Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# İrlandalılar

İrlandalılar
 *Muintir na hÉireann*|  |
|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
|  ABD | 40.000.000 |
|  Birleşik Krallık | 14.000.000 |
|  Avustralya | 7.000.000 |
|  İrlanda | 4.588.000 |
|  Kanada | 4.544.870 |
|  Arjantin | 1.000.000 |
|  Meksika | 600.000 |
| Diller |
| İrlandaca (tarihsel, anadil), İngilizce (baskın), İskoçça |
| Din |
| Hristiyanlık (Çoğunluk Katolik, azınlık Protestan: Presbiteryen, Anglikan veya Metodist) |

**İrlandalılar**, kökeni İrlanda Adasına dayanan bir Kelt halkıdır.

İrlandalılar kıtlık ve ekonomik zorluklar nedeniyle tarihin çeşitli dönemlerinde İrlanda'yı terkederek ABD, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Güney Afrika gibi İngilizcenin konuşulduğu kıta aşırı ülkelere göç etmişlerdir. İrlanda dışında yaşayan ve kısmen de olsa İrlandalı kanı taşıyanların sayısı günümüzde 80 milyona ulaşmaktadır. ABD'nin New York'ta ve New England'da çok sayıda İrlandalı yaşamaktadır. John F. Kennedy ve sonrasındaki pek çok Amerika Birleşik Devletleri başkanının ailesi İrlanda kökenlidir. Amerika kıtasının hem kuzeyinde hem de güneyinde pek çok ailenin İrlanda ile köken bağlantısı mevcuttur.

## Ayrıca bakınız

* Keltler
* Anakara Avrupa'daki İrlandalılar

## Kaynakça
# Galliler

Galliler
Cymry|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
|  Galler | 3.063.500 |
|  ABD | 1.959.794 |
|  İngiltere | 609.711 |
|  Kanada | 440.965 |
|  Avustralya | 84.246 |
|  Arjantin | 50.000 |
|  İskoçya | 16.623 |
|  Yeni Zelanda | 9.966 |
| Diller |
| İngilizce, Galce |
| Din |
| Hristiyanlık (Çoğunluk Presbiteryenlik, Anglikanlık, azınlık Katoliklik) |

**Galliler** (Galce: Cymry), Büyük Britanya adasının batısında yer alan Galler bölgesinde yaşayan ve ana dilleri Galce olan Kelt kökenli bir etnik gruptur.

Gallilerin, Britanya'daki geçmişinin Demir Çağı'na kadar uzandığı düşünülmektedir. 2001 yılında yapılan araştırmalara göre nüfusu 3 milyona yaklaşan Galler'in yaklaşık %72'si kendini Galli olarak varsaymaktadır. Gallilerin büyük çoğunluğu Anglikan veya Presbiteryen'dir.

## Kaynakça
# Kanadalılar

Dünyadaki Kanada diasporasının haritası
**Kanadalılar** (İngilizce: *Canadians*, Fransızca: *Canadiens*) Kanada'da yaşayan ve Kanada'nın en ağır sayıda olan etkin halktır. 1534 ila 1763 yılına dek Fransız yönetiminde olup 1764 yılında İngiliz sömürgesine uğramışlardır. Günümüzde ise Kanada'da yine de Fransız bölgesi kalmıştır. Şu anki Fransız bölgesi Québec'tir. Anglosakson kökenli Kanada halkı, ülkenin ağırlıklı olan Ontario, Britanya Kolumbiyası, Alberta, Saskatchewan, Manitoba, New Brunswick, Nova Scotia'da vardır. Nüfusları 36 milyondur.

## Dil

Halkın resmî dili sadece iki tanedir. İngilizcenin *Kanada İngilizcesi* lehçesi ve Fransızcanın *Kanada Fransızcası* lehçesidir. Kanada İngilizcesi Kanada'nın Ontario, Nova Scotia ve New Brunswick bölgesinde konuşulur ve Kanada Fransızcası, Kanada'nın Québec bölgesinde konuşulur.

## Din

Ağırlıklı olarak dinleri Roma Katolik'tir. Ayrıca Protestant,Ortodoks,İslam,Budizm ve diğer inançlar'da mensuptur.

