Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Çad-Libya Savaşı

| Çad-Libya Savaşı |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  GUNT kontrolündeki bölgeler (1986-1987) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 29 Ocak 1978-11 Eylül 1987 |
| Bölge | Çad |
| Sonuç |
Çad zaferi |

 |
| Taraflar |
|  Çad  Fransa  Zaire |  Libya  FROLINAT  |
| Komutanlar ve liderler |
|  Hissène Habré  Hasan Camus  Idriss Déby  Valéry Giscard d'Estaing  François Mitterrand |  Muammer Kaddafi  Mesud Abdülhafız  Halife Hafter (esir)  Goukouni Oueddei |

**Çad-Libya Savaşı**, 1978-1987 yılları arasında Libya ve müttefik Çad güçleri ile Fransa destekli Çad güçleri arasında meydana gelen bir savaştır.

Libya, 1978'den itibaren Çad İç Savaşı'nın kuzey Çad'a yayılmasıyla başlayarak, Çad'ın iç işlerine karışmaya başladı. Libya lideri Muammer Kaddafi başlangıçta sömürge döneminin onaylanmamış bir antlaşması temelinde Libya'nın bir parçası olduğunu iddia ettiği Çad'ın en kuzeyindeki Avuzu Şeridi'ni ilhak etmeyi amaçladı. Çatışmalar, Çad'da 1978, 1979, 1980-1981 ve 1983-1987 yılları arasında gerçekleşen dört ayrı Libya'nın müdahalesiyle yaşandı. Savaşta Kaddafi, iç savaşa katılan birkaç grubun desteğini alırken, Libya karşıtı güçler ise, 1978, 1983 ve 1986 yıllarında Çad hükûmetini desteklemek için askeri olarak müdahale eden Fransız hükûmetinin desteğini aldı.

Savaş, 1978'de Libya güçlerinin zırhlı araç, topçu ve hava desteği sağlaması ve keşif ile savaşın büyük kısmını üstlenen Çadlı müttefiklerinin piyade gücü ile kendini belirledi. Ancak 1986'da savaşın sonlarına doğru, Çad kuvvetlerinin çoğu Libya'nın kuzey Çad'ı işgaline karşı daha önce hiç görülmemiş bir birlik duygusu ile hareket etmeye başladıklarında durum tamamen değişti. Bu, Libya kuvvetlerini alıştıkları piyade birliklerinden mahrum bıraktı ve tam da kendilerini şu anda ABD, Zaire ve Fransa tarafından iyi bir şekilde tanksavar ve hava savunma füzeleri sağlanan hareketli bir orduyla karşı karşıya bulduklarında Libya'nın ateş gücündeki üstünlüğünü ortadan kaldırdı. Bunu, Libya kuvvetlerinin bozguna uğratılıp Çad'dan sürüldüğü ve çatışmaya son verdiği Toyota Savaşı izledi.

11 Eylül 1987 tarihinde iç ve uluslararası baskılar sonucu Libya ve Çad arasında ateşkes imzalanmasıyla savaş sona erdi ve Kaddafi yönetimi Habré'yi Çad'ın meşru devlet başkanı olarak tanıdı.

## Kaynakça

* Pollack, Kenneth M. (2002). *Arabs at War: Military Effectiveness, 1948–1991*. University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-3733-2.
* Nolutshungu, Sam C. (1995). *Limits of Anarchy: Intervention and State Formation in Chad*. University of Virginia Press. ISBN 0-8139-1628-3.
# Sevr Devrimi

| Sevr Devrimi |
| --- |
| Soğuk Savaş |
|  Devrimin gerçekleşmesi sonrasında, 28 Nisan günü başkent Kâbil'deki Cumhurbaşkanlığı Sarayı önünden bir görünüm |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 27-28 Nisan 1978 |
| Bölge | Afganistan |
| Sonuç |
Afganistan Demokratik Halk Partisi zaferi

