# Lehçe

| Lehçe |
| --- |
| język polski, polszczyzna |
| Bölge | Batı Avrupa |
| Etnisite | Lehler |
| Konuşan sayısı | 45,3 milyon  (2025) |
| Dil ailesi | Hint-Avrupa
* Baltık-Slav dilleri
	+ Slav dilleri
		- Batı Slav dilleri
			* **Lehçe**
 |
| Yazı sistemi | Latin alfabesi |
| Resmî durumu |
| Resmî dil |  Polonya  Avrupa Birliği |
| Tanınmış azınlık dili |  Çekya  Slovakya  Romanya  Ukrayna |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | pl |
| ISO 639-2 | pol |
| ISO 639-3 | pol |
| 1931'de Polonya'da Lehçe'nin konuşulma oranları. |
|  |

**Lehçe** (*język polski, polszczyzna*), Polonyalıların konuştuğu dildir. Polonya'nın resmî dilidir ve dünyada 45,3 milyon kişi tarafından konuşulduğu tahmin edilir. Hint-Avrupa dilleri ailesinin Slav dilleri öbeğine bağlı bir dildir. Bu dil esas olarak Polonya sakinleri ve sözde kişilerin temsilcileri tarafından konuşulmaktadır.

Dilsel tipoloji açısından, morfoloji alanında geniş bir çekim ile çalışan çekimsel bir dildir. Lehçe vurgu genellikle sondan itibaren ikinci heceye düşer ve cümle içinde SVO (tamamlayıcı kararın konusu) hüküm sürer. Lehçe şu anda Batı Slav temsilcileri arasında en fazla kullanıcıya sahiptir ve ortak kullanım açısından ikinci Slav dilidir. Günümüzde, kötü işaretlenmiş ve kaybolan diyalektik çeşitliliğin yanı sıra standart dil iletişim pratiğinde hakimiyet ile karakterizedir. Danışma görevini yerine getiren Polonya Dil Konseyi tarafından düzenlenir. Latin alfabesi ek aksan işaretleri ile zenginleştirilmiştir.

Lehçe

## Sınıflandırma

Lehçe, Hint-Avrupa dil ailesine ait Slav dillerinin batı şubesine aittir. Batı Slav lehçesi sürekliliğini oluşturduğu Slovakça ve Çek dili ile yakından ilgilidir. Bu dil varlıkları Ausbau tipi dillerdir, yani sınırları, sosyo-politik ve kültürel faktörler kadar dilbilimsel konulara dayandırılmamıştır. Bu etnolektler ayrı dil standartlarına sahip olduklarından ve edebi gelenekler geliştirdiklerinden ve bağımsız devletlerde resmi dillerin işlevlerini yerine getirdiklerinden, bağımsız, özerk diller olarak adlandırılırlar. Bununla birlikte, diyalektik süreklilik olgusu, dilbilimde katı diller arası sınırlar koymayı imkansız kılmaktadır. Polonya lehçeleri ile Çek-Slovak lehçeleri arasındaki ayrım, dil standardizasyonunun kapsamına karşılık gelen ulusal sınırlara dayanmaktadır.

Modern Polonya dili, öncelikle kitle eğitimi ve iletişiminin ve insanların kitlesel göçünün etkisiyle yüksek derecede homojenlik ile ayırt edilir. Polonya genelinde yaygın olan standart (ülke çapında) dilin yaygınlaşması, kırsal alanlarda bir ölçüde korunmuş olan mevcut diyalektik farklılıkların önemli ölçüde bulanıklaşmasına neden olmuştur. Buna ek olarak, normatifist eğilimler, dil farklılıklarını düzeltmeye odaklanan Polonya dilbiliminde evde bulunmaktadır. Lehçe dil alanında kullanılan Kashubian etnikolekt, kabul edilen sınıflandırma kavramlarına bağlı olarak Lehçe dilinin lehçelerine dahil edilir veya ayrı bir dil olarak kabul edilir. Dilsel bakış açısından, Polonya dilinden ayrıdır, ancak sosyo-dilbilimsel koşullar onu Lehçe lehçesi olarak algılamaktadır - çünkü sosyal olarak gelişmiş bir dil olarak çeşitli iletişim alanlarında hakimdir.

