Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Filipin Komünist Ayaklanması

| Filipin Komünist Ayaklanması |
| --- |
| Filipinler İç Savaşı |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 29 Mart 1969 - Devam ediyor |
| Bölge | Filipinler |
| Durum |
Devam ediyor |

 |
| Taraflar |
|  Filipinler

Anti-komünist milis Alsa Masa **Destekleyenler:**  ABD  Avustralya |  Komünist Parti

* Yeni Halk Ordusu
* Ulusal Demokratik Cephe
* Yeni Yurtsever Birlik

 Filipinler Marksist-Leninist Partisi

* Devrimci Halk Ordusu  Alex Boncayo Tugayı  İşçi Silahlı Partizanlar  Cordillera Halk Kurtuluş Ordusu

**Destekleyenler:**  Çin  Kazakistan  Kırgızistan |
| Komutanlar ve liderler |
|  Ferdinand Marcos (1971-1986)  Corazon Aquino (1986-1992)  Fidel V. Ramos (1992-1998)  Joseph Estrada (1998-2001)  Gloria Macapagal Arroyo (2001-2010)  Benigno Aquino III (2010-Günümüz) |  Jose Maria Sison Bernabe Buscayno Satur Ocampo Benito Tiamzon Jorge Cabardo Wilma Tiamzon Adelberto Silva  Domingo Tarectecan  Francisco Pascual  Felimon Lagman |
| Güçler |
|
220,000 |
5000 |
| Kayıplar |
|
9,867 ölü (1971–2002)  |
22,799 ölü (1971–2002)  |
|
1969–2002 yılları arasında 10,672 sivil hayatını kaybetti. 2015 yılında ise toplam 30,000 ile 43,000 arasında sivil yaşamını yitirdi.  |

**Filipin Komünist Ayaklanması**, Filipinler Komünist Partisi ve onun silahlı kuvveti olan Yeni Halk Ordusu öncülüğünde 1969 yılında Filipinler'de Marksist-Leninist ilkelere dayalı rejim kurma amacı ile meydana gelen ayaklanma. Bu ayaklanma sonucu gelişen olaylar halen devam etmektedir.

## Hakkında

Ayaklanma aslında ilkin Japonya'ya ve daha sonra ülkeye gelen Amerikalılara karşı savaşan ancak başarıya ulaşamayan Hukbalahapların devamı niteliğindedir. Komünist ayaklanmacılar gerilla savaşı taktiği ile kırsalda etkili bir durum içerisindedirler. 2001 yıllı başta olmak üzere Filipinler'de Yeni Halk Ordusu'na destek veren halkı baskılamak amacıyla sürekli olarak antikomünist yargısız infazlar düzenlenmiştir. Örgüt aynı zamanda dış ülkelerden de mali yardım, eğitim ve diğer lojistik destekleri almaktadır. Bu yardımı verenlerden bazıları Kore İşçi Partisi, Filistin Kurtuluş Örgütü, Japon Kızıl Ordusu, Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi, El Salvador Komünist Partisi ve Peru Komünist Partisi'dir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Philippine Revolution30 Ağustos 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması

Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması| Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesine Dair Antlaşma |
| --- |
| Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'na katılım

|  |  |
| --- | --- |
|   Tanınmış nükleer silah sahibi devletler (onaylayanlar)
  Tanınmış nükleer silah sahibi devletler (katılanlar)
  Diğer onaylayanlar
  Diğer katılanlar veya yerine geçenler

 |   Çekildiğini açıklayan katılımcı (Kuzey Kore)
  Taraf olmayanlar (Hindistan, İsrail, Pakistan, Güney Sudan)
  Kısmen tanınan devlet (onaylayan) (Tayvan)

 |

 |
| Tür | Uluslararası antlaşma |
| İmzalanma | 1 Temmuz 1968 |
| Yer | Moskova, Rusya; Londra, Birleşik Krallık; Washington D.C., ABD |
| Yürürlük | 5 Mart 1970 |
| Koşul | Sovyetler Birliği, Birleşik Krallık, Amerika Birleşik Devletleri ve 40 diğer imzacı devlet tarafından onaylanması. |
|  Vikikaynak'ta Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması |

**Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması** (NPT), amacı nükleer silahların ve silah teknolojisinin yayılmasını önlemek, nükleer enerjinin barışçıl kullanımı için uluslararası iş birliğini teşvik etmek ve nükleer silahsızlanma hedefini ilerletmek olan bir antlaşmadır. Antlaşma, 1 Temmuz 1968 tarihinde imzaya açılmış ve 5 Mart 1970 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 11 Mayıs 1995 tarihinde yapılan bir konferansta antlaşma süresiz olarak uzatılmıştır.

NPT, nükleer silahların yayılmasını önlemeye yönelik uluslararası bir çerçeve sunar ve imzacı devletler arasında nükleer enerji alanında barışçıl iş birliğini artırmayı amaçlar. Aynı zamanda nükleer silah sahibi devletleri, silahsızlanmaya yönelik adımlar atmaya zorlayarak küresel güvenliği artırmayı hedefler.

## Amaçları

Antlaşmanın üç temel amacı bulunmaktadır:

1. Nükleer silahların yayılmasını önlemek.
2. Nükleer silahsızlanmayı sağlamak.
3. Nükleer enerjinin barışçıl kullanımı için uluslararası iş birliğini teşvik etmek.

## Taraf Devletler ve Katılım Durumu

NPT'ye 191 devlet taraf olmuştur. Hindistan, İsrail, Pakistan antlaşmayı imzalamayan ülkeler arasındadır. Kuzey Kore ise 2003 yılında NPT'den çekildiğini açıklamıştır.

## Eleştiriler

NPT, nükleer silah sahibi beş ülkenin ayrıcalıklı statüsünü koruması nedeniyle eleştirilmiştir. Bazı devletler, antlaşmanın silahsızlanma hedefini yeterince teşvik etmediğini ve nükleer silahsızlanma konusunda somut adımların atılmadığını savunmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması

## Kaynakça
# Kara Eylül Olayları

Ürdün ordusu ile FKÖ fedaileri arasındaki çatışmalar sırasında Amman'ın üzerinde dumanlar yükseliyor, 1 Ekim 1970
**1970 Eylül** ayı, Arap tarihinde **Kara Eylül** olarak adlandırılır. Filistinlilerin Ürdün'e sürülmesi ve Filistin Kurtuluş Örgütünün Ürdün'de etkinliğini arttırması, Haşimi Kralı Hüseyin'i rahatsız etti. Yaşanan olaylar sonrasında her iki tarafta da 7.000 ila 8.000 insan kaybedildi. Silahlı çatışmalar FKÖ'nün ve Filistinlilerin 1971'de Lübnan'a sürülmesine kadar devam etti.

## Ayrıca bakınız

* Kara Eylül (örgüt)
# Kamboçya İç Savaşı

| Kamboçya İç Savaşı |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  Kamboçya'daki bir köye giren Birleşik Devletler tankı |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1967 - 1975 |
| Bölge | Günümüz Kamboçya sınırları |
| Sonuç | * Kızıl Kmerlerin ve Kuzey Vietnamın zaferi
* Demokratik Kampuçya kuruldu
* Demokratik Kampuçya yıkılana kadar sürecek 4 yıllık bir anarşi ve terör dönemi başladı
 |

 |
| Taraflar |
|  Kamboçya (1967-1970)  Kmer Cumhuriyeti (1970-1975)  ABD  Güney Vietnam |  Kuzey Vietnam

 Viet Cong  Kızıl Kmerler ve Demokratik Kampuçya  Kamboçya Ulusal Birliği Kraliyet Hükümeti (1970-1975)  Kamboçya Ulusal Birleşik Cephesi  Çin  Küba |
| Komutanlar ve liderler |
| * Norodom Sihanouk (1967-1970)
* Lon Nol
* Sisowath Sirik Matak
 | - Pol Pot
- Norodom Sihanouk (1970-1975)
 |
| Güçler |
| * 30,000 (1968)
* 35.000 (1970)
* 50.000 (1974)
 | * 70,000 (1972)
 |
| Kayıplar |
|
Siviller hariç her iki taraftan 310,000 ölü |