* Muhammed Davud Han başbakanlığındaki hükûmet devrildi ve kendisi öldürüldü
* Afganistan Demokratik Cumhuriyeti kuruldu
 |

 |
| Taraflar |
|  Afganistan Cumhuriyeti

* Cumhuriyet muhafızları
 |  Afganistan Demokratik Halk Partisi |
| Komutanlar ve liderler |
|  Muhammed Davud Han (ölü)  Abdulkadir Nuristani |  Muhammed Aslam Vatancar  Abdülkadir Dagarval  Nur Muhammed Terakki  Hafızullah Amin  Babrak Karmal |

**Sevr Devrimi** (Farsça: إنقلاب ثور, Peştuca: د ثور انقلاب), Afganistan Demokratik Halk Partisi tarafından, Afganistan Cumhuriyeti Devlet Başkanı Muhammed Davud Han'a karşı 27-28 Nisan 1978 tarihlerinde gerçekleştirilen devrim ve askerî darbe. Darbe sonucunda Muhammed Davud Han öldürüldü ve hükûmet devrildi. Oluşturulan devrim konseyinin başına geçen Nur Muhammed Terakki, kurulan Afganistan Demokratik Cumhuriyeti'nin devlet başkanı oldu. Yeni hükûmete karşı olan bazı kesimlerin ayaklanması sonrasında ülkede başlayan savaşa, hükûmetin çağrısı doğrultusunda Aralık 1979'da Sovyetler Birliği de askerî müdahalede bulundu.

## Kaynakça
# Peru İç Savaşı

| Peru İç Savaşı |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 17 Mayıs 1980 - devam |
| Bölge | Peru |
| Sonuç |
Devam ediyor olsa da 2000'li yıllarda duruldu |

 |
| Taraflar |
|  Aydınlık Yol  MRTA (1997 yılına kadar) **Destekleyenler:**  SSCB (1991 yılına kadar) |  Peru  Ronda Campesina **Destekleyenler:**  ABD  Japonya  Rusya (1991) |
| Komutanlar ve liderler |
|  Abimael Guzmán (Esir)
 Yoldaş José
 Yoldaş Raul
 Óscar Ramírez (Esir)
 Yoldaş Artemio (Esir)
 Yoldaş Alipio †
 Yoldaş Mono (Esir)
 Víctor Polay (Esir)

 Néstor Cerpa Cartolini † |  Ollanta Humala (2011-başbakan)

 Francisco Morales Bermúdez (1975-1980)  Fernando Belaunde (1980-1985)  Alan García (2006-2011)  Alberto Fujimori (1990-2000)  Valentín Paniagua (2000-2001)  Alejandro Toledo (2001-2006) |
| Güçler |
|
bilinmiyor |
15.000 (zirve) |
| Kayıplar |
|
70.000 eylem ölen ya da kayıp |
bilinmiyor |

**Peru İç Savaşı**, 1980'li yıllardan bu yana Peru'da "işçi ve köylü bir hükûmetin kurulmasını" amaçlayan ve Maoist hareket olan Aydınlık Yol ve MRTA ile hükûmet arasında gerçekleşen savaştır. Son yıllarda pek hareketli olmasa da 2014 yılında çatışmalar yoğun bir şekilde yaşandı. İç savaş boyunca ülkede 70.000'den fazla kişi öldürüldü. Bu iç savaş aynı zamanda Latin Amerika'daki en büyük üçüncü iç savaştır. Birincisi Kolombiya İç Savaşı, ikincisi ise Guatemala İç Savaşı'dır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The People's War in Perú Archive – Information about the Communist Party of Perú
# Stratejik Savunma Girişimi

Projenin logosu
**Stratejik Savunma Girişimi**, bilinen adıyla **Yıldız Savaşları**, 1980'li yıllarda, Amerika Birleşik Devletleri'nde o zamanki başkan Ronald Reagan tarafından tasarlanan bir askeri tasarıdır.
Bu proje, Amerika Birleşik Devletleri'nin Soğuk Savaş dönemindeki rakibi SSCB'nin kıtalar arası balistik füzelerini uzaydan kontrol edilen lazer ışınları ile henüz Amerikan topraklarına ulaşmadan yok etmesi üzerine kurulu bir bilimkurgu ürünü, gerçekdışı projedir.

