Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gondol (kayık)

Büyük Kanal'da gondollar
**Gondol** (İtalyanca ve İngilizce: *gondola*), geleneksel kürekli bir Venedik aracıdır. Gondollar yüzyıllardır Venedik içinde taşıma anlamında önemlidir ve hala genel taşımacılıkta Büyük Kanal'da *traghetti* (küçük feribot) olarak hizmet vermesiyle bir role sahiptir. Bugünkü öncelikli rolleri ise turistleri belirli bir ücret ile taşımaktır.

## Tarih ve kullanım

Büyük Kanal üzerinde
Gondolier
Gondol, ayakta duran ve ileri bakarak başı ile referans yapan kürekçisi tarafından küreğin sudan yararlanarak gondolu ileri itmesiyle su yüzeyinde ilerleyen bir araçtır. Popüler inanışın aksine gondol küreği punt boat adı verilen su botundaki gibi küreğin suyun dibene temasıyla sandalın itilmesi yöntemiyle yüzdürülmez. İki yüzyıl öncesine kadar gondollar yolculşarını yağmurdan veya güneşten korumak için küçük açık kabinlere sahipti. Venedik kanunları gondolların siyah renge boyalı olmasını zorunlu kılar, bu nedenle onlar şimdi siyah renge boyalıdır.

18'inci yüzyılda birkaç bin gondol olduğu tahmin edilir. Bugün birkaç yüz gondol vardır ve bunların çoğu turistler tarafından kiralanır az bir miktarı ise kişilerin kendisine aittir ve kendileri için kullanırlar.

Genel taşımacılığın onlar için altın çağ olduğu zamanda, dört kişilik bir ekip vardı bunun üçü kürekçi ve dördüncü kişisi de sahile dayalı ve gondolun rezervasyonu ve yönetiminden sorumlusuydu.

Şehir hükûmetinin gondolların değişimini yasakladığında, gondol yapımı 20'nci yüzyıl ortalarına kadar evrim geçiriyordu. Kürek veya *rèmo*, kilit olarak bilinen *fòrcola* da tutulur. Forcola karmaşık bir biçimdir, küreğe çeşitli pozisyonları yapmasını sağlar. Dönüşler, duruşlar, geriye kürek çekme, yavaşlama hareketlerinin yapılmasını sağlar. Gondolun önündeki süs, *fèrro* (anlamı demir) olarak isimlendirilir ve pirinç (bakır, çinko alaşımı), çelik veya alüminyumdan yapılabilir. Bu bir dekor olarak hizmet verdiği gibi gondolun kıç tarafında ayakta duran gondolcuya eş ağırlık için olup gondolun sola yatmasını önler.

Gondollar sekiz farklı ağaç tipinden el yapımı olup, (köknar, meşe, kiraz, ceviz, karaağaç, ıhlamur, karaçam ve maun) 280 parçanın birleşiminden meydana gelmektedir. Kürekler, kayın ağacından yapılmaktadır. Gondolun sol tarafı, sağ tarafından daha geniş yapılır.

Enteresan teorilere karşın *gondol* kelimesinin kaynağı hakkında tatmin edici bir açıklama yoktur.

## Edebiyatta gondol

Mark Twain 1867 yılında Venedik'i ziyaret etmiştir. Yazmış bulunduğu *The Innocents Abroad* adlı eserinin 23'üncü bölümününün çoğunu gondollar ve gondolculara ayırmıştır.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Gondol (kayık) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Official Venetian gondola site 5 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Yolcu bilgilendirme sistemi

İstanbul'daki M4 metro hattına ait bir LED yolcu bilgilendirme sistemi
**Akıllı durak**, toplu taşımacılıkta kullanılan modern bir teknoloji uygulamasıdır.

Akıllı duraklar konvansiyonel olanlara göre çeşitli imkânlarla donatılmıştır. Bunların bazıları şu şekilde sıralanabilir:

Duraktaki ekranlardan;

* Araçların o anki yeri ve durağa geleceği tahmini süre
* Hava durumu
* Trafik durumu öğrenilebilir.

Ayrıca akıllı duraklarda güneş enerjisi ya da şebeke elektriği ile çalışan şarj üniteleri, wifi ve klima sistemi gibi özellikler de bulunabilir.