**Kamboçya İç Savaşı** (Kmerce: សង្គ្រាមស៊ីវិល កម្ពុជា), Komünist Kuzey Vietnam tarafından desteklenen Demokratik Kampuçya ve 1967-1970 arası monarşiye 1970-1975 arasında Kmer Cumhuriyeti arasında cereyan eden bir iç savaştı.

## Tarihi

Mücadele Kızıl Kmerlerin kraliyet güçlerine saldırmasıyla başladı. Kuzey Vietnam'ın Vietnam Halk Kara Kuvvetleri Kızıl Kmerleri gerekçe gösterip Kamboçya iç işlerine müdahale etmeye başladı. Varlıkları ilk başta Kamboçya Kralı Norodom Sihanuk tarafından (Sovyetler Birliğinin tepkisini çekmemek amacıyla) hoş görüldü, ancak Çin ve Kuzey Vietnam'ın terörist Kızıl Kmerlere yaptığı yardımı hergeçen gün artırması ve Kızıl Kmerlerin ülke çapında büyük katliamlar yapması Sihanuk'u alarma geçirdi ve Sovyetler Birliğiyle bu konuyu konuşmak için Moskova'ya gitti. Sihanuk'un Kızıl Kmer terörünü bitirememesi, dış politikada korkak davranması ve dış unsurların Kamboçya iç işlerine müdahalesini hoş gördüğü için Lon Nol tarafından 1970'te tahttan indirildi ve Kmer Cumhuriyeti kuruldu. Pol Pot'un amacını bilen Lon Nol Kızıl Kmer terörünü bitirmek amacıyla Kuzey Vietnam ve Kızıl Kmerlerle çatışmaya girdi. Tüm komünist ülkeler tarafından desteklenen Pol Pot Cumhuriyet ordusunu yoruyordu. Kızıl Kmer terörünü
tek başına durduramayacağını anlayan Lon Nol Amerika Birleşik Devletleri ve Güney Vietnam'dan yardım talep etti. Kuzey Vietnam Kmer Cumhuriyeti ordusuyla çatışmalarda ülkenin bazı bölgelerinde kontrolü sağladı. Kuzey Vietnam Kızıl Kmerlere büyük yardımlar yapmıştı, böylece küçük bir gerilla hareketi olan Kızıl Kmerleri güçlendirip Pol Pot'un yaptığı katliamların sorumlularından biri haline gelmişlerdir (bkz. Demokratik Kampuçya, Kızıl Kmer Ölüm Tarlaları)

## Ayrıca bakınız

* Kamboçya İç Savaşı'nda kullanılan silahlar listesi
* Demokratik Kampuçya

## Kaynakça
# Bangladeş Kurtuluş Savaşı

| Bangladeş Bağımsızlık Savaşı |
| --- |
| Üçüncü Hindistan-Pakistan Savaşı |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 26 Mart 1971 - 16 Aralık 1971 |
| Bölge | Doğu Pakistan(Bangladeş) |
| Sonuç |
Bangladeş'in bağımsızlığına kavuşması

• Hindistan'ın Pakistan'a karşı zaferi |

 |
| Taraflar |
|  Bangladeş  Hindistan |  Pakistan |
| Komutanlar ve liderler |
|  General M A G Osmani  General Jagjit Singh Aurora  Mareşal Sam Manekshaw |  General A. A. K. Niazi  General Tikka Khan |
| Güçler |
| **Bangladeş kuvvetleri**: 175.000**Hindistan**: 250.000 | **Pakistan**: ~ 100.000 **Paramiliter**: ~25.000 |
| Kayıplar |
| **Bangladesh kuvvetleri:**Bilinmemektedir **Hindistan:** 1.426 çatışmada ölüm 3.611 yaralı (resmî) 1.525 çatışmada ölüm 4.061 yaralı | **Pakistan** ~8.000 çatışmada ölüm ~10.000 yaralı 91.000 savaş tutsağı (56.694 silahlı kuvvetleri 12.192 Paramiliter ve geri kalan sivil)

