Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Seçilim birimleri

**Seçilim birimi**, doğal seçilimin etki ettiği (örneğin kendi kendine çoğalan gen molekülleri, hücreler, bireyler, grup ve türler gibi) biyolojik yapı veya düzenler hiyerarşisi içinde yer alan her biyolojik birime veya varoluş şekline verilen isim. Birkaç on yıl boyunca, bu farklı seviyelerde hareket eden seçici baskılar aracılığıyla evrimin şekillendirdiği boyutlar hakkında evrimsel biyologlar arasında yoğun tartışmalar yaşanmıştır.

Bu tartışmalar daha ziyade seçilim biriminin ne olduğunun tanımlanması gibi bu birimlerin göreli önem değerlerinin belirlenmesi hakkında olmuştur (örneğin, altrüizm olarak tanımlanan fedakarlığın oluşmasına veya evrimine yol açan şey grup seçilimi mi yoksa ya da bireysel seçilimler mi gibi). Eğer altrüizmin bireylerde biyolojik uyumu kısıtlandırdığı tespit edilirse, altrüizmin evrimine dair gen veya birey odaklı açıklamalar daha karmaşık ve muğlak hale gelir ve böylece canlılar arasındaki fedakarlığın açıklanmasında oyun teorisinin belirttiği, örneğim akraba seçilimi veya grup seçilimi gibi ilkelerin kullanımı daha önemli hale gelir.

Seçilimlerin oluştuğu seviyeler ve seçilim birimlerinin yer alabileceği düzeyler şunlardır:

* Genler düzeyinde
* Hücresel düzeyde
* Bireysel düzeyde
* Grup düzeyinde

Seçilim birimleri, daha önce Richard Lewontin tarafından kitabı *The Units of Selection*, John Maynard Smith ile Eörs Szathmary'ye ait *The Major Transitions in Evolution* isimli kitaplarda yazar ve araştırmacılar tarafından dile getirilmiş ve tanımlanmıştır.

## Kaynakça

Özel
Genel
* Brandon, Robert and Richard M. Burian, eds., (1984) *Genes, Organisms, Population: Controversies Over the Units of Selection*. Cambridge MA: MIT Press. (ISBN 978-0-262-02205-7)
* Buss, Leo W. (1988) *The Evolution of Individuality*. (ISBN 0-691-08468-8)
* Williams, G. C. (1966) *Adaptation and Natural Selection*. Princeton University Press, Princeton. (ISBN 0-691-02615-7)
* Dawkins, Richard (1976; 1989; 2006) *The Selfish Gene*. Oxford University Press, Oxford. (ISBN 0-19-286092-5)
* Dawkins, Richard (1982) *The Extended Phenotype.* Oxford University Press, Oxford. (ISBN 0-19-288051-9)
* Gould, Stephen Jay (2002) *The Structure of Evolutionary Theory*. Harvard University Press.
* Elisabeth Lloyd (1988) *The Structure and Confirmation of Evolutionary Theory*, Greenwood Press (Reprinted Princeton University Press, 1994 ISBN 0691000468).
* Sober, Elliott (1984; 1993) *The Nature of Selection: Evolutionary Theory in Philosophical Focus*. The University of Chicago Press.
* Maynard Smith, J. Evolutionary Genetics. Oxford University Press, 1998.
* Mayr, E. What Evolution is. Basic Books, New York, 2001.

## Dış bağlantılar

* (İngilizce) Lloyd, Elisabeth, "Seçilim Birimleri ve Seviyeleri."2 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *The Stanford Encyclopedia of Philosophy*, (Fall 2005 Edition), Edward N. Zalta (ed.)
* (İngilizce) Mayr, E. (1997). "Seçilim Nesnesi"11 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. *Proc. Natl. Acad. Sci. USA* 94 (March): 2091-94.
# Akraba seçilimi

**Akraba seçilimi**, yardımlaşma gösteren canlı birey için doğrudan bir yararı olmayan özgecil davranışları en iyi şekilde anlatan kuramdır. Bu kuram, genetik olarak birbirlerine benzeyen ve/veya yakın olan bireylerin başkalarına oranla birbirleriyle daha çok karşılıklı yardımlaştığını öne sürer. Genler kendi varlıklarını sürdürmek için birbirlerine yardım ettiklerinden bu tür karşılıklı yardımlaşma davranışlarından sorumlu olan genler de korunur. Buna dair alışılmış bir örnek, arılar ve karıncalar gibi toplumsal böceklerdir. Kolonideki işçi böcekler asla üremezler ama bunun yerine genetik olarak onlara benzeyen kraliçenin üreyebilmesi için çalışarak yardımda bulunurlar.

