Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Batı ihaneti

Yalta Konferansı'ndaki "Üç Büyükler": Winston Churchill (İngiltere), Franklin D. Roosevelt (ABD) ve Joseph Stalin (SSCB)
**Batı ihaneti**, Birleşik Krallık, Fransa ve bazen ABD'nin, II. Dünya Savaşı'nın başlangıcında ve sonrasında Çekoslovak ve Polonya devletlerine ilişkin yasal, diplomatik, askeri ve ahlaki yükümlülüklerini yerine getirmediği görüşüdür. Ayrıca bazen o sırada diğer Orta ve Doğu Avrupa devletlerinin muamelesine de atıfta bulunur.

Terim, Münih Anlaşması sırasında Çekoslovakya'ya yapılan muamele ve bunun sonucunda Almanya tarafından işgal edilmesinin yanı sıra, ülke 1939'da Almanya ve Sovyetler Birliği tarafından işgal edildiğinde Fransa ve İngiltere'nin Polonya'ya yardım etmedeki başarısızlığı da dahil olmak üzere çeşitli olayları ifade eder. Aynı kavram, Amerika Birleşik Devletleri ve Birleşik Krallık'ın Tahran, Yalta ve Potsdam konferansları sırasında Sovyetler Birliği'ne verdiği tavizleri ve Nazi işgaline karşı Varşova Ayaklanması sırasındaki pasif duruşlarını ve savaş sonrası olayları ifade eder. Bölgeyi Sovyet nüfuz alanına aldı ve komünist Doğu Bloku'nu yarattı.

Tarihsel olarak, bu tür görüşler, Nazi Almanya'sının yükselişi ve güçlenmesi de dahil olmak üzere 20. yüzyılın en önemli jeopolitik olaylarından bazılarıyla iç içe geçmiştir. Sovyetler Birliği'nin Avrupa'nın büyük bir bölümünü kontrol eden baskın bir süper güç olarak yükselişi ve II. Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında alınan çeşitli anlaşmalar, ittifaklar ve pozisyonlar ve Soğuk Savaş'a devam etmiştir.

## İhanet algısı

Profesörler Charlotte Bretherton ve John Vogler'a göre, "Batı ihaneti kavramları", Batı'nın "İkinci Dünya Savaşı'nın sonunda Orta ve Doğu Avrupa'yı terk etmesi" ile ilgili "tarihsel ve ahlaki sorumluluk duygusu"na bir göndermedir. Orta ve Doğu Avrupa'da, 1938 Münih Krizi ve 1945 Yalta Konferansı'nın sonuçlarının, Batılı güçlerin Orta ve Doğu Avrupa'ya ihaneti olarak yorumlanması, Orta ve Doğu Avrupa tarafından kullanılmıştır ve Doğu Avrupalı liderler, NATO'ya üyelik gibi daha yeni siyasi taleplere boyun eğmeleri için Batılı ülkelere baskı yapacaktır.
# Bambu perdesi

1959 yılındaki Bambu perdesi. Perde siyah çizgiyle gösterilmiştir. O zamanki Laos, ABD'nin müttefiki olarak gösterilmektedir. Zira komünist Pathet Lao yönetimi henüz iktidara gelmemişti.
**Bambu perdesi**; Soğuk Savaş döneminde, Doğu Asya'nın komünist ülkeleri (özellikle Çin) ile kapitalist ve komünist olmayan ülkeleri ayıran politik sınırları ifade etmekte kullanılan örtmece kelimedir. Bu ifade, Kuzey ve Güney Kore'yi ikiye ayıran Kore'nin askerden arındırılmış bölgesi veya Güneydoğu Asya'yı (Soğuk Savaş döneminde komünizme karşı çıkan ülkeler kastedilmektedir) Komünizmden ayıran esnek sınırlar için pek fazla kullanılmamaktadır.

Çin Kültür Devrimi sırasında, Çinli otoriteler, perdenin kendi taraflarında kalan kısımını kapatarak, Çin Devletinin açıkça izni olmaksızın, ülkeye tüm giriş ve çıkışları yasakladılar. Birçok kişi hükûmetin bu uygulamasından kurtularak, komünist olmayan ülkelere kaçabilmek için mülteci haline geldi. Hükûmetin kısıtlamaları görece olarak gevşettiği dönemlerde, İngiltere yönetimi altındaki Hong Kong'a, büyük göçmen akımı oldu.