## Görseller

* M5 Metro hattına Tren Zaman Sayacı
* M11 Metro hattına Tren sayaç
# Çin Ulusal Uzay İdaresi

Çin Ulusal Uzay İdaresi| CNSA |
| --- |
| 'Çince: 国家航天局' |
|  |
| Genel bilgiler |
| Kuruluş tarihi | 22 Nisan 1993 |
| Adres | Pekin, Çin |
| Yıllık bütçe | US$500 milyon (resmi); US$1.3 milyar (Euroconsult) |
| Yönetici(ler) | * Zhang Kejian, Başkan
* Xu Zhanbin, Başkan Yardımcısı
* Li Guoping, Başmühendis
* Xu Hongliang, Genel Sekreter
 |
| Web sitesi | www.cnsa.gov.cn |

**Çin Ulusal Uzay İdaresi** [ İngilizce: **China National Space Administration** (**CNSA**), Çince: 国家航天局; pinyin: *Guó Jiā Háng Tiān Jú*], Çin'in ulusal uzay programından sorumlu olan uzay ajansıdır. Uzay aktivitelerinin planlanması ve geliştirilmesinden sorumludur. CNSA ve Çin Havacılık Şirketi (CASC), Çin Havacılık ve Uzay Sanayi Bakanlığı tarafından düzenlenen uzay araştırmalarını geliştirme projelerini hayata geçirmekten sorumlu otoriteler kabul edilirler.

## Uzay yolcuları

2012 itibarıyla 8 Çinli astronot uzay yolculuğu yapmıştır:

* Liu Wang
* Liu Yang

* Fei Junlong
* Jing Haipeng
* Liu Boming
* Yang Liwei
* Zhai Zhigang

## Bölümler

CNSA altında dört bölüm vardır, bunlar:

* Genel Planlama Bölümü
* Sistem Mühendisliği Bölümü
* Bilim, Teknoloji ve Kalite Kontrol Bölümü
* Dışişleri Bölümü

## Dış bağlantılar

* CNSA resmi internet sitesi17 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Kaynakça
# Giuseppe Piazzi

| The Reverend Giuseppe Piazzi |
| --- |
|  |
| Doğum | 16 Temmuz 1746(1746-07-16) Ponte in Valtellina |
| Ölüm | 22 Temmuz 1826 (80 yaşında) Napoli, Napoli Krallığı |
| Milliyet | İtalyan |
| Ödüller | Lalande Prize (1803) |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Astronomi |
|  |
| İmza |
|  |

**Giuseppe Piazzi**, (d. 7 Temmuz 1746, Ponte in Valtellina, Avusturya-Macaristan İmparatorluğu - ö. 22 Temmuz 1826, Napoli, Napoli Krallığı), İtalyan rahip, matematikçi ve astronom. Palermo'da bir gözlemevi kurdu ve Ceres'i keşfetti.

Ceres'i bulmasıyla astronomi dünyasında önem kazanmıştır.

## Kaynakça
# Ceres (mitoloji)

Ceres heykeli; Louvre, Paris
**Ceres**, (Türkçede okunuşu ve yazılışı **Keres**) Roma mitolojisinde anne sevgisinin ve büyüyen bitkilerin (özellikle tahılların) tanrıçasıydı. Satürn ve Rhea'nın kızı, Jüpiter'in eşi ve kız kardeşiydi. Jüpiter'den Proserpina'nin (Romalıların Persefoni'si, ayrıca Libera olarak da geçerdi) annesiydi ve Juno, Vesta, Neptün ve Plüton'un da kız kardeşiydi. Ayrıca Sicilya'nın baş tanrıçası, koruyucusuydu. Yunan mitolojisindeki tanrıça Demeter'e denktir.
# Salınımlı yörünge

Salınımlı yörünge (iç, siyah) ve tedirgin edilmiş yörünge (kırmızı)
Astronomide ve özellikle astrodinamikte, uzaydaki bir nesnenin zamanın belirli bir anındaki **salınımlı yörüngesi**, tedirginlikler olmasaydı merkezi cisim etrafında sahip olacağı (eliptik veya diğer bir konik) kütleçekimsel Kepler yörüngesidir. Yani, mevcut yörünge durum vektörleriyle (konum ve hız) örtüşen yörüngedir.