Tasarıya, uzayda belirli koordinatlarda konuşlandırılmış Amerikan uyduları, merkezden veya kendilerinin tespit ettiği kıtalar arası balistik füzelerin, güçlendirilmiş lazer ışınlarının üzerlerine odaklanıp havada yakılmaları, böylece bir tehdit oluşturmadan imha edilmelerini sağlamaya yöneliktir.

Yıldız Savaşları tasarısı, 1980'lerde ekonomisi çökmeye başlayan SSCB'nin kaldıramayacağı kadar büyük bir yük getirdiğinden SSCB bu tasarıya eş değer veya daha üstün değerde bir karşılık verememişti.

## Tasarı

1985 Kaliforniya, Kinetik enerji, Hafif gaz tabancaları, Stratejik Savunma Girişimi, Silah etkileri
1980'li yıllarda SSCB'ye karşı sürdürülen ideolojik ve teknolojik mücadelede daha atak bir politikanın öncülüğünü yapan ABD Başkanı Ronald Reagan 1982 yılının Temmuz ayında "Ulusal Uzay Programı"nı Mart 1983'te ise kamuoyunda "Yıldız Savaşları" olarak bilinen "Stratejik Savunma Girişimi"ni (*Strategic Defense Initiative*) başlattı.

Aslında uzayın askerî amaçlarla kullanılması daha önce başlamış, hem ABD hem de SSCB tarafından bu amaçla uzaya çok sayıda uydu gönderilmişti. Ancak, Stratejik Savunma Girişimi ile silahlanma yarışının uzaya taşınması büyük hız kazanacaktı. ABD uzayda kuracağı sistemle Sovyet balistik füzelerini havada etkisiz hale getirmeyi amaçlıyor ve böylelikle caydırıcılığın artacağını ileri sürüyordu. Ama bu durumda iki süper gücün birbirini yok etme yeteneğine dayanan "dehşet dengesi" bozulacağı için buna karşı çıkılıyordu. Ayrıca, bu girişimin 1972 yılında imzalanan Anti-Balistik Füzeler (ABM) anlaşmasına da aykırı olduğu ileri sürülüyordu.

Her ne kadar silahlanma yarışının bir aşaması olarak görülse de, Stratejik Savunma Girişimi 1980'lerde ekonomik zorlukları yoğun biçimde hissetmeye başlayan SSCB'yi benzeri bir girişime zorlayarak SSCB'nin dağılmasını hızlandırmak amacını da taşıyordu.

Çok kapsamlı bir proje olan Stratejik Savunma Girişimi, gerek askeri gerekse sivil alanda teknolojik gelişmeye yapacağı katkılar açısından da önem taşıyordu. Bu yüzden, (80'lerin sonu 90'ların başında Soğuk Savaş'ın sona ermesiyle gündemden düşen Stratejik Savunma Girişimi, 2000'li yıllarda ABD Başkanı George W. Bush tarafından Ulusal Füze Savunma Sistemi (Füze Kalkanı Projesi) adıyla yeniden gündeme getirildi. Ama aslında hiçbir bilimsel gerçekliği olmayan tamamen hayal ve bilimkurgu ürünü olan bir proje olarak tarihte yerini aldı.
# 8888 Ayaklanması

**8888 Ayaklanması**, 8 Ağustos 1988 tarihinde Myanmar'da gerçekleşen üniversite öğrencileri tarafından başlatılan ve ülke çapına yayılan gösterilere Budist rahipler, öğretmenler, sağlık kurumları memurları, gümrük memurları ve çeşitli kamu çalışanları dahil olmak üzere çeşitli meslek gruplarından alınan destekle yaklaşık 1.000.000 kişinin katılımıyla oluşan ayaklanmadır.

