Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Köpekbalığı

| Köpek balıkları Yaşadığı dönem aralığı: 410,8-0 myö Pragian-Günümüz PreЄЄOSDCPTJKPgN |
| --- |
| *Carcharhinus amblyrhynchos* |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Animalia
 |
| Şube: | Chordata
 |
| Sınıf: | Chondrichthyes
 |
| İnfra sınıf: | Euselachii
 |
| Üst takım: | **Selachimorpha** Nelson, 1984 |

 |
| Takımlar |
| * † Xenacanthida
* Carcharhiniformes
* Heterodontiformes
* Hexanchiformes
* Lamniformes
* Orectolobiformes
* Pristiophoriformes
* Squaliformes
* Squatiniformes
 |
| Sinonimler |
| Pleurotremata
Selachii |

**Köpek balığı** (Selachimorpha), kıkırdaklı balıklar (Chondrichthyes) sınıfının Elasmobranchii alt sınıfını oluşturan iki üst takımdan biri olan **Selachimorpha** (diğeri, Batoidea) içinde sınıflanan balıkların ortak adı.

## Beslenme

Beslenmelerine göre üç gruba ayrılırlar;

* Serbest yüzen deniz canlılarıyla beslenenler: Hexanchub, Lamnidae, Alopias, Carcharhinidae, Squalidae, Somniosus
* Tabanda yaşayan deniz canlılarıyla beslenenler: Heterodontida, Scyliorhinidae, Triakidae, Oxynotidae, Echinorhinidae, Pristiophoridae, Squatinoidei
* Planktonlarla beslenenler: Dev köpek balığı (*Cetorhinus maximus*), balina köpek balığı (Rhincodontidae)

## Kan

Vatozlar gibi köpek balıklarının kanında da diğer canlılara nazaran daha fazla üre bulunur (% 05 - 8). Bu oran Teleostei balıklarınkinden yaklaşık yüz misli daha fazladır.

Birim hacimdeki alyuvar sayısı Teleostei balıklarınkine göre yaklaşık 5-8 misli daha azdır. Bu eksiklik her alyuvarın yüzeyinin yaklaşık 5 defa daha büyütülmesi ile giderilmiştir.

## Sınıflandırma

Günümüzde varlığını sürdürmekte olan yaklaşık 360 köpek balığı türü bulunmaktadır ve bunlar sekiz takımda sınıflandırılmaktadır. Köpek balıkları (Selachimorpha) üst takımının kıkırdaklı balıklar (Chondrichthyes) sınıfı içindeki yeri ve içerdiği takımlar aşağıda sunulmuştur:

* Sınıf: Chondrichthyes - Kıkırdaklı balıklar

* Alt sınıf: Elasmobranchii - Yassı solungaçlılar

* Üst takım: Batoidea - Vatozlar ve tırpana balıkları
* **Üst takım**: **Selachimorpha** - **Köpek balıkları Takım: Carcharhiniformes
* Takım: Heterodontiformes
* Takım: Hexanchiformes
* Takım: Lamniformes
* Takım: Orectolobiformes
* Takım: Pristiophoriformes
* Takım: Squaliformes
* Takım: Squatiniformes
* Takım: Xenacanthida

* Alt sınıf: Holocephali - Deniz kedileri

## Yaşam Alanları

Hem okyanusta hem de tatlı sularda bulunabilirler. Tropik sularda, kuzey denizlerinde ve Akdeniz'de çoğunlukla derinlerde rastlanırlar.

## Ayrıca bakınız

* Köpek balığından korunma kafesi

## Kaynakça

* Prof. Dr. Ali Demirsoy(1993), Yaşamın Temel Kuralları
# Theofrastos

| Theophrastos |
| --- |
| Theophrastos büstü |
| Tam adı | Theophrastos |
| Doğumu | MÖ. 371 Eresos, Midilli |
| Ölümü | MÖ. 287 (84 yaşlarında) Atina  |
| Çağı | Antik Çağ felsefesi |
| Bölgesi | Batı felsefesi |
| Okulu | Peripatetik Okulu |
| İlgi alanları | botanik, etik, dil bilgisi, tarih, mantık, metafizik, tabiat bilgisi, fizik |
| Önemli eserler | De Causis Plantarum (*Bitkiler Üzerinde İncelemeler*) (9 cilt) De Historia Plantarum (*Bitkilerin Tarihi Hakkında*) (2 cilt) |
| Önemli fikirleri | Aristo Eflatun felsefesini geliştirdi. Fizik en sevdiği konudur ama tarihe daha çok önem vermiştir. Tarih onun için daha ilgi çekici olmuştur. |

**Theophrastos** (Grekçe: Θεόφραστος; MÖ. 371, Midilli, Yunanistan - y. MÖ. 287, Atina, Yunanistan) botaniğin kurucusu olarak kabul edilen bilim insanı ve düşünürdür.

