# Lusitanik

| Lusitanik / Yahudi Portekizcesi |
| --- |
| Judeu-Português |
| Ana dili olanlar | Hollanda, İngiltere, Kuzey Amerika |
| Konuşan sayısı | < 2000  (*tarih gerekli*) |
| Dil ailesi | Varsayılan
* **Lusitanik / Yahudi Portekizcesi**
 |
| Yazı sistemi | İbrani, Latin |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |

**Lusitanik** (veya **Yahudi Portekizcesi**) Portekiz Yahudilerinin konuştuğu nesli tehlike altında olan bir dildir.

## Tanımı

Yahudi Portekizcesi 16. yüzyıla kadar Portekiz'deki Yahudiler'in ve diğer topraklardaki Portekiz asıllı Yahudiler'in anadiliydi. Metinlerinde bazen İbrani alfabesi bazen de Latin alfabesi kullanılır.

İspanyol Yahudileri ile karşılıklı evlilikler sonucu Ladino diline Portekizceden kelimeler girdi. İspanyol Yahudileri'nin aksine Portekiz Yahudileri ülkelerinden kovulmayıp din değiştirmeye zorlandılar. 1497'de Kral 1. Manuel'in fermanıyla topluca vaftiz edildiler. Bu yüzden Yahudiler Hristiyan görünüp gizlice Yahudilikler'ine devam ettiler ve bunlara morrano dendi. 1536'da Portekiz'de Engizisyonlar başlayınca Fransa, Hollanda (özellikle Amsterdam), Kuzey Almanya (özellikle Hamburg), İngiltere'ye ve Amerika'ya göç ettiler.

Portekiz'de 19.yy'a kadar hayatta kalmayı başarmış bu dilin Papiamento ve Saramaccan dilleri üzerinde etkisi oldu.

## Özellikleri

### İbranice'den etkileşim

| Lusitanik | İbranice | Türkçe
 |
| --- | --- | --- |
| cados | kodeş | kutsal
 |
| esnoga | (*Yunanca*) | sinagog
 |
| jessiba | yeşiva | dini okul
 |
| massó | matzah | hamursuz ekmek
 |
| misvá | mitzvah | sevap/dini görev
 |
| ros | roş | baş
 |
| rassim | raşim | başlar
 |
| rossaná | roş haşanah | Yahudilikte yeni yıl (Roşaşana)
 |
| sabá | Şabat | Cumartesi
 |
| sedacá | tzedakah | sadaka
 |
| queilá | kehila | cemaat
 |
| quidus | kidduş | Kiduş
 |
| tebá | tevah | sinagoglarda duaların okunduğu platform
 |

|  |
| --- |
|  |
| **Yahudi dilleri**
Afro-Asya[göster]

|  |
| --- |
| İbraniceler: İbranice (Kitâb-ı Mukaddes İbranicesi) Sâmirî İbranicesi Yemen İbranicesi
 |
| Aramiceler: Hulaula Lişan Didan Lişana Deni Lişanid Noşan Yahudi Aramicesi
 |
| Arapçalar: Yahudi Arapçası Yahudi Bağdat Arapçası Yahudi Fas Arapçası Yahudi Irak Arapçası Yahudi Trablus Arapçası Yahudi Tunus Arapçası Yahudi Yemen Arapçası
 |
| Diğer: Kayla Yahudi Berbericesi
 |

 |
| Hint-Avrupa[göster]

|  |
| --- |
| Cermen: Yeşiviş Yidiş Yingliş
 |
| Roman: İtalkian Katalanik Ladino (Haketia) Lusitanik Şuadit Yahudi Aragoncası Yahudi Latincesi Zarfatik
 |
| Hint-İran: Buhori Cuhuri Cidi
 |
| Diğer: Knaanik Yevanik
 |

 |
| Türk[göster]

|  |
| --- |
| Karayca Kırımçakça
 |

 |
| Diğer[göster]

|  |
| --- |
| Kartveli: Gruzinik
 |
| Dravid: Yahudi Malayalamı
 |

* g
* t
* d
 |

### Ladino'dan etkileşim

| Lusitanik | Portekizce | Ladino | Türkçe
 |
| --- | --- | --- | --- |
| ay | há | ay | var
 |
| Dio | Deus (arch. Deo) | Dio | Tanrı
 |
| manim | mãos | manos | eller
 |

### Eski Portkizce'den kalan

| Lusitanik | Modern Portekizce | Türkçe
 |
| --- | --- | --- |
| algua | alguma | herhangi
 |
| angora | agora | şimdi
 |
| apartar | separar | ayır (ıl)mak
 |
| aynda | ainda | henüz
 |
| dous | dois | iki
 |

## Dış bağlantılar

* *Jewish Language Research Center* Yahudi Portekizcesi15 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Thesouro dos Dinim, a Halakhic work27 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.