Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Biyocoğrafya

Avrupa'nın biyocoğrafik bölgeleri
A. Wegener'e göre Pangea'da fosillerin dağılışı
**Biyocoğrafya**, bitki ve hayvan türlerinin dağılımını ve bu dağılımın nedenlerini inceleyen Fiziki coğrafyanın alt bilim dalıdır.

Biocoğrafya kelimesi; Bio (canlı) ve geography (coğrafya) kelimelerinin birleşmesiyle oluşturulmuştur. Bitki coğrafyası (Fitocoğrafya) ve Hayvan coğrafyası (Zoocoğrafya) olarak iki alana ayrılır. Hayvanlar fazla hareketli olduğundan araştırılmaları biraz daha zordur, bu nedenle Bitki coğrafyası daha fazla gelişmiştir.

Bitki ve hayvan topluluklarının özelliklerini, dağılışlarını ve insan yaşamı üzerine etkilerini inceler. Biyoloji, botanik, zooloji, ekoloji, jeoloji, jeomorfoloji, klimatoloji, genetik, pedoloji ve tıp canlılar biliminin yardımcı bilim dallarıdır. Biyocoğrafya; 1.*Tarihsel biyocoğrafya*, 2.*Ekolojik biyocoğrafya* ve 3.*Analitik biyocoğrafya* olmak üzer üç alt alana ayrılır.

Canlıların yaşamlarını sürdürdüğü Biyosfer (canlıküre); Atmosfer, Litosfer ve Hidrosferin canlı yaşayan kesimlerinden oluşur. Ekosistemde yaşayan canlı ve cansız varlıkların karşılıklı ilişkileri, canlıların dağılışını ve yaşama biçimlerini etkiler. Yeryüzündeki canlıların dağılımında iklim, jeomorfoloji, toprak tipleri, su özellikleri önemlidir. Sağlıklı ekosistemlerde canlı türleri yoğun bulunur.

Bitkilerle doğal faktörler arasında bağlantı olduğunu ilk kez Aristoteles (M.Ö 384-322) açıklamıştır. Bîrûnî'nin (973-1051) bitki ve hayvanlarla ilgili eserleri vardır. Abdullah bin Ahmed el-Baytâr, (1197-1248) 1400 bitki hakkında bilgi verdiği bir kitap yazmıştır. İbn Battuta (1304-1368) yaptığı gezilerde gördüğü hayvan ve bitkilerle ilgili bilgiler toplamıştır. Coğrafi keşiflerin Biyocoğrafyanın gelişmesine önemli katkıları olmuştur. Evliya Çelebi'nin (1611-1683) Seyahatnâmesinde bitki örtüsü ve tarım ürünleri hakkında bilgiler vermiştir. Comte De Buffon ve Carl Linnaeus biyocoğrafyaya katkı yapan bilim adamlarındandır.

Alexander von Humboldt yaptığı çalışmalarla biyocoğrafyanın temellerini atmıştır.Alfred Russel Wallace "Hayvanların Coğrafi Dağılımı" kitabıyla günümüzde de kullanılan Hayvan coğrafyası bölgelerini tespit etmiştir.

Biyocoğrafya araştırmaları yürütülebilmesi için yeryüzü, özellikle kıtalar ve adalar, öbür bölgelerden değişik ama kendi sınırları içinde ortak özellikte bitki ve hayvan varlığını barındıran belirli bölgelere ayrılmıştır.

## Bitki coğrafyası (Fitocoğrafik) bölgeler (Floristik âlemler)

* Holarktik
* Paleotropikal
* Neotropikal
* Kap (Güney Afrika)
* Avustralya
* Antarktik

## Hayvan coğrafyası (Zoocoğrafik) bölgeler

* Palearktik
* Nearktik
* Hintmalay (Oryantal)
* Afrotropikal (Etiyopya)
* Neotropikal
* Avustralasya (Avustralya)

