# Astronomik cisim

**Astronomik cisim** ya da **gök cismi** gözlemlenebilir evrenin içindeki cisimlerin genel adıdır. Bu cisimleri astronominin dalı olan morfoloji inceler. Gökteki cisimlerin bazıları (örn. yetim gezegenler) sabitken bazıları yörüngelerinde döner.

Gözlemlenebilir evrendeki en büyük astronomik cisim Stephenson 2-18'tir. Güneş'in 2.140 (~170) katı tahmini yarıçapı ile, bilinen en büyük yıldızdır. Bulutsu, süpernova kalıntıları dışındaki astronomik cisimler kendi etrafında dönerken kütleçekim sayesinde düşmezler.

Bir yıldızın etrafında dönen büyük gök cisimlerine gezegen; gezegenlerin çevresinde dönen küçük gökcisimlerine de uydu denir. Bazı gök cisimleri (örn. Güneş, Ay ve bazı yıldızlar) çıplak gözle görülebilirken, milyonlarca ışık yılı uzaktaki bir gök cismi dev teleskoplarla ancak görülebilir.

Astronomik cisimler birbirlerini oluşturabilir. Örnek olarak yıldızlar, süpernova patlaması geçirerek beyaz cüceye dönüşürler ve süpernova kalıntıları oluşur. Asteroitler çarpışarak gezegen oluşturabilirler. Kuyruklu yıldızların hem yaşam kaynağı hem yaşam bitirici olduklarını düşünen birçok bilim insanı vardır.

## Gök cisimlerinin listesi

Aşağıdaki tabloda, bulundukları yer veya yapılarına göre cisim ve sistemler kategorize edilmiştir.

| Güneş sistemi
 | Güneş dışı
 | Gözlemlenebilir evren
 |
| --- | --- | --- |
| Basit cisimler
 | Birleşik cisimler
 | Yayılmış cisimler
 |
|
Güneş Sistemi
* Dev gezegen
	+ Gaz devi
	+ Buz devi
* Heliosfer
* Oort bulutu
* Meteoroid
	+ Mikro meteoroid
* Meteor
	+ Bolit
* Uydular
* Küçük gezegenler (aşağıya bakınız)
	+ Asteroitler
	+ Cüce gezegenler
	+ Uydular
	+ İkililer
	+ Synestia (varsayımsal)
* Gezegenler (aşağıya bakınız)
	+ Halka sistemi
* Neptün ötesi cisimler
* Küçük Güneş Sistemi Cismi
	+ Kuyruklu yıldızlar
	+ Gezegenimsi
	+ Kontak ikili
* Güneş

Gezegenler
* Merkür
* Venüs
* Dünya – Ay
* Mars – uydular
* Jüpiter – uydular
* Satürn – uydular
* Uranüs – uydular
* Neptün – uydular

Cüce gezegenler
* Plüton – uydular
* Eris – Dysnomia
* Ceres
* Makemake – uydu
* Haumea – uydular
* Diğerleri

Küçük gezegenler
* Vulkanoidler
* ꞌAylóꞌchaxnims
* Atiralar
* Dünya'ya yakın cisimler
	+ TOC (PHO)
	+ Arjunalar
	+ Atenler
	+ Apollolar
	+ Amorlar
* Mars'la kesişenler
* Asteroit kuşağı (aileler)
	+ Alindalar
	+ Kibeleler
	+ Eos
	+ Floralar
	+ Hildalar
	+ Hungaria
	+ Hygiealar
	+ Koronisler
	+ Marialar
	+ Nisalar
	+ Pallaslar
	+ Fokaialar
	+ Temiler
	+ Vesta
* Truva asteroitleri
	+ Dünya
	+ Mars
	+ Jüpiter
	+ Uranüs
	+ Neptün
* Centaurlar
	+ Damokloidler
* Kuiper Kuşağı cisimleri
	+ Klasik KKC'ler
	+ Rezonant NÖC'ler
		- Plütinolar (2:3)
		- Twotinolar (1:2)
* Dağınık disk cisimleri
	+ Ayrık cisimler
* Sednoid
 |
Ötegezegenler
* Kitonyen (varsayımsal)
* Dünya benzeri gezegen
* Dışmerkezli Jüpiter
* Öte uydu
* Öte kuyruklu yıldız
* Sıcak Jüpiter
* Sıcak Neptün
* Yetim gezegen
* Okyanus (varsayımsal)
* Atarca gezegeni
* Dev Dünya
* Kütleçekim kilidi gezegeni
	+ Göz küresi gezegen
* Torodial/Donut şekilli gezegen
* Truva gezegen
* USP

Kahverengi cüceler
* Alt kahverengi cüceler

Yıldızlar (aşağıdaki bölümlere bakın)* Yıldız sınıflandırma
* Yıldızlar öbeği III, II, I
* Tuhaf yıldız
* Yıldız evrimi
* Değişen yıldız
* Yoğun yıldız

