Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ulusal Biyoçeşitlilik Ağı

**Ulusal Biyoçeşitlilik Ağı (Birleşik Krallık)** (İngilizce: National Biodiversity Network **NBN**), 2000 yılında Birleşik Krallık'ta kurulmuş, biyoçeşitlilik bilgilerini, NBN'nin veri arama web sitesi olan NBN Atlas aracılığıyla internet de dahil olmak üzere çeşitli ortamlar aracılığıyla kullanıma sunmayı taahhüt eden bir ortak girişimdir.

## Tanımı

Birleşik Krallık ve İrlanda'da yaklaşık 60.000 kişinin rutin olarak biyoçeşitlilik bilgilerini kaydettiği tahmin edilmektedir. Bu çabaların çoğu gönüllüdür ve yaklaşık 2.000 ulusal dernek ve kayıt programı aracılığıyla organize edilmektedir. Birleşik Krallık hükûmeti de kurumları aracılığı ile biyoçeşitlilik verilerini toplar ve bu verilerin harmanlanması ve yorumlanması için temel unsurlardan biri de Yerel Çevre Kayıt Merkezleri ağıdır.

2012'de Birleşik Krallık'ta en çok bağış toplayan ilk 1000 hayır kurumu arasında listelenmiştir.

## Ayrıca bakınız

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikiveri özelliği:
* NBN Sistem Anahtarı (P3240) (gör)

* Resmî site
* NBN Atlas 16 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (data)
* View the NBN Strategy 2015 -2020 7 Ekim 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Association of Local Environmental Records Centres 15 Aralık 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - for more information on Local (Biological) Records Centres
* National Forum for Biological Recording 1 Kasım 2021 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Yeni Güney Galler Ulusal Herbaryumu

**Yeni Güney Galler Ulusal Herbaryumu,** 1853 yılında Yeni Güney Galler'de kurulan herbatoryum.

Herbaryumda bulunan 1,4 milyondan fazla bitki örneği, herbaryumu Avustralya'nın en büyük ikinci preslenmiş, kurutulmuş bitki örneği koleksiyonu yapmaktadır. Koleksiyonda, Joseph Banks ve Daniel Solander'in 1770 yılında HMS Endeavour gemisiyle yaptıkları yolculuk sırasında topladıkları bilimsel ve tarihi öneme sahip koleksiyonlar ve Avustralya Florasına ait örnekler de bulunmaktadır.

## Kaynakça
# The Plant List

**The Plant List** (Türkçe: Bitki Listesi), Kraliyet Botanik Bahçeleri, Kew ve Missouri Botanik Bahçesi tarafından oluşturulan ve 2010 yılında başlatılan bitki türlerinin botanik isimlerinin bir listesiydi. Zaman içinde bitki türlerinin bilinen tüm isimlerinin kapsamlı bir kaydı olması amaçlanmıştır ve 2002-2010 Bitki Koruma Stratejisinin (GSP C) Hedef 1'ine yanıt olarak "Bilinen herkesin çevrimiçi bir florasını" üretmek üzere üretilmiştir. Bitkiler, 2013'ten beri güncellenmemiştir ve yerini World Flora Online almıştır.

## World Flora Online

Ekim 2012'de, 2020 yılına kadar bilinen tüm bitkilerin çevrimiçi bir florasını yayınlamak amacıyla World Flora Online takip projesi başlatıldı. Bu, 2020 yılına kadar dünya çapında bitki türlerinin kaybını durdurmak amacıyla Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi'nin bir projesidir. 2011-2020 GSPC'nin güncellenmiş Hedefi 1'e dünya çapında işbirliği yapan bir kurumlar grubu tarafından geliştirilmiştir. Bu, 2020 yılına kadar bilinen tüm bitkilerin çevrimiçi Florasını elde etmeyi amaçlamaktadır. 2012 yılında dört kurumdan oluşan ilk bir grup tarafından tasarlandı; Missouri Botanik Bahçesi, New York Botanik Bahçesi, Edinburgh Kraliyet Botanik Bahçesi ve Kraliyet Botanik Bahçeleri, Kew.

