# Silla

| Silla신라 (Korece: 新羅) Silla |
| --- |
|
Kraliyet Mührü
 |
|  |
| Başkent | Gyeongju (Geumseong, sonra Seorabeol) |
| Resmî din  | Budizm, Konfüçyüsçülük, Taoizm, Şamanizm (Sindo) |
| Hükûmet | Monarşi |
|  |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 7th century  | 894,680 |
| • 8th century  | 2,000,000 |

 |
| Günümüzdeki durumu | Güney Kore, Kuzey Kore |

**Silla** (MÖ 57 - - MS 935) (Korece: 신라 ) Kore Yarımadası'nın güney ve orta kesimlerinde bulunmuş eski krallıklardan biridir. Silla, Baekje ve Goguryeo ile birlikte Üç Kore Krallığı'nı oluşturmuştur. Nüfusu 7. yüzyılda 894,680 iken 8. yüzyılda 2,000,000' a kadar çıktı. Resmî dili Şillaca (Eski Korece) idi. Öncülleri Jinhan konfederansı ve Gojoseon iken varisi Goryeo olmuştur. Bugünkü Kuzey Kore ve Güney Kore topraklarında yer almıştır.

Park ailesinden Silla Hyeokgeose tarafından kurulan Kore hanedanı, 586 yıl boyunca Gyeongju Gim (Kim) (김, 金) klanı, 232 yıl boyunca Miryang Bak (Park) (박, 朴) klanı tarafından yönetildi. Wolseong Seok (석, 昔) klanını ise hanedanı 172 yıl yönetmiştir. Samhan konfederasyonlarında, bir süre Sui Çin ve sonra Tang Çin ile müttefik olan bir şeflik olarak doğdu. Sonunda diğer iki krallığı, 660'ta, Baekje ve 668'de Goguryeo'yu fethetti. Daha sonra Birleşik Silla Kore Yarımadası'nın çoğunu işgal etti. Bu sırada yarımadanın kuzey kısmında Goguryeo'nun halef devleti olan Balhae ortaya çıktı. Bir zaman sonra, neredeyse 1000 yıl yönetimin ardından, 935 senesinde Goryeo'ya iktidarı devrederek Silla Geç Üç Kore Krallığı, Geç Baekje ve Taebong'a parçalandı.

| Krallık Tarihinin Bazı Kritik Olayları
 |
| --- |
| Kuruluş
 | MÖ 57
 |
| Budizme giriş
 | 530
 |
| Kral Jinheung'un Seferleri
 | 551–585
 |
| Geç Silla
 | 668–935
 |
| Goryeo' ya devri
 | MS 935
 |

## İsim

Tam teşekküllü bir krallık olarak kurulana kadar Silla, yerli Korece ismini fonetik olarak andıracak birkaç hanja kombinasyonu kullanarak kaydedildi. Kullanılanlar arasında 斯盧 (사로, **Saro**), 斯羅 (사라, **Sara**), 徐 那 (伐) (서나 [벌], **Seona [beol]**), 徐 耶 (伐) (서야 [벌], **Seoya [beol]**), 徐 羅 (伐) (서라 [벌], **Seora [beol]**) ve 徐 伐 (서벌, **Seobeol**).

504 yılında Silla'dan Jijeung, karakterleri Modern Korecede "Shilla" olarak telaffuz edilen 新 羅 (신라) olarak standartlaştırdı.

Bir etimolojik hipotez, *Seorabeol* adının, "başkent" anlamına gelen ve daha önce Hansung (漢城) veya Hanyang (漢陽) olarak bilinen Güney Kore'nin şu anki başkenti, *Seul* kelimesinin kökeni olabileceğini gösteriyor. Silla başkentinin adı, kısa bir süre sonra *Syeoul* (셔울) olarak değişmiş ve son olarak Modern Korece' de *Seul* (서울) ile sonuçlanan "kraliyet başkenti" anlamına gelen Geç Orta Kore formundaki *Syeobeul* (셔블) olarak değişmiş olabilir.