  |

**Bangladeş Kurtuluş Savaşı**, geçmişte Doğu Pakistan adını taşıyan bölgede gerçekleşen ve Bengalce konuşan halkın Bangladeş adı altında kendi kaderini tayin hakkı kapsamındaki bağımsızlığıyla sonuçlanan silahlı çatışmadır.

1947'de Hindistan'dan bağımsız Pakistan devletinin kuruluşu ilan edildi. Bangladeş de, Doğu Pakistan adıyla bu devlete bağlandı. Hindistan'ın elinde kalan topraklar bu iki Pakistan'ı birbirinden ayırıyor ve bağlantıyı kesiyordu. Ayrıca Doğu Pakistan'ın elinde kalan toprakların İngiliz işgalcilerin özellikle ihmal ettiği topraklar olması zaman içinde çeşitli problemlere yol açtı. Devletin resmi dili konusunda da bir anlaşmazlık çıktı. Çünkü Doğu Pakistan halkı çoğunlukla Bengalce, Batı Pakistan halkı ise Urduca konuşuyordu. Bu ve benzeri problemler 1971'de iki Pakistan'ı bir iç savaşa götürdü. Savaşa çok sayıda Hindunun ülkesine geçmesini bahane eden Hindistan da müdahale etti. Hindistan'ın müdahalesi Pakistan yönetimini zor durumda bıraktı. Dolayısıyla Pakistan kuvvetleri daha fazla direnemedi ve 16 Kasım 1971'de Doğu Pakistan'ı kendi haline bıraktı. Bu tarihten sonra iki Pakistan arasındaki savaşa müdahale etmiş olan Hindistan kuvvetleri Batı Pakistan'dan ayrılan Bangladeş'i Mart 1973'e kadar işgal altında tuttular. Hindistan işgal kuvvetlerinin çekilmesinden sonra yeni kurulan Bangladeş'in cumhurbaşkanlığına Mucibur Rahman getirildi.

Bangladeş 1971, Turuncu: Hindistan, Yeşil: Pakistan, Sarı: Mukti Bahini
## Kaynakça
# Nixon'ın Çin ziyareti

Nixon Çinli lider Mao Zedong'un elini sıkarken
**Nixon'ın Çin ziyareti**, Soğuk Savaş döneminde, ABD ile Çin arasındaki ilişkilerin normale dönmesi için atılan ilk resmi adımdır. 1972 yılında gerçekleşmiştir. İlk kez bir ABD Başkanı Çin'i ziyaret etmiştir.

ABD Başkanı Richard Nixon, 21 Şubat'tan 28 Şubat'a kadar Pekin, Hangzhou ve Şangay'ı gezdi.

Amerikan opera bestecisi John Adams müziksel olarak bu ziyareti konu alan modern *minimalist müzik* stilinde Nixon in China (Nixon Çin'de) adlı bir "haber operası" bestelemiştir.

## Kaynakça
# 1973 Afgan darbesi

| 1973 Afgan darbesi |
| --- |
|  Savunma Bakanı General Resuli, darbenin birinci yıldönümünde Afgan subaylarla Attan yapıyor. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 17 Temmuz 1973 |
| Bölge | Kâbil, Afganistan Krallığı |
| Sonuç | * Darbe girişimi neredeyse kan dökülmeden başarıyla sonuçlandı.
 |

 |
| Taraflar |
|  **Cumhuriyetçi subaylar**  ADHP |  **Afganistan Krallığı** |
| Komutanlar ve liderler |
|  **Muhammed Davud Han**  Abdülkerim Mustaghni  Faiz Muhammed  Abdül Kadir |
Hiç kimse |
| Çatışan birlikler |
| * Kraliyet Afgan Ordusu
	+ Kraliyet Muhafız Tugayı
	+ 4. Tank Tugayı
	+ 15. Tank Tugayı
	+ 717. Sivil Disiplin Birimi
	+ 88. Ağır topçu Tugayı
	+ Afgan Komando Kuvvetleri
		- 444. Komando Taburu