Kew'in de dahil olduğu Uluslararası Bitki İsimleri Endeksi adı verilen tamamlayıcı bir proje var. IPNI yayının ayrıntılarını vermeyi amaçlamaktadır ve hangisinin kabul edilen tür isimleri olduğunu belirlemeyi amaçlamamaktadır. Yeni yayınlanan adlar IPNI'den, Bitki Listesinin temelini oluşturan bir veritabanı olan Seçilen Bitki Aileleri Dünya Kontrol Listesine otomatik olarak eklenir.

## Bulgular

Bitki Listesi 1.064.035 tür bilimsel bitki ismine sahiptir, bunların 350.699'u 642 bitki ailesine ve 17.020 bitki türüne ait kabul edilen tür isimleridir. Bitki Listesi, yaklaşık 350.699 benzersiz türü kabul eder ve bu türler için 470.624 eş anlamlısı vardır, bu da birçok türe birden fazla isim altında atıfta bulunulduğunu gösterir. 2014 yılı itibarıyla, Bitki Listesi başka 243.000 ismin "çözülmediğini" belirledi, yani botanikçiler şimdiye kadar ayrı bir tür mü yoksa 350,699 eşsiz türün bir kopyası mı olduğunu belirleyemediler.

## Halkın dikkatini çekmek

Bitki Listesi 2010 yılında (Uluslararası Biyoçeşitlilik Yılı) piyasaya sürüldüğünde, kapsamlı yaklaşımı nedeniyle medyanın dikkatini çekti. Fox News karşılaşılan eşanlamlıların sayısını vurgulayarak, bunun dünyadaki biyolojik çeşitliliğin "şaşırtıcı bir eksikliğini" yansıttığını düşündürdü. Endeks Kewensis (IK) olarak adlandırılan bitki listesi Kew, IK ilk olarak 400.000 tür adıyla yayınlandığından beri her yıl ortalama 6.000 tür ekledi. " ) şu anda Fabrika Listesi yerine IPNI'nın bir parçası olarak çalıştırılmaktadır. However, the IK (which by 1913 avoided making taxonomic judgement in its citations) is currently run as part of the IPNI rather than the Plant List.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
* World Flora Online - An Online Flora of All Known Plants 25 Eylül 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* State of the World's Plants 7 Eylül 2018 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Plants of the World Online

Plants of the World Online| Diller | İngilizce |
| Sahip(ler)i | Kraliyet Botanik Bahçeleri, Kew |
| URL | Plants of the World Online |
| Başlatılma | Mart 2017) (2017-03) |

**Plants of the World Online**, Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri tarafından yayımlanan çevrimiçi bir veritabanıdır. Mart 2017'de nihai amacı "kullanıcıların 2020 yılına kadar dünyanın bilinen tüm tohum taşıyan bitkiler hakkındaki bilgilere erişmesini sağlamakla başlatılmıştır. İlk odak noktası tropikal Afrika Floraları, özellikle Flora Zambesiaca, Batı Tropikal Afrika Florası ve Tropikal Doğu Afrika Florası idi.

## Ayrıca bakınız

* Australian Plant Name Index
* Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi
* World Flora Online
* Tropicos
* World Checklist of Selected Plant Families

## Kaynakça
# Tropicos

**Tropicos**, bitkilerle ilgili taksonomik bilgileri içeren, esas olarak Orta ve Güney Amerikayı da kapsayan neotropikal biyocoğrafik bölgesinde oluşan çevrimiçi bir botanik veritabanıdır . Missouri Botanik Bahçesi tarafından korunur ve 25 yıl önce kurulmuştur. Veritabanı, 4,2 milyondan fazla herbaryum örneği hakkında görüntü ve taksonomik ve bibliyografik veriler içermektedir. Ayrıca, 49.000'den fazla bilimsel yayın hakkında veri içermektedir. Veritabanı İngilizce, Fransızca ve İspanyolca olarak sorgulanabilir. Veritabanındaki en eski kayıtlar 1703' yılına döner.

