Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Güney Asya Bölgesel İşbirliği Teşkilatı

| Güney Asya Bölgesel İşbirliği Teşkilatı South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC) |
| --- |
|  Üye ve gözlemci ülkeler |
| Kuruluş | 8 Aralık 1985 |
| Tür | Uluslararası örgüt |
| Merkez | Katmandu, Nepal |
| Üyeler | Genişlet
8 üye
* Afganistan
* Bangladeş
* Bhutan
* Hindistan
* Maldivler
* Nepal
* Sri Lanka

Genişlet
9 gözlemci
* ABD
* Avrupa Birliği
* Avustralya
* Çin
* İran
* Japonya
* Güney Kore
* Mauritius
* Myanmar
 |
| Resmî diller | İngilizce |
| Genel sekreter | Arjun Bahadur Thapa |
| Resmî site | www.saarc-sec.org |

**Güney Asya Bölgesel İşbirliği Teşkilatı** (İngilizce: South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC)), Güney Asya ülkeleri arasında uluslararası örgüt ve jeopolitik bir birliktir. Örgüt 1985 yılında Dakka'da kurulmuş olup ekonomik ve bölgesel entegrasyonun gelişimini desteklemektedir. Merkezi Katmandu'da yer almaktadır.

SAARC 2015 yılı itibarıyla dünyanın yüzölçümünün %3'ünü, dünya nüfusunun %21'ini ve küresel ekonominin %9.12'sini oluşturmaktadır. Örgüt 2006 yılında Güney Asya Serbest Ticaret Bölgesi'nin kurmuştur.

## Üye ülkeler

* Afganistan
* Bangladeş
* Bhutan
* Hindistan
* Maldivler
* Nepal
* Pakistan
* Sri Lanka

Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Avustralya, Çin, Güney Kore, İran, Japonya, Mauritius ve Myanmar'ın örgütte gözlemci statüsü bulunmaktadır. Rusya ve Türkiye örgüte gözlemci üye olmak için başvurmuştur.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Karayip Ortak Pazarı

Karayipler Topluluğu bayrağı.
Karayipler Topluluğu üyesi devletler.
**Karayip Ortak Pazarı** (Caribbean Community - CARICOM), Karayipler bölgesindeki ülkeler arasında işbirliği ve entegrasyonu arttırmayı hedefleyen, 1973 yılında kurulan uluslararası örgüt. Örgütün merkezi Guyana'nın başkenti Georgetown'da bulunmaktadır.

## Tarihçe

CARICOM, 15 yıllık müzakerelerin ardından 4 Temmuz 1973'te Chaguaramas Antlaşması ile kurulan örgüt, aynı yılın 1 Ağustos'u itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Antlaşmaya imza atan ilk dört ülke Trinidad ve Tobago, Jamaika, Barbados ve Guyana olmuştur. Örgütün önceli olan CARIFTA (Karayip Serbest Ticaret Bölgesi) 1968'den 1974'e kadar faaliyet göstermiştir. Kuruluşun ilk yılının ardından yedi ülke ve Montserrat'ta örgüte dâhil oldu. 1984'te Bahamalar, 1999 Surinam ve 2002'de güncel olarak son ülke olarak Haiti örgüte üye oldu. 2001 yılında hükûmet başkanları, Karayipler Topluluğu'nu kuran yeni bir Chaguaramas (Trinidad ve Tobago) Antlaşması imzaladı. 23 Şubat 2010'dan beri bu, çok daha büyük olan Latin Amerika ve Karayip Devletleri Topluluğu'nun (CELAC) bir parçası olmuştur.

