# Kaya sanatı

Klasik Vernal Tarzına atfedilen Petroglif, Fremont arkeolojik kültürü, doğu Utah, Amerika Birleşik Devletleri
 Sri Lanka, Gal Vihara'da yatan Buda heykeli, orijinal olarak çevrelenmiş olan resim evinin kalıntılarının görülebildiği yer
 Nanabozho piktografı, Mazinaw Kayası, Bon Echo İl Parkı, Ontario, Kanada
Arkeolojide **kaya sanatı**, doğal yüzeylere, tipik olarak dikey taş yüzeylere yerleştirilen insan yapımı işaretlerdir. Hayatta kalan tarihi ve tarih öncesi kaya sanatının büyük bir kısmı mağaralarda veya kısmen kapalı kaya sığınaklarında bulunur; bu tip aynı zamanda **mağara sanatı** veya **paryetal sanatı** olarak da adlandırılabilir. Küresel bir fenomen olan kaya sanatı, dünyanın kültürel açıdan farklı birçok bölgesinde bulunur. İnsanlık tarihi boyunca birçok bağlamda üretilmiştir. Teknik açıdan ana gruplar şunlardır: kaya yüzeyine oyulmuş veya kazınmış petroglifler, mağara resimleri ve oyulmuş kaya kabartmaları. Başka bir teknik, zeminde oluşan jeogliflerdir. Bilinen en eski kaya sanatı, Avrupa, Avustralya, Asya ve Afrika'da bulunan Üst Paleolitik dönemden kalmadır. Bu sanat eserlerini inceleyen antropologlar, bunların muhtemelen büyülü-dini önemi olduğuna inanmaktadır.

Kaya sanatı çalışmalarının arkeolojik alt disiplini, ilk olarak 19. yüzyılın sonlarında Batı Avrupa'nın bazı bölgelerinin mağara sistemlerinde bulunan Üst Paleolitik kaya sanatını inceleyen Frankofon bilim adamları arasında gelişti. Kaya sanatı, onları hem kutsal öğeler hem de kültürel miraslarının önemli bileşenleri olarak gören dünyanın çeşitli yerlerindeki yerli halklar için önemli olmaya devam ettiğini gösterdi. Bu tür arkeolojik alanlar kültürel turizm için önemli kaynaklar haline gelebilir ve estetik nitelikleri nedeniyle popüler kültürde kullanılmış olabilir.

 Ili Nehri, Kazakistan'daki Budist taş oymaları
Kaya sanatı örnekleri Türkiye'de de bulunmaktadır. Bunlardan biri, tarihsel Klarceti bölgesinde, günümüzde Artvin ilinin merkez ilçesine bağlı Pırnallı köyünde bulunan ve Dahatula olarak bilinen mevkideki kaya resimleridir. Dahatula (დახატულა), Gürcüce bir kelime olup "resimlenmiş" anlamına gelir.

## Etimoloji

*Kaya sanatı* terimi, 1940'ların başlarında yayınlanmış literatürde yer almaktadır. Aynı zamanda "kaya oymaları", "kaya çizimleri", "kaya gravürleri", "kaya yazıları", "kaya resimleri", "kaya fotoğrafları", "kaya kayıtları", ve "kaya heykelleri olarak tanımlanmıştır.

## Kaynakça

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* David, Bruno, *Mağara Sanatı*, 2017, Thames ve Hudson,9780500204351
* Malotki, Ekkehart and Weaver, Donald E. Jr., 2002, *Stone Chisel ve Yucca Brush: Colorado Plateau Rock Art*, Kiva Publishing Inc., Walnut, California,1-885772-27-0 (kumaş). "Genel halk" için; bu kitabın, fotoğrafların çekildiği her sitede yorum içeren 200'den fazla renkli baskı var; organizasyon erken sanatla başlar ve modern zamanlara gider.
* *Indian Rock Paintings: Their Chronology, Technique and Preservation*. 1968. 19 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 27 Aralık 2020.
* Rohn, Arthur H. ve Ferguson, William M, 2006, *Puebloan Ruins of the Southwest*, University of New Mexico Press, Albuquerque NM,0-8263-3970-0 (pbk, : alk. kağıt). Harabelerin birincil tartışmasına ek olarak, sitelerde kaya sanatının renkli baskıları ve yorumları içerir.
* Zboray, András, 2005, *Libya Çölü Kaya Sanatı*, Fliegel Jezerniczky, Newbury, Birleşik Krallık (1. Baskı 2005, 2. genişletilmiş baskı 2009). Orta Libya Çölü'ndeki (Arkenu, Uweinat ve Gilf Kebir platosu) bilinen tüm tarih öncesi kaya sanatı alanlarının resimli bir kataloğu ve bibliyografyası. İkinci baskı, siteleri belgeleyen 20000'den fazla fotoğraf içeriyor. DVD-ROM'da yayınlanmıştır.

