Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gürcistan-Abhazya sorunu

| Gürcistan-Abhazya ihtilafı |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1989-günümüz |
| Bölge | Abhazya, Gürcistan |
| Sonuç |
Donmuş ihtilaf |

 |
| Taraflar |
|  Gürcistan  İçkerya Çeçen Cumhuriyeti (2001 Kodor Krizi) |  Abhazya  Rusya  Konfederat (1992-1993) |
| Komutanlar ve liderler |
|  Zviad Gamsahurdia (1991–92)  Eduard Şevardnadze (1992–2003)  Miheil Saakaşvili (2004–13)  Giorgi Margvelaşvili (2013–18)  **Salome Zurabişvili** (2018–present) |  Vladislav Ardzınba (1994–2005)  Sergey Bagapş (2005–11)  Alexander Ankvab (2011–14)  Raul Hacımba (2014–20)  **Aslan Bjania** (2020–present)
 Şamil Basayev (1992–1993)  Sultan Sosnaliyev (1992–1993)  Boris Yeltsin (1991–1999)  Dmitri Medvedev (2008–2012)  **Vladimir Putin** (2000–2008, 2012–present) |

**Gürcistan-Abhazya ihtilafı**, eskiden özerk cumhuriyet, bugün kısmen tanınmış olan *de facto* Abhazya'da Gürcistan ile Abhazya ayrılıkçıları arasındaki anlaşmazlığı ifade eder. Daha geniş anlamda Gürcistan-Abhazya ihtilafı, Kafkasya bölgesindeki jeopolitik ihtilafların bir parçası olarak görülebilir. Gürcistan-Abhazya ihtilafı 20. yüzyılın sonunda, 1991'de Sovyetler Birliği'nin dağılmasıyla silahlı çatışmaya dönüştü ve 1992-1993 Abhazya Savaşı'yla sonuçlandı. Bu savaşın sonunda Abhazya fiilen Gürcistan'dan koptu ve Gürcüler etnik temizliğe maruz kaldı.

## Dış bağlantılar

* Accord issue on the Georgia Abkhazia peace process also includes chronology and key texts & agreements. (İngilizce)&(Rusça)
* Documented accounts of ethnic cleansing of Georgians in Abkhazia (Rusça)
* Documented accounts of ethnic cleansing of Abkhazians by Georgians5 Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (Rusça)
* Video file, capture of Zhuili Shartava, Guram Gabiskiria, Raul Eshba, etc and their execution (right-click to open file)
* Interview with Shamil Basayev on Abkhazia
* Historische Hintergründe und politische Motive des abchasischen Separatismus in Georgien, 2005 (de) (PDF-Datei)
* "Abkhazia: An Open Wound in Georgia" by Dr. Andrew Andersen5 Temmuz 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Government of Abkhazia (-in-exile)8 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Exile Images - Thomas Morley: The forgotten refugees of Abkhazia
*  Mart 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*
*
*
* The risk of history repeating, *The Messenger*, August 16, 2006
* Video Interview with Shamil Basaev during the battle for Gagra
# Gürcistan-Güney Osetya çatışması

| Gürcistan-Güney Osetya çatışması |
| --- |
|  Gürcistan ve Gürcistan'dan tek yanlı olarak bağımsızlığını ilan eden Güney Osetya Cumhuriyeti. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1989 - Devam Etmekte |
| Bölge | Güney Osetya |

 |
| Taraflar |
|  Gürcistan |  Güney Osetya  Rusya |

**Gürcistan - Güney Osetya Sorunu**, Gürcistan ve *de facto* olarak bağımsızlığını ilan eden Güney Osetya arasında, 1991 yılında Sovyetler Birliği'nin dağılması ile başlayan ihtilaflardır.