## Ayrıca bakınız

* Kanadalılar listesi
* Kanada İngilizcesi
* Kanada
# Yeni Zelandalılar

Yeni Zelandalılar|  |
|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
|  Avustralya | 566.815 |
|  Birleşik Krallık | 56.286 |
|  Amerika Birleşik Devletleri | 22.872 |
|  Kanada | 9.475 |
|  Hollanda | 4.260 |
|  Birleşik Arap Emirlikleri | 4.000 |
|  Japonya | 3.146 |
|  İrlanda | 2.195 |
|  Hong Kong | >2.000 |
|  Almanya | 1.643 |
|  Norveç | 929 |
|  Fransa | 890 |
|  İsveç | 687 |
|  Danimarka | 382 |
|  Tayland | 300 |
|  İspanya | 275 |
|  İtalya | 234 |
|  Avusturya | 156 |
|  Finlandiya | 88 |
| Diller |
| **İngilizce·** Maorice  **·** YZ İşaret Dili  **·** Diğer |
| Din |
| Büyük bölümü Hristiyan, çoğu Protestan olmak üzere Latin Katolikler de mevcut. Diğer inaçlar arasında Geleneksel Maori inançları, Budizm, Hinduizm, İslam, Musevilik ve Sihizm de gösterilebilir. Agnostisizm ve ateizm de yaygındır. |

**Yeni Zelandalılar** (İngilizce: *New Zealanders*) veya halk arasında bilinen ismi ile **Kiviler**, çoğunlukla Yeni Zelanda vatandaşlarını tanımlamak için kullanılan etnik bir terimdir. Çokuluslu bir ülke olan Yeni Zelanda, pek çok farklı millî kimliğe sahip insanlara ev sahipliği yapmaktadır.
# Avustralyalılar

Avustralyalılar
*Australians*|  |
|  |
|  |
| Önemli nüfusa sahip bölgeler |
|  Avustralya | 23.550.000 |
|  Birleşik Krallık | 165000 (2021) |
|  Amerika Birleşik Devletleri | 200.000 |
|  Yunanistan | 135.000 |
|  Hong Kong | 80.000 |
|  Yeni Zelanda | 70.000 |
|  Kanada | 35.000 |
|  İtalya | 30.000 |
|  Lübnan | 20.000- 25.000 |
|  Vietnam | 22.000 |
|  Singapur | 20.000 |
|  Tayland | 20.000 |
|  Birleşik Arap Emirlikleri | 16.000 |
|  Çin | 15.000 |
|  Almanya | 15.000 |
|  Hollanda | 15.000 |
|  Papua Yeni Gine | 15.000 |
|  Türkiye | 13286 |
|  Endonezya | 12.000 |
|  Japonya | 11.000 |
|  İrlanda | 10.000 |
|  Güney Afrika Cumhuriyeti | 8.000 |
|  İsrail | 7.000 |
|  Güney Kore | 7.000 |
|  Tayvan | 7.000 |
|  Filipinler | 6.000 |
|  Fransa | 5.500 |
|  Portekiz | 5.000 |
|  Suudi Arabistan | 5.000 |
|  İspanya | 5.000 |
|  İsviçre | 5.000 |
| Diller |
| İngilizce, Aborjin dilleri, Tazmanya dilleri, Çince (Mandarin, Kanton), İtalyanca, Hintçe, Yunanca |
| Din |
|  Hristiyanlık, Budizm, İslam, Yahudilik |

**Avustralyalılar** (İngilizce: Australians), Avustralya'da yaşayan veya vatandaşlık bağıyla bağlı olan kişilere verilen ad.

## Kaynakça
# Dil ailesi

Dünyadaki başlıca dil ailelerinin coğrafi dağılımı (bazı bölgesel "aileler" de dahil edilmiştir.)
**Dil ailesi**, birbiriyle aynı kökten gelen ve soysal açıdan akraba dil topluluğuna verilen ad. Aynı dil ailesine mensup dillerin, ortak bir proto dilden türediği kabul edilir. *Ethnologue*'a göre dünyada 7.000'i aşkın yaşayan dili kapsayan 142 farklı dil ailesi bulunmaktadır.

Dil aileleri, bir filogenetik ağaç şeması olarak gösterildikleri için kendilerine *dil ağacı* da denir. Bu sebeple alt bölümlerine de *dil kolları* denir. Bazı diller bulundukları aile içindeki bir alt grubun tek temsilcisi olarak soyutlanmış (izole) olabilirler. Örneğin Yunanca, Hint-Avrupa dil ailesi içerisinde soyutlanmış bir dildir. Bazı dillerin ise bilinen hiçbir yaşayan akrabası bulunmamaktadır ve bu yüzden bütün dünya dilleri içinde soyutlanmışlardır. Örneğin bir izole dil olan Baskça, çağdaşı diğer dillerden tamamen soyutlanmıştır.