 Afgan Kraliyet Hava Kuvvetleri

 | * Kraliyet Afgan Ordusu
	+ Kraliyet Muhafız Tugayı
	+ 7. Piyade Tümeni
	+ 8. Piyade Tümeni

Afgan Bölgesel Jandarması |
| Güçler |
|
2.200 askerî personel |
| Kayıplar |
|
1 tank imha edildi, 4 asker öldürüldü |
7 polis öldürüldü |

**1973 Afgan darbesi**, Afganlar tarafından **26 Saratan Darbesi** olarak da anılır (Darice: کودتای ۲۶ سرطان) ve **26 Saratan 1352 Devrimi** olarak kendini ilan eden, 17 Temmuz 1973'te Ordu Generali ve prens Muhammed Davud Han tarafından kuzeni Kral Muhammed Zahir Şah'a karşı yapılmış ve Davud Han liderliğindeki tek partili sistem altında Afganistan Cumhuriyeti'nin kurulmasıyla sonuçlanmıştır.

Davud Han, darbe için, Kral İtalya'nın Ischia kentinde iyileşmekteyken monarşiyi devirmek amacıyla, o zamanki Genelkurmay Başkanı General Abdülkerim Mustaghni ile birlikte Kâbil'deki güçlere liderlik etmiştir. Davud Han'a, Hava Kuvvetleri Albayı Abdül Kadir de dahil olmak üzere ADHP'nın Perşem fraksiyonundan ordu subayları ve memurlar yardımcı olmuşlardır. Davud ayrıca, Kâbil Uluslararası Havalimanı ve Bagram Hava Üssü konuşlanmış, Teğmen Abdülhamid Muhtaat ve Teğmen Paşagül Vadafar liderliğindeki hava kuvvetleri personelinin de desteğine sahipti, ancak şehir üzerinde askeri uçak uçurulmasına gerek duyulmadı. Yedi sadık polis memuru ve bir tank komutanı ile tank mürettebatının üç üyesi, o dönemde Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Güvenlik Konseyi personeli tarafından "iyi planlanmış ve hızla gerçekleştirilmiş bir darbe" olarak tanımlanan olayda öldürülmüştür.

Kral Zahir Şah misilleme yapmamaya karar verdi ve 24 Ağustos'ta resmen tahttan feragat ederek İtalya'da sürgünde kalmıştır. Böylece 1747'de Dürrânî İmparatorluğu'nun kuruluşundan bu yana iki yüzyılı aşkın kraliyet yönetimi darbeyle sona ermiştir. Davud Han'ın kendisi de 1978'deki Sevr Devrimi'nde devrilecek ve idam edilmiştir.

## Notlar

## Kaynakça
# Metapolitefsi

William Faden. Bileşik Akdeniz. 1785
**Metapolitefsi** (Yunanca: Μεταπολίτευση, Yunanca telaffuz: [metapoˈlitefsi], "Rejim değişikliği"), modern Yunanistan tarihinde Albaylar Cuntasının devrilmesinden 1974 seçimlerinden kısa bir süre sonrasına devam eden geçiş dönemine verilen isimdir.