## Kaynakça
# Kladistik

Benzer iki kladogram örneği.
**Kladistik**, canlılar arasında kalıtsal benzerliklere dayalı evrimsel ilişkileri belirleyen bir biyoloji dalıdır. Canlılar arasında evrimsel ilişkileri inceleyen çok sayıda filogenetik sistematik öğretilerinden en ünlüsüdür. Kladistik, inceleme konusu yapılan canlıların sinapomorflar olarak da adlandırılan "ortak kalıtsal özellikler" kullanılarak yürütülen, çok titiz bir analiz yöntemidir. Kladistik analiz, canlıları evrimsel ilişkilerine göre gruplamayı amaçlayan, birçok çağdaş biyolojik sınıflandırma düzenlemeleri için temel oluşturmaktadır. Buna karşılık, fenetik canlıları dış benzerliklerine göre gruplamaktadır, ancak geleneksel olarak bu yöntemin benimsenmesi kısıtlı sayıda anahtar karakterlere bağlı kalma eğilimini doğurmaktadır. *Kladistik* terimi Antik Yunanca *κλάδος*, *klados*, "dal" sözcüğünden türetilmiştir.

Kladistik bir analizin sonucu olarak, canlı gruplar arasındaki kalıtsal bağlara ilişkin farklı kuramları gösteren kladogramlar çizilir. Kladistik analizde kullanılacak veri miktarı ve niteliği araştırmacının isteğine bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Günümüz sistematik çalışmalarında, morfoloji, biyokimya, moleküler biyoloji alanlarına ait konuları içine alan çok çeşitli bilgilere yer verilmektedir.

Wikimedia Commons'ta Kladistik ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Yok oluş

Mavi grafik, belirli bir zaman aralığında nesli tükenen deniz hayvanlarının ölüm yüzdesini gösterir.
**Yok oluş** (**kitlesel yok oluş** veya **biyotik kriz** olarak da bilinir) Dünya'daki biyolojik çeşitlilikte yaygın ve hızlı bir azalmadır. Böyle bir olay, çok hücreli organizmaların çeşitliliği ve bolluğunda keskin bir değişiklik ile tanımlanır. Yok olma oranı türleşme hızıyla doğru orantılı bir şekilde ortaya çıkar.

## "Beş Büyük" kitlesel yok oluş

1. Geç Ordovisiyen kitlesel yok oluşu: (geç Ordovisiyen veya O-S): 445-444 Ma, Ordovisiyen-Silüriyen geçişinden hemen önce ve geçiş sırasında. Tüm familyaların %27'sini, tüm cinslerin %57'sini ve tüm türlerin %85'ini öldüren iki olay meydana gelmiştir.
2. Geç Devoniyen yok oluşu: 372-359 Ma, Devoniyen'den Karbonifer dönemine geçişe kadar Geç Devoniyen'in çoğunu kaplar.
3. Permiyen-Triyas yok oluşu: (Permiyen'in sonu): 252 milyon yıl, Permiyen-Triyas geçişinde. Dünya üzerindeki en büyük yok oluş olayı deniz ailelerinin %53'ünü, deniz cinslerinin %84'ünü, tüm deniz türlerinin yaklaşık %81'ini ve karasal omurgalı türlerinin tahmini %70'ini öldürmüştür.
4. Triyas-Jura yok oluşu (Triyas'ın sonu): 201.3 Ma, Triyas'tan Jurasik'e geçiş sırasında. Tüm familyaların yaklaşık %23'ü, tüm cinslerin %48'i (denizel familyaların %20'si ve denizel cinslerin %55'i) ve tüm türlerin %70 ila %75'i yok olmuştur.
5. Kretase-Paleojen yok oluşu (Kretase'nin sonu, K-Pg yok oluşu veya eski adıyla K-T yok oluşu): 66 milyon yıl. Tüm familyaların yaklaşık %17'si, tüm cinslerin %50'si ve tüm türlerin %75'i yok olmuştur.

## Kaynakça
# Türlerin transmutasyonu

**Türlerin transmutasyonu**, Jean-Baptiste Lamarck'ın 1809 yılında bir türün başka bir türe değişimini açıklayan teorisi için kullandığı bir terim. Bu ifade ayrıca 19. yüzyılda Charles Darwin'in doğal seçilim teorisi ve evrimle ilgili ortaya atılan diğer fikirlere öncülük eder. 19. yüzyılın diğer Darwin öncesi evrimle ilgili çalışma yapan isimleri arasında Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, Robert Grant ve *Vestiges of the Natural History of Creation* kitabını anonim yayınlayan Robert Chambers da vardır. Dönemin bilim dünyasının etkili isimlerinden Georges Cuvier, Richard Owen ve Charles Lyell bu ilk dönem evrim teorilerine şiddetli bir şekilde karşı çıkıyorlardı. Çıkan tartışmalar evrimsel düşünce tarihinin önemli evrelerinden biridir.