Çoğu dilin yazılı tarihi çok kısa olduğu için, çok az dilin kesin kökeni bilinmektedir. Dil ailelerinin belirlenmesi, karşılaştırmalı dilbilimin ele aldığı bir konudur.

## Liste

## Ayrıca bakınız

* Proto dil
* İzole dil
* Lehçe sürekliliği
* Dil birliği
* Kreol
* Ön insan dili
* Dilin kökeni

## Kaynakça
# Batı Cermen dilleri

| Batı Cermen dilleri |
| --- |
| Coğrafi dağılım | Başlangıçta Ren, Alpler, Elbe ve Kuzey Denizi arasında ancak bugün dünya çapında |
| Sınıflandırma | Hint-Avrupa dil ailesi* Cermen dilleri
	+ **Batı Cermen dilleri**
 |
| Alt bölümler | Yüksek Cermen dilleri
* Anglo-Friz dilleri
* Aşağı Frankonya dilleri
* Aşağı Cermen dilleri
 |
| ISO 639-5 | `gmw` |

**Batı Cermen dilleri**, Cermen dillerinin üç kolundan en büyüğüdür ve Almanca, İngilizce, Felemenkçe, Afrikaanca, Frizce ve Yidiş gibi dilleri içerir. Cermen dillerinin diğer iki kolu ise Kuzey Cermen dilleri ve Doğu Cermen dilleridir.

## Batı Cermen dilleri ve lehçeleri

Friedrich Maurer'a göre tarihsel lehçeler dahil ana German dillerinin gruplandırılması.
* Anglo-Friz dilleri
	+ İngiliz dilleri
		- İngilizce
		- İskoçça
		- Yolaca (ölü)
		- Fingalca (ölü)
	+ Friz dilleri
		- Batı Frizce
		- Doğu Frizce
		- Kuzey Frizce
* Aşağı Cermen dilleri / Aşağı Sakson dilleri
	+ Kuzey Aşağı Saksonca
	+ Vestfalce
	+ Doğu Aşağı Almanca (ölmek üzere)
	+ Aşağı Prusça (ölmek üzere)
	+ Hollanda Aşağı Saksoncası
* Aşağı Frankonya dilleri
	+ Felemenkçe
		- Batı Flamanca
		- Doğu Flamanca
		- Zelandaca
		- Hollandaca
		- Brabantça
	+ Afrikaanca
	+ Limburgca
* Yüksek Cermen dilleri
	+ Almanca
		- Alemannik (İsviçre Almancası ve Alsasça'yı da içerir.)
		- Svabca
		- Bavyeraca
		- Doğu Frankça
		- Güney Frankça
		- Renanya Frankçası(Hessen lehçeleri, Pensilvanya Almancası ve Lorraine Frankçası'nı da içerir.)
		- Ripuarca
		- Türingce
		- Yukarı Saksonca
		- Silezya Almancası (ölmek üzere)
		- Langobartça (ölü, Cimbrice ve Mòcheno bu dilin kalıntıları sayılmazsa.)
		- Yüksek Prusça
	+ Lüksemburgca
	+ Yidiş
	+ Vilamovyaca

## Kaynakça
# Anglo-Friz dilleri

| Anglo-Friz dilleri |
| --- |
| Coğrafi dağılım | Başlangıçta İngiltere, İskoç Ovaları, Frizya ve Yutland; şimdi ise dünya çapında |
| Sınıflandırma | Hint-Avrupa dil ailesi* Cermen dilleri
	+ Batı Cermen dilleri
		- **Anglo-Friz dilleri**
 |
| Alt bölümler | * İngiliz dilleri
* Frizce
 |
| **İngiliz dilleri**
  İngilizce
  İskoçça
**Frizce**
  Batı Frizce
  Kuzey Frizce
  Saterland Frizcesi |

**Anglo-Friz dilleri,** Eski İngilizce ve Eski Frizce'nin soyundan gelen dilleri oluşturan Batı Cermen dil grubudur. Anglo-Friz dilleri şunlardır:

