Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Robert Chambers (1802 doğumlu yayıncı)

| Robert Chambers |
| --- |
| Chambers *c.* 1863 |
| Doğum | 10 temmuz 1802 Peebles, Peeblesshire, İskoçya |
| Ölüm | 17 Mart 1871 (68 yaşında) St Andrews, Fife, İskoçya |
| Defin yeri | St Regulus Chapel, St Andrews katedrali |
| Meslek | Yayımcı, yazar, Jeolog |
| Eğitim | The High School, Edinburgh |
| Önemli eserler | * *Traditions of Edinburgh* (1824)
* *The Picture of Scotland* (1827)
* *Histories of the Rebellions in Scotland*
* *Vestiges of Creation* (1844)
* *Ancient Sea-margins* (1848)
 |
| Evlilikler | * Anne Kirkwood (e. 1829–1863)
* (bilinmeyen eş) (e. 1867–1879)
 |
| Çocuklar | Robert Chambers Jr. (1832–1888); Amelia Lehmann |
| Akrabalar | * anne: Jean Gibson
* kardeş: William Chambers (1800–1883)
* Kız torun: Violet Tweedale
 |
|  |

**Robert Chambers** (10 Temmuz 1802, Peebles, Peeblesshire, İskoçya - 17 Mart 1871, St Andrews, Fife, İskoçya), İskoç jeolog, yazar ve yayımcıdır.

## Hayatı

### Yayımcı olan Chambers

Robert Chambers en çok yayıncı ve yazar olarak yaptığı çalışmalarla tanınır. 1844'te, o ve kardeşi William Chambers, W. & R. Chambers yayın şirketini kurdu. Eğitim ve referans çalışmaları, kurgu ve süreli yayınlar dahil olmak üzere çok çeşitli kitaplar yayınladılar.

## Eserleri

* Robert Chambers'ın en ünlü eserlerinden biri, 1844'te isimsiz olarak yayınlanan "Vestiges of Creation" (Yaradılışın Doğal Tarihinin İzleri)"dir. Kitap, evrimci fikirlerin popülerleştirilmiş bir versiyonunu sunuyor ve o dönemde tartışmalara yol açıyordu. Daha sonra "On the Origin of Species" (Türlerin Kökeni Üzerine)'de yayınlanan Charles Darwin'in evrim teorisinin toplum tarafından kabul edilmesinin temelini attı.
* "Traditions of Edinburgh", (Edinburgh Gelenekleri) (1824)
* "The Picture of Scotland", (İskoçya Yurtiçi Yıllıkları) (1827)

## Kaynakça

## İlgili kitaplar

* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Chambers, Robert". Encyclopædia Britannica. Vol. 5 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 820–821
* Millhauser, Milton (1959). Just Before Darwin: Robert Chambers and Vestiges. Wesleyan University.
# Evrimsel hayat ağacı

Ernst Haeckel tarafından *"İnsanın evrimi"*nde (1879) betimlenen, daha sonra kısmen güncellenen *Evrimsel hayat ağacı*, 19. yüzyıl evrim düşüncesini açıklamaktadır.
**Evrimsel hayat ağacı**, ortak ata üzerinden canlıların öncül ve ardıl ilişkilerini ve türlerin kökenini açıklayan kurgusal ağaç.

1858 yılında Charles Darwin ve Alfred Russel Wallace, Darwin'in *Türlerin Kökeni* (1859) eserini detaylı olarak açıklayan yeni bir teori yayınladılar. Jean-Baptiste Lamarck'ın aksine Darwin, ortak ata ve dallara ayrılan *evrimsel hayat ağacı* fikirlerini ortaya attı. *Evrimsel hayat ağacı* teorisi, doğal seçilim fikri üzerine kurulu olarak çiftçilik, biyocoğrafya, jeoloji, morfoloji ve embriyoloji gibi geniş bir alanda sentez oluşturmaktadır.