Güney Osetya, 1922'de özerk bölge olarak Sovyetler Birliği yönetimindeki Gürcistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'ne bağlandı. Sovyetlerin dağılmasının ardından Rusya'ya bağlı Kuzey Osetya ile birleşmeyi isteyen Güney Osetya ve Gürcistan arasındaki gerginlik 1989 sonlarından itibaren artış gösterdi. Bölgenin, 1990'da kendisini *Demokratik Güney Osetya Sovyet Cumhuriyeti* ilan etmesi üzerine Tiflis bölgenin özerkliğini kaldırmıştır. 1991'de Gürcülerin, Güney Osetya başkenti Şinvali'ye girmesiyle çatışmalar başladı. 14 Temmuz 1992'de Ruslar, Gürcüler ve Osetlerden oluşan barış gücü ateşkesi sağlamıştır. Gürcü askerleri şiddetli çatışmaların ardından 1994 yılında imzalanan ateşkes anlaşması uyarınca Abhazya'yı terk etmek zorunda kalmıştı. Anlaşma uyarınca Rusya burada 3 bin barış gücü askeri bulundurma hakkına sahip olmuş, ancak Moskova bugüne kadar orada sadece 2 bin 500 asker bulundurmuştu. 1992'de fiilen ayrıldıktan sonra ilk referandumda Osetlerin yüzde 98'i, 2006'daki ikinci referandumda ise yüzde 90'ı bağımsızlığı seçti. Fakat, Güney Osetya'nın bağımsızlığı hiçbir ülke tarafından tanınmamıştır.

## 2008 Güney Osetya Savaşı

 Gürcü - Rus ve Oset çatışmasının gerçekleştiği bölgeler ile Acaristan ve Abhazya.
*Ayrıntılı bilgi için 2008 Güney Osetya Savaşı maddesine bakınız...*

8 Ağustos 2008 Tarihinde Gürcü kuvvetler, bağımsızlığını ilan eden Güney Osetya topraklarına operasyon düzenlemişlerdir. Gürcü birlikler başkent Şinvali'nin çevresindeki 8 yerleşim birimini kontrol altına almışlar, iki Rus uçağı düşürmüşler ve üç Rus askerini yaralamışlardır. Ruslar ise Gürcistan karakollarına ateş açarak saldırılara cevap vermiştir. Gürcistan'da seferberlik ilan edilmiştir.

Modernizasyonunu Türkiye'nin yapmış olduğu, Gürcistan'ın başkenti Tiflis'e 35 kilometre mesafedeki Marneuli Havaalanı'nı Rus savaş uçakları bombaladı. Rus ordusu tanklarını Şinvali'deki Gürcü bölgesine doğru sürmüştür. Rus donanmasına ait savaş gemileri Gürcistan'ın Karadeniz kıyılarını ablukaya almıştır ve gemilere, Gürcistan'a "silah ve askeri donanım girmesini engelleme emri" verilmiştir. Sivil kayıpların 1500 ile 2000 arasında olduğu bildirilmektedir. Bölge Rus-Gürcü savaşının ardından Rusya tarafından ele geçirilmiştir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Gürcistan-Güney Osetya çatışması ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

*  30 Nisan 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*
*
*  15 Nisan 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Cumhurbaşkanı Saakasvili
# Transdinyester Savaşı

| Transdinyester Savaşı |
| --- |
|  Moldova ile Ukrayna arasında yer alan Transdinyester’in sınırları kırmızı ile gösterilmiştir. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 2 Mart – 21 Temmuz 1992 (4 ay, 2 hafta ve 5 gün) |
| Bölge | Transdinyester ve Moldova |
| Sonuç |
Ateşkes ilan edilerek, Transdinyester de facto bağımsız bir cumhuriyet olmuştur. |

 |
| Taraflar |
|  **Transdinyester**  Rus gönüllüler  Ukraynalı gönüllüler  Kazak Birlikleri  14. Sovyet Ordusu |  **Moldova**  Romanyalı gönüllüler  Romanyalı danışmanlar |
| Komutanlar ve liderler |
|  İgor Smirnov  Aleksandr Lebed |  Mircea Snegur |
| Güçler |
|
40.000 |
20.000 |
| Kayıplar |
|
2.000 |
1.000 |

**Transdinyester Savaşı**, Transdinyester Cumhuriyet Muhafızları, militan gruplar ve Rusya'nın 14. ordusu tarafından desteklenen Kazak Birlikleri ile Moldova polisi ve askerleri arasında kısa süren ve sınırlı savaş sürecidir.

80'lerde başlayan değişim rüzgârları ve etnik ayrılıklar Sovyetler'in çeşitli bölgelerinde gittikçe daha güçlü hissedilmeye başlanmıştı.