Hakkındaki biyografik bilgilerin çoğu Laertios Diogenes'in Theophrastos'un ölümünden dört yüz yıldan fazla bir süre sonra yazmış olduğu *Ünlü Filozofların Yaşamları ve Öğretileri* kitabına dayanmaktadır.

Theophrastos Midilli adasında doğmuş, oradan Atina'ya geçerek çalışmalarını burada yürütmüştür. Aristoteles'in halefi olan Theophrastos, Aristoteles'in ölümünden sonra Peripatetik Okul'un başına geçmiştir. Onun gibi sistemci olmaktan ziyade bir gözlemci ve koleksiyoncu olarak bilinir. Daha çok botanik dalında önemli saptamalar yapan bir doğabilimci olan Theophrastos, felsefeci kimliği ve çok geniş morfoloji bilgisi sayesinde 500'e yakın bitkinin morfolojik özelliklerini, birçoğunu da resmederek ortaya koymuş, Atina'da bir botanik bahçesinde tıbbi bitkileri yetiştirmiştir. Aristoteles'in hayvanlar dünyasıyla ilgili sınıflamasını, bitkileri de kapsayacak şekilde genişletmiştir.

Theophrastos, hipotetik ve ayrık tasımların formüllerini de vererek, mantık alanına da önemli katkılar yapmış olduğu için, bir yandan da Stoacı ve Epikürosçuluğa çıkan yolu hazırlamış biri olarak görülür.

*Historia plantarum*, 1549
Theophrastos bitkilerin dış görünüşüne bakarak ot, çalı ve yarı çalı kavramlarını ortaya atmıştır. Botanikte kullandığı bazı terimler (vessel = kanal, karpos = meyve vb.) hâlâ geçerliliğini korumaktadır. Theophrastos bitkileri tek çenekli (monokotiledon) ve çift çenekli (dikotiledon) olarak ayırmıştır. Çiçeklerin tozlaşma biyolojisinde erkek ve dişi bireylerin bir araya gelmeden tozlaşmanın oluşamayacağını söylemiştir.

Myra şehrinde bir zehirli hayvanın ısırığıyla ölmüştür.

## Eserleri

* De Causis Plantarum (*Bitkiler Üzerinde İncelemeler*) (9 cilt)
* De Historia Plantarum (*Bitkilerin Tarihi Hakkında*) (2 cilt)

## Kaynakça
# Cornus

| *Cornus* |
| --- |
|  |
| Korunma durumu |
| *Değerlendirilmedi* (IUCN 3.1) |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Plantae
 |
| Şube: | Tracheophyta
 |
| Sınıf: | Magnoliopsida
 |
| Takım: | Cornales
 |
| Familya: | Cornaceae
 |
| Cins: | Cornus  |

 |

Cornus, Cornaceae familyasına bağlı bir bitki cinsidir.

## Taksonomi

Cornus cinsine bağlı türler (2022):

1. *Cornus alternifolia* - L. f.
2. *Cornus amomum* - Mill.
3. *Cornus asperifolia* - Michx.
4. *Cornus canadensis* - L.
5. *Cornus capitata* - Wall.
6. *Cornus controversa* - Hemsl. ex Prain
7. *Cornus drummondii* - C.A. Mey.
8. *Cornus florida* - L.
9. *Cornus foemina* - Mill.
10. *Cornus glabrata* - Benth.
11. *Cornus kousa* - Hance
12. *Cornus macrophylla* - Wall.
13. *Cornus mas* - L.
14. *Cornus nuttallii* - Audubon
15. *Cornus officinalis* - Siebold & Zucc.
16. *Cornus quinquinervis* - Franch.
17. *Cornus racemosa* - Lam.
18. *Cornus rugosa* - Lam.
19. *Cornus sanguinea* - L.
20. *Cornus sericea* - L.
21. *Cornus sessilis* - Torr. ex Durand
22. *Cornus suecica* - L.
23. *Cornus unalaschkensis* - Ledeb.