## Üyeler

CARICOM üyeleri
| Statü
 | İsim
 | Katılım tarihi
 | Not
 |
| --- | --- | --- | --- |
| Tam üye
 |  Antigua ve Barbuda
 | 4 Temmuz 1974
 |  |
|  Bahamalar
 | 4 Temmuz 1983
 | Gümrük Birliği içerisinde değil
 |
|  Barbados
 | 1 Ağustos 1973
 | Dört kurucu üyeden biri
 |
|  Belize
 | 1 Mayıs 1974
 |  |
|  Dominika
 |  |
|  Grenada
 |  |
|  Guyana
 | 1 Ağustos 1973
 | Dört kurucu üyeden biri
 |
|  Haiti
 | 2 Temmuz 2002
 | 4 Temmuz 1998'te geçici üye
 |
|  Jamaika
 | 1 Ağustos 1973
 | Dört kurucu üyeden biri
 |
|  Montserrat
 | 1 Mayıs 1974
 | Britanya denizaşırı bölgesi
 |
|  Saint Kitts ve Nevis
 | 26 Temmuz 1974
 | Saint Christopher-Nevis-Anguilla olarak katıldı
 |
|  Saint Lucia
 | 1 Mayıs 1974
 |  |
|  Saint Vincent ve Grenadinler
 | 1 Mayıs 1974
 |  |
|  Surinam
 | 4 Temmuz 1995
 |  |
|  Trinidad ve Tobago
 | 1 Ağustos 1973
 | Dört kurucu üyeden biri
 |
| İlişkili üyeler
 |  Anguilla
 | Temmuz 1999
 | Britanya denizaşırı bölgesi
 |
|  Bermuda
 | 2 Temmuz 2003
 |
|  Britanya Virjin Adaları
 | Temmuz 1991
 |
|  Cayman Adaları
 | 16 Mayıs 2002
 |
|  Turks ve Caicos Adaları
 | Temmuz 1991
 |
| Gözlemci
 |  Aruba
 |  | Hollanda Krallığı kurucu ülkesi
 |
|  Kolombiya
 |  |  |
|  Curaçao
 |  | Hollanda Krallığı kurucu ülkesi
 |
|  Dominik Cumhuriyeti
 |  |  |
|  Meksika
 |  |  |
|  Porto Riko
 |  | Unincorporated territory of the United States
 |
|  Sint Maarten
 |  | Hollanda Krallığı kurucu ülkesi
 |
|  Venezuela
 |  |  |

## Genel sekreterler

Karayip Ortak Pazarı'nın kuruluşundan bu yana görev alan genel sekreterler:

| Görev süresi | Genel sekreter | Üye ülke
 |
| --- | --- | --- |
| 1973–1974 | William Demas |  Trinidad ve Tobago |
| 1974–1977 | Sir Alister McIntyre |  Grenada |
| 1977–1978 | Joseph Tyndall (geçici) |  Guyana |
| 1978–1983 | Kurleigh King |  Barbados |
| 1983–1992 | Roderick Rainford |  Jamaika |
| 1992–2010 | Edwin W. Carrington |  Trinidad ve Tobago |
| 2010–2011 | Lolita Applewhaite (geçici) |  Barbados |
| 2011–2021 | Irwin LaRocque |  Dominika |
| 2021–... | Carla Barnett |  Belize |
# ISO 639-1

| Herhangi bir dili bul.
 |
| --- |
| Herhangi bir dili bulmak için bir ISO 639-1 kodunu girin.
 |
|    |

**ISO 639-1:2002**, dil kodları için ISO 639 uluslararası standartlar serisinin ilk bölümüdür. Bölüm 1, iki harfli kodların kaydını kapsar. Aralık 2018 itibarıyla kayıtlı 184 adet iki harfli kod bulunmaktadır. Kayıtlı kodlar dünyanın başlıca dillerini kapsamaktadır.

Bu kodlar, dilleri belirtmek için yararlı uluslararası ve resmî bir kısaltmadır.

## Dış bağlantılar

* ISO 639 21 Aralık 2016 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* ISO 639-1/RA 6 Şubat 2006 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* ISO 639-2 Registration Authority FAQ 14 Kasım 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# ISO 639-2

| Herhangi bir dili bul.
 |
| --- |
| Herhangi bir dili bulmak için bir ISO 639-2 kodunu girin.
 |
|    |

**ISO 639-2:1998**, dillerin isimlerinin gösterimi için kodlar - Bölüm 2: Alpha-3 kodu, dillerin isimlerinin gösterimi için kodlarını listeler ISO 639 standart, ikinci parçasıdır. Standardın bu bölümünde, her bir dil için verilen üç harfli "Alfa-3" kodlar olarak adlandırılır. ISO 639-2 kodları listesinde 464 kayıt bulunmaktadır.

