Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Haskala

Maskilim
Haskala (İbranice: השכלה; "aydınlanma", "eğitim", "akıl", "zihin duyusu" anlamındaki שכל "seẖel" kökünden gelir), **Yahudi Aydınlanması**, 18. ve 19. asırlarda Avrupa Yahudileri arasında ortaya çıkan bir toplumsal harekettir. Hareketin savunucuları, aynı devirde Avrupa'da tezahür eden Aydınlanmanın öne çıkardığı fikirleri benimsemekten yana tavır aldı. Yahudilerin Avrupa cemiyet hayatına entegre olması için bunun gerekli olduğunu, dindışı bilimler, İbrani dili ve Yahudi tarihi konusunda eğitimin artırılmasını teşvik etti. Haskala, bu yönüyle, Avrupa Yahudilerinin seküler dünyayla iç içe hâle gelmesinin başlangıcıdır. Bunun neticesinde ilk Yahudi siyasi hareketleri doğdu ve Yahudilerin, içinde yaşadıkları Avrupa toplumlarında onlarla eşit haklara sahip bir hayat sürme kavgaları başladı. Aşkenazi Yahudiliğinin -özellikle Kuzey Amerika'da ve İngilizce konuşulan diğer Amerika ülkelerinde- farklı dini akımlara veya mezheplere bölünmesinin tarihteki başlangıcı, Haskala savunucularının içtihatlarına karşı alınan çeşitli tavırlardır. Haskala hareketinin liderlerine *Maskil* (מַשְׂכִּיל) denir.

Daha dar anlamıyla haskala Tanah İbranicesi ve ayrıca şiirsel, ilmi ve İbrani edebiyatının eleştiriye müsait kısımları üzerinde yapılan çalışmaları anlatırken kullanılır. Günümüzde bu terim ayrıca Mişna ve Talmud gibi ikincil derecedeki Yahudi dini kitapları hakkında yapılan son devre ait eleştirel incelemeleri anlatırken bunların Ortodoks Yahudilerin bu kitapları analiz yaklaşımından farklılığını göstermek için dile getirilir.

Haskala, Avrupa Aydınlanmacılığından, Yahudi inançlarının felsefesinde ve temellerinde değişikliğe yol açan bir reform olmakla ayrılır. Haskalacılar, Yahudilerin Avrupa toplumları içinde eşit haklara sahip bir konuma gelebilmesi için Yahudilerin günlük yaşamlarında yapmaları gereken değişiklikleri öneriyordu. Hareketin Ortodoks Yahudiliğe yönelik reddiyeci temayülleri Yahudi asimilasyonuna etken oldu, Doğu Avrupa'da ise yeniden filizlenen Yahudi tasavvufu ve geleneksel hahamlık sistemiyle çatıştı. Bu cümleden olarak Reform Yahudilik ve Yeni Ortodoks Yahudilik mezhepleri dallandı. Spinoza ve Salomon Maymon gibi erken dönem Haskala savunucuları ladinî bir kimliğe bürünmeyi savunmuşlarsa da 19. asra kadar seküler Yahudi akımların Yahudiliğin yerini alması gerçekleşmedi (burada zikredilenlerden birincisi etnik Yahudilik ikincisi dini Yahudilik anlamındadır).20. asırda Gerşom Şolem Haskalacı tarihçiler tarafından göz ardı edilen Yahudi tasavvufuna yeniden önem verilmesine öncülük etti.

## Dış bağlantılar

* Yahudi Aydınlanma Hareketi: Haskala (Ali Osman Kurt)
# CGS birim sistemi

**C.G.S.** (**c**entimeter, **g**ram, **s**econd- santimetre, gram, saniye), bir birim sistemi. Uzunluk birimini santimetre (cm), kütle birimini gram (g), zaman birimini ise saniye (s) olarak esas alır. Metrik sistem içinde yer alır. 1874 yılında British Association (İngiliz Birliği) tarafından Advancement of Science (Bilimde İlerleme) için ortaya atılmış ve birçok bilim insanı tarafından hemen benimsenmiştir.