"Bambu Perdesi" tabiri, "Demir Perde tabiri kadar yaygın ve kullanılan bir ifade olmamıştır. Zira "Demir Perde" sınırları kırk yıl boyunca değişmeden kalmıştı. "Bambu Perdesi" ise daha elastik ve geçirgen sınırlara sahipti. Ayrıca Asya'daki siyasi bölünmeyi anlatmak için çok da doğru bir ifade sayılmazdı. Zira Çin-Sovyet ayrılığı sebebiyle, Doğu Asya Komünist Bloku'nda da tam bir uyumdan bahsetmek mümkün değildi; Moğolistan, Vietnam ve daha sonra Laos'un Komünist hükûmetleri SSCB'nin müttefiki idi. Diğer yandan Kamboçya'nın Pol Pot rejimi ise Çin'e sadıktı. Kore Savaşı'ndan hemen sonra, Kuzey Kore ne Çin'e ne de SSCB'ye bağlılık göstermeyeceğini ilan etti.

Sonraki yıllarda, Çin ve ABD arasında buzların eriyip, ilişkilerin gelişmesi üzerine, bu ifade daha da aza kullanılır hale gelmiştir. Ancak Güneydoğu Asya'da, Kore Yarımadası'nda, ABD ve müttefiklerini SSCB ile onun müttefiklerini ayıran, askerden arındırılmış bölgeyi anlatma için bambu perdesi ifadesi kullanılmaya devam edilmiştir. "Bambu perdesi" tanımlaması, çoklukla Burma'nın dünyaya kapalı sınırlarını ve ekonomisini anlatmak için kullanılmıştır. Ancak Burma da 2010 yılından sonra dış dünyaya kapılarını aralamaya başlamıştır.

## Ayrıca bakınız

* Demir Perde

## Kaynakça
# Ajax Operasyonu

| 1953 İran Darbesi |
| --- |
| Abadan Krizi ve Soğuk Savaş |
|  Darbe destekçileri Tahran'da zaferi kutluyor |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 15–19 Ağustos 1953 |
| Bölge | Tahran, Pehlevî İranı |
| Sonuç |
Pehlevî İranı zaferi Başbakan Muhammed Musaddık'ın devrilmesi

* General Fazlullah Zahidi, darbe sonrası askeri hükümetin başbakanı olarak Muhammed Rıza Pehlevi tarafından atandı
* Monarşinin gücü hükümete oranla arttı
* Batı Bloku yanlısı, anti-komünist diktatörlük kuruldu
 |

 |
| Taraflar |
|  Musaddık Hükümeti destekçileri |  Pehlevî Hanedanı destekçileri  Amerika Birleşik Devletleri  Birleşik Krallık |
| Komutanlar ve liderler |
|  Muhammed Musaddık   Gulam Hüseyin Sıddıki (esir)  Hüseyin Fatemi   Takî Riyâhî (esir)  Hüsrev Ruzbeh  |  Muhammed Rızâ Pehlevî  Fazlullah Zahidi  Nimetullah Nasıri (esir)  Şaban Caferî  Esedullah Reşidiyan  Mahmud Mir-Celali  Dwight D. Eisenhower  Allen Dulles  Kermit Roosevelt Jr.  Winston Churchill  Anthony Eden  John Sinclair |
| Çatışan birlikler |
|  İran İmparatorluk Ordusu hizipleri  Musaddık destekçileri  Tudeh Askeri Ağı |  Şehinşah Muhafızları  İran İmparatorluk Ordusu  Kraliyetçiler  CIA MI6 |
| Kayıplar |
|
200–300 ölü |
|  |

19 Ağustos 1953 günü, askerler Tahran'daki Parlamento Binası'nı kuşattı
**Ajax Operasyonu**, **1953 İran Darbesi** (resmî adı: **TP-AJAX**), Birleşik Krallık ve ABD tarafından, İran'ın demokratik olarak seçilen milliyetçi kabinesi ve başbakanı Muhammed Musaddık'ı devirmek ve Pehlevi ailesini yeniden iktidara getirmek amacıyla düzenlenen örtülü harekâttır. Operasyon ayrıca ABD'nin barış zamanında yabancı bir hükûmeti devirmek için giriştiği ilk gizli eylemdi.