Canlılar arasındaki bu tür bir karşılıklı yardımlaşma, bir canlının, yavrusunu yetiştirip büyütmesinde akrabasına yardımcı olduğu akraba seçilimindeki süreçler tarafından evrilmiştir. Bu tür bir etkinliğin seçilmiş olmasının olası bir nedeni; eğer akrabalarına yardım eden canlı birey, yardım etme etkinliğini destekleyen ve özendiren genlere sahipse, onun akrabaları da muhtemelen bu genlere sahip olacak ve böylece bu aleller aktarılabilecektir. Canlılar arasındaki evrimsel iş birliğini ve karşılıklı yardımlaşmayı özendiren diğer süreçler, bu yardımlaşmanın bir grup canlıya yarar sağladığı grup seçilimini içerir.

## Ayrıca bakınız

* Diğerkâmlık
* Akrabalık
* *Gen Bencildir*
* Grup seçilimi

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Queller, D.C. & Strassman, J.E. (2002) Çabuk Rehber: Akraba Seçilimi. *Current Biology*,**12**,R832. (İngilizce)
* West, S.A., Gardner, A. & Griffin, A.S. (2006) Çabuk Rehber: Altrüizm. *Current Biology*,**16**,R482-R483. (İngilizce)
# Popülasyon (biyoloji)

1994 yılında dünya nüfusunun dağılımı
**Popülasyon**, her türlü canlı varlığın sayısal yoğunluk ve dağılımıdır. Sözcük Türkçeye Fransızcadan geçmiştir. Türkçe karşılığı nüfus olmasına rağmen biyoloji ve toplumbilim terimi olarak sıklıkla kullanılır. Bunun yanında biyolojideki anlamı ile **popülasyon**, belli bir yerde belli bir zamanda bulunan, birbirleriyle çiftleşip üreyebilen ve aynı tür içinde yer alan canlıların oluşturduğu bireyler topluluğuna verilen isimdir. Bir popülasyonda sadece bir tür bulunabilir.

* **Popülasyon**: Belirli bir bölgede yaşayan aynı türe ait bireyler topluluğudur.
* **Tür**: Ortak bir atadan gelen çiftleştiklerinde verimli döller meydana getirebilen bireylerdir.
* **Ekosistem**: Belirli bir bölgede bulunan canlı ve cansız varlıkların oluşturduğu yapıdır.
* **Habitat**: Bir organizmanın yaşadığı ve geliştiği yer.
* **Ekoton**: İki ekosistemin kesiştiği yerlerdir. Canlı çeşitliliği yüksektir.
* **Baskın tür**: Ekosistemde en fazla bulunan tür.
* **Süksesyon**: Çevre koşulları ile baskın türün değişmesidir.
* **Komünite**: Belirli bir bölgede yaşayan popülasyonların tümüdür.

## Oluşum süreçleri

Organizmaya ait popülasyon içindeki bireyler, aşağıdaki üremeye dair oluşum süreçleri ile birbirlerine bağlıdır:

* Hücre bölünmesi veya tek hücrelilerde tomurcuklanma
* Tek ve çok hücrelilerde eşeyli veya eşeysiz üreme

## Tanımlanmaları

Bir popülasyonun ayırt edici özellikleri, çeşitleri (özellik ve formları), görülme frekansları ve varyasyon genişliği ile tanımlanır:

* Aleller
* Genotipler (alel kombinasyonları)
* Fenotipler (alel kombinasyonların neden olduğu özellikler kombinasyonu)

Bir popülasyonun değişimi, gelişimi ve evrimi, bu karakteristik özelliklerin değişiminden okunabilir. Hardy-Weinberg Kuralı'na göre dengeli bir popülasyon, birçok nesil boyunca alel ve genotip frekanslarında değişim göstermezler. Eşeyli üreyen organizmalar ise Mendel popülasyonu oluştururlar.