"Web üzerinde Evrim Ağacı" projesinin grafik ile sunumu.
# Hesperornis

| *Hesperornis* Yaşadığı dönem aralığı: 83,5-78 myö Kampaniyen-Maastrihtiyen PreЄЄOSDCPTJKPgN |
| --- |
|  *Hesperornis regalis*  |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Animalia
 |
| Şube: | Chordata
 |
| *Klad*: | Dinosauria
 |
| *Klad*: | Saurischia
 |
| *Klad*: | Theropoda
 |
| *Klad*: | Avialae
 |
| *Klad*: | †Hesperornithes
 |
| Familya: | †Hesperornithidae
 |
| Cins: | †Hesperornis Marsh, 1872 |

 |
| Tip tür |
| **† Hesperornis regalisMarsh, 1872 |
| Türler |
| †H. regalis Marsh, 1872
†H. crassipes (Marsh, 1876)
†H. gracilis Marsh, 1876
†H. altus (Marsh, 1893)
†H. montana Schufeldt, 1915
†H. rossicus Nesov & Yarkov, 1993
†H. bairdi Martin & Lim, 2002
†H. chowi Martin & Lim, 2002
†H. macdonaldi Martin & Lim, 2002
†H. mengeli Martin & Lim, 2002
†H. lumgairi Aotsuka & Sato, 2016 |
| Sinonimler |
| *Lestornis* Marsh, 1876 *Coniornis* Marsh, 1893 *Hargeria* Lucas, 1903 |

Hesperornis, Geç Kretase döneminde (83 ila 5-78 milyon yıl önce) yaşamış uçamayan ornithuranlardan biridir.

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta Hesperornis ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur
* Vikitür'de Hesperornis ile ilgili ayrıntılı taksonomik bilgiler bulunur.
* Eastern Kentucky University: Closeup of *Hesperornis* skull 20 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. Retrieved 2007-NOV-04.
* savageancientseas.com: Forward view of *H. regalis* skeleton in diving pose. Note relalistic position of legs and toe rotation. Retrieved 2007-NOV-04.
* UC Davis: Moveable 3D rendering of patella (kneecap) of *Hesperornis* sp.. Digitized from KUVP PU17193. Requires Java, IFC or 3DC plugin. Retrieved 2007-NOV-04.
# Richard Owen

| Richard Owen |
| --- |
| Richard Owen (1878) |
| Doğum | 20 Temmuz 1804(1804-07-20) Lancaster, Birleşik Krallık |
| Ölüm | 18 Kasım 1892 (88 yaşında) Richmond Park, Londra, İngiltere |
| Milliyet | İngiliz |
| Eğitim | Edinburgh Üniversitesi St Bartholomew Hastanesi |
| Ödüller | Wollaston Madalyası (1838) Royal Medal (1846) Copley Madalyası (1851) Baly Madalyası (1869) Clarke Madalyası (1878) Linnean Madalyası (1888) |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Karşılaştırmalı anatomi **·** paleontoloji **·** biyoloji **·** zooloji |
|  |
|  |

**Richard Owen** (20 Temmuz 1804, Lancaster - 18 Aralık 1892, Londra), İngiliz karşılaştırmalı anatomist, paleontolog, biyolog ve zoologdur. Dinozor fosilleri üzerine yaptığı araştırmalar sonucunda, 1842 yılında dinozorları *Dinosauria* adıyla günümüzdeki sürüngenlerden farklı alt takımda bir sınıflandırmıştır.

1824'te girdiği Edinburgh Üniversitesinden ertesi yıl ayrılarak Londra'daki St Bartholomew Hastanesinde tıp eğitimini tamamladı. Sonrasında Royal College of Surgeons of England bünyesinde küratör olarak çalışmaya başladı. 1834'te Royal Society üyesi oldu. 1856'da British Museum'daki kariyerine başladı ve 1884'teki emekliliğine kadar burada çalıştı.