Aşağıda MKS ve CGS birim sistemlerinin birimleri gösterilmiştir.

| Birim | Sembol | MKS | CGS |
| ivme | *a* |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  | Gal |
| sığalık | *C* | Farad (F) | cm |
| elektrik yükü | *q* | Coulomb (C) | esu |
| akım | *I* | Amper (A) | esu/s |
| elektrik alan | *E* | V/m | statvolt/cm |
| elektriksel potansiyel | *V*, WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  | Volt (V) | statvolt |
| enerji, iş | *E*, *W* | Joule (J) | erg |
| kuvvet | *F* | Newton (N) | dyne |
| endüktans | *L* | Henry (H) |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |
| uzunluk | *l*, *d* | metre (m) | santimetre (cm) |
| manyetik alan | *B* | Tesla (T) | Gauss (G) |
| manyetik akı |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  | Weber (w) | Gauss WIKINIUM\_MATH\_PH\_8  |
| kütle | *m* | kilogram (kg) | gram (g) |
| momentum | *p* | kg m/s | g cm/s |
| güç | *P* | Watt (W) | erg/s |
| basınç | *P* | Pascal (Pa) | barye |
| direnç | *R* | Ohm ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ) |  s/cm |
| sıcaklık | *T* | Kelvin (K) | Kelvin (K) |
| zaman | *t* | saniye (s) | saniye (s) |
| hız | *v* | m/s | cm/s |
# Mikro-

Mikronun Yunancası
**Mikro**, "milyonda bir" (Yunanca:  μ (U+03BC) veya Yunanca: µ (U+00B5), 10−6 = 1/1.000.000) anlamında bir ön ektir. Genellikle metrik sistemdeki birimlerle beraber kullanılır.

* Ağırlık ve ölçü birimlerinde
	+ 1 gram = 1.000.000 mikrogram
	+ 1 litre = 1.000.000 mikrolitre
	+ 1 ometre = 1.000.000 mikrometre
* Elektrik ve magnetik birimler
	+ 1 amper = 1.000.000 mikroamper
	+ 1 volt = 1.000.000 mikrovolt
	+ 1 watt = 1.000.000 mikrowatt
* Radyo dalgalarının boylarının biriminde
	+ 1 devir (saniyede 1.000.000 mikrodevir)

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Uluslararası Birimler Sistemi
# William Shockley

| William Bradford Shockley |
| --- |
| William Shockley |
| Doğum | 13 Şubat 1910 Londra, İngiltere |
| Ölüm | 12 Ağustos 1989 (79 yaşında) Stanford, Kaliforniya |
| Milliyet | Amerikalı |
| Mezun olduğu okul(lar) | Caltech MIT |
| Ödüller |  1956 Nobel Fizik Ödülü |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Fizikçi |
| Çalıştığı kurumlar | Bell Labs Shockley Semiconductor Stanford Üniversitesi |
| Doktora danışmanı | John C. Slater |
|  |
|  |
| Öjeniğin sağlam destekçilerindendir. |

 **William Bradford Shockley** (13 Şubat 1910, İngiltere - 12 Ağustos 1989, ABD), Amerikalı fizikçi ve mucittir.

Shockley, John Bardeen ve Walter Houser Brattain ile birlikte transistörü icat etmiş ve bu icatları her üçünün de (yarı iletkenler üzerinde çalışmaları ve transistör etkisini buluşları için) 1956 Nobel Fizik Ödülü'nü kazanmalarını sağlamıştır. Shockley'in 1950-1960'larda yeni bir transistör tasarımını ticarileştirme girişimleri Kaliforniya'daki Silikon Vadisi'nin, elektronik yeniliklerin yuvası haline gelmesine yol açmıştır.

Daha sonraki yıllarda, Shockley Stanford Üniversitesi'nde profesör olarak ders vermiştir. Shockley aynı zamanda öjeniğin sağlam destekçilerinden biri olmuştur.