Musaddık, İngiliz şirketi (şimdi BP'nin bir parçası) olan Anglo-İran Petrol Şirketi'nin belgelerini denetlemeye ve şirketin İran petrol rezervleri üzerindeki kontrolünü sınırlamaya çalışmıştı. Şirketin İran hükûmeti ile işbirliği yapmayı reddetmesi üzerine, parlamento İran petrol endüstrisini millileştirmeye ve yabancı şirket temsilcilerini ülkeden ihraç etmeye karar verdi. Parlamentonun bu kararından sonra Birleşik Krallık, İran'ı ekonomik olarak baskı altına almak için dünya çapında bir İran petrol boykotu başlattı. Başlangıçta Birleşik Krallık, daha sonra dünyanın en büyük rafinerisi olacak olan, İngiliz yapımı Abadan petrol rafinerisinin kontrolünü ele geçirmek için ordusunu seferber etti, ancak Başbakan Clement Attlee, İranlı ajanları Musaddık hükûmetininin altını oymak için kullanırken, ekonomik boykotu sıkılaştırmayı tercih etti. Merkezi İstihbarat Teşkilatı'nın (CIA) katılımının emsal teşkil etmesinden korktuğu için darbeye karşı çıkan önceki Truman yönetiminin aksine, Musaddık'ın güvenilmez olduğuna karar veren ve İran'ın komünistlerce ele geçirilmesinden korkan İngiltere Başbakanı Winston Churchill ve Eisenhower yönetimi İran hükûmetini devirmeye karar verdi. 1952'deki ABD hükûmetinin Musaddık hükûmetine yardımcı olmak için tek taraflı eylemi (Birleşik Krallık desteği olmadan) düşünmesine rağmen, İngiliz istihbarat yetkililerinin vardıkları hükümler ve Birleşik Krallık hükûmetinin talepleri darbeyi başlatma ve planlamada etkili oldu.

## Not listesi

## Kaynakça
# Cenevre Konferansı (1954)

Konferans esnasında çekilmiş bir fotoğraf
Vietnam'daki düşmanlıkların durdurulmasına ilişkin anlaşma. Cenevre, 20 Temmuz 1954.
**Cenevre Konferansı**, İsviçre'nin Cenevre kentinde 26 Nisan-20 Temmuz 1954 tarihleri arasında gerçekleşen konferans. Konferansın iki amacı vardı. Bunlardan birincisi, Kore'yi birleştirmek için bir yol bulmaya çalışmaktı. İkincisi ise Hindiçin'de barışı sağlamanın olasılığını tartışmaktı. Konferansın devamlı katılımcıları olan SSCB, ABD, Fransa ve Çin'in yanı sıra bu konularla ilgili çeşitli ülkeler de konferansa katıldı. Bu ülkelerin arasında, Kore Savaşı ve Birinci Çinhindi Savaşı'na asker gönderen ülkeler de vardı. Konferans sonucu Vietnam ikiye bölündü: Vietminh tarafından yönetilen kuzey ve Vietnam Devleti tarafından yönetilen güney.

Cenevre Konferansı ile Vietnam Laos ve Kamboçya'ya bağımsızlık verilmiştir.
# Doğu Alman Ayaklanması

| Doğu Alman Ayaklanması |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 16-17 Haziran 1953 |
| Bölge | Doğu Almanya |
| Sonuç |
İsyan bastırıldı |

 |
| Taraflar |
|  Doğu Almanya  Sovyetler Birliği |
Protestocular |
| Komutanlar ve liderler |
|  Walter Ulbricht  Andrei Grechko  Vladimir Semyonov | *Bilinmiyor* |
| Güçler |
|
20.000 asker 8.000 polis |
1.500.000 |
| Kayıplar |
|
5 polis öldü |
55-125 kişi öldü 17 kişi kayboldu |

**Doğu Alman Ayaklanması**, 16 Haziran 1953'te, Alman Demokratik Cumhuriyeti (Doğu Almanya) yönetimindeki Doğu Berlin'de inşaat işçilerinin bir bölümünün sürekli olarak artırılmakta olan iş yüküne karşı kendiliğinden gelişen bir gösteri düzenlemeleriyle patlak veren ayaklanma.