Kongre Kütüphanesi (ISO 639-2/RA olarak anılacaktır) ISO 639-2 için kayıt otoritedir. Kayıt otorite olarak, LOC alır ve yorumlar değişiklikler önerdi, onlar da ISO 639 kod tabloları korumaktan sorumlu ISO 639-RA Karma İstişare Komitesi'nde temsil var.
Dilleri için iki harfli kodları verir ISO 639-1 standardı, dillerin yeterli sayıda karşılamak mümkün olmaz, çünkü çalışma, 1989 yılında ISO 639-2 standardı başlandı. ISO 639-2 standardı ilk olarak 1998 yılında piyasaya sürüldü.
# ISO 639-3

| Bir dil bul
 |
| --- |
| İlgili dil makalesini bulmak için bir ISO 639-3 kodu girin.
 |
|    |

**ISO 639-3:2007** dil adlarının kapsamlı gösterimi için Alfa-3 kodudur. ISO 639 serisindeki dil kodları için uluslararası bir standarttır. Dilleri tanımlamak için üç harfli kodlar tanımlar. Standart, 1 Şubat 2007'de Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanmıştır. ISO 639-3, bilinen tüm doğal dilleri kapsamak amacıyla 639-2 alfa-3 kodlarını genişletir.

Genişletilmiş dil kapsamı öncelikle, ISO 639-3 için kayıt yetkilisi SIL International tarafından yayınlanan Ethnologue'da (cilt 10-14) kullanılan dil kodlarına dayanıyordu.

ISO 639-3, yaşayan ve soyu tükenmiş, eski ve yapay diller dahil olmak üzere mümkün olduğunca eksiksiz bir dil listesi sağlar. Ancak, Proto Hint-Avrupa gibi yeniden yapılandırılmış dilleri içermez.

ISO 639-3, çok çeşitli uygulamalarda meta veri kodları olarak kullanılmak üzere tasarlanmıştır. İnternet gibi birçok dilin kullanılması gereken bilgisayar ve bilgi sistemlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* ISO 639-3 kodları listesi
# Kreol

**Kreol** ya da **kreyol** (İngilizce: *Creole*), yöreye ve kişiye göre gelişen ve birkaç dilin karışımından oluşan dil. Pidgin dillerinden türediği varsayılan kreol her ne kadar ana dille ortak seslere sahip bulunmakta ise de ses özellikleri ve dilbilgisi bakımından tümüyle özgün bir yapıya sahiptir.

## Ayrıca bakınız

* İspanyol temelli kreol dilleri

## Kaynakça

* Kerim Demirci, "Toplama Diller: Pidginler ve Creoller", Folklor/Edebiyat, Sayı: 40-2004/4
* Journal of Pidgin and Creole Languages (İngilizce)
* Kreol Dillerinin Listesi 1 Ekim 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
# Anadili

Nahçıvan, Azerbaycan'da bulunan "anadili" anıtı
**Anadili**, **ilk dil**, **birinci dil**, **arter-dili** veya kısaca **L1**, bir kişinin doğumundan itibaren maruz kaldığı ilk dil. Kişinin sosyolojik kimliğinin oluşmasında temel rolü oynar. Bazı ülkelerde 'anadili' kavramı, kişinin ilk dilinden ziyade etnik grubunun dilini ifade eder.

Anadili terimi tartışmalı bir terimdir. Bu terim, her zaman bir kişinin annesinin de konuştuğu dil anlamına gelmez. Dışarıdan yapılan evliliklerde başka bir topluluktan gelen ve farklı bir dili olan kişi, evlendiği kişinin mensup olduğu topluluğun dilini öğrenir ve çocuğu da anne ve babasının dilini öğrenir. Günümüzde siyasi temeller üzerinde gerçekleşen dil tartışmaları da uzmanların bildirdiği üzere *anadil* ve *etnik dil*in karıştırılmasından kaynaklanmaktadır.