Bu ayaklanmaya yol açan olaylardan birisi General Ne Win tarafından tedavülde bulunan 75, 35 ve 25 kyatlık banknotları kaldırarak bunun yerine 45 ve 90'lık banknotları yürürlüğe koymasıyla başlamıştır. General Ne Win'in her ne kadar kendi uğurlu rakamı olan 9'a bölündüğü için bu banknotları yürürlüğe koyduğunu söylese de bu değişiklik ülke çapında birçok kişinin birikimlerinin yok olmasına ortam sağlaşmış oldu. Karar üzerine Yangon Teknoloji Enstitüsü öğrencilerince bir protesto gösterisi yapıldı. Gösteri sırasında bir öğrencinin üniversite binası önünde vurularak öldürülmesi üzerine 8888 Ayaklanması başladı. General Ne Win, askerlerine “Silahlar yukarıya bakmayacak” şeklinde emir vererek göstericilerin vurulmasını istedi. Ancak krizi başarılı şekilde yönetemedi. Bunun üzerine 18 Eylül 1988 tarihinde ülke genelinde sıkıyönetim ilan edilerek *Devlet Hukuku ve Nizamı Yenileme Konseyi* yönetime geldi. Konseye başkanlık yapan General Saw Maung'un yönetiminde yaklaşık 3 bin kişinin öldürülmesiyle ayaklanma bastırıldı. Bu ayaklanma 8 Ağustos 1988 tarihinde gerçekleştiği için *8888 Ayaklanması* olarak adlandırılmıştır.

## Kaynakça
# Toyota Savaşı

| Toyota Savaşı |
| --- |
| Çad-Libya Savaşı ve Soğuk Savaş |
|  2008'de bir Toyota Land Cruiser kamyonetindeki Çad askerleri. 1986–1987 çatışmasına bu tür araçlar adını verdi. |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 16 Aralık 1986-11 Eylül 1987 |
| Bölge | Libya-Çad sınırı |
| Sonuç |
Çad zaferi |

 |
| Taraflar |
|  Libya  CDR |  Çad  Fransa |
| Komutanlar ve liderler |
|  Muammer Kaddafi  Halife Hafter  Aşeyh İbn-Ömer |  Hissène Habré  Hasan Cemus  Idriss Déby  François Mitterrand  Jean Saulnier |
| Güçler |
|
Libya: 90,000 CDR: 1,000 |
FANT: 28,000 FAP: 1,500–2,000 Fransa: ~1,500 |
| Kayıplar |
|
7,500 ölü 1,000 esir 800 tank ve ZPT 28 uçak |
1,000 ölü 1 Fransız Puma helikopteri |

**Toyota Savaşı** (Arapça: حرب تويوتا *Harb Tuyuta*, Fransızca: Guerre des Toyota), 1987 yılında Kuzey Çad'da ve Libya-Çad sınırında gerçekleşen Çad-Libya Savaşı'nın son aşaması olan savaştır. Adını Çad birliklerinin Libya güçlerine karşı savaşta hareket kabiliyetini sağlamak amacıyla öncelikli olarak kullanılan Hilux ve Land Cruiser olmak üzere Toyota marka kamyonetlerden almaktadır. Savaş, Libya için ağır bir yenilgi ile sonuçlandı, Amerikan kaynaklarına göre ordunun onda birini kaybetti, 7,500 asker öldü ve 1.5 milyar dolar değerinde askerî teçhizat imha edildi ya da ele geçirildi. Çad kayıpları ise yaklaşık 1.000'dir. Libyalı general Halife Hafter ise savaş sonunda Çad kuvvetlerine esir düştü.

## Notlar

## Kaynakça

* Azevedo, Mario J. (1998). *Roots of Violence: A History of War in Chad*. Routledge. ISBN 90-5699-582-0.
* Brecher, Michael; Wilkenfeld, Jonathan (1997). *A Study in Crisis*. University of Michigan Press. ISBN 0-472-10806-9.
* Clayton, Anthony (1998). *Frontiersmen: Warfare in Africa Since 1950*. Routledge. ISBN 1-85728-525-5.
* Metz, Helen Chapin (2004). *Libya*. US GPO. ISBN 1-4191-3012-9. 16 Mart 2015 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 2 Haziran 2017.
* Pollack, Kenneth M. (2002). *Arabs at War: Military Effectiveness, 1948–1991*. Nebraska Press Üniversitesi. ISBN 0-8032-3733-2.
* Simons, Geoff (2004). *Libya and the West: From Independence to Lockerbie*. I.B. Tauris. ISBN 1-86064-988-2.
# Korean Air'in 007 sefer sayılı uçuşu