Özellikle çok az yer değiştiren veya daha az hareketli olan organizmalarda (bitkiler ve de hayvanlar) ve parçalanarak birbirinden ayrılmış yaşam alanlarında (örneğin, yüksek bölgelerdeki dağ zirveleri gibi) popülasyon genetiğinin araştırma konusu olan alt popülasyonların oluşu bu sürecin doğasında yatar.

Popülasyon biyolojisi, diğerlerinin yanında popülasyon yoğunluğu, popülasyon dinamiği ve popülasyon genetiğini inceler.

## Ayrıca bakınız

* Evrim
* Genetik
* Evrim Teorisi
* Ekoloji

## Kaynakça
# Genetik kanalizasyon

İki genotipin tepki normları. Genotip B, farklı fenotiplere farklılaşarak güçlü bir bimodal dağılım göstermektedir. Her fenotip, çevresel değişikliğe karşı tampon görevini üstlenerek kanalize olur
**Genetik kanalizasyon**, yaşadıkları çevrenin değişebilirliği veya sahip oldukları genotipin değişkenliği ne ölçüde olursa olsun, bir popülasyonun aynı fenotipi üretebilme yeteneğinin bir ölçüsüdür. Diğer bir deyişle "dayanıklılık" veya "performans" anlamına gelir ve popülasyonun sağlamlığını ifade eder. Genetik kanalizasyon terimi ilk defa Conrad Hal Waddington tarafından kullanılmıştır. Waddington bu terimi, daha ziyade popülasyonun dayanaklılığını dikkate almak yerine, örneğin tasarlanmış sistemler gibi biyolojik sistemlerin tam olarak aynı şekilde sağlam ve dayanıklı olmadıklarını ifade etmek için kullanmıştır. Biyolojik dayanıklılık veya kanalizasyon, gelişimsel yolların evrim tarafından şekillendirildiğinde belirir. Waddington, organizmaların gelişimleri sırasında "yokuş aşağı" yuvarlandıkları durum için epigenetik yüzey terimini ortaya atmıştır. Bu benzetmede, kanalize edilmiş bir özellik, güvenli bir şekilde fenotipi onun "kaderine" doğru yönlendiren ve yüksek sırtlar ve tepelerle çevrili bir vadi olarak gösterilmiştir. Waddington, bu kanalların evrim süreçleri sırasında epigenetik yüzey tarafından şekillendirildiği ve bu sezginin biyolojik dayanıklılığın benzersiz niteliklerini anlamak için yararlı olduğunu öne sürmüştür.

## Ayrıca bakınız

* Evrilebilirlik
* Evrimsel gelişim biyolojisi
* Gelişim biyolojisi
* Gen düzenleyici ağ
* Sistem biyolojisi

## Kaynakça
# Genetik asimilasyon

Chappell Adası Kaplan yılanının başı ve dişleri
**Genetik asimilasyon**, genelde kimyasal maddeler, aşırı ilaç kullanımı veya radyasyon gibi çevre şartlarıyla oluşan ve doğuştan gelen teratojen bozuklukların ya da kusurların, yapay seçilim veya doğal seçilimle birlikte aynı fenotipik değişikliklere ve genetik koda sahip olan yeni türler oluşturmak için kullanıldığı sürece verilen isim. Epigenetik kalıtımın sonuçları etkilemesi olanak dahilinde olsa da yüzeysel görünüşlere rağmen genetik asimilasyon, edinilmiş özelliklerin kalıtımını gerektirmez. Genetik asimilasyon, daha ziyade gelişimsel yolların genetik olarak kanalize edilmesinin önünde yatan engellerin aşılmasında kullanılan bir yöntemdir.