## Dış bağlantılar

* Ulusal Bilimler Akademisi biyografi 30 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Nobel biyografi3 Ağustos 2004 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* PBS biyografi 21 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Time Magazine William Shockley'in 100 Biyografisi 11 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Joel Shurkin'in Shockley ile röportajı 21 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Nobel Konuşması6 Mayıs 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Transistörün tarihi 28 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Shockley ve Bardeen-Brattain'in patent tartışmaları 27 Mayıs 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Series of Slate.com Tartışmalı sperm bankası üzerine makaleler
* Dahi fabrikası11 Eylül 2005 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* William Shockley Francis Cress-Welsing'e karşı (Tony Brown Show, 1974) 4 Haziran 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Shockley onuruna bir web sitesi (shockleytransistor.com)
# Smartbook

Wistron Pursebook, 1 GHz Snapdragon ARM CPU ile (Nisan 2009).
Bir **smartbook**, 2009 ve 2010 yılları arasında üretilen bir akıllı telefon ve netbook bilgisayarın bazı özelliklerini birleştiren bir mobil cihaz sınıfıydı. Smartbooklar, her gün açık, gün boyu pil ömrü, 3G, Wi-Fi bağlantısı ve GPS (genellikle akıllı telefonlarda tipik olarak bulunur), 5 ila 10 inç ekran boyutuna sahip bir dizüstü bilgisayar veya tablet bilgisayar tarzı gövdede gibi özelliklerle tanıtıldı. Fiziksel veya yumuşak bir dokunmatik ekran klavyesi var. Lenovo Skylight, Toshiba AC100, Chromebook gibi modeller var.

Bir Alman şirketi, Smartbook markası altında dizüstü bilgisayar sattı ve birçok ülkede (Amerika Birleşik Devletleri, Çin, Japonya veya Hindistan gibi bazı büyük pazarlar dahil değil) kelime markasıyla ticari marka sahibi oldu. Başkalarının ürünlerini tanımlamak için smartbook terimini kullanmalarını engelliyordu.

Smartbooklar, üretkenlikten ziyade eğlence amaçlı daha fazla tasarlanma eğilimindeydi ve genellikle çevrimiçi uygulamalarla çalışmayı hedefledi. Cep telefonları gibi mobil ağ operatörleri ve kablosuz veri planlarıyla sübvanse edilmeleri öngörülüyordu.

Android tabletler ve iPad gibi çok daha popüler tabletlerin ortaya çıkışı, geleneksel masaüstü bilgisayarların ve dizüstü bilgisayarların popüler popülaritesi ile birleştiğinde akıllı kitabı yerinden etti.

## Kaynakça
# 8051

Intel P8051
**8051** mikrodenetleyicileri ilk olarak Intel tarafından 1980 yılında üretilmiştir. Eski bir ürün olmasına rağmen, hem kendisi, hem de yapısı temel alınarak üretilmiş diğer işlemciler bugün geniş bir kullanım alanına sahiptir. Harvard bilgisayar mimarisine sahiptir.

İlk olarak Intel tarafından üretilmesine rağmen bugün aralarında Intel'e ek olarak Atmel (microchip), Dallas Semiconductors ve Philips’in de bulunduğu onlarca üretici firma tarafından da üretilmektedir; kısaca çok kaynaklı bir mikrodenetleyicidir.Geniş bir yelpazeye sahiptir ve de Microchip(PIC) firmasının karşısındaki bir mimari yapının adıdır. Dünyaca kabul görmüş bir yapıttır.

Zamanla üzerindeki geliştirme çalışmalarının sonucu tek bir mikrodenetleyici olmaktan çıkıp bir 8051 ailesi olarak anılan bir mikrodenetleyici ailesi haline gelmiştir. Bu aileye 8031, 8032, 8051, 8052, 80151, 80251 ve XA serileri dahildir. Yukarıda da bahsedildiği gibi çok kaynaklı bir denetleyici olmasından ötürü, ona kaynak sağlayan firmalar tarafından bu aile elemanları da üretilmektedir.