Aydınlatmaya göre / evrimsel
* Önyıldız
* Genç yıldız cismi
* Anakol öncesi
* Anakol
* Altcüceler
* Altdevler
* Devler
	+ Kırmızı / Mavi
* Parlak devler
* Üstdevler
	+ Kırmızı / Mavi
* Üstündevler
* Süper kütleli yıldız (varsayımsal)
* Yoğun yıldızlar (aşağıya bakınız)

Yoğun yıldızlar
* Kara delik
	+ Yıldız kaynaklı
	+ Orta kütleli
	+ Süper kütleli
	+ GRBler
* Nötron yıldızı
	+ Magnetar
	+ Pulsar
	+ Thorne–Żytkow cismi (varsayımsal)
* Preon yıldızı (varsayımsal)
* Kuark yıldızı (varsayımsal)
* Beyaz cüce
	+ Kara cüce (varsayımsal)

Tuhaf yıldızlar
* A-tipi
	+ Tuhaf  **·** Metalik
* Baryum
* Mavi başıboş
* Karbon
* P Cygni yıldızı
* S-tipi
* Kabuklu
* Wolf–Rayet

Değişenler – Dış etkenli
* Dönel
	+ Alfa2 CVn
	+ Eliptik
* Örten ikililer
	+ Algol
	+ Beta Lyrae
	+ W Ursae Majoris

Değişenler – Bünyesel
* Zonklayan
	+ Sefe
	+ W Virginis
	+ Delta Scuti
	+ RR Lyrae
	+ Mira
	+ Yarıdüzenli
	+ Düzensiz
	+ Beta Cephei
	+ Alfa Cygni
	+ RV Tauri
* Patlayan değişenler
	+ Parıltılı yıldızlar
	+ T Tauri
	+ FU Orionis
	+ RCr Borealis
	+ Mavi ışık
* Kataklizmik
	+ Simbiyotik
	+ Cüce nova
	+ Nova
	+ Süpernova
		- Tip: Ia  **·** Ib/c  **·** II
		- Hipernova
		- GRBler

Tayf tiplerine göre
* O (mavi)
* B (mavi-beyaz)
* A (beyaz)
* F (sarı-beyaz)
* G (sarı)
* K (turuncu)
* M (kırmızı)
 |
Sistemler
* Gezegen
* Yıldız
	+ Genel olarak yıldızlar
	+ İkili (aşağıya bakınız)
	+ Çoklu

İkili yıldızlar
* Gözleme göre
	+ Optik
	+ Görsel
	+ Astrometrik
	+ Spektroskopik
	+ Örten
* Yakın ikililer
	+ Ayrık
	+ Yarı ayrık
	+ Değen
* X-ışını
	+ Patlatıcı

Yıldız grupları
* Yıldız kümesi
	+ Yıldız topluluğu
	+ Açık
	+ Küresel
	+ Aşırı yoğun
* Takımyıldız
* Yıldız deseni

Gökadalar
* Genel olarak gökadalar
* Grup ve küme
* Süperküme
* Bileşene göre
	+ Şişkinlik
	+ Sarmal kol
	+ İnce disk
	+ Kalın disk
	+ Hale
	+ Korona
	+ Gelgit kuyruğu
* Biçimine göre
	+ Sarmal
	+ Çubuklu sarmal
	+ Merceksi
	+ Eliptik
	+ Halkalı
	+ Düzensiz
* Boyutuna göre
	+ En parlak küme
	+ Dev eliptik
	+ Cüce
* Türüne göre
	+ Öngökada
	+ Yıldız patlama
	+ Karanlık
	+ Etkin
		- Radyo
		- Seyfert
		- Kuasar
		- Blazar
 |
Diskler ve ortam
* Gezegenler arası
	+ Toz bulutu
	+ Ortam
	+ Manyetik alan
* Yıldız diski
	+ Toplanma
	+ Çöküntü
		- Ön gezegen
		- Enkaz
* Yıldızlararası
	+ Bulut
	+ Ortam
	+ ORCler
* Gökadalar arası
	+ Toz
	+ Ortam
	+ ORCler

Bulutsular
* Salma
	+ Gezegenimsi
	+ Süpernova kalıntısı
	+ PWN
	+ H II bölgesi
* Yansıma
* Karanlık bulutsular
	+ Moleküler bulut
	+ Bart damlacığı
	+ İlgedisk
* H I bölgesi

Kozmik ölçek
* CMB
* Kozmik sicim (varsayımsal)
* Karanlık madde
	+ MACHO
	+ WIMP
* Bölgecik duvarı (varsayımsal)
* Toz
* İplikçik
* Boşluk
 | Bugün bilinen önemli astronomik cisimleriyle gözlemlenebilir evrenin logaritmik temsili. Gök cisimleri Dünya'ya yakınlıklarına göre aşağıdan yukarıya doğru sıralanmıştır.Gözlemlenebilir evrenin merkezi logaritmik haritası üzerinde işaretlenmiş 210 önemli astronomik cismi listeleyen veri grafiği. Her astronomik cisim için küçük görünüm ve bazı ayırt edici özellikler dahildir. |

## Ayrıca bakınız

* Güneş Sistemi'ndeki cisimlerin listesi
* Güneş sistemindeki nesnelerin kütleye göre listesi

## Kaynakça