## Etimoloji

*Osculate* kelimesi Latince "öpücük" anlamına gelir. Matematikte iki eğri, her ikisinin de aynı konuma ve eğime sahip olduğu, yani iki eğrinin "öpüştüğü" bir noktada (zorunlu olarak) kesişmeden sadece temas ettiklerinde salınım yapar.

## Kepler öğeleri

Salınımlı bir yörünge ve cismin bu yörünge üzerindeki konumu; cismin, merkezi cisme göre konumu ve hızı bilindiği sürece hesaplanması kolay olan altı standart Kepler yörünge öğeleri (salınım öğeleri) ile tam olarak tanımlanabilir. Tedirginliğin olmadığı durumlarda salınım öğeleri sabit kalacaktır. Gerçek astronomik yörüngeler, salınım öğelerinin bazen çok hızlı bir şekilde değişmesine neden olan tedirginlikler yaşar. Hareketin genel gök mekaniği analizlerinin yapıldığı durumlarda (büyük gezegenler, Ay ve diğer gezegen uydularında olduğu gibi) yörünge, seküler ve periyodik terimler içeren bir dizi ortalama öğelerle tanımlanabilir. Küçük gezegenler söz konusu olduğunda, yörüngelerinin en önemli yönlerinin temsil edilmesini sağlamak için bir "uygun yörünge öğeleri sistemi" geliştirilmiştir.

## Tedirginlikler

Bir nesnenin salınımlı yörüngesinin değişmesine neden olan tedirginlikler şunlardan kaynaklanabilir:

* Merkezi cismin küresel olmayan bir bileşeni (merkezi cisim ne bir noktasal kütle, ne de küresel simetrik kütle dağılımı ile modellenemediğinde, örneğin basık küremsi olduğunda).
* Kütleçekimsel tedirginlikle cismin yörüngesini bozan üçüncü bir cisim veya birden fazla cisim, örneğin Ay'ın kütle çekiminin Dünya'nın yörüngesindeki cisimler üzerindeki etkisi.
* Rölativistik (göreli - bağıl) düzeltme.
* Cisme etki eden kütleçekimsel olmayan bir kuvvet, örneğin:
	+ Bir roket motorunun itme gücü
	+ Bir malzemenin serbest bırakılması, sızdırılması, havalandırılması veya ablasyonu
	+ Diğer nesnelerle çarpışmalar
	+ Atmosferik sürükleme
	+ Radyasyon basıncı
	+ Güneş rüzgarı basıncı
	+ Eylemli referans sistemine geçiş (örneğin bir uydunun yörüngesi, gezegenin devinim yapan ekvatoru ile ilişkili bir referans sisteminde tanımlandığında).

## Dış bağlantılar

* İyon tahrikli SMART-1 uzay aracının Dünya yörüngesinden kaçışı için bir dizi salınımlı yörüngenin diyagramı: ESA Science & Technology - SMART-1 Osculating Orbit up to 25.08.04 16 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* SMART-1 uzay aracının Ay'a yaklaşması için bir dizi salınımlı yörünge: ESA Science & Technology - SMART-1 Osculating Orbit up to 09.01.05 16 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Kaynakça
# Devir (astronomi)

Astronomi'de, bir **devir** veya **referans dönemi**, zamanla değişen bir astronomik miktar için referans noktası olarak kullanılan bir an zamandır. Bir gök cisminin gökyüzü koordinat sistemi veya yörünge öğeleri için yararlıdır, çünkü bunlar pertürbasyonlar'a tabidir ve zamanla değişir. Bu zamanla değişen astronomik miktarlar, örneğin, bir cismin ortalama boylam veya bir cisme göre Ortalama ayrıklık, yörüngesinin referans düzlemi ‘ne göre düğümünü, yeröte’sinin yönü veya yörüngesinin günötesi veya yörüngesinin ana eksen büyüklüğünü içerebilir.

Bu şekilde belirtilen astronomik büyüklüklerin ana kullanımı, gelecekteki konumları ve hızları tahmin etmek için diğer ilgili hareket parametrelerini hesaplamaktır. Gök mekaniği veya onun alt alanı yörünge mekaniği disiplinlerinin uygulamalı araçları (diğer cisimlerin yerçekimi etkileri altında hareket halindeki cisimlerin yörünge yollarını ve konumlarını tahmin etmek için) ephemeris oluşturmak yani belirli bir zamanda veya zamanlarda gökyüzündeki astronomik cisimlerin konumlarını ve hızlarını veren bir değerler tablosu oluşturmak için kullanılabilir.