Genetik asimilasyonun klasik bir örneği, Conrad Hal Waddington'un 1953 yılında Drosophila meyve sinekleri üzerinde yaptığı deneylerdir. Bu deneylerde Waddington, meyve sineklerini anestezik bir madde olan etere maruz bırakarak mutasyonlar oluşturmuş ve çift göğüs kafesi gibi deformasyonlara sahip yeni meyve sineği fenotipi yaratmıştır. Bu yeni meyve sineği türü homeotik bir tip olup deneylerde bir vücut parçası diğerine dönüşmüştür. Etere maruz kalan ve bunun sonucu olarak mutasyon geçirip kanat benzeri askılar geliştiren bu meyve sinekleri seçilerek daha sonra birbirleriyle 20 jenerasyon boyunca üremeleri sağlanmış, neticesinde eter kullanımı olmadan bu meyve sinekleri kalıtım yoluyla aynı deforme olmuş yeni fenotipleri geliştirmeye ve gelecek nesillere aktarmaya devam etmişlerdir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Genetik kanalizasyon
* Evrimsel gelişim biyolojisi

## Dış bağlantılar

* PubMed araması: Genetic Asimilasyon26 Nisan 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# İnversiyon (evrimsel biyoloji)

Evrimsel gelişim biyolojisinde, **inversiyon**, hayvanın evrimi sırasında, dorsoventral (DV) ekseni boyunca yapıların ataların biçiminin tersine bir yönelime sahip olduğu hipotezini ifade eder.

İnversiyondan ilk kez 1822'de bir kerevit (eklembacaklı) kesip omurgalı vücut planıyla karşılaştırarak Fransız zoolog Étienne Geoffroy Saint-Hilaire tarafından bahsedildi. Fikir yoğun bir şekilde eleştirildi, ancak periyodik olarak yeniden ortaya çıktı ve şimdi bazı moleküler embriyologlar tarafından destekleniyor.

## Tarihçe

1822'de, Fransız zoolog Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, eklembacaklılardaki dorsal ve ventral yapıların organizasyonunun memelilerin aksine olduğunu kaydetti. Elli yıl sonra, Darwin'in "modifikasyonla iniş" teorisi ışığında, Alman zoolog Anton Dohrn, bu grupların ventral sinir kordonu ve dorsal kalbi olan modern annelidlerinkine benzer bir vücut planına sahip olan ortak bir atadan kaynaklandığını öne sürdü. İnversiyon hipotezi, her teklif edildiğinde küçümseyen eleştirilerle karşılandı ve periyodik olarak yeniden ortaya çıktı ve reddedildi. Bununla birlikte, bazı modern moleküler embriyologlar, son bulguların inversiyon fikrini desteklediğini ileri sürmektedir.

## İnversiyon kanıtı

 Dorsoventral yapıların zıt yönelimini gösteren genelleştirilmiş protostom ve kordat vücut planları. Bu yapıların yönelimindeki değişiklikle birlikte TGF-β sinyallerinin (*dpp* / BMP'ler) ve bunların inhibitörlerinin (*sog* / *Chordin*) ekspresyon alanlarının ters çevrilmesidir.
 Bir *Hemichordata* örneği olan *Balanoglossus*, omurgasızlar ve omurgalılar arasında bir "evrimsel bağlantı" *yı* temsil eder.
Protostomların ve kordatların dorsoventral eksenlerinin birbirine göre ters çevrilmiş gibi göründüğü basit gözlemlere ek olarak, moleküler biyoloji, inversiyon hipotezine biraz destek sağlar. En önemli kanıt, bu iki grupta DV ekseninin oluşturulmasında rol oynayan genlerin analizinden gelir. Meyve olarak sinek *Drosophila melanogaster*, hem de diğer protostomes de, β-tipi transforme edici büyüme faktörü (TGF-β) aile üyesi *decapentaplegic* *(dpp)* dorsal olarak ifade edilir ve bastırmak nöral kaderine düşünülmektedir. Embriyonun ventral tarafında, bir *dpp* inhibitörü, *kısa gastrulasyon* (*sog*) eksprese edilir, böylece sinir dokusunun ventral olarak oluşmasına izin verilir. *Kordatlarda*, *dpp* homolog BMP-4, embriyonun prospektif ventral (nöral olmayan) kısmında eksprese edilirken, birkaç *sog* benzeri BMP inhibitörü (Chordin, Noggin, Follistatin) dorsal olarak eksprese edilir.