## Leh alfabesi

|  |
| --- |
| **Büyük harfler** |
| A | Ą | B | C | Ć | D | E | Ę | F | G | H | I | J | K | L | Ł | M | N | Ń | O | Ó | P | R | S | Ś | T | U | W | Y | Z | Ź | Ż
 |
| **Küçük harfler** |
| a | ą | b | c | ć | d | e | ę | f | g | h | i | j | k | l | ł | m | n | ń | o | ó | p | r | s | ś | t | u | w | y | z | ź | ż
 |

**Lehçe metin örneği:**

Język polski należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (którego dialekt kaszubski przez część polskich uczonych jest jeszcze często traktowany jako dialekt języka polskiego), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich. Ocenia się, że jest on językiem ojczystym około 46 milionów ludzi na świecie, w tym głównie w Polsce oraz wśród Polaków za granicą

**Harflerin okunuşunun yaklaşık açıklaması: Ą - Yaklaşık Fransızca "on" gibi (nazal O)
* C - Türkçe "ts"
* Ć - Hafif bir Ç gibi (T ve Y aynı anda konuşulur gibi.)
* Ę - Fransızca "in" gibi (nazal E)
* CH / H - sert bir H sesi. Azerice "X" harfine karşılık gelir.
* J - Türkçe "y"
* Ł - İngilizce "water"ın w harfi gibi, ue (sessiz L); takribî W Tatarçada
* Ń - Türkçe "ny"'e benzer
* Ó - "u"
* O - hafif geriden bir o
* Ś - Hafif bir Ş gibi (H ile Ş arasında bir harf.)
* W - Türkçe "v"
* Y - Türkçe "ı" ile "e" arası gibi
* Ź - Hafif bir J gibi (H ile J arasında bir harf.)
* Ż - Türkçe "j"
* NI - "ny(i)"
* ÓW - UF
* SI - Hafif Ş(İ)
* SZ - "ş"
* CI - Hafif Ç(İ)
* CZ - ince "ç"
* DŹ - Hafif bir C (D ve Y aynı anda konuşulur gibi.)
* DŻ - ince "c"
* DZI - Hafif C(İ)
* ZI - Hafif J(İ)

## Sözcük dağarcığı

### Kişi zamirleri

| Tekil
 | Çoğul
 |
| --- | --- |
| ja [ya] - Ben
 | my [mı] - Biz
 |
| ty [tı] - Sen
 | wy [vı] - Siz
 |
| on [~] - O (eril) ona [~] - O (dişil) ono [~] - O (nötr)
 | oni [onyi] - Onlar (en az bir erkek içeren topluluk) one - Onlar (sadece kadınlardan oluşan veya insanlardan oluşmayan topluluk)
 |

### Olmak Fiili

|  |  |
| --- | --- |
| ja jestem [ya yestem] - Ben ...im
 | my jesteśmy [mı yesteşmı] - Biz ...iz
 |
| ty jesteś [tı yesteş] - Sen ...in
 | wy jesteście [vı yesteşçe] - Siz ...iniz
 |
| on jest [on yest] - O ...dir (eril) ona jest [ona yest] - O ...dir (dişil) ono jest [ono yest] - O ...dir (nötr)
 | oni są [onyi soŋ] - Onlar ..dirler (en az bir erkek içeren topluluk) one są [one soŋ] - Onlar ...dirler (sadece kadınlardan oluşan veya insanlardan oluşmayan topluluk)
 |