**Melezler:**

1. *Cornus × acadiensis* - Fernald
2. *Cornus × arnoldiana* - Rehder
3. *Cornus × friedlanderi* - W.H. Wagner
4. *Cornus × intermedia* - (Farr) Calder & Roy L. Taylor
5. *Cornus × slavinii* - Rehder

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta **Cornus** ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur.
* Vikitür'de Cornus ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
# Büyük varlık zinciri

Didacus Valades tarafından 1579'da çizilmiş Büyük Varlık Zinciri, *Rhetorica Christiana*
**Büyük varlık zinciri**, Orta Çağ Hıristiyan düşüncesinde Tanrı tarafından kararlaştırıldığı düşünülmüş; maddenin, yaşamın ve hayali varlıkların tabi olduğu hiyerarşik düzendir. Zincir, Tanrı ile başlar ve aşağıya doğru melekleri, insanları, hayvanları, bitkileri ve mineralleri içerecek şekilde ilerler.

Büyük varlık zinciri (Latince: scala naturae, "Varlık merdiveni") kavramı Platon, Aristoteles (*Historia Animalium* eserinde), Plotinos ve Proklos'tan gelmektedir. Orta Çağ'da daha da gelişerek, erken modern Yeni Platonculuk'la tam anlamına kavuştu.

## Kaynakça

## Ek okuma

* Miguel Espinoza, *La Hiérarchie naturelle. Matière, vie, conscience et symbole,* L'Harmattan, Paris, 2022 (978-2-14-030999-1).
* Tillyard, E. M. W. (1942) *The Elizabethan World Picture: A Study of the Idea of Order in the age of Shakespeare, Donne & Milton*. New York: Random House

## Dış bağlantılar

* *Dictionary of the History of Ideas* – Chain of Being
* The Great Chain of Being reflected in the work of Descartes, Spinoza & Leibniz. Archived 2008-08-28 at the Wayback Machine. Peter Suber, Earlham College, Indiana
* The Chain of Being: Tillyard in a Nutshell
# Gazzeli Timoteus

**Gazzeli** Timotheus (Yunanca: Τιμόθεος ὁ Γαζαῖος), bazen **Gazzeli Timothy** olarak anılır, Anastasius'un hükümdarlığı sırasında, yani 491-518'de etkin olan bir Yunan dilbilgisi uzmanıydı. Arapça *Nu'ut al-Hayawan*'ın kaynaklarından biri olabilecek hayvanlar üzerine bir kitabın yazarıdır. Ayrıca, yalnızca 11. yüzyıldan bir düzyazı özetinde günümüze kalan, *Hint Hayvanları veya Dört Ayaklılar ve Doğuştan Harika Nitelikleri veya Hayvanlarla İlgili Öyküler* adlı dört ciltlik bir çalışma yazdı. Bu düzyazı özeti çok popüler bir okul metniydi ve zürafa, kaplan ve diğer hayvanların anlatımlarını içeriyor.

## Kaynakça
# Demîrî

| Demîrî Kemâlüddîn Muhammed b. Mûsâ el-Demîrî كمال الدين محمد بن موسى الدميري |
| --- |
| Doğum | 1341 Kahire, Mısır |
| Ölüm | 27 Ekim 1405 Kahire, Mısır |
| Tanınma nedeni | Döneminin zoolojik bilgilerini sistematik olarak sıralaması |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Zooloji |
|  |
|  |

Kemâlüddîn Muhammed b. Mûsâ el-**Demîrî** (1341-1405), fıkıh ve doğa tarihi üzerine çalışmış Mısırlı bilim insanı.

İslam dünyasında sistematik zooloji üzerine yazılan ilk eserin sahibidir.

## Yaşamı

Demîrî, Dimyat doğumlu olup yaşamını Mısır'da geçirdi. Şafii hukuk eğitimi aldı, Ezher'de profesörü olarak görev yaptı. Bu dönemde İslam hukuku üzerine metinler kaleme almıştır.

Bununla birlikte, Demîrî, daha çok 931 hayvanı alfabetik sırayla ele alan, *Hayvanların Hayatı* adlı eseri ile bilinir. Eser, 500'den fazla nesir yazarı ve 200'e yakın şairin metinlerinden oluşan bir derleme niteliğindedir. Hayvanların isimlerinin doğru yazılışı, etimolojileri açıklanarak verilmiştir. Hayvanların sağlık alanında kullanımı, tüketilmesinin İslam hukukuna uygun olup-olmadığı ve halk bilimindeki karşılıkları ana konular olurken, zaman zaman siyasi tarihle ilgili bölümlere de yer vermiştir.