### Yapısal Özellikleri

8 bitlik veri işleme yeteneğine sahip olan 8051’in diğer teknik özellikleri kısaca
aşağıdaki gibidir.

* Mantıksal işlemler yapabilen işlemci
* 2 dış 3 iç olmak üzere 5 adet kesme kaynağı
* 2 adet 16 bitlik zamanlayıcı/sayıcı
* Programlanabilir full-duplex seri port bağlantısı. Sayaçlardan biri kullanılarak veri iletim hızı ayarlanabilmektedir.
* Tümdevre üzerinde osilatör ve saat işaretleri oluşturma devresi

32 adet Giriş/Çıkış kanalı

* RAM
* ROM veya bazı modellerinde EPROM
* 128 adet bit düzeyinde değişken
* ACC ve B saklayıcılarına ek olarak 8 adet “R” saklayıcıları (R0, R1, ...., R7).
* “R” saklayıcılarını üzerinde bulunduran 4 adet saklayıcı kümesi
* 8051 işlemcisinin çalışmasını kontrol eden Özel Fonksiyon Saklayıcıları (Special Function Registers – SFRs).
* 16 bitlik veriye erişimi sağlayan işaretçi (DPTR)
* Program Sayacı (PC), Yığın Göstergesi (SP)
* Üzerinde var olan iç belleklere ek olarak dış bellekler ekleyebilme

### Bağlantılar

* 8051 projeleri 8051 devreleri 21 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*
*
# İztopu

İztopu bulunduran bir fare.
**İztopu**, **izleme topu** ya da **trackball**, bir işaretleme aygıtıdır. Topun iki eksen etrafında dönmesini tespit etmek için sensörler içeren ve bir soket tarafından tutulan toptan oluşur. Kullanıcılar, fare düğmelerine basmak için parmak uçlarını kullanırken ekran işaretçisini konumlandırmak için topu yuvarlarlar.
Çoğu hareket topunda, operatörler yuvarlanmaya devam etmek için parmağını, başparmağını veya elini kaldırmalı ve topun üzerinde yeniden konumlandırmalıdır. Halbuki bir farenin kendisinin kaldırılması ve yeniden konumlandırılması gerekecektir. Bazı toplar, cam gibi yoğun bir malzemeden yapılmasının yanı sıra, düşük sürtünmeye sahiptir, bu nedenle onları kıyıya çıkarmak için bükülebilirler. Hareket topunun düğmeleri bir fareye veya kullanıcıya uyan benzersiz bir stile yerleştirilmiş olabilir.

## Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta İztopu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Dokunmatik yüzey
* Optik fare

## Kaynakça
# Ses düzenleme yazılımı

**Ses düzenleme yazılımları**; ses düzenlemesinde kullanılan yazılımlardır. Web uygulaması, bilgisayar yazılımı, mobil uygulama, çevrimiçi veya çevrimdışı türleri mevcuttur. Ses düzenleme yazılımları müzik endüstrisi, videografi, sosyal medya pazarlama, radyo, film yapımı, podcast, video blog, sinematografi, filmografi gibi alanlarda kullanılır.