## Kaynakça
# Güney Afrika Ulusal Biyoçeşitlilik Enstitüsü

South African National Biodiversity Institute|  |
|  |
| Genel bilgiler |
| Kuruluş tarihi | 1 Eylül 2004) (2004-09-01) |
| Önceki kurum | * National Botanical Institute
 |
| Alanı | Güney Afrika |
| Üst kuruluş | Department of Environmental Affairs |
| Adres | SANBI Exhibition Centre, Pretoria National Botanical Garden, Gauteng |
| Yıllık bütçe | R633 m ZAR (2020/21) |
| Yönetici(ler) | * Shonisani Munzhedzi, İcra kurulu başkanı
 |

**Güney Afrika Ulusal Biyoçeşitlilik Enstitüsü** (İngilizce: South African National Biodiversity Institute, genellikle SANBI olarak anılır), 2004 yılında National Environmental Management: Biodiversity Act, No 10 of 2004 uyarınca, Güney Afrika Çevre İşleri Dairesi'ne (daha sonra Çevre, Ormancılık ve Balıkçılık Dairesi ) bağlı olarak kurulmuş bir kuruluştur. Biyoçeşitlilik hakkındaki bilgilerin araştırılması ve yayılmasıyla görevli ve yasal olarak ülkenin biyolojik çeşitlilik kaynaklarının yönetimine katkıda bulunma yetkisine sahiptir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikiveri özelliği:
* Güney Afrika Bitkilerinin Kırmızı Listesi kimliği (P6056) (gör)

* Resmî site
# Victoria Ulusal Herbaryumu

**Victoria Ulusal Herbaryumu** (Index Herbariorum kodu: MEL), Avustralya'nın en eski herbaryumlarından biri ve Victoria'nın en eski bilimsel kurumudur. Toplamda 1,56 milyon adet bitki, mantar ve yosun örneğinden oluşan ve Victoria Eyaleti Botanik Koleksiyonu olarak bilinen bu koleksiyon, Avustralya ve Okyanusya'nın en büyük herbaryum koleksiyonunu oluşturmaktadır.

Koleksiyon, Joseph Banks ve Daniel Solander tarafından 1770 yılında HMS Endeavour gemisiyle yapılan yolculuk sırasında toplanan bilimsel ve tarihi açıdan önemli koleksiyonların yanı sıra, Robert Brown tarafından Flinders'ın Avustralya'yı dolaşması sırasında (1801–1805) toplanan 2.000 örnek ve Darwin tarafından Beagle gemisiyle Güney Amerika, Avustralya ve Pasifik'e yapılan yolculuk sırasında toplanan üç koleksiyonu içermektedir. Herbaryum, 1853 yılında Victoria Eyaleti Botanik Uzmanı Ferdinand von Mueller tarafından kurulmuştur ve Melbourne Kraliyet Botanik Bahçeleri içinde yer almaktadır. Mevcut bina, hayırsever Sir Macpherson Robertson'un bağışıyla 1934 yılında inşa edilmiştir. 1989 yılında yapılan ek bina ile birlikte, 1,5 milyon bitki ve mantar örneğinden oluşan koleksiyonun tamamı burada sergilenmektedir. Herbaryumun botanik kütüphanesi, Avustralya botanik tarihinin önemli bir kaynağıdır ve çevrimiçi dijital Biyoçeşitlilik Mirası Kütüphanesi'ne (Biodiversity Heritage Library) Avustralya kurumları tarafından sağlanan 1212 ciltlik koleksiyonun 124 cildine katkıda bulunmuştur.

Herbaryum ayrıca Australasian Virtual Herbarium projesinin bir ortağıdır ve bu sayede tüm koleksiyon verilerini herkesin kullanımına sunmaktadır.