Diğer desen genleri ayrıca korunmuş ifade alanlarını gösterir. Sinir modelleme genleri *vnd*, *ind*, *msh* ve *netrin*, *Drosophila* ventral sinir hücrelerinde ve orta hat mezektoderminde eksprese edilir. Bu genlerin kordat homologları NK2, Gsh1 / 2, Msx1 / 3 ve Netrin, dorsal nöral tüpte eksprese edilir. Ayrıca, tinman / Nkx2-5 geni hem *Drosophila* (dorsal) hem de kordatlarda (ventral olarak) kalp olacak hücrelerde çok erken eksprese edilir.

## Kaynakça
# Bakterilerin evrimi

Karbapeneme dirençli *Klebsiella pneumoniae*'nin insan nötrofiliyle etkileşimini gösteren renkli taramalı elektron mikrografı.
**Bakterilerin evrimi**, bundan yaklaşık 3,2-3,5 milyar yıl önce, Prekambriyen dönemde, arkeal/ökaryotik soydan koptukları ilk büyük ayrımlarından bu yana milyarlarca yıldır süregelmektedir. Bu, filogenilerini oluşturmak için bakteriyel nükleoitlerin gen sekansının çıkarılması suretiyle keşfedildi. Üstelik, Avustalya'nın Apex Chert kayalarında, yaklaşık 3,5 milyar yıl öncesinde, Prekambriyen zamanda yaşamış ilkin prokaryotlara ait mikrofosil örnekleri keşfedilmiştir. Bu, Thermotogota (eski adıyla Thermotogae) şubesinde yer alan bir canlının, modern bakterilerin en son ortak atası olduğunu ileri sürüyor.

Antik kayaların ileri kimyasal ve izotopik analizleri, kabaca 2,45 milyar yıl önce, Sideriyen dönemde oksijenin ortaya çıktığını ortaya koyuyor. Bu da gösteriyor ki okyanuslarda yaşayan fotosentetik siyanobakteriler bu dönemde evrildi çünkü bunlar metabolitik süreçlerinin bir yan ürünü olarak oksijen üreten ilk canlılardı. Bu yüzden de bu şubenin yaklaşık 2,3 milyar yıl önce baskın olduğu düşünülüyordu. Ancak kimi bilim adamları ise 2,7 milyar yıl gibi daha uzak bir tarihte yaşamış olabileceklerini öne sürüyor. Şayet doğruysa bu canlılar Büyük Oksidasyon Olayı'ndan önce yaşadı ve dolayısıyla da ekosistemi bu olay sırasında değiştirmelerinden önce atmosferdeki oksijen seviyelerinin artması için zaman vardı.

Atmosferik oksijen seviyelerinin yükselmesi Pseudomonadota (eski adıyla proteobacteria) şubesinin evrilmesini sağladı. Günümüzde bu şube içerisinde birçok nitrojen bağlayan bakteri, patojen ve serbest yaşayan bakteri bulunmaktadır. Bu şube yaklaşık 1,5 milyar yıl önce paleoproterozoyik devirde evrildi.

Her şeye rağmen, bakterilerin kökenine dair hala birbiriyle çelişen birçok teori var. Her ne kadar antik bakterilere ait mikrofosiller keşfedilmiş olsa da bazı bilim insanları, bu fosillerin tanımlanabilir morfoloji eksikliği nedeniyle, bakterilerin evrimsel zaman çizelgesine ilişkin doğru bir sonuca varmak için kullanılamayacağı anlamına geldiğini ileri sürmektedir. Buna rağmen, teknoloji geliştikçe keşfedilen kanıt sayısı da artmakta.

## Kaynakça

## Ek okuma

* "Impact of Infectious Disease on Humans and Our Origins". *Anthropological Review*. **85** (1): 101-106. 2022. doi:10.18778/1898-6773.85.1.0711 Mayıs 2023.