## Hatalar

Öte yandan anadili ile anadil de iki farklı kavramdır ve genellikle bu iki kavram karıştırılır. Anadil, bir veya birden çok dilin kaynaklandığı dile denir. Örneğin Türk dilleri sınıflaması, bir zamanlar bir tek Türk dilinin olduğu ve bugün mevcut bütün Türk dillerinin bu **anadil**den geliştiği varsayımına dayanır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* İnternet Ortamında Anadili ve İkinci Dil Eğitimi Kaynakları 13 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Resmî dil

**Resmî dil** bir ülkede anayasa veya yasa ile onaylanan dili tanımlamak için kullanılan terimdir. Örneğin Türkiye Cumhuriyetinin devlet dili olan Türkçe aynı zamanda Türkiye'nin tek resmî dilidir.

Devlet ile birey ve bireyler arasındaki tüm resmî işlemlerin resmî dilde yapılması gerekmektedir. Bir ülke sınırları içinde yaşayan kişiler ya da topluluklar farklı bir dil konuşsalar dahi resmî işlemlerini gerçekleştirirken resmî dil kullanmak durumundadırlar.

Bir ülkede birden fazla dil resmî dil olarak kabul edilebileceği gibi resmî bir dilin olmaması da mümkündür.

Örneğin Kanada'da hem İngilizce hem Fransızca resmî dildir. Filipinler'de Filipince hem resmî dil hem de devlet dilidir ve İngilizce ise resmî dildir.

Bazı ülkelerdeki resmî diller:

* **Arnavutluk**
	+ Arnavutça
	+ Yunanca (Azınlık dili)
* **Bosna-Hersek**
	+ Boşnakça
	+ Hırvatça
	+ Sırpça
* **Kuzey Kıbrıs**
	+ Türkçe
* **Azerbaycan**
	+ Azerbaycan dili
* **Finlandiya**
	+ Fince
	+ İsveççe
	+ Sami (Azınlık dili)
* **Almanya**
	+ Almanca
	+ Danca (Azınlık dili)
* **Yunanistan**
	+ Yunanca
	+ İtalyanca (Rodos'ta)
* **Irak**
	+ Arapça
	+ Kürtçe
	+ Türkçe (Bölgesel Dil)
	+ Süryanice (Bölgesel Dil)
* **İrlanda**
	+ İrlandaca
	+ İngilizce
	+ İskoç dili (Azınlık olarak)
* **İtalya**
	+ İtalyanca
	+ Arnavutça (Güney İtalya'da)
	+ Katalanca (Sicilya'da)
	+ Hırvatça (Bazı bölgelerde)
	+ Fransızca (Bazı bölgelerde)
	+ Almanca (Bazı bölgelerde)
	+ Yunanca (Bazı bölgelerde)
* **Lüksemburg**
	+ Lüksemburgca
	+ Felemenkçe
	+ Fransızca
	+ Almanca
	+ Portekizce
* **Rusya**
	+ Rusça
	+ Tuvaca (Bölgesel dil)
	+ Tatarca (Bölgesel dil)
	+ Yakutça (Bölgesel dil)
* **Romanya**
	+ Rumence
	+ Macarca (Azınlık dili)
	+ Almanca (Azınlık dili)
	+ Türkçe (Azınlık dili)
* **Slovenya**
	+ Slovence
	+ Macarca (Azınlık dili)
	+ İtalyanca (Azınlık dili)
	+ Hırvatça (Azınlık dili)
# Lingua franca

Üçdilli Çince-Malayca-İngilizce metin, 1839. Malayca Malakka Boğazı çevresindeki geçer dil olmuştur.
**Lingua franca** veya **geçer dil**, ortak bir dili veya lehçeyi paylaşmayan insanların birbiriyle iletişim kurmak için kullandığı ortak dildir. Lingua francalar insan tarihi boyunca, ticari, kültürel, dinî, yönetimsel veya diplomatik gereklilikler dolayısı ile gelişmiş, farklı milletlere mensup bilim insanları ve akademisyenler arasındaki iletişimi sağlamak için de kullanılmıştır.