## Terminoloji

Transmutasyon 19. yüzyılda Darwin'in *Türlerin kökeni* adlı eserini yayınlamadan önce evrimsel fikirlerde sıklıkla kullanılan bir ifadeydi.
# Rönesans ve Aydınlanma Çağı'nda evrim düşüncesi

**Rönesans ve Aydınlanma Çağı'nda evrim düşüncesi**, 17 ve 18. yüzyıllarda doğa tarihi bakımından daha kapsamlı bir gelişme yaşamıştır. Bilim devrimi olarak mekanik felsefenin de gelişmesiyle; doğal dünyanın, işlerliği araştırma konusu olan bir makine gibi görülmesi sağlanmıştır. Yine de 18. yüzyılın başlarındaki bu evrim fikirlerine rağmen, doğanın dinî ve ruhanî boyutu göz ardı edilmemiştir. Yüzyılın ikinci yarısında, biyolojik evrim ile ilgili, evrim düşüncesinin tarihinde önemli yer edinen, daha maddeci ve belirgin fikirler ortaya çıkmıştır.

## Kaynakça
# Modern evrimsel sentez

**Modern evrimsel sentez** (kısaca **modern sentez**, **Yeni Darwincilik** veya **Neo-Darwinizm**), Darwin'in Evrim Kuramı ile Mendel'in kalıtım kuramını modern moleküler biyoloji ve matematiksel popülasyon genetiği ışığında birleştiren modern evrim kuramının adıdır.

1930'lar ve sonrasında daha önce Gregor Mendel tarafından ortaya konmuş olan kalıtım kuramı, moleküler biyoloji'nin kalıtımın moleküler temellerine ilişkin sağladığı bilgi ve Charles Darwin'in kuramının bütünleştirilmesiyle, evrim kuramı çağdaş halini aldı. R.A Fisher, Sewall Wright, J.B.S. Haldane, T. Dobzhansky, kuramın mimarisinde öne çıkan isimlerdir. Güncel bakış açısıyla evrim, bir gen havuzu içinde, bir nesilden diğerine belli bir karakterin oluşmasında etkili olan alellerden birinin sıklığının değişmesi olarak tanımlanabilir. Doğal seçilim, genetik özelliklerin üremeye katkısı ve popülasyon yapısı bu değişime etki eden faktörlerdir. Bu güncellenmiş evrim teorisinin adı "**Sentetik evrim kuramı**" veya "Modern Evrimsel Sentez"dir.

Modern sentezin ana katkısı kalıtımın ve dolayısıyla evrimin temel birimi olan genler üzerine yeni edinilen bigilerle evrimin mekanizması, yani doğal seçilim arasındaki bağlantıyı kurmuş olmasıdır.

Modern sentezin dayandığı genel bulgular 1930 ve 40'larda ortaya çıkan ve bugün kısmen DNA kopyalanması sırasındaki hatalarla oluştuğu bilinen mutasyon ve rekombinasyondur. Bunların dışında modern sentez, gen havuzunun genetik kayma ve gen akımı gibi mekanizmalarla değişime uğradığını ortaya koymuştur. Modern senteze göre, popülasyonlar çevresel nedenlerle (örneğin coğrafi engeller) birbirinden ayrıldığında türleşme meydana gelir.

"Çağdaş sentetik evrim kuramı"na göre evrim beş ana evrimsel mekanizmanın etkileşiminden oluşur:

1. Doğal seçilim/ayıklanma;
2. Mutasyon;
3. Rekombinasyon;
4. Rastgele kalıtımsal sürüklenme (Random genetic drift);
5. Gen akışı (göç).