## Dış bağlantılar

* World Socialist Website (Türkçe) 2 Ağustos 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Ayaklanma ile ilgili uluslararası veritabanı (Almanca) 18 Şubat 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# 1954 Guatemala Darbesi

| 1954 Guatemala Darbesi |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 18-27 Haziran 1954 |
| Bölge | Guatemala |
| Sonuç | * Arbenz liderliğindeki solcu hükûmet devrildi
* Askeri Cunta iktidara geldi.
 |

 |
| Taraflar |
| Guatemala Hükümeti | Guatemala Ordusu
Destekleyen:  Amerika Birleşik Devletleri

* Central Intelligence Agency
 |
| Komutanlar ve liderler |
|
Jacobo Arbenz Guzmán Carlos Enrique Díaz de León |
Elfego Hernán Monzón Aguirre Carlos Castillo Armas José Luis Cruz Salazar Mauricio Dubois |

**1954 Guatemala Darbesi** 18-27 Haziran 1954'te ABD tarafından CIA önderliğinde yapılan darbedir.

## Dış bağlantılar

* CIA.gov - CIA's declassified documents on Guatemala CIA Documents Chronicling the 1954 Coup
* US State Dept. site24 Mayıs 2003 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Foreign Relations, 1952-1954: Guatemala
* American Accountability Project - The Guatemala Genocide
* Guatemala Documentation Project 16 Temmuz 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Provided by the National Security Archive.
* Video: Devils Don't Dream! Analysis of the CIA-sponsored 1954 coup in Guatemala.
* The Guatemala 1954 Documents17 Haziran 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* From Árbenz to Zelaya: Chiquita in Latin America - video report by *Democracy Now!*
# I. Tayvan Boğazı Krizi

| **Birinci Tayvan krizi** |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 3 Eylül 1954 - 1 Mayıs 1955
(7 ay ve 3 hafta) |
| Bölge | Tayvan Boğazı |
| Sonuç |
Çin geri çekilmesi (savaştan önceki duruma), Amerika Birleşik Devletleri ile Tayvan arasında Çin-Amerikan Karşılıklı Savunma Anlaşması imzalandı. |

 |
| Taraflar |
|  Çin |  Tayvan  ABD |
| Komutanlar ve liderler |
|  Çan Kay Şek  Liu Yuzhang  Dwight D. Eisenhower |  Mao Zedong  Çu Enlay  Peng Dehuai  Xu Xiangqian |

**I. Tayvan Boğazı Krizi** (aynı zamanda, 1954-1955 Tayvan Boğazı Krizi, Formosa Krizi, Offshore Adaları Krizi olarak da anılır.), Çin ile Tayvan arasında 3 Eylül 1954 - 1 Mayıs 1955 arasında yaşanan kısa süreli bir silahlı çatışmadır.

Çatışma, Çin'in bazı adaları işgal etmesi ile başlamış, ABD'nin de Tayvan lehine müdahale etmesiyle derinleşmiştir. Sonuçta, bazı Tayvan adaları Çin denetimine bırakılmıştır.

Çin Yijiangshan adalarını ele geçirdi, Tayvan'ı Tachen adalarını terk etmeye zorladı. Amerika Birleşik Devletleri ve Tayvan donanmaları Tachen adasındaki Tayvan askerî personelini ve sivilleri Tayvan'a tahliye etti. Kriz sırasında Tachen adasının el değiştirmiş olmasına rağmen Amerikan basını neredeyse tamamen Kinmen ve Matsu adalarındaki sık topçu çatışmalarına odaklandı.
# Bandung Konferansı

1955'te konferansın yapıldığı bina
**Bandung Konferansı**, Endonezya'nın Bandung kentinde 18-24 Nisan 1955'te toplanan ve o dönem yeni bağımsızlığını kazanan Asya-Afrika devletlerini bir araya getiren konferanstır. Bağlantısızlar Hareketinin bir parçasıdır.