## Ayrıca bakınız

* İspanya'da demokrasiye geçiş süreci
* Portekiz'de demokrasiye geçiş süreci
# Mozambik İç Savaşı

| Mozambik İç Savaşı |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  Savaş sürerken mayın kurbanı olan bir Mozambik vatandaşı |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1977 - 4 Ekim 1992 |
| Bölge | Mozambik |
| Sonuç |
Sonuçsuz

* Roma Genel Barış Antlaşmaları
* 1994 yılındaki çok partili seçimi Mozambik Kurtuluş Cephesi (FRELIMO) kazandı
* Birleşmiş Milletler Mozambik Misyonu'nun (UNOMOZ) Mozambik'e gönderilmesi.
 |

 |
| Taraflar |
|  Mozambik

* FRELIMO
* UNAMO (1988–1992)

 ZANU (1979'a kadar)
 Zimbabve(1980'den itibaren) Tanzanya  Malavi(1987'den itibaren) |  RENAMO PRM (1982'de RENAMO ile birleşti) UNAMO (1987–1988) COREMO UNIPOMO FUMO Rodezya (1979'a kadar)* Eski Fleçhalar

 Güney Afrika (1978-1992) |
|

Destekleyenler:
* Küba
* Sovyetler Birliği (1975-1991)
* Kuzey Kore
* Doğu Almanya
 |

Destekleyenler:
* Zimbabve-Rodezya(1979-1980)
* Malavi(1977-1987)
* İsrail
* Batı Almanya(1980-1987)
 |
| Komutanlar ve liderler |
|  Samora Machel (ölü)  Joaquim Chissano   Robert Mugabe  Julius Nyerere |  André Matsangaissa (ölü) (RENAMO)  Afonso Dhlakama (RENAMO) Amos Sumane  (PRM) Gimo Phiri (PRM, RENAMO, UNAMO) |
| Güçler |
|  80,000   20,000  6,000 |
~20,000 |
| Kayıplar |
|  Bilinmiyor  320 ölü (1984–1990)  99 ölü  100+ ölü |
Bilinmiyor |
| **Toplam kayıp**: 1,000,000+ (kıtlıkta ölenler dahil) |

**Mozambik İç Savaşı**, 1977 yılından 1992 yılına kadar devam eden Mozambik'te yaşanan bir iç savaştır. Savaş 1 Haziran 1977'den 4 Ekim 1992'ye kadar devam etmiştir.

## Kaynakça
# Etiyopya İç Savaşı

İç savaş sırasında vurulmuş T-62 ve T-55 tankları.
**Etiyopya İç Savaşı** 1974 yılında Marksist Etiyopya Halkın Devrimci Demokratik Cephesi militanları ve diğer isyancı gruplar ile komünist cunta hükûmeti güçleri arasında 17 yıl sürmüş 21 Mayıs 1991'de sona ermiştir.

Yaklaşık 230-000 - 1.4 milyon insanın ölümüyle sonuçlanmıştır.

Sonuçta Komünist Mengistu hükûmeti düştü yerine EHDDC iktidar oldu.
# Kamboçya-Vietnam Savaşı

| Vietnam-Kamboçya Savaşı |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 30 Nisan 1977-23 Ekim 1991 (14 yıl, 5 ay ve 23 gün)
* Savaş küçük ölçekli olarak Mayıs 1975'te başladı.
* 25 Aralık 1978 ile 7 Ocak 1979 tarihleri arasında Kamboçya, Vietnam tarafından tamamıyla ele geçirildi.
 |
| Bölge | Kamboçya |
| Sonuç |
Vietnam'ın zaferi |

 |
| Taraflar |
|  Vietnam  KUFNS  Kampuçya Halk Cumhuriyeti (10 Ocak 1979'dan sonra) **Destekleyenler:**  Sovyetler Birliği  Laos |  Demokratik Kampuçya  NADK  KPNLF  FUNCINPEC  FULRO **Destekleyenler:**  Çin  Tayland  ABD  Birleşik Krallık |
| Komutanlar ve liderler |
|  Lê Đức Anh  Heng Samrin  Hun Sen |  Pol Pot  Khieu Samphan  Son Sann  Dien Del  Norodom Sihanouk  Y-Ghok nie Krieng |
| Güçler |
|
150.000-200.000 Vietnam askerleri | **1979:**73.000 **1989:** 30.000 |
| Kayıplar |
| **1979-1989:** 15.000 öldürüldü 30,000 yaralı | **1979:**15.000 öldürüldü Toplam: 50.000 öldürüldü |
|
100.000 sivil öldürüldü (kıtlık hariç) |