Sıcak çatışmalar 1990 yılının Kasım ayında Dubăsari'de (Rusça: Дубоссáры, Dubossarı) başlamıştır. Çatışmalar yeni kurulan Moldova devletinin 1 Mart 1992 tarihinde Birleşmiş Milletler'e üye olmasıyla şiddetlenmiş ve yaz ayının başlarına kadar devam etmiştir. Rus silahlı kuvvetleri çatışmalara General Aleksander Lebed komutasında katılmış ve Moldova güçlerine büyük kayıplar verdirmiş ve bu kayıplar karşında geri çekilmeye mecbur kalan Moldova güçleri ateşkes ilan etmek zorunda kalmıştır. 21 Temmuz 1992 tarihinde taraflar arasında ateşkes ilan edilmiş ve bugüne kadar her iki taraf da ateşkes kararına uymuştur. Ancak durum hassasiyetini korumaktadır ve gerginlikler yaşanma potansiyeli devam etmektedir. Çünkü Moldova tarafının bölgedeki Rus askerlerinin çekilmesi için Avrupa ve dünya kamuoyunda defalarca üstelemiş ancak istediği sonucu alamamıştır. Ateşkes ilanından beri Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı himayesinde taraflar arasındaki görüşmeler devam etmektedir.

Bölgedeki durumun tansiyonu hâlâ devam etmekle birlikte güç dengelerinin ve değişen siyasi stratejilerin etkisiyle daha sakindir.

## Ayrıca bakınız

* Transdinyester'in statü durumu
# Ostpolitik

Şansölye Willy Brandt tarafından 19-20 Mart 1970 tarihinde Erfurter Hof Otelinde düzenlenen söyleşi. Erfurt, Batı Almanya.
**Ostpolitik**, Almanya Federal Cumhuriyeti'nin 1967'de SPD genel başkanı ve Şansölye Willy Brandt'ın, ülkesindeki ABD egemenliğini kırmak için Varşova Paktı ve Sovyetler Birliği ile ilişkileri normalleştirmek amacıyla oluşturduğu ve ilan ettiği politika. Bu politikanın üç ana unsuru vardı:

1. Sovyetler Birliği ile doğrudan ilişki
2. Varşova Paktı ülkeleri ile ilişkilerin normalleştirilmesi
3. Doğu Almanya'yı ayrı bir birim olarak tanımaksızın bu devletle geçici antlaşma yapmak

Bu politikanın ilk adımı 1970'te Polonya ile sınır antlaşmasının yapılması ve Oder ile Niesse nehirlerin sınır olarak tanınması antlaşmasıdır. Daha sonra Çekoslovakya, Doğu Almanya ile antlaşmalar yapılmış ve son olarak 12 Ağustos 1979'da Sovyetler Birliği ile doğrudan diyaloğa başlanılmıştır.

## Kaynakça
# Ulbricht Doktrini

Walter Ulbricht
Adını Doğu Alman lider Walter Ulbricht'ten alan **Ulbricht Doktrini**, Doğu Almanya ile Batı Almanya arasındaki normal diplomatik ilişkilerin ancak her iki devletin de birbirinin egemenliğini tam olarak tanıması durumunda gerçekleşebileceğini iddia ediyordu. Bu, Batı Almanya'nın tek meşru Alman devleti olduğu konusunda ısrar eden bir Batı Almanya politikası olan Hallstein Doktrini ile çelişiyordu.

Doğu Almanya, Çekoslovakya, Polonya, Macaristan ve Bulgaristan gibi komünist devletlerin görüşlerini kabul etti. Bu devletlerin tümü, Doğu Almanya'nın egemenliğini tanıyana kadar Batı Almanya ile ilişkileri normalleştirmemeyi kabul etti.

Batı Almanya sonunda Hallstein Doktrini'ni terk etti ve bunun yerine Ostpolitik politikalarını benimsedi. Aralık 1972'de, Doğu ve Batı Almanya arasında iki Alman devletinin ayrı varlıklar olduğunu yeniden onaylayan bir Temel Antlaşma imzalandı. Anlaşma aynı zamanda diplomatik misyon değişimine ve her iki Alman devletinin Birleşmiş Milletler'e tam üye olarak girmesine de izin verdi.

## Kaynakça
# Liberteryen muhafazakârlık

**Liberteryen muhafazakârlık** veya **liberteryen konservatizm**, sağ liberteryen politika ve muhafazakâr değerlerin birleşiminden oluşan muhafazakâr bir politik felsefe ve ideolojidir. Liberteryen muhafazakârlar için sosyal ve kültürel muhafazakârlığa ulaşılmasındaki birinci değer negatif özgürlüktür. Onlar, sosyal liberalizmin bir formunu benimsemiş Amerikan liberallerinin toplum mühendisliğini reddetmektedir.