## Dış bağlantılar

* Avustralasya Sanal Herbaryumu
* Victoria Kraliyet Botanik Bahçeleri
* VicFlora Victoria Florası

## Kaynakça
# World Flora Online

*World Flora Online*| Site türü | Ansiklopedi |
| Diller | İngilizce |
| URL | about.worldfloraonline.org |
| Başlatılma | Ekim 2012 |
| Durumu | Aktif sürdürülüyor |

**World Flora Online**, dünyadaki bitki türlerinin internet tabanlı bir özetidir .

## Tanımı

World Flora Online (WFO), 2020 yılına kadar bilinen tüm bitkilerin çevrimiçi florasını yayınlamak amacıyla Ekim 2012'de The Plant List'in devamı niteliğinde bir proje olarak başlatılan açık erişimli bir veritabanıdır. 2020 yılına kadar dünya çapında bitki türlerinin kaybını durdurmak amacıyla Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi projesidir. 2011-2020 Küresel Bitki Koruma Stratejisi'nin (GSPC) güncellenmiş Hedef 1'i olan "bilinen tüm bitkilerin çevrimiçi bir florasını" üretmeye yanıt olarak dünya genelindeki işbirliğine dayalı bir kurumlar grubu tarafından geliştirilmiştir.

Bilinen tüm bitki türlerinin erişilebilir bir florası, bitki koruma için temel bir gereklilik olarak kabul edildi. Stratejinin diğer hedeflerine ulaşılması ve izlenmesi için bir temel sağlar. GSPC'nin bir önceki hedefine 2010 yılında The Plant List ile ulaşılmıştı. WFO, 2012 yılında dört kurumdan oluşan bir başlangıç grubu tarafından tasarlandı; Missouri Botanik Bahçesi, New York Botanik Bahçesi, Edinburgh Kraliyet Botanik Bahçesi ve Kew Kraliyet Botanik Bahçeleri. Toplamda 36 kurum üretimde yer almaktadır.

## Kaynakça

Özel
Genel
# Darwin ispinozları

| **Darwin ispinozu** |
| --- |
| 1) Büyük boy ispinoz 2) Orta boy ispinoz
3) Küçük ağaç ispinozu 4) Ötleğen kuşu ispinozu  |
| **Biyolojik sınıflandırma** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem:
 | Animalia  |
| Şube:
 | Chordata  |
| Sınıf:
 | Aves  |
| Takım:
 | Passeriformes  |
| Familya:
 | Thraupidae  |

 |
| Cinsler
 |
| * *Geospiza*
* *Camarhynchus*
* *Platyspiza*
* *Certhidea*
* *Pinaroloxias*
 |

**Darwin ispinozları** veya **Galapagos ispinozları** (Geospizinae), 14 veya 15 türden oluşan bir ötücü kuşlar grubu. Darwin ispinozlarının hangi kuş ailesine ait oldukları tam olarak açıklık kazanmamış olsa da gerçek İspinozgiller (Fringillidae) ile akraba olmadıkları bilinmektedir. Örnekleri ilk olarak Charles Darwin tarafından, onun HMS Beagle gemisi ile yaptığı ikinci yolculuğu sırasında Galapagos adalarında toplanmıştır. Darwin ispinozları türlerinden on üçü Galapagos adalarında bulunurken bir tanesi de Cocos Adası'nda bulunur.

*Darwin ispinozu* terim olarak ilk defa Percy Lowe tarafından 1936 yılında kullanılmış, daha sonra 1947 yılında David Lack tarafından yayınlanan *Darwin's Finches* isimli kitapla bu terim daha çok tanınmaya ve popüler olmaya başlamıştır. Bu kuşların boyları 10 ile 20 cm ve ağırlıkları ise 8 ile 38 gram arasında değişebilmektedir. En küçüğü ötleğen kuşu ispinozu (*Certhidea olivacea*) olup en büyüğü de vejetaryen ispinozdur (*Platyspiza crassirostris*). Darwin ispinozları türleri arasındaki en önemli farklılık gaga yapılarının büyüklüğü ve şekilleri olup Darwin ispinozlarının gagaları onların farklı besin kaynaklarına göre uyum sağlamıştır. Bu kuşların renkleri daha ziyade mat ve sönük olup parlak renkli değildir.