Astronomik miktarlar, örneğin, zaman aralığının polinom bir fonksiyonu olarak, zamansal bir başlangıç noktası olarak bir devir ile çeşitli şekillerde belirtilebilir (bu, bir çağ kullanmanın yaygın bir güncel yoludur).
Alternatif olarak, zamanla değişen astronomik miktar, zaman içindeki değişimini başka bir şekilde- örneğin, 17. ve 18. yüzyıllarda yaygın olduğu gibi bir tablo ile belirtilmek üzere bırakarak, devirde sahip olduğu ölçüye eşit bir sabit olarak ifade edilebilir.

"devir" kelimesi eski astronomi literatüründe sıklıkla farklı bir şekilde, ör. 18. yüzyılda astronomik tablolarla bağlantılı olarak kullanılmıştır. O zamanlar, zamanla değişen astronomik büyüklüklerin standart başlangıç tarih ve saatini değil, "zamanla değişen miktarların kendilerinin" o tarih ve saatindeki değerlerini "devirler" olarak belirtmek gelenekseldi. Bu alternatif tarihsel kullanıma uygun olarak, 'devirleri düzeltmek' gibi bir ifade, sabit bir standart referans tarih ve zamanına uygulanabilen, tablo halindeki astronomik büyüklüklerin değerlerinin genellikle küçük bir miktarı ile düzenlemeye atıfta bulunacaktı (ve mevcut kullanımdan beklenebileceği gibi, bir tarih ve saat referansından farklı bir tarih ve saate bir değişiklik değil).

## Kaynakça
# Jülyen günü

**Jülyen günü**, Jülyen tarih sisteminde yer alan ve astronomi topluluğu tarafından bilimsel çalışmalarda kullanılan bir zaman ölçüm sistemidir. Jülyen günü, MÖ 1 Ocak 4713 tarihi Pazartesi günü Evrensel zaman (UT) ile öğle vaktinden itibaren bir günün zaman aralığını gün ve günün kesirleri halinde sunar. Jülyen günü Uluslararası Astronomi Birliği tarafından astronomiyle ilgili çalışmalarda kullanılmak üzere önerilmiştir.

İlk gün 0. Jülyen günü olarak sayılır. Böylece, 7'nin katları her zaman Pazartesi gününe gelir. Negatif değerler de kullanılabilir, ancak bunlar kaydedilen tüm geçmişi geçersiz kılmaktadır.

**13 Haziran 2026 Cumartesi, 14.08 (UTC)** anı itibarıyla Jülyen günü, **2461205** değerindedir.

Jülyen tarihinin ondalık kısımlarının saat, dakika ve saniye cinsinden karşılıkları:

0,1 = 2,4 saat veya 144 dakika veya 8640 saniye

0,01 = 0,24 saat veya 14,4 dakika veya 864 saniye

0,001 = 0,024 saat veya 1,44 dakika veya 86,4 saniye

0,0001 = 0,0024 saat veya 0,144 dakika veya 8,64 saniye

0,00001 = 0,00024 saat veya 0,0144 dakika veya 0,864 saniye.
# Kilometre

**Kilometre** (SI simgesi **km**) bin metreye denk gelen metrik sistemin uzunluk ölçü birimidir. Birçok ülkede coğrafi yerler arasındaki mesafeleri ifade etmek için kullanılan resmî bir ölçü birimidir.

## Diğer birimlerdeki karşılığı

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 kilometre
 | ≡
 | 1000 | metre
 |
| ≈
 | 3281 | fit
 |
| ≈
 | 1094 | yarda
 |
| ≈
 | 0.621
 | mil
 |
| ≈
 | 0.540
 | deniz mili
 |
| ≈
 | 6,68×10-9 | astronomik birim
 |
| ≈
 | 1,06×10-13 | ışık yılı
 |
| ≈
 | 3,24×10-14 | parsek
 |

## Ayrıca bakınız

* Metreküp
* Kilometre kare

## Kaynakça
# Yarı büyük ve yarı küçük eksen

Bir elipsin yarı büyük (a) ve yarı küçük ekseni (b)
Geometride **büyük eksen**, bir elipsin en uzun çapıdır. Merkezden ve her iki odak noktasından geçen ve çevre uzunluğunun (perimetre) en uzak noktalarında sonlanan bir doğru parçasıdır. **Yarı büyük eksen**, en uzun yarıçap veya büyük eksenin yarısıdır ve bu nedenle merkezden bir odağa ve çevreye doğru uzanır. Bir elips veya hiperbolün **yarı küçük ekseni**, yarı büyük eksenle dik açı yapan ve bir ucu konik kesitin merkezinde olan bir doğru parçasıdır. Bir dairenin özel durumu için yarı eksen uzunluklarının her ikisi de dairenin yarıçapına eşittir.