## Dipnotlar
# Reaganomics

Reagan, Oval Ofis'ten televizyonda yayınlanan bir konuşma yaparak Temmuz 1981'deki vergi indirimlerine ilişkin planını özetliyor.
**Reaganomics** veya **Reaganizm**, 1980'lerde ABD Başkanı Ronald Reagan tarafından açıklanan ve neoliberaller tarafından desteklenen ekonomi politikalarıydı. Bu politikalar muhalifleri tarafından arz yönlü ekonomi, damlama ekonomisi veya "voodoo ekonomisi" olarak nitelendirilirken, Reagan ve savunucuları buna serbest piyasa ekonomisi adını vermeyi tercih etti.

Reagan'ın ekonomi politikasının temelleri arasında savunma harcamalarının artırılması, federal bütçenin dengelenmesi ve hükûmet harcamalarının büyümesinin yavaşlatılması, federal gelir vergisinin ve sermaye kazançları vergisinin azaltılması, hükûmet düzenlemelerinin azaltılması ve enflasyonu azaltmak için para arzının sıkılaştırılması yer alıyordu.

Reaganomics'in sonuçları hala tartışılıyor. Destekçiler, takip eden yıllarda stagflasyonun sona erdiğine, daha güçlü GSYİH büyümesine ve girişimcilik devrimine işaret ediyor. Eleştirmenler, genişleyen gelir açığına, açgözlülük atmosferi, azalan ekonomik hareketlilik ve ulusal borcun sekiz yıl içinde üç katına çıkmasına ve sonuçta 2. Dünya Savaşı sonrası ulusal borcun GSYİH yüzdesi olarak daralma eğilimini tersine çevirmesine işaret ediyor.

## Ayrıca bakınız

* Abenomik
* Andrew W. Mellon
* Parasalcılık
* Ekonomik liberalizm
* Mali muhafazakârlık
* Neoliberalizm
* Thatcherizm

## Kaynakça
# Thatcherizm

2010'da Margaret Thatcher'ın yer aldığı bir tabela.**Thatcherizm**, 1979-1990 arasında Birleşik Krallık başbakanlığını yapan Muhafazakar Parti lideri Margaret Thatcher'ın adını taşıyan ve yalnızca siyasi platformu ve belirli politikalarıyla değil, aynı zamanda kişisel karakteri ve görevdeyken yönetim tarzıyla da ilgili olan bir İngiliz muhafazakar ideoloji biçimidir.

Thatcherizmi savunanlar Thatchercılar olarak anılmaktadır. Bu terim, 1979 genel seçimlerinden 1990'daki istifasına kadar Thatcher yönetimindeki İngiliz hükûmetinin ilkelerini tanımlamak için kullanılmıştır, ancak 1990'lar ve 2010'lar boyunca Thatcher'dan sonra başbakanlık yapan ve onun siyasetini kısmen sürdüren John Major, Tony Blair, Gordon Brown ve David Cameron dönemlerini de kapsayacak şekilde kullanılabilir. Uluslararası anlamda Thatcher'cılar, neoliberalizm olarak bilinen genel sosyo-ekonomik hareketin bir parçası olarak tanımlanmış olup, Birleşik Krallık'ın yanı sıra (ABD gibi) farklı ülkeler de genişlemeci kapitalizm etrafında benzer politikaları paylaşmaktadır.

Thatcherizm, düşük enflasyonu, devleti iktisadi sahada küçültmeyi ve serbest pazar ekonomisini geliştirmeyi savunur. Bunun için kullandığı başlıca araçlar para arzı üzerinde sıkı kontrol, özelleştirme ve işçi haklarının kısıtlanmasıdır.

Thatcherizm, Margeret Thatcher ile aynı dönemde ABD'de, Avustralya'da, Kanada'da, Türkiye'de ve diğer ülkelerde uygulanan neoliberal siyasetle benzeşir.

Thatcher'ın 1983'ten 1989'a kadar maliye bakanlığını yürüten Nigel Lawson, Thatcherizmi şöyle özetler:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| “
 | Serbest pazar, mali disiplin, kamu harcamaları üzerinde sıkı kontrol, vergi kesintisi, milliyetçilik, Viktorya dönemi değerleri, özelleştirme ve bir tutam da popülizm.
 | „
 |
|  |

Thatcherizme yakın düşünürler arasında Keith Joseph, Enoch Powell, Friedrich Hayek ve Milton Friedman sayılabilir.