Terimin ismi Orta Çağ'da denizciler ve tüccarlar tarafından 11. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar konuşulmuş, Latin dili bazlı bir pidgin olan Akdeniz Lingua Francası'ndan (Sabir) almıştır ve lingua franca, İtalyancada *Frenk dili* anlamına gelmektedir. Eğer bir dil belli bir bölgede yaşayan farklı gruplar yerine tüm dünya çapında geçer dil statüsüne sahip ise dünya dili olarak adlandırılır.

## Örnekler

Lingua francalar antik çağlardan beri var olmuştur. Latince ve Koini Yunancası, Roma İmparatorluğu ile Helen kültüründe geçer dil statüsünde konuşulmuştur. Akadca ve Aramice de Orta Doğu'da eski zamanlarda geçer dil olmuştur.

  İngilizcenin çoğunluğun anadili olduğu bölgeler  İngilizcenin resmî dil olduğu ancak çoğunluğun anadili olmadığı ülkeler
Birleşik Krallık'ın kolonicilik yolu ile dünyanın büyük bir kısmını kontrolü altına alması, bu bölgelerde İngilizcenin yönetimde kullanılmasına yol açmıştır. Bunun sonucunda kolonicilik dönemi bitmesine rağmen, pek çok yüksek etnik ve dilsel çeşitliliğe sahip eski koloni ülkesi İngilizceyi resmî dilleri olarak benimsemiştir. İngilizce aynı zamanda günümüzde bir dünya dilidir. Fransızca da benzer bir şekilde Fransız ve Belçika koloniciliği yolu ile günümüzde hâlâ Batı ve Orta Afrika ülkelerinde geçer dildir ve resmî statüye sahiptir.

Eskiden Rus İmparatorluğu veya Sovyetler Birliği'nin bir parçası olmuş veya etkisi altında kalmış Kafkaslar, Orta ve Doğu Avrupa ile Orta Asya gibi bölgelerde Rusça hâlâ bir lingua francadır.

Hindustânî (Hintçe-Urduca) ise Pakistan ve Kuzey Hindistan'da lingua francadır. Özellikle Arunaçel Pradeş gibi etnik açıdan yüksek çeşitlilik gösteren bölgelerde de Hintçe, toplumun %90'ı tarafından anadilleri olmamasına rağmen konuşulur. Malaycanın bir varyantı olan Endonezce, Cavacanın ülkede daha çok konuşanı bulunmasına rağmen Endonezya'nın tek resmî dilidir. Türkçe, Osmanlı idaresi boyunca Anadolu ve Balkanlar başta olmak üzere Osmanlı topraklarında lingua franca görevi görmüştür. Farsça ise İran'da bulunan çeşitli azınlıklar arasında iletişimin sağlanmasında rol oynar.

Svahili Doğu Afrika'daki Bantular arasında 18. yüzyıl civarında yayılmış, kolonicilerin bu dili yönetim dili seçmesi ile de güçlenerek bölgede geçer dil statüsünü korumuştur. Hausa dili de Batı Afrika ve Kuzey Nijerya'daki çeşitli farklı etnik gruplara mensup bireylerin birbirleri ile iletişimine olanak tanıdığı için bir lingua franca olarak nitelendirilebilir.

## Kaynakça
# Kelt dilleri

| Kelt dilleri |
| --- |
| Bölge | İrlanda Büyük Britanya |
| Etnisite | Keltler |
| Dil ailesi | Kelt Dilleri |
| Bölgesel | Kuzey Avrupa |
| Dil kodları |
| ISO 639-2 | cel |
| ISO 639-3 | – |
| Glottolog | `celt1248` |
|   Hallstatt kültürü alanı, MÖ 6. yy
  Maksimum Kelt yayılımı, MÖ 275 c.
  Lusitani bölge; Kelt ilişkisi belirsiz
  21. yüzyılda Kelt dillerinin yaygın olarak konuşulduğu alanlar |

Kelt dilleri, Hint-Avrupa dil ailesinin bir koludur. Yaşayan dilleri Bretonca, Galce, İrlandaca, İskoçça, Kernevekçe ve Mancadır.