Silla'nın ya da başkenti Seorabeol'un adı, Kuzeydoğu Asya'da, Silla halkına etnik bir isim olarak, Japoncada **Shiragi,** Orta Çağ Curçenlerin ve sonraki soyları olan Mançular'ın dilinde **Solgo ya da Solho** olarak göründü. Modern Moğolca dilinde, Kore ve Koreliler, Солонгос (Solongos) olarak bilinir. Солонгос (Solongos) kelimesinin Silla kelimesinin değişmiş bir hali olduğu düşünülmektedir. Solongos kelimesini moğolca "gökkuşağı" anlamına gelen солонго solongo sözcüğünden esinlenilmiştir.

Silla, kökenleri Silla'nın başkenti yakınlarındaki ormandan gelen "tavuk ormanı" anlamına gelen Gyerim (鷄 林, 계림) olarak da adlandırıldı. Bir efsaneye göre, devletin kurucusunu aynı ormanda bir tavuk ejderhası (Cockatrice) yumurtasından çıkarak doğmuştur (Korece Gyeryong, 雞 龍, 계룡, kelimenin tam anlamıyla "tavuk-ejderhası" demektir).

## Hunlar ve Silla krallığı

Kişisel mezar taşları ve anıtlar gibi arkeolojik yapılardaki çeşitli yazıtlarda, Silla kraliyet ailesinin kendilerini Çin kaynaklarında Jin Midi olarak da bilinen Xiongnu prensi Kim Il-je aracılığıyla Xiongnu soyundan geldiklerini düşündükleri kaydedilmektedir. Birkaç tarihçiye göre, bu bilinmeyen kabilenin aslen Kore yarımadasında Kore kökenli olması ve Xiongnu konfederasyonuna katılması mümkündür. Daha sonra kabilenin yönetici ailesi, geliştikleri Liaodong yarımadasından Kore'ye geri döndü ve yarımadaya geri döndükten sonra Silla kraliyet ailesiyle evlendiler. Ayrıca Silla'nın ve doğu Xiongnu'nun mezar eşyalarının benzer olduğunu belirten bazı Koreli araştırmacılar da varken, bazı araştırmacılar Silla kralının Hun soyundan geldiği konusunda ısrar ediyorlar.

## Tarih

Silla Krallığı, Park (박), Seok (석) ve Kim (김) olmak üzere üç farklı klan (kabile) tarafından yönetilmiştir. Tarihçiler bu üç klanın da başa geçebilmesi için kan dökülmüş olması gerektiğini söylemektedirler. Ki zaten kan dökülmeden üç farklı klanın ülkeyi yönetmesi söz konusu olamaz. Park (박) klanı, Seok (석) klanı tarafından bir darbeye uğrayana kadar 3 kuşak boyunca Silla'yı yönetmiştir. Ancak bu iki klan mücadele ederken Kim (김) klanı kargaşaya son vermiş ve iki klan üzerinde otorite kurarak başa geçmiştir.

7. yüzyılda Baekje, Gaya ve Koguryo'yu birleştirme düşüncesiyle ön plana çıkmıştır. **Silla Krallığı** güçlenmeye başlayınca önce Gaya'yı himayesi altına almış, ardında Koguryo'yu ve Baekje'yi himaye altına almak için Tang Hanedanlığı ile (şimdiki Çin) anlaşma yapmıştır. Ancak Tang Hanedanlığı, anlaşmaya uymayıp Baekje ve Koguryo'yu almak isteyince Tang Hanedanlığı ile savaşa girilmiş ve Silla Krallığı başarılı olmuştur. Bu sırada 27. hükümdar ve ilk kadın yönetici olan Kraliçe Seondeok Uzakdoğu'nun ilk gözlemevlerinden birini yaptırmıştır. Bu gözlem evi hala vardır ve Gyeongju bölgesindedir. 8. yüzyılın ortalarında en parlak dönemi yaşamış olan Silla krallığı daha sonra kralların çıkarları yüzünden yıkılmış ve o dönemin parlak ülkelerinden Goryeo Hanedanlığı'na boyun eğmek zorunda kalmıştır.