## Kaynakça

## Konuyla ilgili yayınlar

* Darwin, Charles (1839), *Narrative of the surveying voyages of His Majesty's Ships Adventure and Beagle between the years 1826 and 1836, describing their examination of the southern shores of South America, and the Beagle's circumnavigation of the globe. Journal and remarks. 1832–1836*, **III**, London: Henry Colburn
* Darwin, Charles (1845), *Journal of researches into the natural history and geology of the countries visited during the voyage of H.M.S. Beagle round the world, under the Command of Capt. Fitz Roy, R.N* (2.. bas.), London: John Murray
* Darwin, Charles (1859), *On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life* (1. bas.), London: John Murray, 5 Ekim 2008 tarihinde kaynağından arşivlendi
* Darwin, Francis (1887), "Chapter 1, The Foundations of the 'Origin of Species'", Darwin, Francis (Ed.), *The life and letters of Charles Darwin, including an autobiographical chapter*, **2**, London: John Murray, 6 Ağustos 2020 tarihinde kaynağından arşivlendi7 Kasım 2011
* Desmond, Adrian; Moore, James (1991), *Darwin*, London: Michael Joseph, Penguin Group, ISBN 0-7181-3430-3, OCLC 185764721
# John Gould

John Gould
**John Gould** (14 Eylül 1804, Dorset, İngiltere - 3 Şubat 1881, Londra, İngiltere), İngiliz ornitolog ve ressam. Kuşlar hakkında birçok makale yayınlamış ve karısı Elizabeth Gould ile birlikte Edward Lear, Henry Constantine Richter, Joseph Wolf ve William Matthew Hart gibi birçok ressamın yardımıyla kuş resimleri yapmıştır. Darwin ispinozları olarak bilinen kuşları tanımlaması, Charles Darwin'in doğal seçilim yolu ile evrim teorisinin oluşmasında önemli katkıda bulunmuştur. Çalışmalarına, Türlerin Kökeni eserinde atıfta bulunulmuştur.

## Kaynakça
# Evrimsel biyoloji maddeler dizini

Bu liste, **evrim ve evrimsel biyoloji** konularına dair maddeleri içerir.

## A

Abiyogenez - Adaptasyon - Adaptif radyasyon - Alel - Alel frekansı - Allopatrik türleşme - Altrüizm - Anagenez - Analog (biyoloji) - Aposematizm - *Archaeopteryx* - *Ataların Hikayesi* - Atavizm

## B

Balinaların evrimi - Birlikte adaptasyon - Birlikte evrim - Biyolojik antropoloji - Biyolojik sınıflandırma - Biyomorph

## C

Sergei Chetverikov

## Ç

## D

Charles Darwin - Darwin ispinozları - Darwin çıkıntısı - Darwinizm - Richard Dawkins - Theodosius Dobzhansky - Doğal seçilim - Duplikasyon

## E

Endosimbiyoz kuramı - Etkin popülasyon büyüklüğü - Evcilleştirilmiş gümüş tilki - Evcilleştirme - Evrim - Evrimde Usul ve Makam - Evrim zaman çizelgesi - Evrimsel algoritma - Evrimsel biyoloji - Evrimsel biyolojide güncel araştırmalar - Evrimsel dinamikler - Evrimsel düşüncenin tarihi - Evrimsel faktör - Evrimsel psikoloji - Evrimsel silahlanma yarışı - Evrimsel Tıp

## F

Joseph Felsenstein - Ronald Fisher - E. B. Ford - Fosil

## G

Gaia Hipotezi - Galapagos Adaları - Gen - Gen akışı - Gen havuzu - Genetik otostop - Genetik sürüklenme - Genetik varyasyon - Genotip - George Gaylord Simpson - GFAJ-1 - Stephen Jay Gould - Grup seçilimi

## H

J.B.S. Haldane - Hardy-Weinberg Kuralı - William G. Hill - Hill-Robertson etkisi - Homolog kromozom - Homoloji (biyoloji) - Julian Huxley - Hayvanların evrimi

## I

Iraksak evrim

## İ

İklimsel uyum

## J

## K

Kambriyen patlaması - Kamuflaj - Karşılıklı yardımlaşma (evrim) - Katagenez (biyoloji) - Kladistik - Kronobiyoloji - Kuşların evrimi - Kültivar