Korean Air'e ait bir boeing tipi uçak.
**Korean Air'in 007 sefer sayılı uçuşu** (**KAL007** ve **KE007** olarak da bilinir), New York'tan Anchorage ve Seul tarifeli bir Kore Hava Yolları uçuşuydu. Yolcu uçağı, 1 Eylül 1983'te Moneron Adası yakınlarında Sahalin Adası'nın batısında Japon Denizi üzerinde bir Sovyet Su-15 av önleme uçağı tarafından düşürüldü. Uçakta bulunan 269 yolcu ve mürettebattan sağ kurtulan olmadı. Uçak, Anchorage'den Seul'e yol alırken Amerika Birleşik Devletleri'nin keşif seferi düzenlediği bir zamanda yasak Sovyet hava sahası üzerinden uçtu.

## Kaynakça
# Afganistan İç Savaşı (1989-1992)

| Afganistan İç Savaşı |
| --- |
| Afganistan Savaşı (1978-2021) |
|  Sovyet güçlerinin çekilmesinin ardından, 1989 yılındaki Afganistan Demokratik Cumhuriyeti haritası |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 25 Şubat 1989-27 Nisan 1992 (3 yıl, 2 ay, 2 gün) |
| Bölge | Afganistan |
| Sonuç | * Mücahitler kazandı ve Afganistan Demokratik Cumhuriyeti son buldu
* Savaş, Mücahitler arasındaki bir iç savaşla devam etti
 |

 |
| Taraflar |
|  **Afganistan Demokratik CumhuriyetiDestekleyenler:**  Sovyetler Birliği (1991'e kadar) |  **Mücahitler Cemiyet-i İslami
	+ Şura-i Nazar
* Hizb-i İslami Gulbeddin
	+ Mektebu'l Hidemat
* Hizb-i İslami Halis
* İttihad-i İslami
* İslami Devrim Hareketi
* Cebhe-i Necat-i Millî
* Afganistan Millî İslam Cephesi
* Afganistan İslami Hareketi

 Afganistan İslami Birlik Partisi
 Afganistan Ulusal İslam Hareketi (1992'den itibaren)
**Destekleyenler:**  ABD
 Suudi Arabistan
 Pakistan* Servislerarası İstihbarat

 Çin* Çin Halk Kurtuluş Ordusu
 |
| Komutanlar ve liderler |
|  Muhammed Necibullah  (esir)
 Abdürreşîd Dostum (1992'ye kadar) (AWOL)
 Şahnavaz Tanay (1990'a kadar)

 Muhammed Aslam Vatancar |  Burhaneddin Rabbani
 Ahmed Şah Mesud
 Nekib Alikozai
 İsmail Han
 Gulbeddin Hikmetyar
 Fadıl el-Hak Mücahid
 Abdullah Azzam (ölü)
 Usame bin Ladin
 Yunus Halis
 Abdulhak
 Hacı Abdülkadir
 Celaleddin Hakkani
 Abdurresul Seyyaf
 Muhammed Nebi Muhammedi
 Sibgatullah Müceddidi
 Ahmed Geylani
 Abdurrahim Vardak
 Asıf Muhsini
 Abdulali Mezari
 Ali Beheşti

 Abdürreşîd Dostum (1992'den itibaren) |
| Güçler |
| **Afgan Ulusal Ordusu** 55.000 (1989) **Başkanlık Muhafızları** 10.000 (1989) **ADC kontrolündeki tüm güçler** ~160.000 (1991), **Milis kuvvetler** ~170.000 (1991) |
Bilinmiyor |

**Afganistan İç Savaşı'nın 1989-1992 yılları arasındaki kısmı**, 1978'den beri devam eden Afganistan Savaşı'nın, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'a yaptığı askerî müdahalenin ardından ülkedeki güçlerini çekmesinin sona erdiği 15 Şubat 1989'dan, Peşaver Anlaşması'nın uygulamaya konulması sonrasında, Afganistan'daki yeni geçiş hükûmetinin göreve başlaması için belirlenen 28 Nisan 1992'e kadar olan bölümüdür. Afganistan Mücahitleri İslam Birliği adıyla birleşen ve Afganistan Demokratik Cumhuriyeti hükûmetine karşı mücadele eden Mücahitler bu mücadeleyi kazanmış ve hükûmetin düşmesi sonucu Afganistan İslam Devleti ilan edilmiştir.