Silla ordusunun atlıları, zırhlı atlı birliklerden oluşuyordu. Ayrıca Hwarang (Çiçek asker) adı verilen kılıçta usta olan gençlerden seçilen birlikler (bizdeki Yeniçeri gibi), hanedan tarihinde önemli rol almışlardır. Hwaranglar, geleneksel olarak savaşa gitmeden veya bir davaya girmeden önce yüzlerini boyayıp küpe takarlardı.

Bunun sonucunda "Birleşik Silla" diye adlandırdığımız döneme geçilmiş ve Silla, Kore Yarımadası'na hükmetmeye başlamıştır. Ancak daha sonraki dönemlerde yönetim zayıflayıp güç asillerin elinde bir oyuncak haline gelmeye başlayınca, 399 yılında Japon hükümdarı Nintoku ata topraklarını, Silla'dan geri almaya başlamış ve Silla yaklaşık 1000 yıllık tarihinin ardından tarihin tozlu sayfalarına gömülmüştür.

### Birleşik Şilla ( 676-935 ) ve Balhe dönemi ( 698- 926 )

Goguryeo yıkıldıktan sonra Mançurya bölgesinde Goguryeo komutanı olarak faaliyet gösteren Dae jo young yeni bir devlet kurarak adını Balhe koymuştur. Balhae ilk başlarda güçlü bir ülke olarak gelişmesine rağmen Goranlar tarafından yıkıldıktan sonra Goryeo'nun eline geçmiştir. Diğer yandan üç krallığı birleştiren Şilla Çin ile etkin bir kültürel ilişki içinde gelişmesini sürdürmüştür. Üç Krallık döneminde Kore topraklarına giren Budizmi yaygınlaştırarak Bulguk Tapınağı, Sokguram gibi eserlerle Budizm kültürünü geliştirmiştir.8.yy'ın ikinci yarısından sonra bölgedeki beyliklerin merkezinde Beakje ve Goguryeo'nun eski topraklarında Geç Beakje ve Geç Goguryeo adlarında devletlerin kurulmasıyla Geç Üç Krallık dönemi başladıysa da Geç Goguryeo devleti kralı ülke adını Goryeo olarak değiştirerek milletin birliğini sağlamıştır.