* Anglo-Friz dilleri
	+ İngiliz dilleri
		- İngilizce
		- İskoçça
		- Yolaca ve Fingalyaca (ikisi de ölü dil)
	+ Frizce
		- Batı Frizce
		- Saterland Frizcesi
		- Kuzey Frizce

## Karşılaştırma

Anglo-Friz dillerindeki sayıların karşılaştırılması:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

| Dil
 | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| İngilizce
 | one
 | two
 | three
 | four
 | five
 | six
 | seven
 | eight
 | nine
 | ten
 |
| İskoçça
 | ane ae\*
 | twa
 | three
 | fower
 | five
 | sax
 | seiven
 | aicht
 | nine
 | ten
 |
| Yolaca
 | oan
 | twye
 | dhree
 | vour
 | veeve
 | zeese
 | zeven
 | ayght
 | neen
 | dhen
 |
| Batı Frizce
 | ien
 | twa
 | trije
 | fjouwer
 | fiif
 | seis
 | sân
 | acht
 | njoggen
 | tsien
 |
| Saterland Frizcesi
 | aan
 | twäi twäin twoo
 | träi
 | fjauwer
 | fieuw
 | säks
 | soogen
 | oachte
 | njugen
 | tjoon
 |
| Kuzey Frizce
 | iinj ån
 | tou tuu
 | trii tra
 | fjouer
 | fiiw
 | seeks
 | soowen
 | oocht
 | nüügen
 | tiin
 |

 |
# Orta İngilizce

| Orta İngilizce |
| --- |
|  |
| Bölge | İngiltere, Galler'in bazı bölgeleri, güney doğu İskoçya ve İskoç kasabaları, İrlanda'nın bir kısmı |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa dil ailesi
* Cermen dilleri
	+ Batı Cermen dilleri
		- Kuzey Denizi Cermen dilleri
			* Anglo-Friz dilleri
				+ **Orta İngilizce**
 |
| Dil kodları |
| ISO 639-2 | enm |
| ISO 639-3 | enm |
| ISO 639-6 | meng |
| Glottolog | `midd1317` |
|  |

**Orta İngilizce**, İngiltere'nin Normanlar tarafından fethinden (1066) sonra 15. yüzyılın sonlarına kadar konuşulmuş eski bir İngilizce türüdür. İngiliz dili, Eski İngilizce döneminden sonra farklı varyasyonlar ve gelişmeler yaşadı. Akademik görüşler değişir, ancak Oxford İngilizce Sözlüğü, Orta İngilizcenin 1150'den 1500'e kadar konuşulduğunu göstermektedir. İngilizce dilinin gelişiminin bu aşaması, tahminen Yüksek ve Geç Orta Çağ'ı takip etti.

Orta İngilizce, kelime hazinesinde, dilbilgisinde, telaffuzunda ve ortografisinde önemli değişiklikler gördü. Orta İngilizce döneminde yazım kuralları çok çeşitliydi. Bu dönemden günümüze ulaşan yazı örnekleri, geniş bölgesel farklılıklar göstermektedir. Daha standartlaştırılmış Eski İngilizce dili parçalandı, yerelleştirildi ve çoğunlukla doğaçlama yapıldı. Dönemin sonunda (yaklaşık 1470) ve Johannes Gutenberg tarafından 1439'da matbaanın icadının yardımıyla, Londra lehçelerine dayalı bir standart (Chancery Standardı) kurulmuş oldu. Bu, büyük ölçüde Modern İngilizce yazımının temelini oluşturdu, ancak o zamandan beri telaffuz önemli ölçüde değişti. Orta İngilizceyi İngiltere'de yaklaşık 1650'ye kadar süren Erken Modern İngilizce izledi. İskoç İngilizcesi eşzamanlı olarak Northumbrian lehçesinin bir varyantından (kuzey İngiltere'de yaygındır ve güneydoğu İskoçya'da konuşulur) gelişti.

Orta İngilizce döneminde, birçok Eski İngilizce dilbilgisi özelliği ya basitleştirildi ya da tamamen ortadan kalktı. İsim, sıfat ve fiil çekimleri, çoğu gramatik hâl ayrımının azaltılması (ve nihayetinde ortadan kaldırılması) ile sadeleştirildi. Orta İngilizce ayrıca Normandiya Fransızcası lehçesinin kelime dağarcığının, özellikle siyaset, hukuk, sanat ve din alanlarının yanı sıra şiirsel ve duygusal diksiyon alanlarında önemli ölçüde benimsendiğini gördü. Geleneksel İngilizce kelime hazinesi, kaynaklarında ağırlıklı olmak üzere Cermen dillerini kullandı ve Eski Norsça etkileri daha belirgin hale geldi. Telaffuzda, özellikle daha sonraki Orta İngilizce döneminde Büyük Ünlü Değişimi geçirmeye başlayan uzun ünlüler ve çift sesli harfleri içeren önemli değişiklikler gerçekleşti.