## Kaynakça
# Andrea Cesalpino

Andrea Cesalpino.
**Andrea Cesalpino** (Latince **Andreas Caesalpinus**) (6 Haziran 1524 - 23 Şubat 1603) İtalyan bitkilerin sınıflandırılmasında bir mihenk taşı kabul edilir ve kan dolaşımıyla ilgili tıbbî çalışmalarda başı çekenlerdendir.
1524 ya da 1525 yılında Arezzo'da doğmuş; Realdo Colombo, Luca Ghini ve Vesalio öğrenimlerinden sonra 1551 yılında Pisa'da mezun olmuştur.
# Şaheser

Resim sanatında Leonardo da Vinci'nin *Mona Lisa*'sı (y. 1503-06), bir loncaya veya akademiye kabul için yapılmamış olmasına rağmen, arketipik bir başyapıt olarak kabul edilir.
**Şaheser** ya da **başyapıt** (Latince: *Magnum opus*, İngilizce: *Masterpiece*), yoğun eleştirel övgü alan; özellikle bir kişinin kariyerindeki en büyük eser ya da yaratıcılık, ustalık, derinlik ve işçilik açısından olağanüstü kabul edilen yapıtı ifade eder. Tarihsel olarak ise "şaheser" terimi, görsel sanatlar ve zanaat alanlarında bir çırağın lonca veya akademide tam üyelik kazanarak "usta" sayılabilmesi için ortaya koyduğu yüksek standartlı eser anlamında kullanılıyordu.

## Kaynakça
# John Ray

| John Ray |
| --- |
| John Ray |
| Doğum | 29 Kasım 1627(1627-11-29) Black Notley, Braintree yakınları, İngiltere |
| Ölüm | 17 Ocak 1705 (77 yaşında) Black Notley, İngiltere |
| Milliyet | İngiliz |
| Mezun olduğu okul(lar) | Trinity College, Cambridge St Catharine's College, Cambridge |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Botanik, Zooloji, Doğa tarihi, Doğal teoloji |
| Akademik danışmanları | James Duport |
| Yazar alıntısı (botanik) | Ray |
|  |
|  |

**John Ray** (d. 29 Kasım 1627 - ö. 17 Ocak 1705), İngiliz doğabilimci ve bitki bilimci. Bitki bilim mahlası **Ray'**dir.

1670 yılına kadar John Wray olarak yazmış, bu tarihten itibaren ise Ray soy adını tercih etmiştir. Botanik, zooloji ve doğal teoloji üzerine eserler kaleme almıştır. Historia Plantarum adlı eserindeki sınıflandırması, bitkilerin modern taksonomik sınıflandırması için önemli bir adım olarak kabul edilir. Biyolojide tür kavramını ilk tanımlayan kişiler arasındadır.

## Hayatı

Essex'e bağlı Black Notley'da doğdu. O'na göre babası demirci idi ve kendisi de demirhanede doğmuştu. Trinity College'da eğitim görürken on altı yaşında iken Cambridge Üniversitesi'ne gönderildi.

1673 yılında Margaret Oakley ile evlendi. 1679 yılında ise doğduğu Black Notley'a taşındı. Sağlığının bozulmasına ve çok sayıda kronik rahatsızlığı olmasına rağmen buradaki hayatı sükunet içinde geçti. Burada arkadaşı Samuel Dale ile bilimsel içerikli mektuplaşmalarını sürdürdü.

77 yaşında iken Black Notley'da hayatını kaybetti ve adına yapılan bir anıtın da bulunduğu St Peter ve St Paul kilisesinin bahçesine gömüldü. İngiliz rahip doğa bilimcilerinin öncülerinden olarak kabul edilir.