### Sayılar

|  |  |
| --- | --- |
| jeden [yeden] - bir
 | dwa [dva] - iki
 |
| trzy [tşı] - üç
 | cztery [çterı] - dört
 |
| pięć [pyenç] - beş
 | sześć [şeşç] - altı
 |
| siedem [şedem] - yedi
 | osiem [oşem] - sekiz
 |
| dziewięć [cevyenç] - dokuz
 | dziesięć [ceşenç] - on
 |
| jedenaście [yedenaşçe] - on bir
 | dwanaście [dvanaşçe] - on iki
 |
| trzynaście [tşınaşçe] - on üç
 | czternaście [çternaşçe] - on dört
 |
| piętnaście [pyetnaşçe] - on beş
 | szesnaście [şesnaşçe] - on altı
 |
| siedemnaście [şedemnaşçe] - on yedi
 | osiemnaście [oşemnaşçe] - on sekiz
 |
| dziewiętnaście [cevyetnaşçe] - on dokuz
 | dwadzieścia [dvaceşça] - yirmi
 |

|  |  |
| --- | --- |
| trzydzieści [tşıceşçi] - otuz
 | czterdzieści [çterceşçi] - kırk
 |
| pięćdziesiąt [pyeŋçceşont] - elli
 | sześćdziesiąt [şeşçceşont] - altmış
 |
| siedemdziesiąt [şedemceşont] - yetmiş
 | osiemdziesiąt [oşemceşont] - seksen
 |
| dziewięćdziesiąt [cevyenceşont] - doksan
 | sto [~] - yüz
 |
| pięćset [pyentset] - beş yüz
 | tysiąc [tışonts] - bin
 |
| milion [milyon] - bir milyon
 | miliard [milyart] - bir milyar
 |

### Aylar

|  |  |
| --- | --- |
| styczeń [stıçeny]
 | ocak
 |
| luty [lutı]
 | şubat
 |
| marzec [majets]
 | mart
 |
| kwiecień [kvyeçeny]
 | nisan
 |
| maj [may]
 | mayıs
 |
| czerwiec [çervyets]
 | haziran
 |
| lipiec [lipyets]
 | temmuz
 |
| sierpień [şerpyeny]
 | ağustos
 |
| wrzesień [vjeşeny]
 | eylül
 |
| październik [pajcernyik]
 | ekim
 |
| listopad [listopat]
 | kasım
 |
| grudzień [gruceny]
 | aralık
 |

### Hayvanlar

|  |  |
| --- | --- |
| słoń [swony]
 | fil
 |
| koń [kony]
 | at
 |
| kot [~]
 | kedi
 |
| pies [pyes]
 | köpek
 |
| krowa [krova]
 | inek
 |
| wilk [vilk]
 | kurt
 |
| świnia [şvinya]
 | domuz
 |
| mucha [muxa]
 | sinek
 |
| osa [~]
 | eşekarısı
 |
| pszczoła [pşçowa]
 | arı
 |
| niedźwiedź [nyecvyec]
 | ayı
 |
| ślimak [şlimak]
 | salyangoz
 |
| jeż [yeş]
 | kirpi
 |

### Sık Kullanılan Fiilerin Çekimi

|  |  |
| --- | --- |
| ja mam [ya mam] - benim ... var.
 | my mamy [mı mamı] - bizim ... var.
 |
| ty masz [tı maş] - senin ... var.
 | wy macie [vı maçe] - sizin ... var.
 |
| on ma [~] - onun ... var. (eril) ona ma [~] - onun ... var. (dişil) ono ma [~] - onun ... var. (nötr)
 | oni mają [onyi mayaŋ] - onların ... var. (en az bir erkek içeren topluluk) one mają [one mayaŋ] - onların ... var. (Sadece kadınları içeren veya insanları içermeyen topluluk)
 |