## Dış bağlantılar

* What are Cyanobacteria and What are its Types?
* Webserver for Cyanobacteria Research
* Price, R. G. "Understanding Evolution: History, Theory, Evidence, and Implications". *rationalrevolution.net*. 15 Nisan 2006 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 23 Şubat 2015.
# Kuşların kökeni

Kuşlarda bulunan tüyler ataları olan dinozorlardan mirastır.
Kuşların hangi hayvan grubundan evrimleştiği üzerine olan bilimsel soru geleneksel olarak **"kuşların kökeni"** sorunsalı olarak adlandırılır. Günümüzde ulaşılan bilimsel konsensüs kuşların Mezozoyik'te ortaya çıkmış olan maniraptor teropod dinozorların bir grubu olduğu görüşüdür.

Kuşlar ile dinozorlar arasında yakın ilişki bulunduğu önerisi ilk olarak 19. yüzyılda Almanya'da ilkel kuş *Archaeopteryx*'in keşfi ile ortaya atıldı. Kuşlar ile soyu tükenmiş kuş grubunda olmayan dinozorlar yalnızca bu iki grupta görülen çok sayıda iskelet özelliklerini paylaşır. Bunlara ek olarak otuzdan fazla kuş olmayan dinozorun korunmuş tüylere sahip fosilleri de bulundu. Hatta *Microraptor* ve *Anchiornis* gibi çok küçük dinozorların fosilleri uzun tüylü kol ve bacaklardan oluşan kanatlara sahiptir. Jurasik döneminden Avialae klâdı içinde sınıflandırılan *Pedopenna* fosillerinde de bu uzun bacak tüylerine rastlanır. Paleontolog Lawrence Witmer 2009 yılında bu kanıtların kuşların evriminde dört kanatlı bir dönemin olduğunu göstermek için yeterli olduğu sonucuna vardı. Fosil kanıtları kuşlar ile dinozorların içi boş pnömatik kemikler, sindirim sistemlerinde gastrolitlerin bulunması, yuva yapma ve kuluçkaya yatma gibi ortak özelliklere sahip olduklarını da gösterir.

Her ne kadar kuşların kökeni evrimsel biyoloji tarihinde önemli bir tartışma konusu olsa da artık günümüzde çok az sayıda bilim insanı kuşların dinozorlardan değil başka arkozor sürüngenlerden evrimleştiğini savunmaya devam etmektedir. Kuşların atalarının dinozorlardan geldiği görüşü üzerine sağlanan konsensüs içindeyse maniraptor teropodlar içerisinde ilkel kuşların ortaya çıkışında görülen kesin sıralamanın ne olduğu konusu hâlâ tartışmalıdır. Kuşların uçuşunun kökeni ise ilgili ama ayrı bir bilimsel sorudur.

## Kaynakça
# Yumuşakçaların evrimi

Yumuşakçaların atasının hayali bir anatomik diyagramı
Minik Helcionellid fosili olan *Yochelcionella*nın eski çağlarda yaşamış bir Yumuşakça olduğu düşünülmektedir.Spiral olarak sarılmış kabuklar birçok Karından bacaklılarda görülebilir.
**Yumuşakçaların evrimi**, omurgasız hayvanların en büyük gruplarından biri olan yumuşakçaların evrimleşme sürecini konu alır. Bu şube, karından bacaklılar, midyeler, denizdişleri ve kafadan bacaklılar gibi grupları kapsar.
Yumuşakçukların fosilleri neredeyse eksiksizdir ve çoğu deniz canlısının fosilinden çok daha iyi bir şekilde korunmuştur. *Kimberella* ve *Odontogriphus* gibi çok eski zamanlarda yaşamış fosillerin bile Yumuşakçalar grubuna dahil olduğu düşünülmüştür.

## Fosil kayıtları

## Kaynakça
# Kafadan bacaklıların evrimi

Kafadan bacaklıların jeolojik geçmişi çok eskilere dayanmaktadır. İlk nautiloidlere geç Kambriyen katmanlarında rastlanmıştır. Kafadan bacaklıların sözde kök grubunun temsilcilerine ise ilk Kambriyen lagerstätten katmanlarında rastlanmıştır.