## Ayrıca bakınız

* Biyolojik Evrim

## Kaynakça

Özel
Genel
* Wright, S. 1931. "Evolution in Mendelian populations". Genetics 16: 97-159.
* Fisher, R. A. The Genetical Theory of Natural Selection, Clarendon Press, 1930 ISBN 0-19-850440-3
* Huxley, J. S. Evolution: The Modern Synthesis, Allen and Unwin, 1942 ISBN 0-02-846800-7
# Evrimsel gelişim biyolojisi

**Evrimsel gelişim biyolojisi** (**gelişim evrimi** veya gayri resmi olarak kısaca **evo-devo**), canlı türlerin ataları aralarındaki ilişkiyi belirlemek ve gelişimsel süreçlerin nasıl evrildiğini keşfetmek için farklı organizmaların gelişim süreçlerini karşılaştıran biyolojinin bir alt dalıdır. Bu anlamda evrimsel gelişim biyolojisi embriyonik gelişimin kökeni ve evrimini araştırarak tüylerin evrimi gibi gelişmeleri ve gelişim süreçlerini, yeni özelliklerin kazanılmasında ve ortaya çıkmasında nasıl etki ettikleri, gelişimsel plastisitenin evrimdeki rolü, ekolojik etkenlerin gelişime ve evrimsel değişime nasıl yol açtıkları, yakınsak evrimin ve homolojinin gelişimsel temelleri gibi konuları ele alır.

Ontojeni ve filogeni arasındaki ilişkiye olan bilimsel ilgi ondokuzuncu yüzyıla kadar uzanmasına rağmen, evrimsel gelişim biyolojisinin çağdaş alanı, model organizmalarda embriyonik gelişimi düzenleyen genlerin keşfi ile ivme kazanmıştır. Organizmalar şekil ve form olarak çok farklı oldukları için genel hipotezlerin test edilmesi zordur.

Bununla birlikte, evrimin eski gen parçalarından (moleküler ekonomi) yeni genler oluşturma eğiliminde olduğu gözlemlendiğinden beri evrimsel gelişim biyolojisi, evrimin (örneğin çene kemik yapılarını oselet orta kulak kemikçiklerine dönüştürme gibi) eski gen ağlarından yeni yapılar oluşturmak için gelişim süreçlerini değiştirdiğini veya yumuşakçalar, böcek ve omurgalılarda göz gelişimi ile ilgili olan genlerde bu gelişimlerin planlarını koruduğunu göstermeye çalışmaktadır ve bu konudaki araştırmalar yoğun olarak bu yönde yapılmaktadır.
 Evrimsel gelişim biyolojisinin başlangıçtaki ana ilgisi, vücut planı ile organ gelişimini düzenleyen hücresel ve moleküler mekanizmaların homolojinin kanıtı olarak görülüp görülmeyeceğine dair olmuştur. Ancak daha modern yaklaşımlar, türleşme ile ilişkili olan gelişimsel değişiklikleri de bu biyoloji dalına dahil etmektedir.

## Ayrıca bakınız

* Hayvanların evrimi
* Baldwin etkisi
* Gelişim biyolojisi
* Hızlandırıcı
* Evrilebilirlik
* Gen düzenleyici ağ
* Genetik asimilasyon
* Ontojeni
* Promotör
* Sinyal transdüksiyonu
* Transkripsiyon faktörü

## Dış bağlantılar

* Scott F. Gilbert, Evrimsel Gelişim Biyolojisinin Morfogenezi 24 Aralık 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* Bir Evo-Devo Modeli Olarak Su Ayıları (Tardigrada), NPR Science Friday'den kısa bir video tanıtımı 11 Ocak 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)

## Kaynakça
# Paleontoloji tarihi

*"Duria Antiquior"* - Mary Anning tarafından bulunan fosiller üzerine, 1830 yılında jeolog Henry De la Beche tarafından yapıldı. 18. yüzyıl sonları ve 19. yüzyıl başları, dünyadaki yaşamın tarihiyle ilgili fikirlerde büyük değişikliklerin yaşandığı bir dönemdir.
**Paleontoloji tarihi**; yaşayan organizmaların geride bıraktıkları fosilleri inceleyerek dünyadaki yaşamın geçmişini anlamaya yönelik yapılan çalışmaların izini sürer. Yaşayan organizmaları anlamayla ilişkili olduğundan dolayı bir biyoloji alanı olarak düşünülebilir; ancak tarihsel gelişimi jeoloji ve dünyanın kendi tarihini anlama çabasıyla yakından ilişkilidir.