### Diğer

|  |  |
| --- | --- |
| drzewo [djevo]
 | ağaç
 |
| kwiat [kfiat]
 | çiçek
 |

|  |  |
| --- | --- |
| dzień [cin]
 | gün
 |
| miesiąc [myeşonts]
 | ay
 |
| rok [~]
 | yıl
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Anglia [anglya]
 | İngiltere
 |
| Szkocja [şkotsya]
 | İskoçya
 |
| Walia [valya]
 | Galler
 |
| Irlandia [irlandya]
 | İrlanda
 |
| Wielka Brytania [vyelka brıtanya]
 | Büyük Britanya
 |
| Zjednoczone Królestwo [zyednoçone krulestvo]
 | Birleşik Krallık
 |
| Niemcy [nyemtsı]
 | Almanya
 |
| Słowacja [swovatsya]
 | Slovakya
 |
| Norwegia [norvegya]
 | Norveç
 |
| Rosja [rosya]
 | Rusya
 |
| Dania [danya]
 | Danimarka
 |
| Wyspy Owcze [vıspı ofçe]
 | Faroe Adaları
 |
| Belgia [belgya]
 | Belçika
 |
| Japonia [yaponya]
 | Japonya
 |
| Stany Zjednoczone Ameryki [stanı zyednoçone amerıki]
 | Amerika Birleşik Devletleri
 |
| Francja [frantsya]
 | Fransa
 |
| Hiszpania [hişpanya]
 | İspanya
 |
| Portugalia [portugalya]
 | Portekiz
 |
| Monako [~]
 | Monako
 |
| Włochy [vwoxı]
 | İtalya
 |
| Słowenia [swovenya]
 | Slovenya
 |
| Europa [ewropa]
 | Avrupa
 |
| Wenezuela [venezwela]
 | Venezuela
 |
| Turcja [turtsya]
 | Türkiye
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Polska [~]
 | Polonya
 |
| Polak (m) [~] / Polka (f) [~]
 | Polonyalı
 |
| polski [~]
 | Lehçe
 |

|  |  |
| --- | --- |
| Cześć [çeşç]
 | Selam
 |
| Hejka [heyka]
 | Merhaba
 |
| Dzień dobry [cin dobrı]
 | İyi günler
 |
| Hiç bedel Dzień dobry [cin dobrı] yerinde | Günaydın
 |
| Hiç bedel Dzień dobry [cin dobrı] yerinde | Tünaydın
 |
| Do widzenia [do vidzenya]
 | Görüşürüz (Resmî olarak)
 |
| Do zobaczenia [do zobaçenya]
 | Görüşürüz
 |
| Do usłyszenia [do uswışenya]
 | Yakında görüşmek üzere
 |
| Dobry wieczór [dobrı vyeçur]
 | İyi akşamlar
 |
| Dobranoc [dobranots]
 | İyi geceler
 |
| Na razie [na raje]
 | Görüşürüz
 |

## Yönler

|  |  |
| --- | --- |
| Lewo [levo]
 | Sol
 |
| Prawo [pravo]
 | Sağ
 |
| Prosto [~]
 | Düz
 |
| Na dół [na duw]
 | Aşağı
 |
| Do góry [do gurı]
 | Yukarı
 |
| Daleko [~]
 | Uzak
 |
| Długo [dwugo]
 | Uzun
 |
| Blisko [~]
 | Yakın
 |
| Krótko [krutko]
 | Kısa
 |
| Mapa [~]
 | Harita
 |
| Informacja Turystyczna [informatsya turıstıçna]
 | Turizm Danışma Bürosu
 |

## Temel söz dağarcığı

|  |  |
| --- | --- |
| Tak [~]
 | Evet
 |
| Nie [nye]
 | Hayır
 |
| Dziękuję [ceŋkuye]
 | Teşekkürler
 |
| Nie ma za co, Proszę [nye ma za tso, proşe]
 | Önemli değil
 |
| Proszę [proşe]
 | Lütfen
 |
| Przepraszam [pşepraşam]
 | Pardon, özür dilerim
 |
| Matka [~]
 | Anne
 |
| Ojciec [oyçets]
 | Baba
 |
| Żona [jona]
 | Eş, karı
 |
| Mąż [moŋş]
 | Eş, koca
 |
| Syn [sın]
 | Oğlan
 |
| Córka [tsurka]
 | Kız
 |
| Przyjaciel [pşıyaçel] (e), Przyjaciółka [pşıyaçuwka] (k)
 | Arkadaş
 |
| Język niemiecki [yeŋzık nyemyetski]
 | Almanca
 |
| Język turecki [yeŋzık turetski]
 | Türkçe
 |
| po hiszpańsku [po hişpanysku]
 | İspanyolca
 |
| po francusku [po frantsusku]
 | Fransızca
 |
| po chińsku [po xinysku]
 | Çince
 |
| Dobrze [dobje]
 | İyi
 |
| Źle [jle]
 | Kötü
 |
| Jako tako [yako tako]
 | Şöyle böyle
 |
| Serdecznie dziękuję [serdeçnye ceŋkuye]
 | Çok teşekkürler
 |
| Jak masz na imię? [yak maş na imye]
 | Adınız nedir?
 |
| Miło mi [miwo mi]
 | Tanıştığımıza memnun oldum
 |
| Jak się masz? [yak şe maş]
 | Nasılsınız?
 |
| Nie rozumiem [nye rozumyem]
 | Anlamıyorum
 |
| Jak to się mówi po polsku? [yak to şe muvi po polsku]
 | Bu Lehçe nasıl söylenir?
 |