## Kaynakça

## Notlar
# Rasyonel seçim teorisi

Uluslararası ekonomi politikte **rasyonel tercih teorisi** veya **rasyonel seçim teorisi**, alternatifleri olan konularda olası tüm seçeneklerin sıralanması, her birinin maliyet ve getirilerinin hesaplanması ve buna bağlı olarak en uygun kararın verilmesi durumunu ifade eder. Bütüncül davranış kalıplarının bireysel davranışların bileşimi olduğu savına dayanmaktadır.

## Kaynakça
# Yeni muhafazakârlık

**Yeni muhafazakârlık** (*neo-muhafazakârlık* veya *neocon*) 1960'lı yıllarda Amerika Birleşik Devletleri'nde doğmuş bir siyasal akımdır.

## Oluşumu

Demokratik Parti'nin izlediği politikalara ve bilhassa dış politikasına inancını yitirmiş demokratlar arasından çıkan bu siyasi akım, 1970'lerden 2000'lere kadar pek çok önde gelen siyasetçiyi içinden çıkartmıştır. George H. W. Bush ve George W. Bush dönemlerinde ABD siyasetinde çok etkin bir konuma kavuşan yeni muhafazakârlar, 2003 yılında başlayan Irak Savaşı'nda izlenen siyasette ve Irak'ın işgalinin uygulanmasında önemli roller üstlenmişlerdir.

Cumhuriyetçi Başkan Donald Trump, bu akımı hiçbir zaman onaylamamış ve şiddetle reddetmiştir.

## İlkeleri

ABD'nin Orta Doğu siyasetinde İsrail'in savunulması ve Orta Doğu'da demokrasinin yaygınlaştırılması gibi hedeflere sahiptir. Dış politikada aktif bir dış politika izlemeyi savunan siyasal akım, oğul Bush döneminde Bush Doktrini olarak anılan siyasetin oluşmasında etkili olmuştur. Buna göre potansiyel tehdit oluşturduğu düşünülen her oluşum ya da ülkeye karşı karşı nerede olursa olsun "vurulmadan önce vurma" felsefesi çerçevesinde karşılık verilmeli ve gerekirse düşman devletlerdeki rejimler değiştirilmelidir. Afganistan Savaşı ve Irak Savaşı da bu doktrinin açık uygulama alanları olmuştur.

## Öne çıkanlar

## Kişiler

* Dick Cheney (46. Amerika Birleşik Devletleri Başkan Yardımcısı)
* Paul Wolfowitz (ABD Savunma Bakanı ve Dünya Bankası Grubu Başkanı)
* John R. Bolton (ABD'nin Birleşmiş Milletler nezdindeki büyükelçisi)
* Elliott Abrams (Amerikalı Bakan yardımcısı)
* Richard Perle (ABD Savunma Bakanı Yardımcısı ve siyasi danışman)
* Jeane Kirkpatrick (ABD'nin Birleşmiş Milletler nezdindeki büyükelçisi)
* L. Paul Bremer (Irak Geçici Koalisyon Yönetimi Başkanı ve diplomat)
* Joe Lieberman (Amerikalı Connecticut senatörü)
* Jeb Bush (Florida Valisi ve ABD Başkan adayı)
* Newt Gingrich (50 Amerika Birleşik Devletleri Temsilciler Meclisi Başkanı ve ABD Başkan adayı)
* Robert Kagan (yazar,yorumcu)
* Jonah Goldberg (yazar,yorumcu)

### Kurumlar

* Foundation for Defense of Democracies
* Henry Jackson Cemiyeti (Henry Jackson Society)
* Hudson Enstitüsü (Hudson Institute)
* Jewish Institute for National Security Affairs
* Yeni Amerikan Yüzyılı Projesi (Project for the New American Century)
* American Enterprise Institute

### Yayınlar

* *Commentary*
* *FrontPage Magazine*
* *The Public Interest*
* *The Weekly Standard*
* *The Washington Free Beacon*

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Bush Doktrini
# Liberal sosyalizm

**Liberal sosyalizm**, liberal ilkeler içeren bir sosyalist politik felsefedir. Liberal sosyalizmde sosyalist ekonomiyle kapitalizmi ortadan kaldırma hedefi yoktur, bunun yerine hem kamu hem de özel mülkiyete dayalı karma ekonomi desteklenir.