Antik zamanlarda Ksenofanes (M.Ö. 570-480), yaşadığı coğrafyanın bir zamanlar sular altında olduğunu göstererek fosil deniz kabukları hakkında yazdı. Fosiller, Orta Çağ'da İranlı doğabilimci İbn-i Sina tarafından *“Şifa Kitabı“*'nda (1027), 14. yüzyılda Frederick Augustus Albert'nin detaylandıracağı taşlaşan sıvılar teorisiyle konu edildi. Çinli doğabilimci Shen Kuo (1031-1095), taşlaşan bir bambu ağacını kanıt göstererek iklim değişikliği teorisini ortaya koydu.

Günümüz Avrupa'sının ilk zamanlarında fosiller üzerine yapılan sistematik araştırmalar, 17. yüzyıl felsefesi ile doğa felsefesinde meydana gelen değişikliklerin bir parçasıdır. Fosillerin doğası ve geçmişteki yaşam ile ilişkileri, 17. ve 18. yüzyıllarda daha iyi anlaşıldı. 18. yüzyılın sonlarında Georges Cuvier, uzun zamandır soy tükenmesi gerçeği hakkında devam eden tartışmalara bir son verdi ve paleontolojinin, karşılaştırmalı anatomi ile birlik içerisinde bilimsel bir disiplin olmasına öncü oldu. Fosiller hakkında edinilen bilgilerin artması da jeolojinin ve kısmen stratigrafinin gelişimine katkıda bulundu.

## Ayrıca bakınız

* Yaşamın evrimsel tarihi

## Kaynakça
# Ekolojik genetik

**Ekolojik genetik**, canlılar arasındaki ilişkiler ve canlılarla ortamları arasındaki ilişkiler bağlamında genetiğin araştırmasıdır. Moleküler genetik genlerin yapı ve işlevlerini moleküler seviyede incelerken, ekolojik genetik (ve onunla ilgili bir saha olan popülasyon genetiği) doğal canlı topluluklarında fenotipik evrim üzerinde çalışır. Bu alandaki araştırmalar, ekolojik düzeyde anlamlı olan özellikler üzerinedir. Bir diğer deyişle, bu araştırma konuları bir canlının sağ kalımını ve üremesine etki eden biyolojik uyumla ilgili özellikler ile ilgilidir, örneğin, çiçek açma zamanı, kuraklığa dayanıklılık, cinsiyet oranları gibi.

Araştırmalar çoğu zaman böcekler ve kısa nesil süresi olan diğer canlılar üzerinde yapılır, çünkü bunlarda evrimsel değişiklikler daha çabuk gözlemlenebilir.

## Tarih

Doğal topluluklar üzerinde çalışmalar daha evvel de yapılmış olsa da, bu sahanın İngiliz biyolog E.B. Ford (1901-1988) tarafından 20. yüzyılın başlarında kurulmuş olduğu genel olarak kabul edilir. Ford Oxford Universtesi'nde Julian Huxley'den genetik öğrenmiş ve 1924'te doğal toplulukların genetiği üzerinde araştırma yapmaya başlamıştır. *Ekolojik Genetik* (*Ecological Genetics*) konu üzerindeki onun 1964 tarihli büyük eseridir.

Diğer kayda değer genetik genetikçiler arasında Theodosius Dobzhansky sayılabilir, Dobzhansky meyve sineklerindeki kromozom polimorfizmleri üzerinde çalışmıştır. Rusya'da genç bir genetikçiyken Dobzhansky Sergei Chetverikov tarafından etkilenmişti. Chetverikov de bu sahanın öncülerinden sayılmayı hakkeder ama onun katkılarının önemi ancak çok sonraları takdir edilebildi.

Philip Sheppard, Cyril Clarke, Bernard Kettlewell ve A.J. Cain Ford'dan kuvvetle etkilenmişlerdir. Bunların kariyerleri ikinci Dünya Savaşı sonrasında başlar. Toplu olarak bu araştırmacıların lepidoptera ve insan kan grupları üzerindeki çalışmaları bu akademik sahayı yerleştirmiştir. Doğal topluluklarda seleksiyon olduğu daha evvelden şüpheyle karşılanırken bunun nasıl olduğunun ayrıntılarını aydınlatmışlardır.