**Kamboçya-Vietnam Savaşı**, 1977 ile 1991 yılları arasında Pol Pot idaresindeki Kamboçya ile Vietnam Sosyalist Cumhuriyeti arasında gerçekleşen savaştır. Savaşı Vietnam ile Vietnam yanlısı komünistler olan Kamboçya Ulusal Kurtuluş Birleşik Cephesi kazandı. Kamboçya'yı 13 günde tamamıyla ele geçiren Vietnam, ülkede gerçekleşen soykırımı sonlandırdı. Pol Pot liderliğindeki Kızıl Kmerler'in kurduğu Demokratik Kampuçya'yı yıkarak Kamboçya Halk Cumhuriyeti'ni kurdu. Bunun üzerine Kızıl Kmerler, Çin ve Amerika'dan aldığı destekle savaşı gerilla savaşına dönüştürerek çatışmaları 1991 yıllarına kadar devam ettirdi. Kızıl Kmerler'i destekleyen Çin ve Tayland, Kamboçya'yı işgal eden Vietnam ile sınır çatışmaları yaşadı.
# Mısır-Libya Savaşı

| Mısır-Libya Savaşı  |
| --- |
|  Mısır ve Libya, 1977 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 21–24 Temmuz 1977 |
| Bölge | Mısır-Libya sınırı |
| Sonuç |
Ateşkes |

 |
| Taraflar |
|  Mısır Arap Cumhuriyeti |  Libya Sosyalist Halk Cemahiriyesi |
| Komutanlar ve liderler |
|
Enver Sedat |
Muammer Kaddafi |
| Güçler |
|
40,000+ |
5,000+ |
| Kayıplar |
|
yaklaşık 100 kayıp 4 Savaş uçağı imha oldu. |
400 kayıp 12 esir 30 tank 40 zırhlı vasıta |

**Mısır-Libya Savaşı** ya da diğer adıyla **Dört Gün Savaşı** (Arapça: حرب الأربعة أيام, romanize:  *ḥarb ül-ārba eyyām*) Libya ve Mısır arasında 21-24 Temmuz 1977 tarihleri arasında yaşanan kısa süreli bir sınır savaşıdır. Çatışma, Mısır Devlet Başkanı Enver Sedat'ın Libya lideri Muammer Kaddafi'nin ülkelerini birleştirme çağrılarını reddetmesi ve 1973'teki Yom Kippur Savaşı'nın ardından İsrail ile bir barış anlaşmasına varmasının ardından iki devlet arasındaki ilişkilerin bozulmasından kaynaklandı. Kısa bir süre sonra Libya, Sedat'ı devirmek için muhaliflere ve suikast girişimlerine destek olmaya başladı ve Mısır da Kaddafi'yi zayıflatmak için aynı şekilde karşılık verdi. 1976'nın başlarında Kaddafi, Mısır sınırına askerlerini gönderdi. Sedat, bölgeye çok sayıda asker göndererek karşılık verdi, Mısır Genelkurmayı ise Kaddafi'yi devirmek için bir işgal planı hazırladı.

Sınır boyunca çatışmalar Temmuz 1977'de yoğunlaştı. 21 Temmuz'da bir Libya tank taburu Sallum kasabasına baskın düzenledi. Mısır kuvvetleri kasabaya pusu kurdu ve ardından büyük bir karşı taarruz başlattı, Cemal Abdünnasır Hava Üssü'ne hava saldırıları düzenledi ve geri çekilmeden önce Libya topraklarına 24 kilometre (15 mil) kadar mekanize bir kuvvet gönderdi. Sonraki iki gün boyunca, sınırdan yoğun topçu atışlarında bulunuldu, Mısır jetleri ve komandoları Libya bölgelerine baskın düzenledi. 24 Temmuz'da Mısırlılar Nasır Hava Üssü'ne daha büyük bir baskın düzenledi ve Libya'daki tedarik depolarını vurdu. Amerika Birleşik Devletleri'nin saldırıları sona erdirmesi yönündeki önemli baskısı ve Cezayir Devlet Başkanı Huari Bumedyen ve Filistin Kurtuluş Örgütü lideri Yaser Arafat'ın bir çözüm bulmak için arabuluculuk girişimleri altında, Sedat aniden ateşkes ilan etti. Mısır birlikleri sınırdan çekilirken sonraki birkaç gün içinde düzensiz çatışmalar yaşandı. İki ülke arasındaki ilişkiler gerginliğini korudu ve resmi bir anlaşmaya varılamasa da her ikisi de ateşkesi destekledi ve güçlerini sınırdan kademeli olarak çekti. Kaddafi, sonraki yıllarda Mısır'a karşı söylemini yumuşattı.
# Sandinist Devrimi