## Dış bağlantılar

* Bradshaw Foundation 6 Kasım 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Dünyanın her yerinden rock sanatı üzerine kapsamlı arşiv.
* Altarockart.no 13 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Alta, Norveç Kaya Sanatının dijital arşivi
* Global Rock Art Database (RADB) 13 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. rockartdatabase, Global Rock Art Database (RADB) uluslararası rock sanatı arşivleri için arama aracı
* Maira Vadisi, Piedmont, Maira Vadisi'ndeki İtalya Kaya Sanatı, Piedmont, İtalya
* Chauvet Mağarası 31 Aralık 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Avrupa Tarih Öncesi Sanatı Veritabanı
* İngiltere'nin Web'deki Rock Sanatı 19 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Resimleri ve 3B modelleriyle 1500'den fazla rock sanat paneli kaydı içeren ERA veritabanına erişim.
* Tassili N'Ajjer, Merkezi Tassili N'Ajjer Kaya Sanatı (Tamrit, Sefar, Tin Tazarift, Jabbaren)
* Uweinat ve Gilf Kebir 26 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Jebel Uweinat'ın Kaya Sanatı ve Gilf Kebir platosu ("Yüzücüler Mağarası")
* Upper Brandberg 24 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Yukarı Brandberg'in 24 Ağustos 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. kaya resimleri, Namibya
* Libya Çölü 30 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Libya Çölü 30 Haziran 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Kaya Sanatı ve merkezi Libya Çölü'nün tarih öncesi kaya sanatının resimli kataloğu ve bibliyografyası
* Rupestreweb.info 12 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., Latin Amerika rock sanatı. Makaleler, Bölgeler, Haberler, Kaya sanatı araştırmacıları dizini
* Tanums Hällristningsmuseum 25 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Kaya Sanatı Araştırma Merkezi ve Dünya Mirası Arşivi, Tanum, İsveç'te bulunmaktadır.
* Rock Art Studies (RAS) 27 Ocak 2002 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Bancroft Kütüphanesi'nde dünya rock sanatı literatürüne 18.000'den fazla alıntı içeren bir Bibliyografik veritabanı.
* Kaya Sanatı Örnekleri ve Görüntü Yakalama 27 Aralık 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Portekiz'deki Côa Vadisi ve Magdalenian Kaya Sanatı'ndan örnekler.
* Rock Art Foundation 22 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Güneybatı Teksas'ın Aşağı Pecos bölgesindeki Kızılderili Kaya Sanatı
* Afrika Rock Sanatına Güven 26 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Beckensall Arşivi 6000 ila 3500 yıl önce İngiltere'nin kuzeydoğusundaki Northumberland'de Neolitik ve Erken Tunç Çağı insanları tarafından yapılmış kaya oymaları.
* British Rock Art Collection Birleşik Krallık'taki 1200'den fazla rock sanatı sitesinin 16.000'den fazla fotoğrafı, ilgili bilgiler ve bağlantılar ile.
* Kırık Kaya 13 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Galerisi ve Petroglyph Tasarımları.
* ARARA 26 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Amerikan Kaya Sanatı Araştırma Derneği.
* Rupestre.net 24 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Esas olarak Valcamonica ve Alpine Rock Art'a ayrılmış bir kaya sanatı sitesi.
* EuroPreArt 16 Temmuz 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Avrupa Prehistorik Sanatı veritabanı.
* Murujuga Kaya Sanatı (Burrup Yarımadası) Batı Avustralya 18 Eylül 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Güney Afrika'da Kaya Sanatı
* UNESCO Dünya Mirası: Bhimbetka'nın Kaya Barınakları 8 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Bundelkhand Kaya Resimleri, Hindistan 13 Ağustos 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *SpiralZoom.com* 13 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., desen oluşumu bilimi, doğadaki spiraller, efsanevi hayal *gücündeki* 13 Ocak 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. spiraller ve spiral kaya sanatı hakkında bir eğitim sitesi.
* Dünya Çapında Rock Sanatı Seçkisi
* İsrail'de Kaya Sanatı 23 Ocak 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İran'da Tarih Öncesi Kaya Sanatı 7 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İran'da Petroglifler (Farsça)
* Sidney Rock Sanatı 6 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Oregon'da Kaya Sanatı