# Tatarca

| Tatarca |
| --- |
| İdil Tatarcası, Tatar Türkçesi |
| татарча, tatarça, tatar tele, تاتارچه، تاتار‌ تلی |
|  |
| Bölge | Doğu Avrupa |
| Etnisite | İdil Tatarları |
| Konuşan sayısı | 6,5 milyon  (2015) |
| Dil ailesi | Türk dilleri
* Şaz Türkçesi
	+ Kıpçak grubu
		- Kuzey Kıpçak dilleri
			* **Tatarca**
 |
| Diyalektler | Mişer
Nagaybek

 |
| Yazı sistemi | Tatar alfabeleri (Kiril, Latin, Arap) |
| Resmî durumu |
| Resmî dil |  Tataristan (Rusya) |
| Tanınmış azınlık dili |  Çin
 Polonya |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | tt |
| ISO 639-2 | tat |
| ISO 639-3 | tat |
|  |
| Tatarca UNESCO'nun Tehlike Altındaki Dünya Dilleri Atlası'nda 'Savunmasız' olarak belirtilmiştir. |

Vikisözlük'te Kategori:Tatarca sözcükler ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

**Tatarca** (Tatarca: *татар теле* veya *татарча*) veya **İdil Tatarcası**, **Tatar Türkçesi** Türk dillerinin Kıpçak grubuna bağlı bir dildir. Aynı aileden bir lehçe olan Kırım Tatarcasından ayırmak için “Kazan Tatarcası” olarak da adlandırılır. Çoğunluğu, Rusya Federasyonu içindeki Tataristan'da yaşayan Tatarlar tarafından konuşulur. Tataristan Cumhuriyeti'nin Rusça ile birlikte iki resmî dilinden biridir.

## Lehçeleri

Tatarcanın iki ana lehçesi vardır:

* Merkezi Tatarca (Kazan)
* Batı Tatarcası (Mişer)

Bu lehçelerin hepsinin alt bölümleri de vardır. Tatar dilinin ve lehçelerinin incelenmesine önemli katkılar, modern Tatar lehçebilim okulunun kurucusu olarak kabul edilen bir bilim insanı olan Gabdulhay Ahatov tarafından yapılmıştır. Yukarıdaki ikisinden önemli ölçüde farklı olan Sibirya Tatarlarının konuşma deyimleri, bazıları tarafından genellikle Tatarcanın üçüncü lehçe grubu olarak kabul edilirken diğerleri tarafından kendi başına bağımsız bir dil olarak kabul edilir.

## Örnek

* Äye – He/evet
* Yuq – Yok/hayır
* İsänme(sez)/sawmı(sız) – Merhaba/esen misiniz
* Sälâm – Selam
* Saw bul(ığız)/xuş(ığız) – Güle güle
* Zínhar öçen – Lütfen
* Räxmät – Teşekkür ederim/sağ olun
* Ğafu it(egez) – Affedersiniz
* Min – Ben
* Sin – Sen
* Ul – O
* Bez – Biz
* Sez – Siz
* Alar – Onlar
* Millät – Millet
* İngiliz(çä) – İngilizce

## Sesler

Sesli harfler kullanılan alfabeye göre değişir.

| **Tatarca** ve Türkiye Türkçesi Şahıs Zamirleri ve Olumsuzları

 |
| --- |
| *Şahıs Zamirleri* | Kazan Tatarcası  | Türkiye Türkçesi
 |
| *min / ben* | uquçımın
uquçı tügelmen

 | uquçı idem
uquçı tügel idem

 | öğrenciyim
öğrenci değilim

 | öğrenciydim
öğrenci değildim

 |
| *sin / sen* | uquçısıñ
uquçı tügelseñ

 | uquçı ideñ
uquçı tügel ideñ

 | öğrencisin öğrenciydin  | öğrenci değilsin
öğrenci değildin

 |
| *ul / o* | uquçı
uquçı ide

 | uquçı tügel
uquçı tügel ide

 | öğrenci(dir)
öğrenciydi

 | öğrenci değil(dir)
öğrenci değildi

 |
| *bez / biz* | uquçıbız
uquçı idek

 | uquçı tügelbez
uquçı tügel idek

 | öğrenciyiz
öğrenciydik

 | öğrenci değiliz
öğrenci değildik

 |
| *sez / siz* | uquçısız
uquçı idegez

 | uquçı tügelsez
uquçı tügel idegez

 | öğrencisiniz
öğrenciydiniz

 | öğrenci değilsiniz
öğrenci değildiniz

 |
| *alar / onlar* | uquçılar
uquçı idelär

 | uquçı tügellär
uquçı tügel idelär

 | öğrenci(dirler)
öğrenciydi(ler)

 | öğrenci değil(dirler)
öğrenci değildi(ler)

 |

## Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası

Tatarca ve Kırımca (2022).
Kazan Tatarcası ve Kırım Tatarcası iki farklı dildir, ancak her ikisi de Kıpçak dillerine aittir.

## Resimler

* Tataristan'da üzerinde Tatarca "Tundırma" (түндырма) yazılı satış kabini

## Ayrıca bakınız

* Kırım Tatar Türkçesi
* Sibirya Tatarcası

## Kaynakça

*  Kasım 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*

## Dış bağlantılar

*  22 Ekim 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. – Online Tatarca - Türkçe - İngilizce Sözlük
* Tatarca - Türkçe Sözlük 20 Mayıs 2019 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
*  - Kırım Tatarcası
*  12 Şubat 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - Tataristan Kiril Alfabesi