## Sınıflandırma sistemi

Herbae divizyonu;

1. Bulbosae (*Lilium* vs.)
2. Tuberosae (*Asphodelus* vs.)
3. Umbelliferae (*Foeniculum* vs.)
4. Verticellatae (*Mentha* vs.)
5. Spicatae (*Lysimachia* vs.)
6. Scandentes (*Cucurbita* vs.)
7. Corymbiferae (*Tanacetum*)
8. Pappiflorae (*Senecio* vs.)
9. Capitatae (*Scabiosa* vs.)
10. Campaniformes (*Digitalis* vs.)
11. Coronariae (*Dianthus* vs.)
12. Rotundifoliae (*Cyclamen* vs.)
13. Nervifoliae (*Plantago* vs.)
14. Stellatae (*Rubia* vs.)
15. Cerealia (*Leguminosae* vs.)
16. Succulentae (*Sedum* vs.)
17. Graminifoliae (*Gramineae* vs.)
18. Oleraceae (*Beta* etc.)
19. Aquaticae (*Nymphaea* etc.)
20. Marinae (*Fucus* etc.)
21. Saxatiles (*Asplenium* etc)

*Historia Plantarum* (1685–1703) adlı eserinde:

* Herbae (Otsu bitkiler)
	+ Imperfectae (Kriptogamlar)
	+ Perfectae (Tohumlu bitkiler)
		- Monocotyledons
		- Dicotyledons
* Arborae (Ağaçlar)
	+ Monocotyledons
	+ Dicotyledons

## Önemli eserleri

## Mirası

1844 yılında kurulan Ray Society adını O'ndan almaktadır.

Vikisöz'de John Ray ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.

## Not listesi

## Kaynakça
# Joseph Pitton de Tournefort

| Joseph Pitton de Tournefort |
| --- |
|  |
| Doğum | 5 Haziran 1656 Aix-en-Provence, Fransa Krallığı |
| Ölüm | 28 Aralık 1708 Paris, Fransa Krallığı |
| Milliyet | Fransa |
| Mezun olduğu okul(lar) | Montpellier Üniversitesi |
| Tanınma nedeni | genus |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | doğabilimci |
| Çalıştığı kurumlar | Paris Üniversitesi |
|  |
|  |

**Joseph Pitton de Tournefort** (5 Haziran 1656, Aix-en-Provence - 28 Aralık 1708, Paris), Fransız doğabilimci.

## Kariyeri

Montpellier Üniversitesi çerçevesinde botanikte uzmanlaşarak 1683'te Paris Kraliyet Botanik Bahçesi'ne profesör olarak atandı. 1699'da, Karlofça Antlaşması'ndan sonra Fransız hükûmeti tarafından botanik araştırmaları yapmak ve bitkiler toplamak üzere doğu seyahatine gönderildi.

Bu gezinin ilk bölümü Ege adalarına yaptı. 23 Mayıs 1700'de bir hekim ve bir ressamla birlikte Marsilya'dan hareket eden Tournefort önce Girit'e, oradan da Ege adalarının büyük bir bölümünü gezdikten sonra Mart 1701 sonunda İstanbul'a vardı. Tournefort, İstanbul'da kısa bir süre kaldıktan sonra Karadeniz yoluyla Doğu Anadolu Bölgesi ve Kafkasya'ya doğru yola çıktı.

Tournefort, Erzurum valiliğine atanan Köprülü Numan Paşa ve maiyetine katılarak denizyoluyla Trabzon'a doğru yola çıktı. Oradan Erzurum'a ulaşarak Tiflis ve Erivan'a kadar gitti. Ağustos 1701'de Erzurum'a döndükten sonra Ankara üzerinden Bursa'ya, oradan da İzmir'e geldi. Oradan Mısır ve Arabistan'a gitmek niyetinde olan Tournefort, sonunda bu yolculuktan vazgeçerek 3 Haziran 1702'de Marsilya'ya döndü.

Getirdiği malzemenin tasnifi ve kitabın hazırlanışı tamamlanmadan Tournefort evinden botanik bahçesine giderken bir araba kazasında öldü. *Relation d'un voyage du Levant* adlı seyahat kitabı iki cilt halinde 1717'de basıldı, bunu aynı yıl üç ciltlik Lyon baskısı izledi.

## Kaynakça
# Species Plantarum

Species Plantarum | İlk baskının kapağı |
| Yazar | L. |
| Ülke | İsveç |
| Dil | Latince |
| Konu | Botanik |
| Yayımcı | Laurentius Salvius (1 May 1753) |
| Medya türü | Print |
| Sayfa | xi, 1200 + xxxi |
| OCLC | 186272535 |

Species Plantarum ("Bitki Türleri"), Carl Linnaeus tarafından 1753'te yayımlanan ve o dönemde bilinen tüm bitki türlerinin cinslere göre sınıflandırıldığı bir eserdir. Eser, ikili adlandırma sistemini tutarlı bir şekilde uygulayan ilk çalışmadır ve bitkilerin bilimsel olarak isimlendirilmesi için başlangıç noktası olmuştur.