## Fonoloji

### Kelt dillerinde ayırt edici sesler

Kelt dillerinin fonolojisinde, diğer Avrupa dillerinde görece nadir rastlanan bazı sesler bulunmaktadır. Bunlardan biri, Galcede *"ll"* digrafıyla gösterilen **/ɬ/** sesidir. Bu ses Galcede yaygın bir fonem olmakla birlikte, Galce dışındaki Avrupa dillerinde sınırlı bir dağılıma sahiptir ve fonemik düzeyde nadiren görülür.

## Kaynakça
# Frizce

| Frizce |
| --- |
| Frysk, Frasch, Fresk, Freesk, Friisk |
| Ana dili olanlar | Hollanda, Almanya, Danimarka |
| Konuşan sayısı | Yaklaşık 400.000  (2001) |
| Dil ailesi | Cermen dilleri
* Batı Cermen dilleri
	+ Anglo-Friz dilleri
		- **Frizce**
 |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | fy |
| ISO 639-2 | fry |
| ISO 639-3 | – |
|   Batı Frizce
  Kuzey Frizce
  Saterland Frizcesi |

**Frizce** ya da **Friz dilleri** (Batı Frizcesi: *Frysk* ; Kuzey Frizcesi: *Frasch, Fresk, Freesk, Friisk*), Cermen dillerinin batı grubunun Anglo-Friz dilleri koluna mensup, Batı Frizce, Saterland Frizcesi (Doğu Frizcenin tek yaşayan lehçesi) ve Kuzey Frizce olarak adlandırılan üç farklı dilin ortak adıdır. Hollanda'nın Frizya ili ve Batı Friz Adaları'nda yaklaşık 350.000, Kuzeybatı Almanya'nın bazı bölgelerinde yaklaşık 3.000 ve diğer başka bölgelerde yaklaşık 16.000 kadar konuşanı vardır. Batı Frizce Hollanda'nın Frizya ilindeki iki resmî dilden biridir, Almanya'nın Aşağı Saksonya ile Schleswig-Holstein eyaletlerinde ise Kuzey Frizce ve Saterland Frizcesi azınlık dili olarak tanınmakta ve korunmaktadır.

Diğer Batı Cermen dilleri ile karşılaştırıldığında Friz dilleri, aynı Anglo-Friz grubu içerisinde sınıflandırıldığı İngilizce ile daha yakın bir ilişki göstermekte olmasına rağmen İngilizce ile karşılıklı anlaşılabilir değildir. Aynı şekilde bu üç Friz dili de kendi aralarında anlaşılabilirlik göstermez.

## Kuzey Frizce

Kuzey Frizce lehçeleriKuzey Frizce, Schleswig-Holstein eyaletinin Kuzey Frizye bölgesinde ve Helgoland’da konuşulur. Anakara ve adalardaki lehçeler birbirlerinden büyük farklılıklar taşır. Kuzey Frizya'da yaşayan ortalama 165.000 nüfusun yaklaşık 10.000'i Frizce konuşabilir. Artık Kuzey Frizce konuşanlar sadece birkaç yerde kaldığı için bu dil "*son derece tehlikede"* olarak kategorize edilmiştir.

## Batı Frizce

Batı Frizce, Hollanda'da yaklaşık 400.000 kişi tarafından konuşulmaktadır, 350.000 kişinin ise anadilidir. Frizya'da yaşayan konuşurlar toplam konuşurların yaklaşık %75'ini oluşturur. Dört büyük ve dört küçük lehçelerden oluşur. Üç Friz dilinin tek standartlaşmış dilidir.