## Ses düzenleme yazılımları

* Ardour
* Audacity
* Ecasound
* Gnome Wave Cleaner
* Jokosher
* LMMS
* MusE
* Qtractor
* Rosegarden
* SoX
* Sweep
* Traverso
* WaveSurfer
* Ableton Live
* Acid Pro
* Acoustica
* Adobe Audition
* Anvil Studio
* AudioDesk
* Bitwig Studio
* Cakewalk by BandLab
* CapCut
* DC-Art
* Digital Performer
* FL Studio
* FL Studio Mobile
* GarageBand
* GoldWave
* Harrison Mixbus
* KRISTAL Audio Engine
* Logic Pro
* Magix Samplitude
* Making Waves
* Mixcraft
* MuLab
* MultitrackStudio
* n-Track Studio
* Pro Tools
* Reason
* ReCycle
* Renoise
* SAWStudio
* Sound Forge
* SpectraLayers
* Steinberg Cubase
* Steinberg Nuendo
* Steinberg WaveLab
* Studio One
* Synapse Audio Software
* Total Recorder
* Tracktion Waveform
* Vegas Pro
* WavePad Audio Editor
* Z-Maestro
* Zynewave Podium
* Adobe Soundbooth
* BIAS Peak
* Ensoniq Paris
* Logic Express
* Logic Studio
* Record
* SoundDroid
* SoundEdit
* Soundscape Digital Technology
* Soundscape R.Ed
* Soundtrack Pro
* TC Works Spark
* Apple Loops Utility
* Audio Signal Processor
* Magix Music Maker
* Mp3DirectCut
* Shotcut
* REAPER
* Impro-Visor
* GTK Wave Cleaner
* Hydrogen (yazılım)
* Mixxx
* Seq24
* SoundTracker (Unix)
* Xwax
* HighC
* Buzztrax
* BEAST (yazılım)
* İBooks Author
* Mainstage (yazılım)
* VoiceOver
* Soundtrap

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Grafik yazılımı
* Dijital ses işleme istasyonu
* Grafiksel ses
* Yazılım synthesizer
# Altyordam

Programlama bilgisayarda, bir **altyordam** bir birim olarak paketlenmiş belirli bir görevi yerine getiren bir dizi program talimatıdır. Bu birim daha sonra söz konusu görevin yapılması gereken her yerde programlarda kullanılabilir.

Altyordamlar programlar içinde veya birçok program tarafından kullanılabilen library içinde ayrı olarak tanımlanabilir. Farklı programlama dillerinde, bir altyordam **prosedür**, **işlev**, **rutin**, **yöntem** veya **alt yordam**. **Çağrılabilir Birim** genel terimi bazen kullanılır.

*altyordam* adı, bir alt yordamın, daha büyük bir programda veya başka bir alt yordamda bir adım olarak kullanılan bir bilgisayar programıyla aynı şekilde davrandığını gösterir. Bir altyordam genellikle, diğer altyordamlar da dahil olmak üzere, programın bir yürütülmesi sırasında birkaç kez ve birkaç yerden başlatılabilmesi için kodlanır ve daha sonra *çağrı*dan sonra bir sonraki talimata geri döner (*dönüş*), altyordam görevi tamamlandığında. Bir altyordam fikri ilk önce ENIAC üzerinde yaptığı çalışmalar sırasında John Mauchly tarafından tasarlandı, ve Ocak 1947'de "EDVAC tipi Makineler için Sorunların Hazırlanması" konulu Harvard sempozyumunda kaydedildi. Maurice Wilkes, David Wheeler ve Stanley Gill genel olarak bu kavramın *kapalı alt bçlümü* olarak adlandırdıkları biçimsel buluşu ile katkıda bulunmaktadır, contrasted with an *open subroutine* or macro.

Alt bölümler güçlü bir programlama aracıdır, ve birçok programlama dilinin sözdizimi, bunları yazmak ve kullanmak için destek içerir. alt yordamların mantıklı kullanımı (örneğin, yapısal programlama yaklaşımı yoluyla), genellikle kalitesini ve güvenilirliğini arttırırken, büyük bir program geliştirme ve sürdürme maliyetini önemli ölçüde azaltacaktır. Genellikle kütüphanelere toplanan alt bölümler, yazılım paylaşımı ve ticareti için önemli bir mekanizmadır. Nesne yönelimli programlama disiplini nesneler ve yöntemlere (bu nesnelere veya nesneye sınıflar eklenmiş alt rutinler) dayanır.

İş parçacığı kodu olarak adlandırılan derleme yönteminde, yürütülebilir program temel olarak bir alt bölüm çağrıları dizisidir.