## Kaynakça
# Barışçıl Devrim

Berlin Duvarı Brandenburg Kapısı'ndan yıkılıyor, 10 Kasım 1989
**Barışçıl Devrim** (Almanca: *Friedliche Revoluti)* 1989 Devrimleri'nin bir parçası olarak, Doğu Almanya'nın Batı ile sınırlarının açılmasına, Almanya Sosyalist Birlik Partisi'nin (SED) Alman Demokratik Cumhuriyeti'ndeki iktidarının sona ermesine yol açan sosyo-politik değişim süreciydi. 1989'da ve daha sonra Ekim 1990'da Almanya'nın yeniden birleşmesini sağlayan parlamenter demokrasiye geçiş. Bu, şiddet içermeyen girişimler ve gösteriler aracılığıyla gerçekleşti.

Bu olaylar, Sovyet lideri Mihail Gorbaçov'un Doğu Avrupa'daki Sovyet hegemonyasından vazgeçme kararıyla ve Doğu Bloku ülkelerine yayılan reformist hareketlerle yakından bağlantılıydı. Sovyetler Birliği'nin dış politikasındaki değişime ek olarak, Doğu Almanya'nın küresel pazarda rekabet edememesi ve hızla artan ulusal borcu, SED'nin tek parti devletinin istikrarsızlaşmasını hızlandırdı.

Doğu Almanya'da reform sürecini yönlendirenler arasında, birkaç yıldır yeraltı muhalefetinde olan entelektüeller ve kilise figürleri, ülkeden kaçmaya çalışan insanlar ve artık şiddet ve baskı tehdidine boyun eğmeye istekli olmayan barışçıl göstericiler vardı.

Doğu Blokunda uygulanan reformlara verdiği düşmanca tepki nedeniyle SED liderliği, 9 Kasım 1989'da Berlin Duvarı'nda sınırın açılmasına izin verdiğinde zaten Doğu Bloku içinde giderek daha fazla izole edilmiş durumdaydı. SED, liderlik değişikliği ve müzakere etme isteği yoluyla siyasi inisiyatifi geri kazanmaya çalıştı, ancak durumun kontrolü giderek Şansölye Helmut Kohl yönetimindeki Batı Alman hükûmetine düştü.

Aralık 1989'dan itibaren, Başbakan Hans Modrow'un Doğu Almanya hükûmeti, Stasi'nin dağıtılmasını eyleme geçiren ve özgür seçimleri hazırlayan Merkezi Yuvarlak Masa'yı hazırladı. Almanya'nın yeniden birleşmesini destekleyen partilerin oluşturduğu koalisyonun seçim zaferinin ardından Doğu Almanya'daki siyasi yol belli oldu.

## Ayrıca bakınız

* Yıkın bu duvarı!

## Kaynakça
# Moğolistan Demokratik Devrimi

Ulanbatur'da devrimin önderlerinden S. Zorig anıtı
**Moğolistan Demokratik Devrimi** (Moğolca: Ардчилсан хувьсгал, *Arçilsan huvsgal*), 1990 yılında Moğolistan'da gerçekleşen demokratik barışçıl devrimdir. Devrim, sosyalist hükûmete karşı açlık grevleri ve protesto gösterileri ile başladı. Başkent Ulan Batur'un Sühbatur Meydanı'nda çoğunlukla gençler tarafından öncülük edilen protestolar kansız bir şekilde otoriter yönetimin istifasıyla sona erdi ve yeni bir anayasa oluşturuldu ve çok partili demokratik düzene geçildi.

Devrim, Moğolistan'da 70 yıllık sosyalizmin sonunun başlangıcıydı. Çok partili sistem kurulmuş olmasına rağmen Moğolistan Halk Devrimci Partisi 1996 yılına kadar iktidarda kaldı. Bununla birlikte, reformlar ve piyasa ekonomisine geçiş başlandı. Devrim, 1989 yılının sonlarında Sovyetler Birliği'ndeki reformlar ile Doğu Avrupa'daki benzer devrimlerden esinlenmiştir.