## L

## M

Memelilerin evrimi - Mutasyon

## N

Neoteni

## O

Omurgalıların evrimi - Ortak ata

## Ö

## P

Primatların kökeni ve evrimi

## R

Rekombinasyon

## S

Seçilim birimleri - Sudan karaya geçiş

## Ş

## T

Thomas Henry Huxley - Tür

## U

## Ü

## V

## W

Alfred Russel Wallace - Sewall Wright

## X

## Y

Yakınsak evrim - Yapay seçilim - Yaratılışçılık ve Evrim Kuramı tartışmaları - Yaşayan fosil - Yönlendirilmiş seçilim -

## Z

## Ayrıca bakınız
# Kantitatif genetik

**Kantitatif genetik** ya da **nicel genetik**, devamlı varlıkların altında yatan mekanizmaları araştıran genetik dalıdır.

Wikimedia Commons'ta Kantitatif genetik ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Polimorfizm (biyoloji)

**Polimorfizm** biyolojide, iki veya daha fazla farklı fenotipin aynı tür popülasyonunda bulunmasıdır. Terim kökeni bakımından Latince "çok" *(poli)* ve "biçim" *(morfizmos)* kelimelerinin bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Başka bir deyişle, birden fazla *biçim*in bulunması olarak da tanımlanabilir. Bu şekilde sınıflandırılabilmek için, biçimlerin aynı zaman diliminde aynı habitatta bulunmaları gerekir.

Doğada sıkça rastlanan polimorfizm; biyoçeşitlilik, genetik varyasyon ve adaptasyon ile ilişkilidir.

* *Biston betularia* açık renk formu.
* *Biston betularia* siyah renk formu.(form carbonaria)
* Jaguar açık renk morfu.
* Siyah morf / melanistik jaguar. (türün Güney Amerika popülasyonunun yaklaşık %6'sı)
* *Donax variabilis* varyasyonları.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Polimorfizm (biyoloji) ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Türleşme

**Türleşme** yeni biyolojik türlerin oluştuğu evrimsel süreçtir. Doğal türleşmenin dört tipi vardır, türleşen toplulukların coğrafi olarak birbirlerinden coğrafi olarak ne kadar izole olduklarına bağlı olarak: allopatrik, peripatrik, parapatrik ve simpatrik. Türleşme, hayvan ıslahı veya laboratuvar yöntemleri yoluyla yapay olarak da sağlanabilir. Türleşme mekanizmalarına örnekler aşağıda verilmiştir.

## Doğal türleşme

### Allopatrik türleşme

Bir topluluk coğrafi olarak birbirinden izole olmuş iki "allopatrik" topluluğa bölünür. Bu izole topluluklar (a) farklı seçici baskıları maruz kaldıkları veya (b) genetik sürüklenme sonucu, genotipik veya fenotipik farklılaşmaya uğrarlar. Bu topluluklar bir araya gelince o kadar evrimleşmiş olurlar ki artık birbirleriyle çiftleşemezler ve gen alış verişi yapamazlar.

### Peripatrik türleşme

Bir ana topluluğun çevresinde oluşan izole küçük toplulukların ana toplulukla gen alışverişi engellenir. Bu, kurucu etkisi (İng. *founder effect*) ile açıklanır, zira küçük topluluklar çoğu zaman genetik daralmalardan geçerek oluşurlar. Peripatrik türleşmede genetik sürüklenme önemli bir rol oynar.

### Parapatrik türleşme

Iraksayan iki topluluğun bölgeleri farklı olmakla beraber kısmen örtüşürler. Coğrafi şartlar sınırlı bir ayrışma sağlar, dolayıyla iki topluluktan bireyler ara sıra birbiriyle temas kurabilir. Ancak heterozigotların düşük uyumu yüzünden iki topluluğun birbiriyle çiftleşmemesini avantajlı kılacak davranışlar veya mekanizmalar seçilime uğrar.

### Simpatrik türleşme

Aynı yerde yaşayan bir türün bireyleri iki tür olarak birbirinden ıraksar. Böyle bir mekanizmanın varlığı yakın zamana kadar tartışmalı olmakla beraber artık bunun örnekleri bulunmuştur. Belli bir özelliğin (örneğin agız büyüklüğü) aşırı küçük veya aşırı büyük olması, ortalama büyüklükte olmasından daha avantajlı ise ve bu aşırı özelliğe sahip olanlar kendilerine benzer olanlarla çiftleşmeyi tercih ederse, zaman içinde bu iki alt topluluk iki tür olarak evrimleşebilir.