## Eserleri

* *Memoir on the Pearly Nautilus* (1832)
* *Odontography* (1840-1845)
* *Description of the Skeleton of an Extinct Gigantic Sloth* (1842)
* *On the Archetype and Homologies of the Vertebrate Skeleton* (1848)
* *History of British Fossil Reptiles* (4 cilt, 1849-1884)
* *On the Nature of Limbs* (1849)
* *Palæontology or a Systematic Summary of Extinct Animals and Their Geological Relations* (1860)
* *Archaeopteryx* (1863)
* *Anatomy of Vertebrates* (1866)
* *Memoir of the Dodo* (1866)
* *Monograph of the Fossil Mammalia of the Mesozoic Formations* (1871)
* *Catalogue of the Fossil Reptilia of South Africa* (1876)
* *Antiquity of Man as deduced from the Discovery of a Human Skeleton during Excavations of the Docks at Tilbury* (1884)

## Kaynakça

## Dış bağlantıları

Wikimedia Commons'ta Richard Owen ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Internet Archive'daki Richard Owen tarafından oluşturulan ya da hakkındaki eserler
# Julian Huxley

| Sayın Julian Huxley FRS |
| --- |
|  |
| Julian Sorell Huxley
 |
| 1. UNESCO Genel Direktörü
 |
| **Görev süresi** 1946-1948
 |
| Kişisel bilgiler
 |
| Doğum
 | 22 Haziran 1887(1887-06-22) Londra, İngiltere
 |
| Ölüm
 | 14 Şubat 1975 (87 yaşında) Londra, İngiltere
 |
| Milliyeti
 | İngiliz
 |
| Evlilik(ler)
 | Juliette Baillot (e. 1919)
 |
| Çocuk(lar)
 | Anthony Huxley, Francis Huxley
 |
| Bitirdiği okul
 | Balliol Koleji, Oxford
 |
| Mesleği
 | Biyolog
 |

**Sir Julian Sorell Huxley** (22 Haziran 1887 - 14 Şubat 1975), İngiliz evrimsel biyolog ve hümanist. Doğal seçilim kuramını savunan Huxley 20. yüzyılın önde gelen Yeni-Darwincilerinden biri olarak kabul edilmektedir. Huxley 1935-1942 yılları arasında Londra Zooloji Topluluğunun sekreterliğini yürütmüştür. 1946-1948 yılları arasında UNESCO'nun ilk Genel Direktörü olarak görev yaptı.

Kitaplarında, makalelerinde, radyo ve televizyonda bilimi sunmasıyla tanınıyordu. Oscar ödüllü bir vahşi yaşam filmi yönetmiştir. 1953'te bilimin popülerleştirilmesi için UNESCO'nun Kalinga Ödülü'ne, 1956'da Kraliyet Cemiyeti'nin Darwin Madalyası'na ve 1958'de Linnaean Cemiyeti'nin Darwin-Wallace Madalyası'na layık görüldü. Ayrıca Charles Darwin ve Alfred Russel Wallace'ın doğal seçilim yoluyla evrim teorisini açıklamalarından yüz yıl sonra 1958 Yeni Yıl Onur Ödülleri'nde şövalye ilan edilmiştir. 1956 yılında Lasker Vakfı'ndan Planlı Ebeveynlik - Dünya Nüfusu kategorisinde Özel Ödül almıştır.

# Yaşamı

## Kişisel yaşamı

Baba tarafı Huxley ailesinden, anne tarafından ise Arnold ailesinden geliyordu. Büyük büyükbabası Rugby Okulu'ndan Thomas Arnold, büyük amcası Matthew Arnold ve halası Bayan Humphry Ward'dı. Büyükbabası Thomas Henry Huxley Anglikan olarak yetiştirilmiş ancak sonunda kendi bulduğu bir kelime olan Agnostisizm'in savunucusu olmuştur. Thomas Henry Huxley aynı zamanda Charles Darwin'in arkadaşı ve evrimin savunucusuydu.