## Geçmişi

Moğolistan haritası
Moğolistan daha önce Çing hanedanına bağlı bir devletti. Son Çing hanedanlığının sömürgeleştirme politikasına karşı 1911'de bağımsızlık yanlısı hareketlerle (Mongolian Revolution of 1911) başlayan ülke, 1921'de Beyaz Ordu ve Çin güçlerinin kovulmasının ardından Sovyetler Birliği'nin yardımıyla bağımsızlığını ilan etti bununla birlikte, ülke Sovyetler Birliği'nden oldukça etkilendi ve sonunda 1924'te tek partili, sosyalist bir devlet haline geldi. Çing Hanedanlığından bağımsızlığın kazanılmasında çok önemli bir rol oynayan Moğol Halk Partisi, Sovyetler Birliği'nin baskısıyla Moğol Devrimci Halk Partisi olarak yeniden adlandırılacaktı. Sonraki yıllarda Moğolistan, Sovyetler Birliği ile oldukça uyumlu hale gelecek ve onun "uydu devleti" olarak kabul edilecekti. Moğol komünist devletini kurmak için, demokratik liderlere, lamalara ve aydınlara yönelik zulüm ve tasfiyeler dahil olmak üzere çeşitli aşırı önlemler alındı. Ülkedeki büyük dönüşümler, dini uygulamaların tamamen yasaklanmasını ve 700 manastırın yıkılmasını, aynı zamanda Moğolistan'ın en büyük şehirlerinin inşasını, büyük sanayilerin kurulmasını ve kitlelerin eğitimini içeriyordu. Moğolistan Halk Cumhuriyeti, 1939'dan 1952'ye kadar Horloogiyn Çoybalsan tarafından yönetildi, ardından 1952'den 1984'e kadar devletin lideri olarak görev yapan Yumjaagiin Tsedenbal tarafından yönetildi ve her ikisi de Sovyetler Birliği'nin Moğolistan'daki artan katılımına son derece uygun görüldü. Yumjaagiin Tsedenbal'ın 1984'te istifasının ardından, Mihail Gorbaçov'un Sovyetler Birliği'ndeki reformlarından esinlenerek, Jambyn Batmönkh yönetimindeki yeni liderlik ekonomik reformlar uyguladı, ancak 1989'un sonlarında daha geniş değişiklikler isteyenlere başvurmayı başaramadı.
# Yemen'in birleşmesi

Yemen'in birleşmesinden önce Kuzey ve Güney Yemen.
**Yemen'in birleşmesi**, 22 Mayıs 1990'da Güney Yemen ile Kuzey Yemen'in birleşip Yemen Cumhuriyeti'ni kurmasıdır. Cumhurbaşkanı Ali Abdullah Salih olmuştur.
# Kızıl Ordu'nun Macaristan'dan çekilmesi

Sovyet T-64 tankları sıra halinde Macaristan'ı terk ediyor, 1 Temmuz 1990.
**Kızıl Ordu'nun Macaristan'dan çekilmesi** Macaristan'da rejim değişikliği sırasında 12 Mart 1990 ile 16 Haziran 1991 tarihleri arasında ülkede bulunan tüm Kızıl Ordu birliklerinin ülkeyi terk etmesi olayıdır.

Olaydan önceki devletlerarası müzakereler gerçekleşti ve sonuç olarak, 10 Mart 1990'da Macaristan Dışişleri Bakanı Gyula Horn ve Sovyetler Birliği Dışişleri Bakanı Eduard Şevardnadze tarafından imzalanan anlaşmayla uygulamaya konuldu. Sovyetler Birliği'nin Macaristan'daki 47 yıllık varlığı sonrasında Korgeneral Viktor Silov, Záhony'de Kızıl Ordu üyesi olarak Macaristan topraklarından ayrılan son Sovyet askeriydi. Parlamento 2001 tarihli XVII. Kanun'da 19 Haziran'ı ulusal anma günü ilan etti. Her Haziran ayının son cumartesi günü Macaristan Özgürlük Günü olarak kutlanmaktadır.