### Poliploidizasyon

Simpatrinin bir diğer yoludur. Aynı ortamda yaşayan bireylerden bazılarında kromozom sayısının topluca artması (örneğin diploit iken triploit olmak) sonucu, çoğunluğu oluşturan diploit bireyler ile poliploid azınlık arasında üreme izolasyonu meydana gelebilir.

## Kaynakça
# Ortak ata

**Ortak ata**, evrimsel süreçte, birden fazla canlı türünün ortak genetik öncülü olan canlı. Modern biyolojide, Dünya üzerinde yaşayan ya da soyu tükenmiş birçok canlının, diğer alt canlı türlerinin ortak atası olduğu kabul edilir. Ayrıca tüm canlıların "evrensel bir ortak ata"dan ya da "ortak gen havuzu"ndan geldiği kabul edilir. Evrensel ortak ata kavramı, ilk kez 1859'da Charles Darwin'in *Türlerin Kökeni* kitabında ortaya atılmıştır.

## Kanıtlar

### Ortak biyokimya

Bilinen tüm yaşam formları aynı temel biyokimyasal organizasyona dayanmaktadır: DNA'da kodlanan genetik bilgi, protein ve RNA enzimlerinin etkisiyle RNA'ya kopyalanır, daha sonra ATP, NADPH ve diğerleri enerji kaynağı olarak ribozomlar tarafından proteinlere çevrilir. Sitokrom c gibi yaygın olarak paylaşılan maddelerdeki küçük dizi farklılıklarının analizi ayrıca evrensel ortak kökeni destekler. Tüm organizmalarda, DNA replikasyonu gibi temel işlevleri yerine getiren enzimler olarak görev yapan 23 protein bulunur. Bu tür enzimlerden yalnızca bir tanesinin var olduğu gerçeği, tek bir ataya ait olduğuna dair ikna edici bir kanıttır. Tüm canlı hayvanlarda ortak olan 6.331 gen tanımlanmıştır; bunlar 650 milyon yıl önce Prekambriyen'de yaşayan tek bir ortak atadan gelmiş olabilir.

## İlk canlıların ortaya çıkışı

Yaşam ağacı: Bakteriler, Ökaryotlar ve Arkeler
Hayatın ilk kez ortaya çıkışı, biyolojik evrim için temel bir ön şarttır, ancak evrimin işleyişini anlamak için hayatın kökeninin bulunması gerekli değildir, çünkü bir kez canlı organizmalar ortaya çıktığında evrim kurallarının işleyeceği düşünülür. Evrim için ilk organizma sorunu henüz tam anlamıyla çözülememiştir. Ortaya çıkan ilk canlı organizma hakkında çeşitli teoriler bulunmaktadır.

Şu anki bilimsel konsensüs karmaşık biyokimyanın, basit kimyasal reaksiyonlar ile hayatı oluşturduğu yönündedir, ancak bunun nasıl olduğu henüz tam anlamıyla çözülememiştir. Hayatın ilk kez ortaya çıkışı, yaşayan ilk şeylerin yapısı veya evrensel ortak atanın genetik yapısı ile ilgili bilgiler henüz eksiktir. Dolayısıyla, hayatın tam olarak nasıl başladığı konusunda bir konsensüs bulunmamaktadır, ancak RNA gibi kendini kopyalayan moleküller ve basit hücre yapıları ile ilgili teoriler mevcuttur.

## İnsansıların ortak ataları

İnsan, bonobo, şempanze, goril, gibon ve orangutanla birlikte Hominoidea (İnsansılar) süperfamilyasına dahildir. Bunlardan şempanze ve bonobo %99'luk gen ikizi olarak insanın yaşayan en yakın akrabalarıdır. İnsan ile şempanzenin ortak atası yaklaşık 6 milyon yıl önce yaşamıştır.

## Ayrıca bakınız

* Evrim

## Kaynakça

### Dipnotlar