Bu tür çalışmalar uzun vadeli maddi destek gerektirir, ayrıca hem ekoloji hem de genetik konusunda sağlam bir eğitime sahip olmak gerekir. Bazı araştırma projeleri bir araştırmacının kariyerinden daha uzun sürebilir. Örneğin taklitçilik üzerine araştırmalar 150 yıl önce başlamış olmasına rağmen hâlâ dinamik şekilde sürmektedir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Ekolojik genetik ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Ford E.B. (1964). *Ecological Genetics*
* Cain A.J. and W.B. Provine (1992). Genes and ecology in history. In: R.J. Berry, T.J. Crawford and G.M. Hewitt (eds). *Genes in Ecology*. Blackwell Scientific: Oxford. (Provides a good historical background)
* Conner, J.K. and Hartl, D. L. "A Primer of Ecological Genetics". Sinauer Associates, Inc.; Sunderland, Mass. (2004) Provides basic and intermediate level processes and methods.
# Evrimsel ekoloji

**Evrimsel ekoloji,** ekoloji ve evrimsel biyolojinin kesiştiği bir bilim dalıdır. Türlerin evrimsel tarihlerini ve aralarındaki etkileşimleri açıkça dikkate alan bir yaklaşımla ekoloji çalışmalarına yaklaşır. Tersine, incelenen türler arasındaki etkileşimlerin anlaşılmasını da içeren bir evrim çalışması yaklaşımı olarak görülebilir. Evrimsel ekolojinin başlıca alt alanları yaşam öyküsü evrimi, sosyobiyoloji (sosyal davranışın evrimi), türler arası etkileşimlerin evrimi (örneğin işbirliği, avcı-av etkileşimleri, parazitizm, karşılıklı faydacılık) ve biyoçeşitliliğin ve ekolojik toplulukların evrimidir.

Evrimsel ekoloji esas olarak iki şeyi ele alır: türler arasındaki ve türlerle fiziksel çevreleri arasındaki etkileşimlerin seçilim ve adaptasyon yoluyla türleri nasıl şekillendirdiği ve ortaya çıkan evrimsel değişimin sonuçları.

## Ayrıca bakınız

* Evrimsel biyoloji

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

## Dış bağlantılar

* Wikimedia Commons'ta evrimsel ekoloji ile ilgili çoklu ortam belgeleri bulunur

* *Methods in Ecology and Evolution* – a journal in the field.
* *Ecology and Evolution* – Wiley
* *Evolutionary Ecology* – Springer
# Evrimsel antropoloji

**Evrim antropolojisi**, insanın fizyolojisi ile hareketlerinin evrimini ve hominidler ile hominid olmayan primatlar arasındaki ilişkiyi inceleyen, disiplinlerarası bir alandır. Sosyal bilimler ve doğa bilimlerine dahildir.

* İnsan evriminin antropolojisi
* Paleoantropoloji ve paleontoloji
* Primatoloji ve primat etolojisi
* İnsan hareketlerinin sosyokültürel evrimi
* Teknoloji ve zamanla gelişiminin arkeolojik incelemeleri
* İnsan evriminin genetiği
* Bilişsel nörobilim ve insan ile primat nöroantropolojisi
* Davranışsal insan ekolojisi
* İnsan anatomisi,fizyolojisi, moleküler biyoloji, biyokimya ve türler arasındaki fark ve değişiklikler, insan gruplarının ilişkileri ve varyasyonları arasındaki kültürel faktörleri inceler.

Evrimsel antropoloji, geçmişteki ve günümüzdeki insanların hem biyolojik hem de kültürel evrimi ile ilgilidir.Bilimsel bir yaklaşıma dayanır ve arkeoloji, davranışsal ekoloji, psikoloji, primatoloji ve genetik gibi alanları bir araya getirir. Dinamik ve disiplinlerarası bir alandır, geçmişteki ve günümüzdeki insanların tecrübelerini, deneyimlerini anlamak için birçok kanıt çizgisi oluşturur.