## Dipnotlar
# Refahçılık

**Refahçılık**, neyin değerli olduğu veya neyin önemli olduğu hakkında bir teoridir. İyi oluşun içsel değeri olan tek şey olduğu görüşü olarak tanımlanabilir. Saf refahçılar, bu değerin doğrudan her bir varlığın bireysel refah dereceleri tarafından belirlendiğini savunurlar.

## Ayrıca bakınız

* Sonuççuluk
* Refah ekonomisi
* Faydacılık
* Yarar
# Güdümlü demokrasi

**Güdümlü demokrasi**, görünürde demokratik bir hükûmet var iken asılında bu hükûmetin otokratik uygulamaların bulunmasıdır. Bu türden hükûmetler özgür ve adil seçimlerle işbaşına gelir ancak devletin politikalarında bir değişikliğe gitmez.

Başka bir deyişle, hükûmet seçimleri kontrol eder ve halkın demokrasinin diğer araçlarını kullanmasını engeller. Halk için demokrasinin tek aracı olarak seçim kalmıştır. Kimi demokratik teamüller korunmasına rağmen rejim çoğunlukla otoriteryendir. Güdümlü demokraside devlet, demokratik olduğunu göstermek için çoğunlukla seçime başvurur.

Güdümlü demokrasi kavramı, 20. yüzyılda Walter Lippmann ve Edward Bernays tarafından literatüre kazandırıldı.

## Ayrıca bakınız

* Muhafazakâr demokrasi
* Aydınlanmacı mutlakiyet
* İlliberal demokrasi
* Totaliter demokrasi
* Demokrasi türleri

## Kaynakça
# Yayılmacılık

20. yüzyılın başlarındaki *Güneş merkezci* düşüncenin yayılmacılığını gösteren bir model
**Yayılmacılık** ya da **difüzyonizm** (Latince *diffundere* "yayılmak") yüksek kültür ve uygarlıkların bir ana kaynaktan göçler ve yayılmalar sonucu oluştuğunu ileri süren görüştür. Kültürün yayılması ve gelişmesi konusunu açıklamak için kullanılan bu kültürel teori, zaman zaman birbirinden çok uzak iki kültür veya toplum arasında da meydana gelebilir. Yayılmacılık teorisinin en kabul edilen iddialarından birisi kültürel yeniliklerin sadece nadiren keşfedildiği yahut baştan varedildiğini, aksine bunların diğer yüksek kültürlerden alındığını söyler. Bu teoriye göre iki farklı kültür arasındaki benzerlikler, bu iki kültürün birbirleri ile olan ilişkileri baz alınarak açıklanabilmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Kültürtarihsel arkeoloji

## Kaynakça
# Yeşil siyaset

Ayçiçeği uluslararası alanda yeşil siyasetin sembolü olarak kabul edilmektedir.
**Yeşil siyaset**, ekolojik ve çevresel amaçlara önem veren, şiddet karşıtlığı ve toplumsal adaleti savunan, katılımcı demokrasi üzerinde biçimlenmiş bir ideolojidir. Yeşil siyasette doğanın ve barışın korunması ön plandadır. Yeşil siyasetin uluslararası simgesi ayçiçeğidir.

Yeşil siyasetin savunucuları Yeşiller Hareketi'ni başlatarak, özellikle 1980'lerin başından itibaren pek çok ülkede partileşmişlerdir. Yeşil siyaset, adını 1979'da Almanya'da kurulan Yeşiller Partisi'nden alır. Almanya'da etkinlik gösteren bu parti, başarıya ulaşmış ilk Yeşiller partisidir.

Yeşil siyaset, Avrupa'da ve akademik çevrelerde kimi zaman *"siyasal ekoloji"* olarak da anılır. Ayrıca, Yeşiller olarak adlandırılan, yeşil siyaseti destekleyen kişiler, çeşitli feminist, çevreci, barışçıl vb. hareketlerde de etkin görev alırlar.