## Üniversite Hayatı

1906 yılında, Almanya'da geçirdiği bir yazın ardından Oxford'a taşınan Huxley, burada embriyoloji ve protozoa çalışmalarına özel bir ilgi duydu. Üniversitedeki son yılı olan 1908'in sonbaharında annesi kanserden öldü. 1909'da onur derecesiyle mezun oldu ve kendisine bir burs teklif edildi. Napoli'deki deniz biyolojisi istasyonunda bir yıl geçirdi ve burada tunikatlar ve deniz kestaneleri üzerine yaptığı araştırmalarla embriyoloji ve gelişim konularına ilgi duymaya başladı. 1910'da Oxford'da bir öğretim görevine başladı, ancak 1912'de Edgar Odell Lovett (1871-1957) tarafından Houston, Teksas'taki Rice Üniversitesi'nde yeni oluşturulan Biyoloji Kürsüsü'nde görev alması için teklif aldı. Huxley teklifi kabul etti ve ertesi yıl görevine başladı.

## Hümanizm

Huxley'in bir hümanist olduğu, Uluslararası Hümanist ve Etik Birliği'ni kuran kongreye başkanlık ettiği ve John Dewey, Albert Einstein ve Thomas Mann ile birlikte New York İlk Hümanist Derneği'nin kuruluşunda danışma komitesinde görev aldığıda az bilinen bir gerçektir.

## Kaynakça
# Uluslararası Zoolojik Adlandırma Kodu

**Uluslararası Zoolojik Adlandırma Kodu** (İngilizce; **International Code of Zoological Nomenclature**, **ICZN**), hayvan olarak kabul edilen organizmaların resmi isimlendirme kurallarını belirleyen ve zoolojide yaygın olarak kabul edilen isimlendirme sistemidir. Kurallar temel olarak şunları düzenler;

1. Binominal isimlendirme çerçevesinde isimlerin doğru bir şekilde nasıl belirleneceği,
2. Çeşitli isimler arasındaki çatışmada hangi ismin kullanılacağının seçilmesi,
3. Bilimsel literatürde hangi isimlerin kullanılacağının belirlenmesi.

Sistem Uluslararası Zooloji İsimlendirme Komisyonu tarafından düzenlenmiştir.

## Dış bağlantılar

* ICZN websitesi
* Text of the code12 Kasım 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* ZooBank: The World Register of Animal Names20 Mart 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Proposed amendment of the International Code of Zoological Nomenclature to expand and refine methods of publication

## Kaynakça
# Üç üst âlem sistemi

1990 yılında Carl Woese, George E. Fox ve diğerleri tarafından önerilen, bakteriler, arkeler ve ökaryotların nasıl ayrıldığını vurgulayan, rRNA verilerine dayalı bir filogenetik ağaç.
**Üç üst âlem sistemi,** Carl Woese, Otto Kandler ve Mark Wheelis tarafından 1990 yılında tanıtılan ve hücreli canlıları Arkeler, Bakteriler ve Ökaryotlar olmak üzere üç üst âleme ayıran biyolojik bir sınıflandırmadır. İki üst âlem sistemi ve beş âlem sınıflandırması gibi daha önceki sınıflandırmalardan temel ayrımı, arkelerin bütünüyle bakterilerden ayrılmış olmasıdır. Üç üst âlem sisteminin bilimsel anlamdaki rakibi, Ökaryotları bir arke grubu olarak kabul ederek, canlıları yalnızca Bakteriler ve Arkeler olarak ayıran "iki üst âlem sistemi"dir.

## Ayrıca bakınız

* Eosit hpotezi
* Filogenetik ağacı
* Monera
* Protistler
* Taksonomi

## Kaynakça
# Carl Woese

Carl Woese
**Carl Richard Woese** (d. 15 Temmuz 1928, Syracuse, New York (eyalet) ö. 30 Aralık 2012 ), Amerikalı bir mikrobiyolog.

İlk defa 1977'de kendisi tarafından öncülüğü yapılmış ve şu an standard hale gelmiş bir uygulama olan filogenetik taksonomi 16S ribozomal RNA yöntemi uygulayarak Arkea adı verilen (yeni bir alem) sahayı tanımlayarak adını duyurmuştur.