Biyolojik evrim çalışmaları genellikle insan formunun evrimi ile ilgilidir.Kültürel evrim, zaman ve mekandaki kültürel değişimin incelenmesini ile ilgilenir ve sıklıkla kültürel aktarım modellerinden oluşur.Kültürel evrim, biyolojik evrim ile aynı değildir bu nedenle insan kültürü, insan biyolojisi ve genetik'den oldukça farklı olan kültürel bilgilerin aktarılmasını ile ilgilenir.Kültürel değişimin incelenmesi kladistikler ve genetik modeller aracılığıyla giderek artmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Evrimsel psikoloji
* Sosyobiyoloji
* İkili kalıtım teorisi
* Biyoloji felsefesi
* Evrimsel nörobilim
* Homininae

## Notlar
# Evrimsel etik

**Evrimsel etik**, evrim teorisinin etik veya ahlak anlayışımıza nasıl dayanabileceğini araştıran bir araştırma alanıdır. Evrim etiği ile araştırılan konular oldukça çeşitlidir. Evrim etiğinin destekçileri, tanımlayıcı etik, normatif etik ve metaetik alanlarına önemli etkileri olduğunu iddia etmişlerdir.

Betimsel evrim etiği, evrimin insan psikolojisi ve davranışlarını şekillendirmedeki rolüne dayanan iddialara dayanan ahlaki biyolojik yaklaşımlardan oluşur. Bu tür yaklaşımlar, evrimsel psikoloji, evrimsel sosyobiyoloji veya etoloji gibi bilimsel alanlara dayanabilir ve bazı insan ahlaki davranışlarını, kapasitelerini ve eğilimlerini evrimsel açıdan açıklamaya çalışabilir. Örneğin, ensestin ahlaki açıdan yanlış olduğuna dair olan neredeyse evrensel inanç, insanın türünün korumasını, hayatta kalmasını sağlamak için evrimsel bir adaptasyon olarak açıklanabilir.

## Kaynakça
# Evrimsel nörobilim

**Evrimsel nörobilim**, sinir sisteminin yapısal ve işlevsel olarak evrimi ile doğal tarihini anlamaya yönelik çalışmaların yapıldığı disiplinlerarası bir alandır. Bu alan, kavram ve bulgularını nörobilim ve evrimsel biyolojiden alır. Tarihsel olarak en deneysel çalışma karşılaştırmalı nöroanatomi alanında yapılmıştır. Seçilim deneyleri ve deneysel evrim yaklaşımları sıklıkla kullanılmaktadır.
# Evrimsel fizyoloji

**Evrimsel fizyoloji**, fizyoloji ile evrimsel biyoloji arasında disiplinlerarası bir alt disiplindir. Temel konusu, canlı fizyolojisinin geçirdiği evrimdir. Bir popülasyondaki bireylerin, popülasyonun tarihi boyunca yaşayan nesillerin seçilimine verdiği tepkilerin işlevsel karakteristiği araştırılır.
# Deneysel evrim

**Deneysel evrim**, evrimsel ve deneysel biyoloji alanlarında hipotezler ile evrim teorilerinin kontrollü deneyler yoluyla denendiği çalışma alanıdır. Popülasyonların yeni çevresel şartlara adaptasyon sağlaması halinde evrim, laboratuvar ortamında da gözlemlenebilmektedir. Moleküler biyolojinin modern araçları kullanılarak; mutasyon, seçilim ve adaptasyonlar ile bunların gelişimine dair bulgular elde etmek mümkün olmaktadır. Adaptasyonun gerçekleşmesi için pek çok jenerasyona ihtiyaç duyulduğundan, evrimsel deneyler genellikle bakteri, virüs ve maya gibi mikroorganizmalarla gerçekleştirilmektedir.

## Kaynakça

* Buckling A.; Craig Maclean R.; Brockhurst M.; Colegrave N.; Şubat 2009, *"The Beagle in a bottle"*29 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., *Nature* 11.11.2011 tarihinde erişildi. (İngilizce)
* Elena S.; Lenski R.; Haziran 2003, *"Evolution experiments with microorganisms: the dynamics and genetic bases of adaptation"*29 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., *Nature Reviews Genetics* 11.11.2011 tarihinde erişildi. (İngilizce)