Kafadan bacaklılar sınıfı, Orta Kambriyen döneminde gelişmiş, Ordovisyen döneminde çeşitlenmiş, Palozoyik ve Mezozoyik dönemlerde çeşitliliğini arttırmış ve dominant olmuştur. Small Shelly fosilleri gibi *Tommotia da bir zamanlar* erken kafadan bacaklı olarak yorumlanmıştı, ancak günümüzde minik fosiller olarak bilinen skleritlerin daha büyük hayvanlara ait olduğu anlaşılmıştır. Bu yüzden kafadan bacaklı olduğu kabul edilen en eski türlerin Orta Kambriyen dönemde yaşadığı kabul edilmektedir. Kambriyen dönemde kafadan bacaklılar en çok kıyıya yakın sığ ortamlarda görülmekteydi, ancak daha derin sularda da bulunmuşlardır. Kafadan bacaklıların, tartışmasız bir şekilde tripblidiid monoplakoforanlar ile aynı soydan geldiği düşünülmüştür. Bununla birlikte, genetik çalışmalar daha bazal olduklarını, Scaphopoda ile kardeş bir grup oluşturduklarını, ancak diğer tüm büyük yumuşakça sınıflarına da bazal olduklarını göstermiştir. Bununla beraber yumuşakçaların iç filogeni yoruma açıktır.

## Kaynakça
# Mantarların evrimi

Farklı mantar türleri. Sol üstten saat yönünde: *Amanita muscaria*, bir bazitli mantar; *Sarcoscypha coccinea*, bir asklı mantar; Ekmek kaplı küf mantarı ; bir kitrid mantarı; bir *Aspergillus* konidiyumu (spor).
**Mantarların evrimi**, DNA analizine göre, yaklaşık 1,5 milyar yıl önce, mantarların atasal soyunun ökaryotlardan ayrılmasından beri devam etmektedir. DNA analizlerine göre yaklaşık 570 milyon yıl önce Glomerales takımı "yüksek mantarlardan" (dikaryanlar) dallanmıştır. Mantarlar muhtemelen 500 milyon yıl önce Kambriyen döneminde ve 635 milyon yıl önce Ediyakaran döneminde karayı işgal etmeye başladılar. Ancak karasal mantar fosilleri, yalnızca 400 milyon yıl önceki Devoniyen dönemde varlığı tartışmasız ve yaygın hale gelmeye başlar.

## Erken evrim

DNA analizinden elde edilen kanıtlar, tüm mantarların en az 1.2 ila 1.5 milyon yıl önce yaşamış ortak bir atadan geldiğini göstermektedir. Bu en eski mantarların suda yaşaması ve kamçıya sahip olması muhtemeldir.

En eski karasal mantar fosilleri veya en azından mantar benzeri fosiller, yaklaşık 635 milyon yıl öncesine ait (Ediyakaran) Güney Çin'deki çökellerde bulunmuştur. Bu fosiller hakkında rapor veren araştırmacılar, bu mantar benzeri yaşam biçimlerinin, Kriyojen (Cryogenian) buzullarının ardından Dünya atmosferinin oksijenlenmesinde rol oynamış olabileceğini öne sürdüler.

Yaklaşık 250 milyon yıl önce mantarlar, fosil kayıtlarına göre birçok alanda bol miktarda bulunur hale geldi ve hatta o dönemde yeryüzündeki baskın yaşam formları olabilirdi.

## Fosil kaydı

Alt Devoniyen Rhynie çörtünden zengin bir mantar çeşitliliği bilinmektedir; daha önceki bir kayıt yoktur. Mantarlar biyomineralize olmadığı için fosil kayıtlarına kolayca girmezler; erken mantarların sadece üç iddiası vardır. Ordovisyen'den biri, belirgin bir mantar özelliğinden yoksun olduğu ve birçokları tarafından kontaminasyon olarak kabul edildiği gerekçesiyle reddedildi; "olası" bir Proterozoyik mantarının filogenetik ilişkilleri henüz belirlenmemiştir ve bir kök grubu mantarı temsil edebilir.

## Kaynakça