## Öncesi

1955 yılına gelindiğinde yeni bağımsızlığını kazanan Asya-Afrika devletleri kendilerini yeryüzünde bağımsız bir güç olarak ilan edecek kadar çoğaldılar ve güven kazandılar. Bunun üzerine Endonezya'nın Java adasındaki Bandung kentinde bir araya geldiler. Konferansa yön verecek olan ilke, 1954 yılında Tibet üzerindeki Çin-Hint çatışmasının sonucunda iki devlet arasında ilan edilmiş bulunan "barış için bir arada yaşama"ydı.

Konferansın hazırlık toplantısında kimlerin davet edilip kimlerin edilmeyeceği konusunda tartışma çıktı ve sonunda İsrail, iki Kore devleti (Kuzey ve Güney Kore) ile Formoza'nın (bugünkü Tayvan) davet edilmemesi kararlaştırıldı.

## Konferans aşaması

Bandung'da gerek izledikleri dış politika, gerekse çıkarları açısından aralarında büyük farklar bulunan devletler bir araya geldiler. Bu durum, konferansın genel havasını etkiledi ve birçok konuda anlaşmazlıklar çıktı. Çin ve tarafsız dış politika izleyenler genel sorunlar üzerinde durup Konferans'tan bir birlik-bütünlük çıkartmayı amaçlarken diğer katılımcılar tartışmalı güncel sorunlar üzerinde durulmasında ısrarcı oldular. "Sömürgecilik" terimi üzerinde dahi tartışma çıktı. Konferansa katılan bazı devletler, Batı emperyalizminin yanında yeni Sovyet tipi sızma, bölücü faaliyetlerde bulunma ve güç kullanmayı da bu kavram içine almaya çalıştılar. Sonunda, "barış için bir arada yaşama"yı da içeren on temel nokta üzerinde anlaşmaya varıldı.

## Sonuçlar

Bandung Konferansı, Asya-Afrika tipi bağlantısızlık ile Doğu Bloku tipi "barış içinde bir arada yaşama" arasında bir uzlaşmaya dayandığından, dünya politikasında barıştan yana etkili bir güç oluşturma anlamındaki "olumlu" tarafsızlığın tam bir örneği olarak kabul edilmemektedir. Konferans sonunda yayınlanan bildiri, olumlu ilkeleri ilan etmiş olmasına rağmen, uygulamada vurgu daha çok "olumsuz" yön üzerine yapılmıştır. Örneğin, içişlerine karışmama büyük devlet savunma düzenlerinin içine girmeme gibi.

Tüm tartışmalara ve olumsuz yönlerine rağmen Bandung Konferansı'nın ilkeleri tarihsel bir dönemin (bağlantısızların dünya politikasına ağırlıklarını koymaya başlamaları dönemi) açılmasına katkıda bulunduğu kabul edilir.

## Dış bağlantılar

* Modern History Sourcebook: Prime Minister Nehru: Speech to Asian-African Conference Political Committee, 195511 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Modern History Sourcebook: President Sukarno of Indonesia: Speech at the Opening of the Asian-African Conference, 18 April 195511 Ekim 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
# Sizi gömeceğiz

Nikita Kruşçev (1961)
Sizi gömeceğiz! (Rusça: "Мы вас похороним!"), Sovyet Genel Sekreteri Nikita Kruşçev'in 18 Kasım 1956'da Moskova'daki Polonya büyükelçiliğinde düzenlenen resepsiyonda Batılı büyükelçilerle görüşürken kullandığı bir cümledir. Bu ifade ilk olarak Kruşçev'in şahsi tercümanı Viktor Suhodrev tarafından İngilizceye çevrilmiştir.

Kruşçev'in bu cümlesi Amerika Birleşik Devletleri tarafından yanlış olarak bir nükleer tehdit olarak algılanmış ve Sovyetler Birliği'yle Batı arasındaki diplomatik ilişkilerde bir soğumaya yol açmıştır.

## Konuşmanın aslı

Birinci Sekreter Kruşçev, 18 Kasım 1956'da Büyükelçiliğe büyükelçiliğe hitap ederken, Polonya Komünist devlet adamı Władysław Gomułka'nın önünde şunları söyledi: "Kapitalist devletler, varlığımız size bağlı değil. Bizi sevmiyorsanız davetlerimizi kabul etmeyin, bizi de sizi görmeye davet etmeyin. Beğenin, beğenmeyin, tarih bizden yana. Sizi gömeceğiz!" Konuşmanın hemen üstüne 12 NATO ülkesinden ve İsrail'den gelen elçiler odayı terk etti.