Woese ayrıca RNA dünyası hipotezini 1967'de, o zaman başka bir isim ile ilk ortaya atan kişidir.
# Monera

**Monera** (Yunanca - μονήρης (monḗrēs), "tek", "yalnız"), prokaryotlardan oluşan biyolojik bir âlemdir. Bu nedenle, çekirdeği olmayan tek hücreli organizmalardan oluşur.

Monera taksonu ilk kez 1866'da Ernst Haeckel tarafından bir şube olarak önerildi. Daha sonra bu şube 1925'te Édouard Chatton tarafından âlem mertebesine yükseltildi. Monera taksonu ile yaygın olarak kabul edilen son mega sınıflandırma, 1969'da Robert Whittaker tarafından kurulan beş âlem sınıflandırma sistemiydi.

Carl Woese tarafından 1977'de tanıtılan ve yaşamın evrimsel tarihini yansıtan üç âlemli taksonomi sistemi altında, Monera âleminde bulunan organizmalar Arkeler ve Bakteriler (üçüncü üst âlem olarak Ökaryotlar ile) olmak üzere iki üst âleme ayrılmıştır. Ayrıca, şu anda Arkeler ve Ökaryotlar'ın her ikisinin de birbiriyle Bakteriler ile olduğundan daha yakından ilişkili olduğuna inanıldığından, Monera taksonu parafiletiktir (en yakın ortak atalarının tüm torunlarını içermez). "Moneran" terimi, bu grubun üyelerinin gayrî resmi adıdır ve bazen her iki üst âlemin bir üyesini belirtmek için kullanılmaktadır ("prokaryot" terimi gibi).

Çoğu bakteri Monera altında sınıflandırılmıştı. Fakat bazı siyanobakteriler (genellikle mavi-yeşil algler olarak adlandırılır), fotosentez yapma yetenekleri nedeniyle başlangıçta Plantae altında sınıflandırıldılar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Woese CR (June 1987). "Bacterial evolution". *Microbiol. Rev*. **51** (2). ss. 221–71. doi:10.1128/MMBR.51.2.221-271.1987. PMC 373105 . PMID 2439888.  Woese reviewed the historical steps leading to the use of the term "Monera" and its later abandonment.
* What is Monera? A descriptive details of the entire kingdom 14 Ekim 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Thomas Cavalier-Smith

| Thomas Cavalier-Smith |
| --- |
|  |
| Doğum | 21 Ekim 1942(1942-10-21) Londra, Birleşik Krallık |
| Ölüm | 19 Mart 2021 (78 yaşında) |
| Milliyet | İngiliz |
| Eğitim | Gonville and Caius College Cambridge,
King's College London |
| Ödüller | Royal Society Üyesi (1998) Uluslararası Biyoloji Ödülü (2004) The Linnean Madalyası (2007) Frink Madalyası (2007) |
| Resmî site | zoo.ox.ac.uk/people/view/cavaliersmith t.htm |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Zooloji |
| Çalıştığı kurumlar | King's College London, University of British Columbia, Oxford Üniversitesi |
|  |
|  |

**Thomas** (**Tom** ) **Cavalier-Smith**, FRS, FRSC, NERC Profesör, Araştırmacısı (21 Ekim 1942 – 19 Mart 2021), Oxford Üniversitesi Zooloji Bölümü'nde evrimsel biyoloji profesörlüğü yapmıştır.

Araştırmaları bir dizi tek hücreli organizmanın (protistler ) keşfedilmesini sağladı ve Chromista, Chromalveolata, Opisthokonta, Rhizaria ve Excavata gibi çeşitli önemli taksonomik grupları savundu. Tüm organizmaları sınıflandırma sistemleriyle tanınıyordu.