Kısmen Normandiya hakimiyeti ve İngilizce yerine Fransızca yazmanın getirdiği prestij nedeniyle erken Orta İngiliz edebiyatından çok az eser hayatta kaldı. 14. yüzyılda, John Wycliffe ve dönemin en çok çalışılan ve okunan eseri olmaya devam eden *Canterbury Hikâyeleri*'nin yazarı Geoffrey Chaucer gibi edebiyatçıların eserleriyle yeni bir edebiyat tarzı ortaya çıktı.

## Kaynakça
# Erken Modern İngilizce

| Erken Modern İngilizce |
| --- |
| *Early Modern English* |
| Tarih | 15.-17. yüzyıl |
| Bölge | Büyük Britanya ve İrlanda |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa dilleri
* Cermen dilleri
	+ Batı Cermen dilleri
		- Kuzey Denizi Cermen dilleri
			* Anglofriz dilleri
				+ İngiliz dilleri
					- **Erken Modern İngilizce**
 |
| Dil kodları |
| ISO 639-3 | – |

**Erken Modern İngilizce** (İngilizce: *Early Modern English*), İngilizcenin Tudor Dönemi'nin başlangıcından İç Savaş ve Restorasyonna veya 15. yüzyılın sonlarında Orta İngilizceden 17. yüzyılın ortalarından sonlarına kadar Modern İngilizceye geçişe kadar aşamasıdır.

16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyıldaki edebi İngilizcenin gramer ve imla kuralları, modern Standart İngilizce üzerinde hala çok etkilidir. Çoğu modern İngilizce okuyucusu, Kral James İncili'ni ve William Shakespeare'in eserleri gibi Erken Modern İngilizcenin geç aşamasında yazılmış metinleri anlayabilir ve bunlar Modern İngilizceyi büyük ölçüde etkilemiştir.

## Kaynakça
# Yazı sistemi

Günümüzdeki yazı sistemleri
**Yazı sistemi**, bir dildeki unsurları ve tarif edilebilir durumları temsil etmek için kullanılan bir çeşit semboller sistemidir.

Yazı sistemleri sembollerle sesler arasındaki ilişkinin biçimine göre dörde ayrılır:

Alfabelerde konuşmadaki her bir ünlü ve ünsüz sesbirimin doğrudan karşılığı olarak yazıda da bir veya birkaç sembol bulunması esastır. Latin, Kiril, Ermeni alfabeleri ve Hangıl hakiki alfabelere örnektir.

Hece yazılarında her bir simge konuşmadaki bir heceye karşılık gelir. Harf sayısının çok fazla olmaması için kullanıldıkları dilin sesdizimsel olarak çok basit olmasını gerektirdiklerinden, saf hece yazıları çok yaygın değildir. Japoncada kullanılan hiragana ve katakana sistemleri saf hece yazılarıdır.

Bir çeşit hece yazısı olan abugidalarda, her bir ünsüz için temel birer harf bulunurken, ünlü sesler bu harfler üzerinde yapılan düzenli değişikliklerle veya eklenen ayırıcı imlerle gösterilir. Özellikle Hint yarımadasında konuşulan dillerin kullandığı abugidaların en bilinen örneği Devanagari'dir. Harekelerle yazılmış Arap harfleri de abugidadır.

Ünsüz alfabelerinde yalnızca ünsüz sesler için semboller bulunur. Ünlüler ya belirli bağlamlarda bir veya birkaç ünlünün yerine geçebilen bazı ünsüz harflerle gösterilir ya da hiç gösterilmez. Arap ve İbrani alfabeleri günümüzde kullanılan en yaygın ünsüz alfabeleridir.