Bir elipsin yarı büyük ekseninin uzunluğu WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , yarı küçük eksenin uzunluğu WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 ile dış merkezlik WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ve yarı özkiriş WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 (semi-latus rectum) arasında aşağıdaki gibi bir ilişki vardır:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_5
Bir hiperbolün yarı ana ekseni, kurala bağlı olarak artı veya eksi iki kol arasındaki mesafenin yarısıdır. Dolayısıyla merkezden hiperbolün herhangi bir tepe noktasına olan mesafedir.

Bir odağın sabit tutulduğu, diğerinin bir yönde keyfi olarak uzağa hareket etmesine izin verildiği ve WIKINIUM\_MATH\_PH\_7 'nin sabit tutulduğu bir elips dizisinin sınırı olarak bir parabol elde edilebilir. Böylece WIKINIUM\_MATH\_PH\_9 ve WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 sonsuza doğru yaklaşır; WIKINIUM\_MATH\_PH\_11 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 'den daha hızlıdır.

Büyük ve küçük eksenler, eğrinin simetri eksenleridir . Bir elips içinde küçük eksen daha kısa olanıdır. Bir hiperbolde ise, hiperbolü kesmeyen eksen küçük eksendir.
# Yörünge periyodu

**Yörünge periyodu**, **yörünge süresi** veya **orbital periyot**, astronomik bir cismin yörüngesini tamamlaması için gereken süredir.

## Hesaplama

### Küçük bir nesnenin merkezî bir nesne çevresinde dönmesi

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 : yörünge süresi

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
ve

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 (standart yer çekimi parametresi)
Burada

* WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 yörüngenin ana eksenidir (km),
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 standart yer çekimi parametresidir,
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 yer çekimi sabitidir,
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 merkezî objenin kütlesidir (kg).
# Jülyen yılı

**Jülyen yılı** (sembol: a), astronomide her biri 86400 SI saniyelik tam 365.25 gün olarak tanımlanan bir zaman ölçü birimidir. Jülyen yılının uzunluğu, Batılı toplumlarda birkaç yüzyıl öncesine kadar kullanılan ve birimin adlandırıldığı Jülyen takviminde yılın ortalama uzunluğudur. Yine de, astronomik Julian yılı tarihleri belirlemekten ziyade süre ölçtüğü için, bir Jülyen yılı, Jülyen takviminde veya başka herhangi bir takvimdeki yıllara karşılık gelmez. Aynı zamanda bir yılı tanımlamanın diğer birçok yolu ile de örtüşmemektedir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Michael Allison (@ Goddard Institute for Space Studies) (2001). "What is a "Year" (on Earth or Mars)?". *pweb.jps.net*. 24 Temmuz 2011 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Şubat 2018.
# Yörünge hızı

**Yörünge hızı**, **yörüngesel hız** ya da **orbital hız**, bir astronomik cismin, başka bir cisim ya da barisantr çevresindeki yörüngesinde dolaşırken sahip olduğu hızdır. **Ortalama yörünge hızı**, yörüngede atılan bir turdaki ya da ortalama hızı ya da yönergenin belli bir noktasındaki anlık hızı ifade eder. Yörünge hızının en yüksek olduğu nokta yörüngenin periapsisi, en düşük olduğu nokta ise apoapsisidir.

## Kaynakça
# Yörünge eğikliği

Gökbilimde, bir **yörünge**nin **eğikliği**, o yörüngenin içinde bulunduğu düzlemin referans olarak alınan bir düzlemle yaptığı açıya verilen addır ve derece cinsinden ifade edilir.