## Saterland Frizcesi

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Frizye Dil ve Kültür Akademisi1 Temmuz 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Frizce-İngilizce Sözlük
# İskoçça (Cermen dili)

| İskoçça (Cermen dili) |
| --- |
| Scots |
| Bölge | Birleşik Krallık, İrlanda |
| Etnisite | İskoçlar |
| Konuşan sayısı | 110.000–125.000  (2011) |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Cermen
	+ Batı Cermen
		- Anglo-Friz
			* İngiliz dilleri
				+ **İskoçça (Cermen dili)**
 |
| Yazı sistemi | Latin |
| Dil kodları |
| ISO 639-2 | sco |
| ISO 639-3 | sco |
| ELP | Scots |
| İskoççanın 20. yüzyıldaki dağılımı |

**İskoçça** (*Scots*, *Lallans*), İskoçya, Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti'nin Donegal bölgesinde konuşulan bir Batı Cermen dilidir. 2011 itibarıyla İskoçya'da yaklaşık 1,5 milyon kişi İskoçça konuştuğunu belirtmiştir. Kuzey İrlanda'da ise 30 bin kişi tarafından kullanılmaktadır. İskoçya ve Kuzey İrlanda'da azınlık dili olarak tanınmakla birlikte resmî statüye sahip değildir. Modern Standart İngilizce ile İskoçça, Orta İngilizcenin farklı lehçelerinden evrilmiş olup, kardeş dil olarak sınıflandırılmaktadır.

Neyin dil, neyin lehçe olduğuna dair kesin bir kriter olmadığından ötürü İskoççanın İngilizceden farklı bir dil olup olmadığı tartışmalıdır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Scots Dilinin Sözlüğü20 Şubat 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İskoçça sözlüğü14 Ocak 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Lehçe haritası31 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Scots'lar için SAMPA 11 Ağustos 2003 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* İskoç kelimeleri- resimlendirilmiş20 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Scots-online6 Mayıs 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Scots Dili Cemiyeti25 Haziran 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* ScotsGate
* Scots Dili Merkezi14 Aralık 2012 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* *Words Without Borders* Peter Constantine: Scots: The Auld an Nobill Tung14 Mart 2009 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# İskoçça (Kelt dili)

| İskoçça |
| --- |
| *Gàidhlig* |
| Ana dili olanlar | Birleşik Krallık, Kanada, Amerika Birleşik Devletleri |
| Konuşan sayısı | 92.400  (*tarih gerekli*) |
| Dil ailesi | Varsayılan
* **İskoçça**
 |
| Yazı sistemi | Latin |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | gd |
| ISO 639-2 | gla |
| ISO 639-3 | – |
| ELP | Scottish Gaelic |

**İskoçça** (*Gàidhlig*), Hint-Avrupa dil ailesinin Kelt dilleri koluna ait dildir. Birleşik Krallık'a bağlı İskoçya'nın İngilizce yanında bir resmî dilidir.

İskoç dili bugün İç ve Dış Hebridler'de, Highlands bölgesinde, Glasgow şehrinde ve Kanada'nın Nova Scotia eyaletindeki Cape Breton adasında konuşulmaktadır. Bugün İskoç dilini bilen herkes İngilizce de bilmektedir.

İskoç dili, İrlandaca ve Man dilinin yakın bir akrabasıdır. Bunun sebebi, 4. yüzyıldan itibaren İrlanda'nın kuzeyinden Skotların İskoçya'ya göç etmesi ve orada bundan sonraki yüzyıllarda gittikçe yayılan bir krallığı kurmasıdır.

2001 nüfus sayımına göre 58.652 kişi İskoç dilini anadili olarak konuşmaktadır. Bu, İskoçya'nın nüfusunun yaklaşık %1,5'idir.

## Alfabe

İskoç alfabesi 18 harften oluşur.