Logografik yazı sistemlerinde sembollerle konuşmadaki sesler arasında herhangi bir düzenli ilişki bulunmaz. Bunun yerine her sembol bir veya birkaç biçimbirimi ifade eder. Mısır hiyeroglifleri ve Çin karakterleri logografik yazı sistemleridir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Alfabe
* Hece yazısı
* Logogram
* Ünsüz alfabesi

## Dış bağlantılar

* Arch Chinese (Traditional & Simplified) 25 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Çince karakterli yazı animasyonları ve doğal konuşmacı sesletimleri
* decodeunicode Unicode Wiki with all 98,884 Unicode 5.0 characters as gifs in three sizes
* Afrika Yazı Sistemleri3 Eylül 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Omniglot-Dünya Dilleri ve Yazı Sistemleri 18 Aralık 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Ancient Scripts26 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. Farklı Yazı Sistemlerine Giriş
* Michael Everson's Avrupa Alfabeleri28 Mayıs 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Unicode Consortium12 Mart 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# İngiliz alfabesi

**İngiliz alfabesi**, İngilizceyi yazıya aktarırken kullanılan alfabedir. Latin alfabesinden uyarlanmış 26 harf içerir.

## Harfler

|  |
| --- |
| **Büyük harfler** |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z
 |
| **Küçük harfler** |
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z
 |

## Harflerin okunuşları

| Harf | Okunuşu | Fonetik Alfabe
 |
| --- | --- | --- |
| A | *ey* | /eɪ/ |
| B | *bi* | /biː/ |
| C | *si* | /siː/ |
| D | *di* | /diː/ |
| E | *i* | /iː/ |
| F | *ef* (*eff* fiil olduğunda) | /ɛf/ |
| G | *ci:* | /dʒiː/ |
| H | *eyç* | /eɪtʃ/ |
| *haitch* | /heɪtʃ/ |
| I | *ay* | /aɪ/ |
| J | *cey* | /dʒeɪ/ |
| *jy* | /dʒaɪ/ |
| K | *key* | /keɪ/ |
| L | *el* | /ɛl/ |
| M | *em* | /ɛm/ |
| N | *en* | /ɛn/ |
| O | *ou* | /oʊ/ |
| P | *pi:* | /piː/ |
| Q | *kiu* | /kjuː/ |
| R | *ar:* | /ɑr/ |
| S | *es* (*es-*) | /ɛs/ |
| T | *ti* | /tiː/ |
| U | *yu* | /juː/ |
| V | *vi:* | /viː/ |
| W | *dabılyu* | /ˈdʌbəljuː/ dikkatli söylendiğinde
 |
| X | *eks* | /ɛks/ |
| Y | *way* | /waɪ/ |
| Z | *zed* | /zɛd/ |
| *zee* | /ziː/ |
| *izzard* | /ˈɪzərd/ |

## Harflerin kullanım sıklığı

İngilizcede en sık kullanılan harf E'dir. En az sıklıkta kullanılan harf ise Z'dir.

Aşağıdaki liste harflerin İngilizcedeki kullanım sıklığını gösterir.

| Harf | Sıklık
 |
| --- | --- |
| A | %8,17
 |
| B | %1,49
 |
| C | %2,78
 |
| D | %4,25
 |
| E | %12,70
 |
| F | %2,23
 |
| G | %2,02
 |
| H | %6,09
 |
| I | %6,97
 |
| J | %0,15
 |
| K | %0,77
 |
| L | %4,03
 |
| M | %2,41
 |
| N | %6,75
 |
| O | %7,51
 |
| P | %1,93
 |
| Q | %0,10
 |
| R | %5,99
 |
| S | %6,33
 |
| T | %9,06
 |
| U | %2,76
 |
| V | %0,98
 |
| W | %2,36
 |
| X | %0,15
 |
| Y | %1,97
 |
| Z | %0,07
 |

## Kaynakça
# Anglosakson runları

Anglosakson runları
**Anglosakson runik alfabesi** 5. yüzyıldan 8. yüzyıla dek kullanılan runik yazıdır. Bu yazı Eski İngilizce ile Eski Frizce dillerini yazmak için kullanılmıştır. Bu yazının kullanıldığı yazıtlar seyrektir. İngiltere'nin Normanlar tarafından fethinden sonra yok olur.
# Uluslararası Olimpiyat Komitesi

| Uluslararası Olimpiyat Komitesi |
| --- |
|  |
| Slogan | Citius, Altius, Fortius – Communiter Türkçe: Daha hızlı, daha yüksek, daha güçlü – Birlikte |
| Kuruluş | 23 Haziran 1894 |
| Tür | Spor federasyonu |
| Merkez | Lozan, İsviçre |
| Üyeler | 105 etkin üye 45 onursal üye |
| Resmî diller | Fransızca, İngilizce |
| Başkan | Kirsty Coventry |
| Başkan yardımcıları | Ng Ser Miang John Coates Nicole Hoevertsz Juan Antonio Samaranch |
| Resmî site | olympic.org |

