick Gözlemevi'nden alınmıştır. 20 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.