## Cavalier-Smith'in katkıları

Hayat ağacı ve Cavalier-Smith'ten sonra hücre evrimindeki önemli adımlar, y. 2010, 2015 revizyonundan önce.
Cavalier-Smith, tüm yaşam formlarının, özellikle de protistlerin taksonomisi ve sınıflandırılması üzerine kapsamlı yazılar yazdı. Biyolojiye yaptığı en büyük katkılardan biri, monofiletik olduğu yaygın olarak kabul edilmese de (yukarıya bakın) yeni bir yaşam krallığı önerisiydi: Chromista.

Ayrıca Chromalveolata (1981), Opisthokonta (1987), Rhizaria (2002) ve Excavata (2002) gibi ökaryotlar için yeni taksonomik gruplandırma gruplarını tanıttı. Her ne kadar iyi bilinmesine rağmen iddialarının birçoğu tartışılmış ve bilim camiasında geniş çapta kabul görmemiştir. Taksonomik revizyonları sıklıkla tüm yaşam formlarının genel sınıflandırmasını etkiledi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* "T. Cavalier-Smith". University of Oxford. 1 Mayıs 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi.
* "academic references to "T. Cavalier-Smith"" – Google Scholar vasıtasıyla. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
* "Thomas Cavalier-Smith". London, UK: The Royal Society. Arşivlenmesi gereken bağlantıya sahip kaynak şablonu içeren maddeler (link)
# Neomura

Bir arke olan *Halobacterium* sp. (NRC-1 suşu) hücre kümesi.
**Neomura**, Arkea ve Ökaryotlar üst âlemlerinden oluşan olası bir kladdır. Grup, 2002 yılında Thomas Cavalier-Smith tarafından adlandırıldı. Adı, bakteriden evrimleştiği hipotezini yansıtan "yeni duvarlar" anlamına gelir ve en büyük değişikliklerden biri, peptidoglikan hücre duvarlarının diğer glikoproteinlerle yer değiştirmesiydi. 2017 Ağustos ayından beri neomuran hipotezi bilim insanları tarafından genel kabul görmüş değildir. Moleküler filogenezler, ökaryotların tüm arkelerle bir klad oluşturmak yerine, bir arke grubuyla yakından ilişkili olduğunu, onlardan evrimleştiğini ve Arkeler ile Bakteriler'in kardeş gruplar olduğunu ortaya koymaktadır.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

Vikitür'de konuyla ilgili taksonomik bilgiler bulunur:
Neomura

Wikimedia Commons'ta Neomura ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Cavalier-Smith T (1987). "The origin of eukaryotic and archaebacterial cells". *Ann. N. Y. Acad. Sci*. **503**: 17-54. doi:10.1111/j.1749-6632.1987.tb40596.x. PMID 3113314.
* Cavalier-Smith T (January 2002). "The neomuran origin of archaebacteria, the negibacterial root of the universal tree and bacterial megaclassification". *Int. J. Syst. Evol. Microbiol*. **52** (Pt 1): 7-76. doi:10.1099/00207713-52-1-7. PMID 11837318.
* Cavalier-Smith T (2006). "Rooting the tree of life by transition analyses". *Biol. Direct*. **1**: 19. doi:10.1186/1745-6150-1-19. PMC 1586193 . PMID 16834776. 18 Aralık 2019 tarihinde kaynağından arşivlendi4 Aralık 2022.
* "Evidence for a gram-positive, eubacterial root of the tree of life". *Mol. Biol. Evol*. **24** (8): 1761-8. August 2007. doi:10.1093/molbev/msm096. PMID 17513883.
* Cox (10 Aralık 2008). "The archaebacterial origin of eukaryotes" (PDF). *Proceedings of the National Academy of Sciences*. **105** (51): 20356-20361. doi:10.1073/pnas.0810647105. PMC 2629343 . PMID 19073919. 4 Aralık 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi (PDF).
* Cavalier-Smith (2 Eylül 2014). "The Neomuran Revolution and Phagotrophic Origin of Eukaryotes and Cilia in the Light of Intracellular Coevolution and a Revised Tree of Life". *Cold Spring Harbor Perspectives in Biology*. **6** (9): a016006. doi:10.1101/cshperspect.a016006. PMC 4142966 . PMID 25183828.
# Actinobacteria