Referans düzlemi olarak genellikle etrafında dolanılan 'merkezi cisim'in ekvator düzlemi alınır. Örneğin Satürn'in uydusu Phoebe'nin yörünge eğikliği, Phoebe'nin yörünge düzlemi ile Satürn'ün ekvator düzlemi arasındaki açıya eşittir. 90 derecenin üzerindeki eğiklikler 'dolanan cisim'in 'ters yönde hareketli bir yörünge'ye sahip olduğu, yani yörüngesi boyunca 'merkezi cisim'in kendi etrafında döndüğü yönün aksi istikamette ilerlediği anlamına gelir. "Phoebe'nin yörünge eğikliği 174,8 derecedir" dendiğinde, bu Phoebe'nin Satürn'ün ekvator düzlemine (180-174,8) 5,2 derece açı yapan bir düzlemde ve Satürn'ün dönüş yönünün tersine doğru hareket ettiği anlaşılır.

Güneş Sistemi'ndeki gezegenlerin ve doğrudan Güneş'in uydusu olan gökcisimlerinin Güneş çevresindeki yörüngelerinin eğiklikleri hesaplanırken bu kurala uyulmaz, merkezi cisim olan Güneş'in ekvator düzlemi yerine Yer'in Güneş etrafındaki yörüngesinin düzlemi olan tutulum düzlemi referans olarak alınır. Bu, söz konusu cisimlerin hareketlerini daha kolay değerlendirebilmek için yapılmış bir seçimdir.

## Kaynakça
# Çıkış düğümü boylamı

Yörünge ögeleri diyagramının bir parçası olarak çıkış düğümün boylamı (parlak yeşil).
**Çıkış düğümü boylamı** (☊ veya Ω), bir nesnenin uzaydaki yörüngesini belirtmek için kullanılan yörünge ögelerinden biridir. Belirtilen bir referans düzleminde ölçüldüğü gibi, boylamın orijini olarak adlandırılan belirli bir referans yönünden çıkış düğümün yönüne olan açıdır. Çıkış düğümü, bitişik görüntüde görüldüğü gibi, nesnenin yörüngesinin referans düzleminden geçtiği noktadır. Yaygın olarak kullanılan referans düzlemleri ve boylamın kökenleri şunları içerir:

* Yer merkezli yörüngeler için, referans düzlemi olarak Dünya'nın ekvator düzlemi ve boylamın başlangıcı olarak Koç'un ilk noktası. Bu durumda boylam, çıkış düğümün sağ açıklığı (RAAN) olarak da adlandırılır. Açı, Koç'un ilk noktasından düğüme doğuya doğru (veya kuzeyden görüldüğü gibi saat yönünün tersine) ölçülür. Bir alternatif, uzay aracının ekvatoru geçtiği yerel ortalama zamana dayanan, **çıkış düğümün yerel saatidir** (**LTAN**). Diğer gezegenlerin etrafındaki uydular için de benzer tanımlar mevcuttur (bkz. Gezegen koordinat sistemleri).
* Güneş merkezli yörüngeler için, referans düzlemi olarak ekliptik ve boylamın başlangıcı olarak Koç'un ilk noktası. Açı, Koç'un ilk noktasından düğüme kadar saat yönünün tersine (ekliptiğin kuzeyinden görüldüğü gibi) ölçülür.
* Güneş Sistemi dışındaki yörüngeler için, referans düzlemi olarak ilgi noktasında (gök düzlemi olarak adlandırılır) gökküresine teğet olan düzlem ve kuzey (yani, gözlemciden kuzey gök kutbuna yönün dik izdüşümü) gökyüzü düzlemine) boylamın kökeni olarak. Açı, kuzeyden düğüme doğuya doğru (veya gözlemci tarafından görüldüğü gibi saat yönünün tersine) ölçülür., pp. 40, 72, 137;, chap. 17.

Sadece görsel gözlemlerden bilinen çift yıldız durumunda, hangi düğümün yükseldiğini ve hangi düğümün alçaldığını söylemek mümkün değildir. Bu durumda kaydedilen yörünge parametresi basitçe **düğümün boylamı**, Ω olarak etiketlenir ve boylamı 0 ile 180 derece arasında olan düğümün boylamını temsil eder., chap. 17;, p. 72.