## Kaynakça
# CD

Compact Disc logosu
Standart bir CD'nin alttan görünümü

**Compact Disc** ya da **Yoğun Disk** (İngilizce: *compact disc*, *CD*), Philips ve Sony ortaklığı ile geliştirilmiş sayısal optik veri saklama ortamıdır. 1982'de Sony şirketinde çalışan Norio Ogha tarafından icat edilmiş ve aynı yıl 1 Ekim 1982'de satışa çıkan ilk disk ve yürütücü sırasıyla Billy Joel'in 52nd Street'i ve Sony'nin CDP-101'i idi. CD'ler bu tarihten sonra ticari olarak günümüze kadar satılmaya devam edilmiştir. CD-DA, CD-ROM, CD-R, CD-RW, 5.1 Music Disc, SACD, Photo CD, CD Video (CDV), Video CD (Video CD), Super Video CD, CD+G, CD-Text, CD-ROM XA, CD-i, MIL-CD, Mini CD gibi türleri bulunuyor.

Standard CD'ler 120 milimetrelik çapa sahiptirler. Standard bir CD 80 dakikaya kadar sıkıştırılmamış ses verisini saklayabilir (700 MB). Mini CD'lerin çapları 60 ile 80 mm arasında değişebilir. Mini CD'ler yaklaşık 24 dakikalık ses verisi depolayabilirler (200 MB).

CD-ROM'lar ve CD'ler bilgisayar sektoründe çok yaygın bir biçimde kullanılan teknolojiler olarak yerlerini korumuşlardır. 2004 yılında, Dünya çapında satılan CD sayısı yaklaşık olarak 30 milyara yükselmiştir. 2007'ye kadar bu rakam Dünya çapında 200 milyara ulaşmıştır.

## Fiziksel detaylar

CD, 1,2  mm kalınlığında, 15-20 gram ağırlığında ve polikarbonat plastikten yapılmıştır. İçten dışa doğru sırasıyla merkezî delik (15 mm), ilk-geçiş bölgesi, sıkma alanı, ikinci geçiş bölgesi (ayna grubu), program (veri) alanı ve çerçeveden oluşur. İçerideki program alanı 25 ilâ 58  mm arasında bir yarıçapı kaplar.

## Başlıca türleri

* Blu-ray
* CD-ROM
* CD-RW
* DVD

**İlk Aşama:** Öncelikle temiz bir ortamda yaklaşık 130  mm çapında, pürüzsüz, dairesel, fotoresist katmanla kaplı, cam hazırlanır. Kaynak materyal bilgisayar kontrolündeki bir makine yardımıyla belirli bir formatta yakılır. Böylece ana cam oluşturulur. Nikel plazma formuna getirilerek cama ince film olarak tutturulur.

**Kalıp Hazırlama Aşaması:** Daha sonra ana cam elektro (electroforming) kaplama tekniği ile 0,3 mm (300 µm) kalınlığında nikel ile kaplanarak, damga kalıp (stamper) üretimi gerçekleştirilir.

**Baskılama Aşaması:** Her bir damga kalıp bir plastik enjeksiyon makinesinde CD kalıplarına monte edilir. Erimiş polikarbon CD kalıbı içine enjekte edilir ve damga kalıp üzerindeki izler polikarbon materyale aktarılırken *yoğun disk* de üretilmiş olur. Bu aşamada üretilen yoğun disk şeffaftır ve okuyucularda damga kalıptan aktarılan izlerin okunabilmesi için yansıtıcı alüminyum film ile kaplanır. Son olarak da koruyucu vernik spin kaplama (yüksek hızda çevirerek) tekniği ile alüminyum filmin üzerine uygulanır.