| Actinobacteria |
| --- |
| Actinomyces israelii |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Üst âlem: | Bacteria
 |
| Alt âlem: | Posibacteria
 |
| Şube: | **Actinobacteria** Goodfellow 2012 |

 |
| Sınıflar |
| * Acidimicrobiia
* Actinobacteria
* Coriobacteriia
* Nitriliruptoria
* Rubrobacteria
* Thermoleophilia
 |

**Actinobacteria** bir Gram-pozitif bakteri şubesi. Toprakta ve suda bulanabilirler. Toprak sistemine yaptıkları katkıdan ötürü insanlar için tarım ve orman yönünden önem ifade eder. Toprakta, daha çok mantar gibi davranıp organik maddenin bir bitkinin alımı için parçalanmasını sağlarlar. Bu rolde koloniler mantarlarında yaptığı gibi genişçe miselyumlar oluştururlar. İçerdiği Actinomycetales takımının yıllarca bir mantar grubu olduğu düşünülmekteydi ve bu yüzden isminde miselyum anlamını barındıran "mycetales" vardır. Bazı toprak actinobacteria üyeleri(*Frankia* gibi) bitkilerle simbiyotik ilişki içinde yaşarlar. Bitki kökleri ile bakterinin bulunduğu toprağı işgal eder, bakteri nitrojeni tutar ve kullanabileceği bitkinin kullanabileceği biçimde bitkiye sunar. Bunun yanında bitki bakteriye bazı sakkaritler sağlar. Mycobacterium'un birçok üyesi gibi diğer türleri önemli patojenlerdir.

Topraktaki görevinden dolayı Actinobacteria' ya duyulan ilgiye karşın şu anda hakkında pek bir bilgi mevcut değildir. Şu ana kadar bu gruptaki canlılar başlıca toprak canlıları olarak bilinselerde, taze sulardaki miktarları daha çok olabilir. Actinobacteria baskın şubelerden biridir ve en büyük cinslerden biri olan *Streptomyces*'ı içerir. *Streptomyces* ve diğer actinobacteria üyeleri toprağı tamponlamakta doğanın ana işçileridir. Aynı zamanda birçok antibiyotiğin eldesine olanak sağlarlar.

Actinobacteria en büyük ve en karmaşık hücreleri içeresi ile bilinse de bir grup suda barınan Actinomarinales üyeleri en küçük- bağımsız prokaryotik hücre olarak açıklandı.

## Kaynakça

## Daha fazlası

* Pandey, B.; Ghimire, P.; Agrawal, V.P. (Ocak 12–15, 2004). *Studies on the antibacterial activity of the Actinomycetes isolated from the Khumbu Region of Nepal* (PDF). International Conference on the Great Himalayas: Climate, Health, Ecology, Management and Conservation. Kathmandu. 10 Ağustos 2013 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi.
* Baltz, R.H. (2005). "Antibiotic discovery from actinomycetes: Will a renaissance follow the decline and fall?". *SIM News*. Cilt 55. ss. 186-196.
* Baltz, R.H. (2007). "Antimicrobials from Actinomycetes: Back to the Future". *Microbe*. **2** (3). ss. 125-131. 31 Aralık 2013 tarihinde kaynağından arşivlendi23 Haziran 2018.