## Bazı sözcük ve cümleler

* Posta Kartı - Kartka pocztowa
* Pul - Znaczki pocztowe
* Biraz - Trochę
* Kahvaltı - Śniadanie
* Öğle yemeği - Drugie śniadanie, Obiad
* Akşam yemeği - Kolacja
* Vejetaryen - Wegetarianin
* Ekmek - Chleb
* İçecek - Napój
* Kahve - Kawa

• Çay - Herbata

• Meyve suyu - Sok

• Su - Woda

• Şarap - Wino

• Tuz - Sól

• Biber - Pieprz

• Et - Mięso

• Dana eti - Wołowina

• Domuz eti - Wieprzowina

• Balık - Ryby

• Kümes hayvanı - Drób

• Tatlı - Deser

• Dondurma - Lody

• Bu ne? - Co to jest?

• ... var mı? - Czy jest... ?

### Mekânlar

• Tren - Pociąg

• Otobüs - Autobus

• Metro - Metro

• Hava limanı - Lotnisko

• Otogar - Dworzec autobusowy

• Kule - Wieża

• Köprü - Most

• Tuvalet - Toalety

• Banka - Bank

• Postane - Poczta

• Müze - Muzeum

• Polis karakolu - Posterunek policji

• Hastane - Szpital

• Eczane - Apteka

• Dükkân - Sklep

• Lokanta - Restauracja

• Okul - Szkoła

• Kilise - Kościół

• Cadde - Ulica

• Meydan - Plac

• Dağ - Góra

• Tepe - Wzgórze

• Göl - Jezioro

• Okyanus - Ocean

• Nehir - Rzeka

• Yüzme Havuzu - Basen

• ... nerede? - Gdzie jest...?

### Zaman ve günler

• Gün - Dzień

• Hafta - Tydzień

• Ay - Miesiąc

• Yıl - Rok

• Pazartesi - Poniedziałek

• Salı - Wtorek

• Çarşamba - Środa

• Perşembe - Czwartek

• Cuma - Piątek

• Cumartesi - Sobota

• Pazar - Niedziela

• Bugün - Dziś; Dzisiaj

* Dün - Wczoraj
* Yarın - Jutro
* Saat kaç? - Która godzina?
* 1.45, Bir kırk beş - 1.45, Pierwsza czterdzieści pięć
* 1.45, İkiye çeyrek var - 1.45, Za kwadrans druga

### Mevsimler ve Aylar

* İlkbahar - Wiosna
* Yaz - Lato
* Sonbahar - Jesień
* Kış - Zima
* Ocak - styczeń
* Şubat - luty
* Mart - marzec
* Nisan - kwiecień
* Mayıs - maj
* Haziran - czerwiec
* Temmuz - lipiec
* Ağustos - sierpień
* Eylül - wrzesień
* Ekim - październik
* Kasım - listopad
* Aralık - grudzień

## Kaynakça

* Bisko, Wacław (1966). *Mówimy po polsku. A beginner's course of Polish* (DTBook). translated and adapted by Stanisław Kryński. Varşova: Wiedza Powszechna (Wiedza Powszechna).
* Sadowska, Iwona (2012). *Polish: A Comprehensive Grammar*. Oxford; New York: Routledge. ISBN 978-0-415-47541-9.
* Swan, Oscar E. (2002). *A Grammar of Contemporary Polish*. Bloomington, IN: Slavica. ISBN 0-89357-296-9.
* Gussmann, Edmund (2007). *The Phonology of Polish*. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-926747-7. OCLC 320907619.