## Ayrıca bakınız

Wikimedia Commons'ta CD ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* CD Transport
* CD Sürücü
* Sega Mega-CD
* CD Çalar (Windows)
* CD ripper
* CD single
* Canlı CD
* HDCD
* SACD
* DualDisc
* Single
* XRCD
* Veri kayıt ortamı
* Dijital ortam

## Kaynakça
# Mikroelektronik

|  |
| --- |
| Yarı iletken aygıt üretimi |
| Renkli bir tümleşik devre kırmığı (mikro fotoğraf) |
| MOSFET ölçeklemesi (üretim süreçleri) |
|
20 µm – 1968 10 µm – 1971 6 µm – 1974 3 µm – 1977 1,5 µm – 1981 1 µm – 1984 800 nm – 1987 600 nm – 1990 350 nm – 1993 250 nm – 1996 180 nm – 1999 130 nm – 2001 90 nm – 2003 65 nm – 2005 45 nm – 2007 32 nm – 2009 28 nm – 2010 22 nm – 2012 14 nm – 2014 10 nm – 2016 7 nm – 2018 5 nm – 2020 3 nm – 2022 **2 nm – 2025** |
| Gelecek
 |
| 1 nm ~ 2027
 |
| İlgili
 |
| CMOS · Çok geçitli aygıt · Moore yasası · Transistör sayısı · Yarı iletken · Mikroelektronik · Nanoelektronik
 |

Bir mikroelektronik örneği
**Mikroelektronik**, çok küçük elektronik tasarım ve bileşenlerin çalışması ve imalatı ile ilgili bir elektronik alanıdır. Bu cihazlar genellikle olarak yarı iletken malzemelerden üretilmektedir. Normal elektronik tasarımın pek çok bileşeni bir mikro elektronik eşdeğeri ile bulunur. Bunlar transistörler, kondansatörler, endüktörler, dirençler, diyotlar ve doğal olarak yalıtkanlar ve iletkenler mikroelektronik cihazlarda bulunur. Zaman zaman farklı mikroelektronik öğelerin ya da entegre devrelerin (IC) birbirine bağlanması gerekebilir. Bunun için mikroelektronik teknolojisinde "tel bağlama" olarak adlandırılabilecek özel bir teknik kullanılır. Ancak bu işlem özel ekipman gerektirir ve pahalıdır.

## Kaynakça

* Veendrick, H.J.M. (2011). *Bits on Chips*. s. 253. ISBN 978-1-61627-947-9. 20 Şubat 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2017.
# Le Locle

La Chaux-de-Fonds/Le Locle Saatçilik Şehri Planlaması| UNESCO Dünya Mirası |
| --- |
|  |
| Konum |   İsviçre |
| Kriter | Kültürel: iii, iv, v |
| Referans | 1302 |
| Tescil | 2009 (33. oturum) |
| Bölge | Avrupa ve Kuzey Amerika |

Le Locle'da tarihi **de Ville otelinin** ön cephesi.
**Le Locle**, İsviçre'nin Neuchâtel kantonunda yer alan ve UNESCO'nun Dünya Mirası olarak değerlendirdiği bir yerleşim merkezidir. Fransa'yla sınır komşusu olup, 31 Aralık 2009 itibarıyla nüfusu 10.118'dir.

Le Locle, 16. yüzyıldan kalanlar da dahil olmak üzere; Musée des beaux-arts du Locle, Musée d'horlogerie du Château des Monts ve Moulins souterrains du Col-des-Roches müzelerine sahip olmakla birlikte buralarda geçmişten bugüne saat koleksiyonları (özellikle TISSOT) sergilenmektedir.

2009 yılında kardeş şehri La Chaux-de-Fonds ile birlikte Dünya Mirası olarak ilan edilmiştir.

## Nüfus

## Kaynakça
# Iraklık açısı

A noktasından bakılıdğında nesne mavi bölgenin üzerinde görünürken B nokasından bakıldığında kırmızı bölgede gözükür.
**Paralaks** veya **ıraklık açısı**; iki farklı bakış açısından (örneğin sol ve sağ göz) bakıldığında cismin görünen konumunun değişme miktarıdır ve açı ile hesaplanır. İki bakış açısının arasındaki uzaklık arttıkça artar, cismin iki bakış açısına uzaklığı arrtıkça ise azalır. Yakındaki cisimlerin ıraklık açısı uzaktaki cisimlerinkinden fazla olacağından uzaklık hesaplamak için kullanılabilir. Ayrıca görüşte derinlik algısı da ıraklık açısı ile sağlanır.