## Dış bağlantılar

* Actinomycetes genome database23 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Prion

**Prion** kelimesi İngilizcede "proteinlerle ilgili" anlamına gelen  *proteinaceous* ve "bulaşıcı" anlamına gelen *infectious* sözcüklerinin ilk hecelerinden oluşmuştur. Virüslerin yol açtığı hastalıklarda toksin üretiminden sorumlu, kendi kendini eşleyebilen ve bulaş geçirmiş proteinlerin yapımını sağlayan yalıtılmış bir proteindir. Prion, kısaca protein içeren ve bulaştırılabilen (enfeksiyöz) özelliği olan çok küçük parçacıklardır. Prionlar, bulaşıcı hastalıklara yol açan mikroorganizmalara yani bakterilere ve virüslere benzemez. Çünkü insan ve hayvanlarda olduğu gibi bakteri ve virüslerde de proteinlerin, enzimlerin yapısını belirleyen, böylelikle biçim ve gelişmeyi yönlendiren DNA prionlarda yoktur. Nükleik asitlerden (DNA, RNA) yoksun olan prionlar en küçük virüslerden bile en az 100 kat daha küçüktür.

Ne virüs, ne bakteri olan, sinir sistemi hücrelerinde doğal olarak üretilen normal proteinlerin, değişerek oluşturduğu, yalıtılmış, patojen ve bulaşma yetisine sahip proteinlerdir. Sığırlarda görülen deli dana hastalığı, koyunlarda görülen Scrapie gibi dejeneratif sinir sistemi hastalıklarına neden olur. İnsanlarda ise Creutzfeldt-Jakob hastalığı, Gerstmann-Sträussler-Scheinker hastalığı, kuru, fatal familyal imsomnia (Ailevi ölümcül uykusuzluk) gibi sinir sistemini etkileyen klinik olaylara neden olur.

## Keşfedilişi

Prion proteininin 3D yapısı.
Scrapie (Scrapie) hastalığının bulaşma yöntemleri araştırılırken bulunmuştur. Öncelikle hasta bir koyundan alınan bir doku bütün bakteriler öldürülerek sağlıklı bir koyuna aktarılmış ve sağlıklı koyunun da hastalandığı gözlemlenmiştir. Bunun üzerine virüsler de öldürülerek doku aktarılmış ve denek yine hastalanmıştır. Son olarak bütün proteinler yok edilerek doku aktarıldığında, hastalığın bulaşmadığı görülmüştür. Prionlar, virüs, bakteriler ve mantarlardan sonra keşfedilen yeni bir hastalık etkenidir ve bu yolla gerçekleşen hastalıkların tedavisi mümkün değildir.
# Édouard Chatton

| Édouard Chatton |
| --- |
| Doğum | 11 Ekim 1883 Romont, İsviçre |
| Ölüm | 23 Nisan 1947 (63 yaşında) Banyuls-sur-Mer, Fransa |
| Milliyet |  Fransa |
| Tanınma nedeni | Prokaryotlar ve ökaryotlar arasındaki ayrım |
|  |
| Kariyeri |
| Dalı | Biyoloji |
|  |
|  |

**Édouard Chatton** (11 Ekim 1883 - 23 Nisan 1947) Fransız bir biyologdur. Aynı zamanda prokaryotik ve ökaryotik hücresel tipler arasındaki ayrımı ilk tanımlayan kişidir.

Édouard Chatton Romont, İsviçre'de doğdu. İlk ilgisi çeşitli insan patojenik protozoaları, Apicomplexa ve Trypanosomatid üyeleriydi. Sonra, çalışmalarını deniz protistlerini içerecek şekilde genişletti ve dinoflagellat protistlerinin tanımına katkıda bulundu. İlk olarak 1925 tarihli bir makalede "ökaryot" ve "prokaryot" terimlerini kullandı, ancak kavramı detaylandırmadı. Roger Stanier ve C. B. van Niel daha sonra isimlendirmeyi benimsedi ve 1962 tarihli bir makalede hücresel organizmaların prokaryotlar ve ökaryotlar olarak sınıflandırılmasını popülerleştirdi. Chatton; Pasteur Enstitüsünde, daha sonra Nobel Fizyoloji veya Tıp Ödülü sahibi olan André Michel Lwoff'la tanıştı ve onun akıl hocası oldu. İki bilim adamı, Chatton'un 1947'de Fransa'nın Banyuls-sur-Mer kentindeki ölümüne kadar birlikte çalıştı.