# El Salvador İç Savaşı

| El Salvador İç Savaşı |
| --- |
| Orta Amerika krizi ve Soğuk Savaş |
|  Sağ üstten saat yönünde: savaşta yaralanan birini taşıyan iki Salvadorlu, Chicago'daki savaş karşıtı bir protesto, El Salvador Devlet Başkanı José Napoleón Duarte ile ABD Başkanı Ronald Reagan, El Mozote katliamı anıtı, Perquín'deki ERP savaşçıları |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 15 Ekim 1979 - 16 Ocak 1992 (12 yıl, 3 ay, 3 gün) |
| Bölge | El Salvador |
| Sonuç |
Chapultepec Barış Anlaşmaları

* El Salvador Silahlı Kuvvetleri yeniden yapılandırıldı
* Ulusal Polis, Ulusal Sivil Polis ile değiştirildi; Ulusal Muhafız ve Hazine Polisi lağvedildi
* FMLN'nin silahlı kanadı dağıtıldı ve örgüt yalnızca siyasî parti hâline geldi
 |

 |
| Taraflar |
| * **El Salvador hükûmeti** (1982'ye kadar Devrimci Hükûmet Cuntası)
* Paramiliter ölüm mangaları
* Yabancı paralı askerler (bilinmeyen sayı, muhtemelen binlerce)
 | * **FMLN** (CRM, FDR)
* FPL (BPR)
* ERP (LP-28)
* RN (FARN, FAPU)
* PRTC (MLP)
* PCES (UDN)
 |
| Komutanlar ve liderler |
| * Álvaro Magaña
* José Napoleón Duarte
* Alfredo Cristiani
* Adolfo Arnoldo Majano
* Jaime Abdul Gutiérrez
* José Guillermo García
* Carlos Vides Casanova
* Roberto D'Aubuisson
* Domingo Monterrosa **X Albert Schaufelberger **X**
 | * Schafik Hándal
* Cayetano Carpio **‡‡ Joaquín Villalobos
* Salvador Sánchez Cerén
* Fermán Cienfuegos
* Roberto Roca
 |
| Güçler |
| * 9.850 **(1980) 39.000 - 51.150 **(1985) 63.000 - 70.000 55.000 düzenli 15.000 paramiliter **(1992)**
 | * 12.000-15.000 **(1984) 6.000-15.000 **(1985)** (tahmini 10.000)
* 8.000-10.000 **(1992)**
 |
| Kayıplar |
|
10.360+ ölü |
12.274 - 20.000 ölü |
|
65.161+ sivil öldürüldü 5.292+ kişi kayboldu 550.000 kişi ülke içinde yerinden edildi 500.000 kişi diğer ülkelere mülteci olarak kaçtı |

**El Salvador İç Savaşı** (İspanyolca: guerra civil de El Salvador), Amerika Birleşik Devletleri tarafından desteklenen El Salvador hükûmeti ile Küba (Fidel Castro döneminde) ve Sovyetler Birliği tarafından desteklenen, solcu gerilla gruplarının koalisyonu olan Farabundo Martí Ulusal Kurtuluş Cephesi (FMLN) arasında yaşanan ve 12 yıl süren bir iç savaştır. 15 Ekim 1979'daki darbe ve ardından hükûmetin darbe karşıtı göstericileri öldürmesi, yaygın olarak savaşın başlangıcı olarak kabul edilmektedir. Savaş resmen, Sovyetler Birliği'nin dağılmasının ardından, 16 Ocak 1992'de Meksiko'da Chapultepec Barış Anlaşmaları'nın imzalanmasıyla sona ermiştir.

Birleşmiş Milletler (BM), savaşın 1979-1992 yılları arasında 75.000'den fazla kişinin ölümüne ve yaklaşık 8.000 kişinin kaybolmasına yol açtığını bildirmektedir. Özellikle devlet güvenlik güçleri ve paramiliter ölüm mangaları tarafından FMLN sempatizanı olduğundan şüphelenilen kişilere yönelik kaçırma, işkence ve cinayet gibi insan hakları ihlalleri son derece yaygındı.

El Salvador hükûmeti, Soğuk Savaş bağlamında ABD'nin müttefiki olarak görülüyordu. Jimmy Carter ve Ronald Reagan yönetimleri sırasında ABD, El Salvador hükûmetine ekonomik yardım sağladı. Ayrıca orduya önemli ölçüde eğitim ve teçhizat desteği verdi. Mayıs 1983'e gelindiğinde, Amerikalı askerî subayların El Salvadorlu Yüksek Komuta kademesi içinde çalıştığı ve önemli stratejik ve taktik kararlar aldığı bildiriliyordu. ABD hükûmeti, isyancıların Sovyetler Birliği tarafından desteklendiği gerekçesiyle El Salvador hükûmetine verdiği kapsamlı desteğin haklı olduğunu düşünüyordu.

Salvador hükûmeti tarafından uygulanan karşı-gerilla taktikleri çoğu zaman sivilleri hedef alıyordu. Genel olarak BM, iç savaş sırasında işlenen vahşetlerin %5'inden FMLN gerillalarının, %85'inden ise Salvadorlu güvenlik güçlerinin sorumlu olduğunu tahmin etmektedir. Bu döneme ait suçların yargılanması, 1993'teki af yasası nedeniyle uzun süre engellenmiştir. Ancak 2016'da El Salvador Yüksek Adalet Mahkemesi, *Incostitucionalidad 44-2013/145-2013* davasında bu yasanın anayasaya aykırı olduğuna hükmetmiş ve El Salvador hükûmetinin savaş suçlusu olduğundan şüphelenilen kişileri yargılayabileceğine karar vermiştir.

## Notlar

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* El Salvador'daki huzursuzluk - Dean Peter Krogh Dış İlişkiler Dijital Arşivleri
* Uppsala Çatışma Veri Programı'nda El Salvador 1 Ekim 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.