## Astronomi

Trigonometri kullanılarak yıldızların Yerküre'ye olan uzaklıkları hesaplanabilir. Burada iki bakış açısı, dünyanın ilk gözlem yapıldığındaki konumu ve 6 ay sonraki konumudur. Çünkü 6 ay sonra dünya tam olarak güneşin diğer tarafına geçmiş olacağından iki nokta arasındaki uzaklık iki astronomik birim olur. Bu uzaklık bilgisini ve cismin iki ölçümdeki konumlarının farkı kullanılarak uzaklık hesaplanır. Çıkan sonuç parsek cinsindendir.

Bu yöntem ancak 3000 ışık yılı uzaklığa kadar olan hesaplamalar için sağlıklı sonuçlar vermektedir, daha ötesi için doppler etkisi gibi farklı şeylerden yararlanmak gerekmektedir.

Iraklık açısı bu fotoğrafta açıkça görülüyor. Bir sokak lambasının hemen üzerinde görünen güneş, yerde su birikintisinden yansıdığında sokak lambasının ardında kalıyor.
## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta **Iraklık açısı** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
# Tropikal yağmur ormanı iklimi

Tropikal yağmur ormanı ikliminin (Af) bulunduğu bölgeler.
**Tropikal yağmur ormanı iklimi** ve **ekvatoral iklim**, genellikle ekvator boyunca yer alan bir tropikal iklimdir. Bu iklime sahip bölgelerde genellikle tropikal yağmur ormanları bulunmaktadır ve Köppen iklim sınıflandırmasında *Af* ile belirlenmiştir.

Tropikal yağmur ormanlarında yaz veya kış mevsimi bulunmamakta olup iklim yıl boyunca sıcak ve bol yağışlıdır.

## Ayrıca bakınız

* Köppen iklim sınıflandırması
* Dönence
# Journal de Paris

Benjamin Franklin'in mektubunun yayınlandığı Journal de Paris baskısı, 26 Nisan 1784. Satirik bir dille yazılmış mektupta, Franklin Parislileri erken kalkmaya davet etmektedir.
Journal de Paris, (1777-1840) Fransızca günlük olarak yayınlanan ilk gazetedir. 4 sayfalık günlük gazete popüler kültüre yer vermekte ve mümkün olduğunca politik meseleleri ele almamaktaydı.

Fransa'nın ilk gazetesi olarak kabul edilen *la Gazette* haftalık ve aylık olarak yayımlanmaktaydı.

## Dipnotlar

## Kaynakça
# Cadiz Cortes

**Cadis Cortes**, İspanya'da kurulup milli egemenliğine bağlı olan ilk millet meclisidir. İlk toplantısını 24 Eylül 1810 tarihinde yapıldı. Kurulan meclis ile kraliyetin hakimiyetini pekiştiren Kastilya Konseyi'nin hakimiyetini kırdı. Toplantı meclise adınıda vereceği Cadis kentinde yapıldı. Burada yapılmasının sebebi Napolyon'un ordusu İspanya'ya girmesinin ardından Cadis'te İspanyol partizanları Fransızları yenmesi ile kurulan kurtarılmış alan olmasıdır. Cadis'te Real Teatro de las olarak bilinen binada yapıldı. Meclis 1812 İspanyol Anayasasını ilan etti. Anayasa ile anayasal monarşi kurularak meclisin yetkisini daha çok artırdı. Tarihçilere göre meclis ve ilan edilen anayasa ile İspanya tarihinde demokrasinin yolunda büyük bir adım olduğu kabul edilir.

## Kaynakça