Sovyet ordusu, 94 garnizonda 328 mülkü geride bıraktı. Macaristan Savunma Kuvvetleri, başlangıçta bu nesneleri birkaç bin askerin katılımıyla korudu. Daha sonra mülkler, Maliye Bakanlığı'nın kontrolü altındaki bloke edilmiş devlet varlıklarını yöneten Devlet Özelleştirme ve Varlık Yönetimi Şirketi'ne (2007'den beri Macar Ulusal Varlık Yönetimi Şirketi) devredildi ve koruma ve kollama görevleri emekli veya terhis edilmiş polis memurları ve askerlerden oluşan güvenlik servisleri tarafından devralındı.

Kızıl Ordu'nun Macaristan'dan çekilmesini kutlamak için 28-30 Haziran 1991 tarihleri arasında gerçekleştirilen ve adını Macar punk rock grubu Aurora'nın 1989 yılındaki aynı isimli albümünden alan *Viszlát Iván!* (Türkçe: *Hoşçakal İvan!*) adlı etkinlikte pop ve rock müzik grupları daha önce Stalin Anıtı'nın yer aldığı Elli Altı Meydanı'ndaki devlet yetkililerinin halkı selamladığı tribünde sahne aldı.

## Ayrıca bakınız

* Sovyetler Birliği'nin Macaristan'ı işgali
* 1956 Macaristan Ayaklanması

## Kaynakça
# Çekoslovakya'nın dağılması

1968-1989 yılları arasında Çekoslovakya**Çekoslovakya'nın dağılması** Çekoslovakya'nın 1 Ocak 1993 tarihinde barışçıl bir şekilde Çekya ve Slovakya adında iki ülkeye ayrılması olayıdır. Bu olay aynı zamanda **Kadife Boşanma** olarak da bilinmektedir.

## Çekoslovakya

Çekoslovakya I. Dünya Savaşı'nın sonunda Avusturya-Macaristan İmparatorluğu'nun parçalanması üzerine kuruldu. 1917 yılında ABD'nin Pittsburgh kentinde Çekoslovakya'nın ilk devlet başkanı Tomáš Garrigue Masaryk ve diğer Çek ve Slovak siyasetçiler toplanarak iki ulusun eşit bir şekilde temsil edildiği bir devletin kurulmasını kararlaştırdılar. Böylece Çekoslovakya kuruldu.

Ancak birçok Slovak bu birleşmeye karşıydı. 1939 yılında Alman devlet başkanı Adolf Hitler'in teşvikiyle ilk Slovak Cumhuriyeti kuruldu. Ancak 1945 yılında II. Dünya Savaşı'nın sonunda bölgeyi işgal eden Sovyetler Birliği Çekoslovakya Sosyalist Cumhuriyeti'ni kurdu.

## Dağılması

16 Kasım-29 Aralık 1989 arasında meydana gelen Kadife Devrimi ile Çekoslovakya'da komünizm sona erdi. Václav Havel devlet başkanı seçildi. 1990'lara gelindiğinde Çek Cumhuriyeti'nin GSMHsi Slovakya'dan %20 fazlaydı. Çekoslovakya sürekli olarak Slovakya'ya parasal yardım yapıyordu. Bu yardım 1991'de durduruldu. 25 Aralık 1991 tarihinde Sovyetler Birliği'nin dağılmasından sonra Çek ve Slovak siyasetçileri arasında ülkenin birliği konusunda büyük bir tartışma başladı. Václav Havel ülkenin parçalanmasına karşı olup Çeklerin ve Slovakların federal bir yapı olarak kalmalarını desteklediği için görevinden istifa etti. Çek siyasetçi Václav Klaus ve Slovak siyasetçi Vladimír Mečiar arasındaki görüşmeler sonucu 23 Temmuz 1992 tarihinde iki ülkenin ayrılması konusunda anlaşmaya varıldı. Böylece 31 Aralık 1992 tarihinde ülke barışçıl bir şekilde iki ülkeye ayrıldı.

## Ayrıca bakınız

* Çekya tarihi
* Slovakya tarihi

## Kaynakça