|  | Birleşme Öncesi Silla Krallığı'nın Yöneticileri
 | Birleşme Sonrası Silla Krallığı'nın Yöneticileri
 | Silla'nın Ünlü Kralları
 | 3 Tarihi Silla Dönemi
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Yönetici ismi | İktidar periyodu
 | Yönetici ismi | İktidar periyodu
 | Kral ismi
 | İktidar periyodu
 | Dönem isimleri
 | Dönem periyotları
 |
| **1** | Hyeokgeose | MÖ 57 - MS 4
 | Munmu | 661-681
 | Hyeokgeose (kurucu kral)
 | MÖ 57 - MS 4
 | Kuruluş dönemi
 | MÖ 57 – MS 654
 |
| **2** | Namhae | 4-24
 | Sinmun | 681-691
 | Jinheung
 | 540 - 576
 | Orta dönem
 | 654 – 780
 |
| **3** | Yuri | 24-57
 | Hyoso | 692-702
 | Muyeol
 | 654 - 661
 | Birleşik Silla
 | 780 – 935
 |
| **4** | Talhae | 57-80
 | Seongdeok | 702-737
 | Munmu
 | 661 - 681
 |  |  |
| **5** | Pasa | 80-112
 | Hyoseong | 737-742
 | Sinmun
 | 681 - 692
 |  |  |
| **6** | Jima | 112-134
 | Gyeongdeok | 742-765
 | Gyeongsun (sonuncu kral)
 | 927 - 935
 |  |  |
| **7** | Ilseong | 134-154
 | Hyegong | 765-780
 |  |  |  |  |
| **8** | Adalla | 154-184
 | Seondeok | 780-785
 |  |  |  |  |
| **9** | Beolhyu | 184-196
 | Wonseong | 785-798
 |  |  |  |  |
| **10** | Naehae | 196-230
 | Soseong | 798-800
 |  |  |  |  |
| **11** | Jobun | 230-247
 | Aejang | 800-809
 |  |  |  |  |
| **12** | Cheomhae | 247-261
 | Heondeok | 809-826
 |  |  |  |  |
| **13** | Michu | 262-284
 | Heungdeok | 826-836
 |  |  |  |  |
| **14** | Yurye | 284-298
 | Huigang | 836-838
 |  |  |  |  |
| **15** | Girim | 298-310
 | Minae | 838-839
 |  |  |  |  |
| **16** | Heulhae | 310-356
 | Sinmu | 839
 |  |  |  |  |
| **17** | Naemul | 356-402
 | Munseong | 839-857
 |  |  |  |  |
| **18** | Silseong | 402-417
 | Heonan | 857-861
 |  |  |  |  |
| **19** | Nulji | 417-458
 | Gyeongmun | 861-875
 |  |  |  |  |
| **20** | Jabi | 458-479
 | Heongang | 875-886
 |  |  |  |  |
| **21** | Soji | 479-500
 | Jeonggang | 886-887
 |  |  |  |  |
| **22** | Jijeung | 500-514
 | Jinseong | 887-897
 |  |  |  |  |
| **23** | Beopheung | 514-540
 | Jinseong | 887-897
 |  |  |  |  |
| **24** | Jinheung | 540-576
 | Hyogong | 897-912
 |  |  |  |  |
| **25** | Jinji | 576-579
 | Sindeok | 913-917
 |  |  |  |  |
| **26** | Jinpyeong | 579-632
 | Gyeongmyeong | 917-924
 |  |  |  |  |
| **27** | Seondeok | 632-647
 | Gyeongae | 924-927
 |  |  |  |  |
| **28** | Jindeok | 647-654
 | Gyeongsun | 927-935
 |  |  |  |  |
| **29** | Muyeol | 654-661
 |

## Kültür

Silla, Çin'e uzak olduğu için Çin kültüründen çok fazla etkilenmemiş, kendine özgü geleneklerini korumuştur. Özellikle, kendinden sonra gelecek hanedanlarda Konfüçyüsçülüğün benimsenmesi yüzünden meydana geleceklerin aksine, Silla'da kadınlara büyük saygı beslenmiş fikirleri küçümsenmemiştir. Ayrıca kadınlar önemli devlet görevlerine gelmişlerdir.

## Galeri

* Erken Silla'dan altın süsleme
* 5-6. Yüzyıl Silla' sından altın bir iç kap
* Silla'dan bir eser
* 7. yüzyıldan kalma Silla rölikeri
* Silla'nın son kralı Kral Gyeongsun (r. 927–935)
* 5. yüzyılın sonları veya 6. yüzyılın başlarından bir Silla tacı
* Kral Seongdeok'un Çanı (771 yılından)
* Seokguram
* Bhaisajyaguru Buddha'nın bu ayakta heykeli Silla döneminde üretilmiş olan yaldızlı bronzdan yapılmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Silla hükümdarları soyağacı
* Gyeongju Ulusal Müzesi
* Silla tacı
* Sillalıların listesi
* Kore tarihi
* Gyerim Bölge Komutanlığı
* Hwarang: The Poet Warrior Youth
* Muhteşem Kraliçe (televizyon dizisi)

## Notlar

## Kaynakça