## Kaynakça
# Ütopik sosyalizm

**Ütopik sosyalizm** Henri de Saint Simon, Charles Fourier ve Robert Owen'un eserleri ile açıklanmış ilk modern sosyalist düşünce akımları için kullanılan bir terimdir. Ütopyacı sosyalizm genellikle, bir toplumun arzu edilen yönde hareket etmesi için itici unsur olacak olumlu idealler taşıyan hayali veya fütüristik toplumların vizyon ve ana hatlarının sunumu olarak tanımlanmaktadır. Daha sonra sosyalistler ve ütopyacı sosyalistleri eleştirenler ütopyacı sosyalizmin var olan toplumun gerçek koşullarını dikkate almadıklarını ve hatta bazı durumlarda tersini aldıklarını gösterdi. Bu ideal toplum vizyonları Marksist kökenli demokratik toplum hareketleri ile çelişti.

## Kaynakça
# Bireyci anarşizm

**Bireyci anarşizm**, farklı geleneklerden oluşan bireyci anarşizm bireysel bilincin ve bireysel çıkarın, herhangi bir kolektif organ ya da kamu otoritesi tarafından engellenmemesi gerektiğine inanır.

Bireyci anarşizm, sosyal, sosyalist, kollektivist, komünalist akımların ortak mülkiyet düşüncesine karşı mülkiyetin bireylerin elinde bulunması savunur. Bazı önemli temsilcileri: Henry David Thoreau, Josiah Warren ve Murray Rothbard'dır. Ayrıca genelde William Godwin'de bireyci anarşist olarak değerlendirilir. Godwin, yardımseverlik düşüncesini savunurken bunun yanında her bireyin, kendi emek ve mülkiyeti üzerinde bireysel söz hakkını dile getirmiş ve sonunda ortadan kalkmasıyla sonuçlanacak olan hükûmetin zamanla küçülmesine yol açacak ilerlemeci akılcılığa inanmıştır.

Max Stirner ise bu felsefede tanınmış isimlerinden biri olarak ayrıca ilk bireyci anarşisttir. Stirner'ın felsefesi bireyci anarşizmin egoist formudur; ona göre tanrı, devlet, ahlak kuralları ve toplumu dikkate almadan istediği gibi eyleyen bireyin, toplum üyelerine karşı hiçbir sorumluluğu yoktur. Stirner'a göre haklar insan aklındaki korkulardır ve toplum denen şey yoktur; “bireyler onun gerçekliğidir” Mülkiyeti haklarla değil, güç ve kudretle sahip olunan varlıklar olarak görür. Stirner merhametsizliğe saygının gösterileceği egoistler birliğini insanları bir araya getirecek örgütlenme modeli olarak görür.

Daha az radikal olmak üzere farklı bir bireyci anarşizm türü, Boston anarşistleri'nce savunuldu. Bunlar, serbest piyasa ve özel mülkiyeti destekliyorlardı. Özgürlüğün ve mülkiyetin korunmasını özel sözleşmelerle sağlama taraftarıydılar. Bunun yanında emeğin, maaş karşılığı takasını öngörüyorlardı, buna rağmen devlet tekelinde kapitalizmin (devlet garantisinde tekel olarak tanımlanır) emeğin karşılığını sağlamayacağı uyarısını da yapıyorlardı.

19 yüzyılda dahi Amerikalı bireyciler arasında çeşitli konularda görüş ayrılıkları ortaya çıkmıştı ve bu yüzden bireyci anarşizm açısından belirli bir teoriden bahsetmek mümkün görünmemektedir. Örneğin Tucker entelektüel mülkiyet haklarına karşı çıkarken; Spooner desteklemekteydi Tucker sadece kullanıldığı sürece toprak mülkiyetini savunurken, Byington ve Spooner mülkiyet konusunda bu tür bir kısıtlamadan bahsetmiyordu.

Önemli bir ayrışma, 19. yüzyılda Tucker ve bazı başka anarşistler, doğal haklar düşüncesini terk edip, Stirner'in felsefesi ışığında "egoizm"i benimsediklerinde görüldü. Bu yüzyılın ardından “bireyci anarşizmin doruk dönemi kapandı” Fakat, bireyci anarşizm, daha sonra Murray Rothbard ve 20. yüzyılın ortalarında anarko kapitalislerce daha geniş bir çerçevede özgürlükçü hareket akımlarından biri olarak çeşitli değişikliklerle benimsendi.

## Bireyci Anarşistler

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * Max Stirner
* Benjamin Tucker
 |  | * Lysander Spooner
* Émile Armand
 |  | * Han Ryner
* Georges Palante
 |  | * Albert Libertad
* Alexandra David-Néel
 |  |  |

## Kaynakça