Oysaki bu cümle "Sizi tarihe gömeceğiz, altınızı oyacağız" anlamında kullanılmıştı. Cümle sosyalizmin kapitalizmden daha uzun yaşayacağını ifade ediyordu ve Karl Marx'ın “burjuvazinin kendi mezar kazıcılarını yarattığı” tespitine gönderme yapıyordu. Kruşçev 1963'te Yugoslavya'da yaptığı bir konuşmada şöyle diyerek bu cümlelerine açıklık kazandırmıştır: “Tabii ki sizi kürekle gömmeyeceğiz. Kendi işçi sınıfınız sizi gömecek.”

## Kaynakça
# İfni Savaşı

| İfni Savaşı |
| --- |
| Afrika'nın dekolonizasyonu ve Soğuk Savaş |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | Ekim 1957 - Haziran 1958 |
| Bölge | İfni, İspanyol Sahrası |
| Sonuç |
İspanyol askeri zaferi Fas politik zaferi |

 |
| Taraflar |
|  İspanya  Fransa |  Fas Kurtuluş Ordusu |
| Komutanlar ve liderler |
|  Francisco Franco  José Maria Valencia |  Ben Hammu |
| Güçler |
|
15.300 |
30.000 |
| Kayıplar |
|
300 |
1.000 |

**İfni Savaşı** (İspanyolca: Guerra de Ifni; Arapça: حرب إفني), Ekim 1957-Haziran 1958 tarihleri arasında İspanyol Sahrası'nda İspanyol yönetimi ile Fas destekli isyancılar arasında meydana gelen bir savaştır.

20. yüzyılın ikinci yarısı boyunca Afrika'yı kasıp kavuran dekolonizasyon hareketinin bir parçası olarak görülebilecek savaş, esasen Fas Kurtuluş Ordusu unsurları tarafından yürütülmüştür.

İfni Savaşı, İspanya'nın askeri zaferiyle sona erse de Angra de Cintra Antlaşması ile 1958'de Fas İspanyol Protektorası lağvedildi ve 1969'da Sidi İfni şehri Fas'a devredildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

*  18 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Marcelino Sempere Doménech, *El Ejército del Aire en la Guerra de Sidi Ifni*, Universidad de Murcia (İspanyolca)
# Sputnik Krizi

Sputnik 1'in replikası
**Sputnik Krizi**, 4 Ekim 1957´de Sovyetler Birliği´nin uzaya fırlattığı Sputnik yapay uydusunun ardından ABD ve SSCB arasında yaşanan kriz. Uzay Yarışı bu krizle başlamıştır.

1950´lerin başında hem ABD hem de SSCB uzaya ilk uyduyu fırlatmak için birbirleriyle bir yarış içine girmişlerdi.İki devletin başarısız denemelerinin ardından hiç beklenmedik bir zamanda SSCB, bir basketbol topu büyüklüğünde 85 kg ağırlığındaki Sputnik 1 uydusunun yörüngeye oturtulduğunu açıkladı. Bu ABD için tam bir şoktu. Bu olay hem uzay teknolojisinde yarışında geride kalmak demekti hem de daha önemlisi, bu denemeyi başaran Sovyetlerin nükleer bir silahı ABD üzerine gönderebileceği paranoyası tüm Amerikalıların aklına girmişti. Bunun hemen ardından, ABD bir dizi fırlatma daha denedi ancak hiçbirinde başarıya ulaşamadı. Sovyetler, 3 Kasım 1957´de bu kez uzaya giden ilk canlı olan Layka adlı köpeği taşıyan Sputnik 2 uydusunu da başarıyla fırlattı. Bu, Uzay Çağı´nı açma yarışını Sovyetlerin kazandığı anlamına geliyordu.