## Yayınlanma

Plantago lanceolata am Staden (Saarbrücken)
Species Plantarum 1 Mayıs 1753 tarihinde Laurentius Salvius tarafından Stockholm'de iki cilt halinde yayımlanmıştır. Eserin ikinci baskısı 1762-1763 yılları arasında yayımlandı. 1764 yılında yapılan üçüncü baskı ise ikinci baskıdan çok farklı değildi. Takip eden baskılar L.'un 1778'deki ölümünden sonra Willd.'in yönetiminde gerçekleşti.

## Önemi

Species Plantarum'dan önce görseldeki bitki" "Plantago foliis ovato-lanceolatis pubescentibus, spica cylindrica, scapo tereti" olarak biliniyordu. L., bitkiyi *Plantago media* olarak yeniden adlandırdı.
Species Plantarum ikili adlandırma sistemini tutarlı bir şekilde uygulayan ilk botanik çalışmadır (Linnaeus'un 1758 yılında yayımladığı Systema Naturae adlı eserinde aynı sınıflandırmayı ilk kez hayvanlara da uygulamıştır). Bu çalışmadan önce, bitki türleri çok sayıda kelimeden oluşan uzun bir isme sahipti. Örneğin; "Plantago foliis ovato-lanceolatis pubescentibus, spica cylindrica, scapo tereti" ya da "Nepeta floribus interrupte spicatis pedunculatis". Species Plantarum ile bu uzun ve karmaşık adlar, tek kelimelik bir cins adı ve tek kelimelik tür epiteti içeren iki bölümlü adlarla değiştirildi. Buna göre yukarıdaki iki örnek sırasıyla *Plantago media* ve *Nepeta cataria* oldu.

İki terimli isimlendirmenin tutarlı bir şekilde uygulandığı ilk çalışma olduğu için, Species Plantarum çoğu bitkinin isimlendirilmesi için "başlangıç noktası" olarak seçilmiştir.

## İçindekiler

Species Plantarum yayımlandığı tarihte L. tarafından bilinen binlerce bitki türünün açıklamalarını içeriyordu. İlk baskıda türler *Acalypha australis* ile başlayıp *Zygophyllum spinosum* ile sona eriyordu ve 5.940 tür vardı. L., eserin girişinde 10.000'den az bitki türünün var olduğunu tahmin ettiğini ifade etmişti Ancak günümüzde yaklaşık 400.000 çiçekli bitki türü olduğu öne sürülüyor.

Bitkiler, L.'un cinsel sınıflandırma sistemine göre 24 sınıfa ayrılan yaklaşık bin cinse göre düzenlenmiştir. Species Plantarum'da cinslerin tanımı yoktur. Bu nedenle Genera Plantarum ("Bitki Cinsleri"), Species Plantarum'un beşinci baskısı ile eş zamanlı olarak yayımlanmıştır. L.'un cinsel sistemi artık, ortak ataları doğru bir şekilde yansıtan bir sistemden ziyade yapay bir sistem olarak kabul ediliyor, ancak sistemin basitliği, özellikle bu alanda uzman olmayanların herhangi bir bitkinin doğru sınıfını hızlı bir şekilde bulmasını kolaylaştırmıştır.

## Notlar

## Kaynakça

## Bibliyografya
# Systema Naturae'nin 10. baskısı

*Systema Naturae* eserinin 10. baskısının kapak sayfası.
Systema Naturae'*nin 10. baskısı**, Carl Linnaeus tarafından yazılan ve 1758 ila 1759 yıllarında yayımlanan, zoolojik sınıflandırmanın başlangıç noktası olarak kabul edilen bir kitaptır. Bu kitapta Linnaeus hayvanlar için ikili adlandırma yöntemini sunmaktadır. Linnaeus bitkiler için sınıflandırma yöntemini 1753 yılında yayımladığı *Species Plantarum* adlı eserinde yapmıştır.