* A, B, C, D, E, F, G, H, I, L, M, N, O, P, R, S, T, U

Birleşik Krallıkta İskoçça konuşulan bölgeler
## Kaynakça
# İngiliz dilleri

| İngiliz dilleri Anglik diller |
| --- |
| Coğrafi dağılım | başlangıçta Büyük Britanya'da, şimdi dünya çapında |
| Sınıflandırma | Hint-Avrupa dil ailesi* Cermen dilleri
	+ Batı Cermen dilleri
		- Anglo-Friz dilleri
			* **İngiliz dilleri**
 |
| Alt bölümler | * İngilizce
* İskoçça
* Fingalyaca
* Yolaca
 |

**İngiliz dilleri,** Eski İngilizceden ortaya çıkmış dillerin oluşturduğu gruptur. Bunlar Orta İngilizce, Erken Çağdaş İngilizce ve Çağdaş İngilizce; Erken İskoçça, Orta İskoçça ve Çağdaş İskoçça; ve şimdi soyu tükenmiş olan Yolaca ve Fingalyaca dilleridir.

|  |
| --- |
| Eski İngilizce
 |
| Erken Kuzey Orta İngilizcesi
 | Erken Orta ve Güneydoğu Orta İngilizcesi
 | Erken Güney ve Güneybatı Orta İngilizcesi
 |
| Erken İskoçça
 | Kuzey Orta İngilizcesi
 | Orta Orta İngilizcesi
 | Güneydoğu Orta İngilizcesi
 | Kuzey Orta İngilizcesi
 | Kuzeybatı Orta İngilizcesi
 |
| Orta İskoçça
 | Kuzey Erken Çağdaş İngilizcesi
 | Orta Erken Çağdaş İngilizcesi
 | Büyükşehir Erken Çağdaş İngilizcesi
 | Kuzey Erken Çağdaş İngilizcesi
 | Kuzeybatı Erken Çağdaş İngilizcesi, Yolaca, Fingalyaca
 |
| Çağdaş İskoçça
 |  Kuzey Çağdaş İngilizcesi
 | Doğu ve Kuzey Çağdaş İngilizcesi
 | Standart Çağdaş İngilizce
 | Kuzey Çağdaş İngilizcesi
 | Batı Çağdaş İngilizcesi
 |

## Kaynakça
# Faroece

| Faroece |
| --- |
| føroyskt |
| Konuşan sayısı | 60,000 - 80,000  (2015) |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa Dilleri
* Cermen Dilleri
	+ Batı Cermen dilleri
		- Batı İskandinav Dilleri
			* **Faroece**
 |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | fo |
| ISO 639-2 | fao |
| ISO 639-3 | fao |
|  |

**Faroe dili** ya da **Faroece** (Faroece: *føroyskt* [ˈføːɹɪst] ya da [ˈføːɹɪʂt]), konuşanların çoğunluğu Faroe Adaları'nda ve Danimarka'da bulunan 60,000-80,000 kadar konuşanı olduğu tahmin edilen Faroe Adaları'nın resmi dili, Danimarka'da da okullarda öğretilen bir dildir. Ayrıca İzlandacanın yaşayan en yakın akrabasıdır.

Faroece'nin, 9-15. yüzyıllar arasında Eski Norsça'dan türediği bilinmektedir.

## Faroe alfabesi

Faroe dilindeki bir klavye

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| a
 | á
 | b
 | d
 | ð
 | e
 | f
 | g
 | h
 | i
 | í
 | j
 | k
 | l
 | m
 | n
 | o
 | ó
 | p
 | r
 | s
 | t
 | u
 | ú
 | v
 | y
 | ý
 | æ
 | ø
 |
| A
 | Á
 | B
 | D
 | Ð
 | E
 | F
 | G
 | H
 | I
 | Í
 | J
 | K
 | L
 | M
 | N
 | O
 | Ó
 | P
 | R
 | S
 | T
 | U
 | Ú
 | V
 | Y
 | Ý
 | Æ
 | Ø
 |

**Harflerin okunuşu: A - EA
* Á - OA
* Ð - V, Y ya Ğ
* Ii - İi
* Í - UY
* J - Y
* Ó - OU
* Y - İi
* Ý - UY
* Æ - EA
* Ø - Ö
* DJ - C
* G(J) - C
* HJ - Ç ya Y
* K(J) - Ç
* LJ - LY
* NJ - NY
* SJ, SK(J), STJ - Ş
* TJ - Ç

## Kaynakça

Vikikaynak'ta
Faroece
kaynaklar bulunmaktadır.