## Kronoloji

* 4 Ekim 1957 SSCB: Sputnik 1 (83.6 kg) fırlatıldı
* 3 Kasım 1957 SSCB: Sputnik 2 (508.3 kg) Laika ile beraber fırlatıldı
* 6 Aralık 1957 ABD: Vanguard TV-3 kalkış platformunda patladı
* 3 Şubat 1958 SSCB: Sputnik 3 denemesi başarısız oldu
* 5 Şubat 1958 ABD: İkinci Vanguard denemesi başarısız oldu
* 5 Mart 1958 ABD: Explorer 2 denemesi başarısız oldu
* 17 Mart 1958 ABD: Vanguard 1 (1.47 kg) fırlatıldı
* 26 Mart 1958 ABD: Explorer 3 yörüngede
* 28 Nisan 1958 ABD: Üçüncü Vanguard denemesi başarısız oldu (Kalkış sırasında devrildiği için bu mekiğe İngilizler alaycı bir şekilde Sputnik´le kafiyeli olsun diye devrilen mekik anlamına gelen Flopnik demeye başladılar)
* 15 Mayıs 1958 SSCB: Sputnik 3 (1,327 kg) yörüngede
* 27 Mayıs 1958 ABD: Vanguard denemesi dördüncü kez başarısız oldu
* 26 Haziran 1958 ABD: Vanguard beşinci kez başarısız oldu
* 26 Temmuz 1958 ABD: Explorer 4 yörüngeye girdi ve van Allen radyasyon kemerlerini haritaladı
* 24 Ağustos 1958 ABD: Explorer 5 denemesi dördüncü kez başarısız oldu
* 26 Eylül 1958 ABD: Vanguard denemesi altıncı kez başarısız oldu

## Ayrıca bakınız

* Sputnik Programı

## Kaynakça
# II. Tayvan Boğazı Krizi

| **İkinci Tayvan krizi** |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1958 |
| Bölge | Tayvan Boğazı, Çin |
| Sonuç |
Sonuçsuz |

 |
| Taraflar |
|  Çin Cumhuriyeti  Amerika Birleşik Devletleri |  Çin  Sovyetler Birliği |
| Komutanlar ve liderler |
|  Chiang Kai-shek  Chiang Ching-kuo  Hu Lien  Ji Xingwen (ölü)  Zhao Jiaxiang (ölü)  Zhang Jie (ölü)  Dwight D. Eisenhower  Nathan Farragut Twining  Wallace M. Beakley  Benjamin O. Davis Jr.  Roland N. Smoot |  Mao Zedong  Peng Dehuai  Xu Xiangqian  Ye Fei |
| Güçler |
|  92.000 |  215.000 |

**II. Tayvan Boğazı Krizi** veya **1958 Tayvan Boğazı Krizi**, Çin Halk Cumhuriyeti ve Çin Cumhuriyeti arasında 1958 yılında yaşanan kısa bir silahlı çatışmadır.

Çatışmanın sebebi, Çin'in Tayvan'a ait olan bazı adaları ele geçirmeye çalışmasıdır. 23 Ağustos 1958'de Çin'in bombardımanına Tayvan karşılık vermiş ve 400 Tayvanlı, 50 Çinli ölmüştür.

Bu olay, I. Tayvan Boğazı Krizi'nin devamıdır ve Kore Savaşı'ndan hemen sonra başlamıştır. Olaya ABD ve SSCB'nin de karışmasıyla derinleşmiştir.
# 1958-1959 Berlin Krizi

**1958-1959 Berlin Krizi**, Soğuk Savaş sırasında Batı Berlin'in statüsü üzerine yaşanan bir krizdi. Sovyet lideri Nikita Kruşçev'in Batı Almanya'da bulunan Amerikan nükleer savaş başlıklarına karşı sert tepki gösterme ve Sovyet uydu devleti Doğu Almanya'nın prestijini artırma çabalarından kaynaklandı. Amerikan Başkanı Dwight D. Eisenhower NATO muhalefetini harekete geçirdi. Alman Şansölyesi Konrad Adenauer tarafından güçlü bir şekilde desteklendi, ancak İngiltere isteksizce kabul etti. Hiçbir zaman askeri bir harekât olmadı. Sonuç, Berlin'deki statükonun devam etmesi ve Eisenhower ile Kruşçev'in yumuşama yönünde adım atması oldu. Berlin sorunu ortadan kalkmadı ve 1961'de Berlin Duvarı inşası konusunda büyük bir çatışmaya dönüştü. (Bkz: 1961 Berlin Krizi).