## Durum vektörlerinden hesaplama

Astrodinamikte, yükselen düğümün boylamı, belirli bağıl açısal momentum vektöründen **h** aşağıdaki gibi hesaplanabilir:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Burada **n** = ⟨*n*x, *n*y, *n*z⟩ artan düğüme doğru işaret eden bir vektördür. Referans düzleminin *xy* düzlemi olduğu varsayılır ve boylamın orijini pozitif *x* ekseni olarak alınır. **k**, *xy* referans düzleminin normal vektörü olan birim vektördür (0, 0, 1).

Eğik olmayan yörüngeler için (eğiklik sıfıra eşit), Ω tanımsızdır. Hesaplama için, o zaman, geleneksel olarak, sıfıra eşittir; yani, yükselen düğüm, **n**'nin pozitif *x* eksenini göstermesine izin vermeye eşdeğer olan referans yönünde yerleştirilir.

## Ayrıca bakınız

* Ekinoks
* Kepler yörüngeleri
* Yörüngeler listesi
* Yörünge düğümleri
* Yörünge düzleminin bozulması, yükselen düğümün presesyonuna neden olabilir.

## Kaynakça
# Ana eksen

Geometride **ana eksen**, elipslerin ve hiperbollerin tanımlanmasında kullanılan bir terimdir. Ana eksen, elipsler için merkezlerinden geçen en uzun kiriş, hiperboller için de iki kollarının arasındaki en kısa açıklıktır.

Özellikle gök biliminde ana eksen uzunluğunun yarısı, yarıçapın çemberlerde kullanımına benzer biçimde elipslerin büyüklüklerini belirtmekte kullanılır.

Bir elipste ana eksen

*Bir elipste ana eksen ve tâlî eksen. Bu iki eksen elipsin merkezinde kesişir. Kırmızı noktalar, elipsin odaklarını göstermektedir.*
# Ortalama devinim

Yörünge mekaniğinde, **Ortalama devinim** (*n* ile temsil edilir), bir cismin bir yörüngeyi tamamlaması için gereken açısal hızdır; gerçek cismin değişken hızı, eliptik yörüngesi ile aynı zamanda tamamlanan dairesel yörüngede sabit hız varsayılır. Kavram, büyük, büyük bir birincil cisim etrafında dönen küçük bir cisim veya ortak bir kütle merkezi etrafında dönen nispeten aynı büyüklükteki iki cisim için eşit derecede iyidir. Nominal olarak bir ortalama ve pratikte iki cisim hareketi durumunda teorik olarak öyle olsa da, ortalama hareket tipik olarak gerçek cisimlerin yörüngeleri için zaman içindeki bir ortalama değildir ve bu sadece iki cisim varsayımına yaklaşır. Gövdenin sürekli değişen, tedirgin yörüngesinin mevcut yerçekimi ve geometrik koşullarından hesaplanan yukarıdaki koşulları karşılayan daha çok anlık değerdir.

Ortalama hareket, örneğin bir dizi yörünge ögelerinden, cismin yörüngesindeki konumunun ilk hesaplamasını yaparken gerçek yörünge hızının bir tahmini olarak kullanılır. Bu ortalama konum, gerçek konumu üretmek için Kepler denklemiyle rafine edilir.

## Tanımı

Yörünge periyodunu (vücudun bir yörüngeyi tamamlama süresi) zaman boyutuyla *P* olarak tanımlayın. Ortalama hareket, bu zamana bölünen bir devrimdir veya,

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
birim zaman başına radyan, birim zaman başına derece veya birim zaman başına devir boyutları ile.

Ortalama hareketin değeri, belirli yerçekimi sisteminin koşullarına bağlıdır. Daha fazla kütleye sahip sistemlerde cisimler, Newton'un evrensel kütleçekim yasasına göre daha hızlı yörüngede dönerler. Aynı şekilde, birbirine daha yakın olan cisimler de daha hızlı yörüngede dönecektir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Glossary entry *mean motion* 19 Ağustos 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. at the US Naval Observatory's *Astronomical Almanac Online* 20 Nisan 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Standart asteroit fiziksel özellikleri

Numaralandırılmış asteroitlerin çoğu için, birkaç fiziksel parametre ve yörünge özellikleri dışında neredeyse hiçbir şey bilinmez ve bazı fiziksel özellikler genellikle yalnızca tahmin edilir. Fiziksel veriler, belirli standart varsayımlar yapılarak belirlenir.

## Boyutlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The Planetary Data System (PDS) Small Bodies Node 11 Mayıs 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.