## Başlangıç noktası

Biyoloji kataloglarının çoğu 1758 yılından önce içerdikleri taksonlar için, *Systema Naturae*'nin daha önceki basımları da dahil olmak üzere çeşitli eserlerden derledikleri çok sözcüklü adlandırmaları kullanmaktaydı. Hayvanlar âlemi için ikili adlandırma yöntemini tutarlı olarak kullanan ilk eser *Systema Naturae*'nin 10. baskısıdır. Uluslararası Zoolojik Adlandırma Komisyonu bu nedenle 1 Ocak 1758 tarihini zoolojik sınıflandırmanın "başlangıç noktası" olarak seçmiş ve *Systema Naturae'*nin 10. baskısının bu tarihte basılmış gibi referans alınmasını önermiştir. Kurallara uygun olarak verilmiş olsa dahi bu tarihten önce yayımlanmış bilimsel sınıflandırma için kullanılan adlar geçerli sayılmamaktadır. 10. baskıdan daha önce olduğu ve öncelik kazandığı kabul edilen tek eser Carl Alexander Clerck'in 1757'de yayımlanmış olan *Svenska Spindlar* (İsveççe) ya da *Aranei Suecici* (Latince) adlı eseridir ve yine bu eser de 1 Ocak 1758 tarihinde basılmış gibi referans alınmaktadır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Özgün 1758 basımı *Systema Naturae*20 Temmuz 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Linnaeus 1758 hayvanların sınıflandırması *Taxonomicon*7 Mart 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Kladogram

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Timsahlar

 |
|  |
|  |
Kuşlar

 |
|  |

 |
|  |
|  |
Kaplumbağalar

 |
|  |

 |
|  |
|  |
Pullular

 |
|  |

 |
|  |

 |
| Yatay kladogram, kök solda
 |

İki dikey kladogram, kök aşağıda
**Kladogram** (Yunanca κλάδος *(klados)*: "dal" ve γραμμα *(gramma)*: "karakter"), canlılar arasındaki evrimsel ilişkileri göstermek için kladistikte kullanılan diyagramlardır. Atalar ile soyundan gelenlerin nasıl ilişkili olduklarını ve ne kadar değiştiklerini göstermediğinden ötürü bir kladogram evrim ağacı değilse de birçok evrim ağacı tek bir kladogramdan çıkarılabilir. Kladogram farklı yönlerde dallanarak uzayan ve en son ortak atası olan bir grup organizma olan kladlarda sonlanan ve dal adı verilen çizgilerden oluşur. Çok çeşitli kladogram şekilleri olsa da hepsinin ortak özelliği diğer çizgilerden dallanan çizgilerdir. Çizgiler dallandıkları noktaya kadar izlenebilirler. Bu bağlantı noktaları üstündeki taksonlar tarafından paylaşılan ortak özellikleri gösterdiği sonucuna varılmış varsayımsal ataları temsil eder. Bu varsayımsal ata farklı özelliklerin, adaptasyonların ve diğer evrimsel özelliklerin evrimleşme sırası hakkında ipuçları verebilir. Her ne kadar böyle kladogramlar geleneksel olarak morfolojik özellikler temelinde şekillendirildiyse de DNA ve RNA dizileme verileri ile birlikte işlemsel filogenetik artık kladogramların oluşturulmasında tek başına ya da morfolojik özelliklerle bir arada kullanılmaktadır.

## Kaynakça
# Erasmus Darwin

| Erasmus Darwin |
| --- |
| Erasmus Darwin'in portresi, Joseph Wright (1792) |
| Doğum | 12 Aralık 1731(1731-12-12) Elston Hall, Elston, Nottinghamshire |
| Ölüm | 18 Nisan 1802 (70 yaşında) Breadsall, Derby |
| Milliyet | İngiliz |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Fizyolog, doğa filozofu, mucit |
|  |
|  |

Erasmus Darwin'in taş büstü, W. J. Coffee, 1795
**Erasmus Darwin,** (12 Aralık 1731 - 18 Nisan 1802) İngiliz hekim, doğa filozofu, fizyolog, mucit ve şair. İngiltere'de tanınmış sanayici ve filozofların bulunduğu Lunar Cemiyeti'nin kurucularındandır. Cemiyetin kurucuları arasında James Watt gibi önemli isimler de yer alır. Darwin-Wedgwood ailesinin bir üyesi olan Erasmus Darwin, Charles Darwin'in de büyükbabasıdır.

Erasmus Darwin, Elston Hall, Nottinghamshire'da İngiltere'de doğdu. Karısı Elizabeth Hill olan avukat Elston'lı Robert Darwin'in yedi çocuğundan en genciydi. Edinburgh Üniversitesi'nde tıp okudu.

## Aile ağacı