**Uluslararası Olimpiyat Komitesi** (İngilizceː **International Olympic Committee**, **IOC**, Fransızca: Comité international olympique, CIO), 23 Haziran 1894 günü Pierre de Coubertin'in önderliğinde kurulmuş olan ve Olimpiyat Oyunları'nı düzenleyen organizasyondur. Komitenin merkezi İsviçre'nin Lozan kentindedir.

MÖ 776 ile MÖ 396 yılları arasında düzenlenen antik olimpiyat oyunlarının tekrar düzenlenmesi amacı ile kurulan komitenin ilk kuruluşu 1894 yılının Haziran ayı ortasında, Sorbonne'da düzenlenen bir kongrede gerçekleşmiştir. 37 spor kuruluşunu temsilen 78 kişi ve 9 ülkeden 20 delegenin de yer aldığı 2000'i aşkın bir davetli topluluğunu "International Athletic Congress" adlı toplantının gündeminde gündeminde amatörlük kavramının anlamı, uygulaması ve Olimpiyatlar konuları vardı. "Olympism" diye adlandırılan ikinci komitenin başında, Yunan Demitrios Vikelas ve üyeler arasında da Amerikalı Dr. William M. Sloane vardı. Coubertin, Kongre'den bir hafta önce Revue de Paris dergisinde yayınladığı bir makalede canlandırmasını istediği olimpiyatların temel ilkelerini sıraladı. Oyunların kongreden iki yıl sonra Atina'da başlaması ve Olimpizmin temel ilkeleri kongrede karara bağlandı.

IOC, 1896 yılında başlayan Modern Yaz Olimpiyat Oyunlarının yanı sıra ilki 1924 yılında Fransa'da gerçekleştirilen Kış Olimpiyatları'nı da organize etmektedir.

## Organizasyonları

* Yaz Olimpiyat Oyunları
* Kış Olimpiyat Oyunları
* Gençlik Olimpiyatları

## Dış bağlantılar

* IOC Resmi Sitesi5 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması

Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması| Anlaşmayı imzalayan ülkeler |
| Tür | Serbest ticaret anlaşması |
| İmzalanma | 1 Ocak 1994 |
| Yer | Washington, DC |

**Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması** (İngilizce: North American Free Trade Agreement, NAFTA; İspanyolca: Tratado de Libre Comercio de América del Norte, TLCAN; Fransızca: Accord de libre-échange nord-américain, ALÉNA), Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Meksika tarafından imzalanan serbest ticaret anlaşması. 1 Ocak 1994'te yürürlüğe giren NAFTA kapsamında, söz konusu üç ülke arasındaki ticaret ve yatırımlar liberalize edilmiş, ilk kez yabancı şirketlere, anlaşma ülkelerini uluslararası tahkim kurullarında tek taraflı olarak dava etme hakkı tanınmıştır. Kuruluş amacı üye devletler arasında serbest ticaret bölgesi oluşturmaktır.

1994-2001 yıllarında yatırımcıların ABD, Kanada ve Meksika hükûmetlerine karşı açtığı yüzlerce tahkim davası bulunmakta olup; bu davaların hemen hepsinde yatırımcılar kazanmış, devletler ise kaybetmiştir.

NAFTA Antlaşması ABD, Kanada ve Meksika devlet başkanları Bush, Mulroney ve Salinas tarafından 12 Ağustos 1992'de Washington'da imzalanmıştır. Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA), ABD, Meksika ve Kanada arasında dört yılı aşkın müzakereler sonucunda imzalanarak 1 Ocak 1994 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
# UKUSA Anlaşması

UKUSA ülkeleri
**United Kingdom – United States of America Agreement** (**UKUSA**), Birleşik Krallık, ABD, Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda arasında elektronik istihbarat alanında iş birliği yapılmasını öngören çok taraflı bir anlaşma. **Beş Göz** olarak da bilinir.

İlk olarak Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri tarafından Mart 1946'da imzalandı ve daha sonra Kanada, Avustralya ve Yeni Zelanda'yı kapsayacak şekilde genişletildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* UKUSA Anlaşması26 Haziran 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.