| Sandinist Devrimi |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  Sandinist Devrimi |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 1961-1990 |
| Bölge | Nikaragua |
| Sonuç |
1979'da FSLN'nin zaferi Somoza diktatörlüğü sona erdi 1990'da Ulusal Muhalefet İttifakı'nın zaferi |

 |
| Taraflar |
|  Somoza rejimi (1962-1979)  Kontralar (1979-1990) **Destek:**  ABD |  FSLN **Destek:**  Sovyetler Birliği  Küba |
| Komutanlar ve liderler |
|  Anastasio Somoza  Enrique Bermúdez |  Daniel Ortega  Carlos Fonseca  (ölü)  Humberto Ortega  Joaquín Cuadra  Tomás Borge  Edén Pastora |

**Sandinist Devrimi** (İspanyolca: Revolución Popular Sandinista) veya **Nikaragua Devrimi** (*Revolución Nicaragüense*), Nikaragua'da 1960'larda ve 1970'lerde Somoza diktatörlüğüne karşı yükselen muhalefeti, Sandinista Ulusal Kurtuluş Cephesi'nin (FSLN) 1978-79'da diktatörlüğü devirmek için yürüttüğü şiddetli mücadele, FSLN'nin 1979'dan 1990'a ülkeyi yönetme çabaları ile 1981-1990 yılları arasında FSLN liderliğindeki Nikaragua hükûmeti ile Kontralar arasındaki çatışmaları kapsayan bir dizi siyasi olaylardır. Devrim, Nikaragua tarihinde önemli bir döneme damgasını vurdu ve ülkeyi Soğuk Savaş'ın en önemli vekil savaş alanlarından biri olarak ortaya çıkardı ve uluslararası alanda büyük ilgi gördü.

1978-79'da Somoza rejiminin ilk yıkılışı kanlı bir olaydı ve 1980'lerin Kontra Savaşı sırasında on binlerce Nikaragualı öldü ve şiddetli uluslararası tartışmaların konusu oldu. 1980'lerde FSLN Sovyetler Birliği'nden hem de Kontralar ise Amerika Birleşik Devletleri'nden büyük miktarda destek aldı.

Barış süreci, 1988'de Sapoá Anlaşması ile başladı ve Kontra Savaşı, 1989'da Tela Anlaşması'nın imzalanması ve FSLN ve Kontra güçlerinin silahsızlandırılmasının ardından sona erdi. 1990'daki ikinci seçim Sandinista karşıtı partilerin çoğunluğunun seçilmesi ve FSLN'nin iktidarı devretmesiyle sonuçlandı.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Meiselas, Susan. *Nicaragua: June 1978 – July 1979*. Pantheon Books (New York City), 1981. First Edition.
* "Nicaragua: A People Aflame." *GEO* (Volume 1 charter issue), 1979.
* Teixera, Ib. "Nicarágua: A Norte de um pais." *Manchete* (Rio de Janeiro). 7 July 1979.

## Dış bağlantılar

* Library of Congress (United States), *Country Study:Nicaragua* 8 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., especially Chapter 1, which is by Marisabel Brás. Retrieved November 2009.
* Louis Proyect, *Nicaragua* 25 Şubat 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Retrieved November 2009.
* Nicaragua : Whose Side Are We On? from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives