Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Gizli Dosya

Gizli Dosya| 극비수사 (Geukbisusa) |
| Yönetmen | Kwak Kyung-taek |
| Yapımcı | Yoo Joo-young Park Young-jin |
| Yazar | Han Dae-deok Kwak Kyung-taek |
| Hikâye (eser) | Gong Gil-yong |
| Oyuncular | Kim Yoon-seok Yoo Hae-jin |
| Müzik | Kim Hyeong-seok |
| Görüntü yönetmeni | Ki Se-hoon |
| Kurgu | Kim Chang-ju |
| Stüdyo | JCon Company |
| Dağıtıcı | Showbox |
| Çıkış tarih(ler)i | 18 Haziran 2015 (2015-06-18) (Güney Kore) |
| Süre | 108 dakika |
| Ülke |  Güney Kore |
| Dil | Korece |
| Bütçe | 8 milyon dolar |
| Hasılat | 20 milyon dolar |

Gizli Dosya (Korece: 극비수사 (*Geukbisusa)*, İngilizce: The Classified File), Kwak Kyung-taek'in yönettiği 2015 tarihli Güney Kore yapımı suç türünde film. Film 1978 yılında Kore'nin Busan şehrinde yaşanan ve 33 gün süren gerçek bir kaçırılma vakasına dayanıyor. Filmin yönetmeni Kwak bir önceki filmi için araştırma yaparken bu filmin hikâyesine denk geldiğini ifade etti. Yönetmen, kaçırılma vakalarında çocuğa zarar gelmemesi için soruşturmanın gizli yürütüldüğünü bu nedenle soruşturmanın merkezindeki iki kişinin adının o zamanki haberlerde geçmediğini söyledi. Filmde Kim Yoon-seok ve Yoo Hae-jin rol alıyor.

## Konusu

1978'de Eun-joo adında genç bir kız Busan'da kaybolur. Kızı kaçıranlar, aile ile 2 hafta boyunca iletişime geçmez ve polis kaçırılma ile ilgili bir ipucu ya da iz bulamaz ve kızın öldüğü varsayılır. Eun-joo'nun çaresiz annesi falcı Kim Joong-san'a gider. Falcı Eun-joo'nun hâlâ hayatta olduğunu ve kıdemli dedektif Gong Gil-yong vakayı araştırırsa kızına kavuşabileceğini söyler. Gil-yong, şüpheciliğine rağmen davayı kabul eder. Joong-san'ın soruşturma hakkındaki önsezilerinden biri gerçekleşince Gil-yong falcı Joong-san'ın psişik yeteneklerine inanmaya başlar ve iki adam, Eun-joo'yu bulmak ve onu eve getirmek için beklenmedik bir ortaklık kurar.

## Oyuncular

* Kim Yoon-seok, Gong Gil-yong
* Yoo Hae-jin, Kim Joong-san
* Song Young-chang, Eun-joo'nun babası
* Lee Jung-eun, Eun-joo'nun annesi
* Jang Young-nam, Eun-joo'nun teyzesi
* Jang Myeong-gap, Baş Müfettiş Yoo
* Jung Ho-bin, Seo Jeong-hak
* Jin Sun-mi, Joong-san'ın eşi
* Nam Moon-chul, Emniyet Müdürü
* Lee Jun-hyeok, Mae Seok-hwan
* Yoon Jin-ha, Şoför Cheon
* Lee Jae-yong, Falcı Baek
* Park Hyo-joo, Gil-yong'un karısı

## Gişe

*Gizli Dosya* 18 Haziran 2015'te Güney Kore'de 894 salonda gösterime girdi. Filmi toplamda 2.860.786 kişi izledi ve film toplamda 20.317.183 dolar hasılat elde etti.

## Ödüller ve adaylıklar

Film Güney Kore'de film, televizyon ve tiyatro alanında ödüller dağıtan Baeksang Sanat Ödülleri'nde En İyi Yardımcı Kadın Oyuncu (Jang Young-nam) ve Film kategorisinde En İyi Senaryo dalında aday gösterildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Korean Movie Database'de *Gizli Dosya*
* IMDb'de *Gizli Dosya*
* HanCinema'da *Gizli Dosya 6 Ağustos 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.*
* Sinemalar.com'da *Gizli Dosya*
# Gün

**Gün**, günlük kullanımda yirmi dört saate karşılık gelen bir zaman birimidir. Bu süre yaklaşık olarak Güneş'in belli bir noktadaki meridyenden iki geçişi arasındaki zamanın yıl içerisindeki ortalamasıdır. Dünyanın uzak yıldızlara göre kendi ekseni etrafında bir tam tur yapması için gereken süreye yıldız günü denir, gözlemevlerinde kullanılan bu zaman birimi 23 saat 56 dakikadır.

Bir takvim günü, gece saat 24.00'dan (12.00 veya 00.00 olarak da adlandırılır) ertesi gece 24.00'a kadar olan saat dilimidir. Bununla birlikte 'gün' tabiri ile bazen, gündoğumundan ertesi gündoğumuna kadar olan zaman veya sadece gündüz kastedilir.

Bir haftada yedi gün vardır. Bunlar, Pazartesi, Salı, Çarşamba, Perşembe, Cuma, Cumartesi ve Pazar olarak adlandırılırlar. Haftanın günleri gece yarısı 24.00'da başlar ve ertesi gece aynı vakitte sona erer.

Bir yıl içerisinde 365 tam gün vardır. Bir ay içerisinde 28, 29, 30 veya 31 gün vardır.

* 30 gün süren aylar: Nisan, Haziran, Eylül, Kasım.
* 31 gün süren aylar: Ocak, Mart, Mayıs, Temmuz, Ağustos, Ekim, Aralık.

Not: Şubat ayı 28 gündür. 4 yılda bir Şubat ayı 29 gündür. Dün olarak bugünden bir önceki günü, yarın ise bugünden bir sonraki günü gösterir.

Bir gün içerisinde Güneşin doğumu ve batışı aynı kare içerisinde.
## Kaynakça
# Korece

| Korece |
| --- |
| 한국어, 조선말 |
| Korece yazı |
| Telaffuz | Hangugeo, Chosŏnmal |
| Bölge | Doğu Asya |
| Etnisite | Koreliler |
| Konuşan sayısı | 77,245,928  (2018) |
| Dil ailesi | Kore dilleri
* **Korece**
 |
| Yazı sistemi | Hangıl Hanja |
| Resmî durumu |
| Resmî dil |  Kuzey Kore  Güney Kore |
| Tanınmış azınlık dili |  Çin  Japonya  ABD |
| Dil kodları |
| ISO 639-1 | ko |
| ISO 639-2 | kor |
| ISO 639-3 | Çeşitli: kor – Modern Korece okm – Orta Korece oko – Büyük Korece |
| Korece'nin konuşulduğu yerler. |

**Korece** (Güney Kore: 한국어/韓國語 *hanguk-eo*; Kuzey Kore: 조선말/朝鮮말 *chosŏn-mal*), Kore yarımadasında ve komşusu Çin'e bağlı Yanbian Kore Özerk İli'nde yaygın olarak kullanılan bir Kore dili. Hem Kuzey Kore hem de Güney Kore'nin resmî dilidir. Dil, hece alfabesi olan Hangıl veya Çince karakterler olan Hanja ile yazılabilir.

Dünyada eski SSCB, Avustralya, ABD, Kanada, Brezilya, Japonya ve Filipinlerdeki göçmen topluluklarla birlikte toplam 78 milyon Koreli vardır. Korece ve Korelilik özdeşleşmiştir.

## Sınıflandırma

Korece, Jeju'da konuşulan Jejuca (veya Jeju lehçesi) ile birlikte Kore dilleri içerisinde yer alır. Kore dillerini herhangi bir başka dil ailesi içerisine yerleştiren bir teori yaygınca kabul görmemektedir ve izole dil olarak sınıflandırılır. Buna karşın, tarihi olarak dil, Ural-Altay dil ailesi ve sonrasında Altay dilleri (makro) içerisinde sınıflandırılmış, ancak 20. yüzyılın ortasından itibaren bu savlar akademide geçersiz kabul edilmeye başlanmıştır.

Korecenin, söz varlığı ve gramer özellikleri nedeniyle Japon dilleriyle akraba olabileceği de düşünülmüştür. Genetik olarak birbirleriyle akraba olmak yerine Eski Korecenin Batı Eski Japonca ile dil birliği içinde olmuş olduğu ve yoğun ödünçlemeler aldığı tahmin edilmektedir. Dravid dilleri ile akraba olması da öne sürülmüş bir diğer savdır.

## Yazı sistemi

Koreliler tarih boyunca Hanja adını verdikleri Çince yazı karakterlerini kullanmıştır. Günümüzde ise ağzın ve dilin aldığı şekle göre karakterize edilen Kore alfabesi Hangul kullanılmaktadır. Güney Kore'de çocuklara hâlen 1800 adet Çince karakter öğretilmektedir.

## Fonoloji

### Ünlü uyumu

Korecenin Orta Korece döneminde ünlü uyumu güçlü bir şekilde görülmüştür. Buna rağmen, ilerleyen dönemlerde ünlü uyumu dilde kaybolma eğilimi göstermiştir. Modern Korecede ünlü uyumu sadece yansıma kelimelerde, sıfatlarda, zamirlerde, ünlemlerde ve bir kelime çekimlenirken görülür.

**Korece ünlü uyumu**
| Aydınlık ünlüler (밝은 모음, 밝은 母音, Balgın moım)
 | ㅏ (A) | ㅗ (O) | ㅘ (Oa, va) | ㅑ (Ya) | ㅛ (Yo)
 |
| ㅐ (Ä, ae) | ㅚ (Ö, oe) | ㅙ (Oä, Oae, vä, vae) | ㅒ (Yä, Yae) |  |
| Karanlık ünlüler (어두운 모음, 어두운 母音, ɔduun moım)
 | ㅓ (ɔ, ıo) | ㅜ (U) | ㅝ (Uo, vo) | ㅕ (Yıɔ, yıo) | ㅠ (Yu)
 |
| ㅔ (E) | ㅟ (Ü, vi) | ㅞ (Ue, ve) | ㅖ (Ye) |  |
| Nötr/Merkezi ünlüler
 | ㅣ (İ, i) | ㅡ (I, ı)
 |
|  | ㅢ (Iy, ıy)
 |

## Ayrıca bakınız

* Kuzey Kore standart dili

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikipedi
Özgür Ansiklopedi Vikipedi'nin  Korece (ko) sürümü Ethnologue report for Korean 18 Eylül 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Polisiye film

**Polisiye filmler** veya **suç filmleri**, suç teşkil eden eylemleri veya suçluların hayatlarını konu alan filmlerdir. Bu filmler gerçek suçluların hayat hikâyelerinden esinlenebileceği gibi tamamen hayali kişileri de içerebilir. Suç filmlerinde genelde suç öğeleri yüceltilerek işlenir.
Senaryoları romanlardan ziyade oyunlardan uyarlanır. Mafya filmleri veya film noir suç filminin alt türleri sayılabilir.

## Alt türleri

### Suç draması

Suç dramaları, suçluların ahlaki ikilemlerine odaklanan filmlerdir. Genellikle suç dünyasının şiddeti üzerinden daha acımasız ve daha gerçekçi tasvirine odaklandığından, suç gerilimlerinden farklıdırlar. Zaman zaman bu filmler, *Baba*, *Sıkı Dostlar* ve *Bir Zamanlar Amerika* gibi suç gerilim filmlerinin daha gösterişli unsurlarıyla başlar ve daha düşünceli anlatılara dönüşür.

## Kaynakça
# Fal

Wassenberg'deki bir falcı çadırı
**Fal** ya da **bakı**, bazı alet ve araçlarla ya da bazı yöntemlerle, içinde bulunulan zamanla veya gelecekle ilgili yorumlar yapma ve tahminlerde bulunma işidir. Fal bakan kişiye falcı denir. Yüz falı, tarot, iskambil falı, bakla falı, el falı, kahve falı gibi birçok fal çeşidi bulunur.

## Tarihçe

Bazı dinlerce yasaklanmış olan fal, günümüz modern anayasalarında serbest bırakılmıştır. Hatta modern şehir hayatında bazı kişiler bunu karar verme aracı olarak kullanmaya başlamış, falcılar da işi ticarete dönüştürmüştür.

## Dinlerdeki yeri

İslamiyet, Hristiyanlık ve Yahudilikte fal bakmak günah sayılmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Büyü
* Kahin
* Tarot
* El falı
* Taseografi
* Kurşun dökme

## Kaynakça
# Psişik

**Psişik**; telepati, geleceği görme gibi doğaüstü yeteneklere sahip kişi. Aynı zamanda "bunlarla ilgili" anlamında bir sıfattır. Yunanca "ruh" anlamına gelen "psişe" sözcüğünün sıfatıdır ve zamanla isim anlamında da kullanılmaya başlanmıştır. Metapsişik alanda "bedene bağlı ruha ilişkin" ya da "alışılmamış ruhsal fenomenlere ilişkin" anlamında kullanılır.

Psişik terimi aynı zamanda, parapsikoloji'de, medyum yeteneklerine sahip olduğu iddia edilen kimseleri, yani ESP (telepati vs.), telekinezi gibi paranormal yeteneklere sahip olduğu iddia edilen kimseleri belirtmek üzere de kullanılmaktadır.

"Psişik" terimi ile "psikolojik" terimleri arasındaki fark, birinci terimin "bedenli ruh"u, ikinci terimin "zihin"i ilgilendiriyor olmasıdır. Günümüzde parapsikoloji ile uğraşanlar "parapsikolojik" terimi yerine "psişik" terimini tercih eder.

## Ayrıca bakınız

* Medyum
* Psi enerji

## Kaynakça

* The Signet Handbook of Parapsychology, Martin Ebon
* Encyclopedia of Psychic Science, Nandor Fodor
# The Korea Herald

The Korea Herald|  |
| --- |
| Tür | Günlük gazete |
| Format | Broadsheet |
| Sahibi | Herald Media Inc. |
| Yayımcı | Jeon Chang-hyeop |
| Baş editör | Lee Joo-hee |
| Kuruluş tarihi | Ağustos 1953 |
| Dil | İngilizce |
| Genel merkez | Seul, Güney Kore |
| Resmî site | koreaherald.com |

The Korea Herald (Korece: 코리아헤럴드), Güney Kore merkezli İngilizce bir günlük gazetedir. Gazete, Ağustos 1953 tarihinde kurulmuştur. Yayın kurulu Koreli ve uluslararası yazar ve editörlerden oluşmakta olup, *Associated Press* gibi uluslararası haber ajanslarından da ek haberler almaktadır. Gazetenin genel merkezi Seul'un Yongsan semtinde yer almaktadır.

*The Korea Herald*, *Korea JoongAng Daily* ve *The Korea Times* ile birlikte Güney Kore'deki üç ana İngilizce gazeteden biridir. Ayrıca Asia News Network'ün bir üyesidir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta The Korea Herald ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site (İngilizce)
# Korea JoongAng Daily

Korea JoongAng Daily| Tür | Günlük gazete |
| Format | Broadsheet |
| Sahibi | JoongAng Ilbo |
| Kuruluş tarihi | 17 Ekim 2000 |
| Dil | İngilizce |
| Genel merkez | Seul, Güney Kore |
| Resmî site | www.koreajoongangdaily. joins.com |

Korea JoongAng Daily (Korece: 코리아중앙데일리), Güney Kore merkezli İngilizce bir günlük gazetedir. Gazete, 17 Ekim 2000 tarihinde kurulmuş olup JoongAng Ilbo'nun İngilizce sürümüdür. Ağırlıklı olarak kadrolu muhabirler tarafından hazırlanan haber ve özellikli yazılara yer vermekte ve ayrıca Korece gazetelerden çevrilmiş bazı haberler de bulunuyor. Gazetenin genel merkezi Seul'un Mapo semtinde yer almaktadır.

*Korea JoongAng Daily*, *The Korea Times* ve *The Korea Herald* ile birlikte Güney Kore'deki üç ana İngilizce gazeteden biridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Korea JoongAng Daily ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site (İngilizce)
# The Korea Times

The Korea Times|  |
| --- |
| Tür | Günlük gazete |
| Format | Broadsheet |
| Sahibi | Hankook Ilbo |
| Yayımcı | Oh Young-jin |
| Baş editör | Kim Rahn |
| Kuruluş tarihi | 1 Kasım 1950 |
| Dil | İngilizce |
| Genel merkez | Seul, Güney Kore |
| Resmî site | koreatimes.co.kr |

The Korea Times (Korece: 코리아타임스), Güney Kore merkezli İngilizce bir günlük gazetedir. Gazete, 1 Kasım 1950 tarihinde kurulmuş olup *Hankook Ilbo* gazetesinin kardeş gazetesidir. Gazetenin genel merkezi Seul'un Jung semtinde yer almaktadır.

*The Korea Times*, *Korea JoongAng Daily* ve *The Korea Herald* ile birlikte Güney Kore'deki üç ana İngilizce gazeteden biridir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta The Korea Times ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Resmî site (İngilizce)
# Korean Movie Database

| Korean Movie Database
 |
| --- |
| Hangıl | 한국영화 데이터베이스 |
| Hança | 韓國映畵 - |
| Latin harfleriyle yazımı | Han'guk yeonghwa deiteo baiseu |
| McCune-Reischauer | Hankuk yŏnghwa teitŏ paisǔ |

**Korean Movie Database** (**KMDb**) Güney Kore çevrimiçi veritabanıdır. Kore filmleri,animasyon, aktörler, televizyon şovları, yapım ekibi personeli ve filmle ilgili diğer bilgiler içerir. KMDb Şubat 2006 tarihinde Kore Film Arşivi tarafından açıldı. Amerikan çevrimiçi ticari film sitesi Internet Movie Database'dan modellenmiş olsa da, site herkese açık bir sitedir.

## Ayrıca bakınız

* Kore sineması
* Allmovie
* Rotten Tomatoes

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* The Korean Movie Database28 Şubat 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. – Official website
# HanCinema

Hancinema| Site türü | Online film ve drama veritabanı |
| Diller | İngilizce |
| Sahip(ler)i | Cedric Collemine |
| Slogan | The Korean Movie & Drama Database |
| URL | hancinema.net |
| Ticari? | Yes |
| Kayıt | isteğe bağlı |
| Üye sayısı | 21.910 (Nisan 2014 (2014-04) itibarıyla) |
| Başlatılma | Ağustos 2003) (2003-08) |
| Durumu | aktif |

**HanCinema** Cedric Collemine tarafından 2003 yılında oluşturulan bir bağımsız Kore Film ve Drama Veritabanıdır. Kore filmi, televizyon dizileri, oyuncular ve daha birçok şey hakkında bilgi verir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Saat (zaman)

12 saatlik zamana göre gece yarısı veya öğlen 12'den 1'e analog saat işleyişi
24 saatlik zamana göre gece yarısı 12'den 1'e dijital saat işleyişi

Vikisözlük'te saat ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

24 **saat** esaslı saatler en az 15. yüzyıldan bu yana kullanılagelmiştir. Saatlerin zaman göstermek dışında da işlevleri bulunmaktadır. Bir aracı zamana göre ayarlamak bunlardan birisi olarak gösterilebilir. Böyle bir kullanımın örneği bombalarda ve fırınlarda görülebilir.

## Ayrıca bakınız

* Saat dilimi
* Zaman
* TSİ
* UTC
# Birim

**Birim** (İngilizce; *unit*), fiziksel niceliklerin ölçülmesinde, ifade edilmesinde ve aynı tür niceliklerin birbiriyle karşılaştırılmasında kullanılan uluslararası standart büyüklüklerdir.

## SI Birim Sistemi

SI birim sisteminde temel büyüklükler

Kütle Kilogram, uzunluk Metre, zaman Saniye, sıcaklık Kelvin, elektrik akım şiddeti Amper, ışık şiddeti Kandela ve madde miktarı Mol birimleri ile ifade edilir.

## Ayrıca bakınız

* Temel birimler
* Ölçüm
# Meridyen (astronomi)

Şekilde dıştaki büyük turuncu çember ile gösterilen meridyen, kutuplardan, zenit ve nadir noktalarından geçip, ufku dik keser. Gözlemcinin konumu şeklin merkezindedir.
Gök biliminde **meridyen**, gökküre üzerindeki hayali bir çemberdir. Meridyen, ufukta kuzey noktasından başlayıp gök kutbu üzerinden zenit noktasına, oradan ufukta güney noktası üzerinden nadir'e ulaşır ve ufuk düzlemine diktir.

Meridyen yerel olarak ufka göre sabitlenmiş olduğundan dolayı, dünya döndükçe yıldızlar meridyene göre hareket ediyor gibi görünürler. Eğer bir gök cisminin sağ açıklığını ve yerel yıldız zamanını biliyorsanız, söz konusu cismin meridyeni ne zaman geçeceğini veya ne zaman meridyen üzerinde bulunacağını hesaplayabilirsiniz.

Meridyenin ufuk üstünde kalan kısmına **üst meridyen**, ufuk altında kalan kısmına ise **alt meridyen** denir.

## Ayrıca bakınız

* Meridyen (coğrafya)
* Greenwich

## Kaynakça
# Gözlemevi

Gözlemevi
**Gözlemevi** ya da **Rasathane**; rasat gözlem, hane ise ev anlamına gelir. Uzaydaki her çeşit değişikliği gözlemlemek, veriler toplamak, incelemek için kurulabilirler. Rasathaneler yıldızların hareketlerini gözlemek için kurulmuşlardır.
Rasathaneler uzayı gözlemlemek için yapılırlar. Dolayısıyla en iyi gözlem yapılabilecek yüksek ve havasının yıl boyunca açık olan yerler tercih edilir. Türkiye'de Antalya'da Toroslarda kurulu olan rasathane en çok bilinen ve gelişmiş olanıdır. İstanbul Sancaktepe'de de 14 inch (35.56 cm) çapında teleskoba sahip halka açık bir gözlem evi bulunmaktadır.

Osmanlı'da ilk gözlemevi Takiyüddin Mehmet tarafından 1577 yılında İstanbul'da kurulmuş, ancak birkaç yıl sonra yıkılmıştır. Greenwich rasathanesi boylamların başlangıcıdır.

## Kaynakça

## Ayrıca Bakınız

* Sanal Gözlemevi
# Dakika

Dakika
**Dakika**, 1 saatin 1/60'ına ve 60 saniyeye eşit olan zaman birimidir.

Aynı zamanda 1 derecenin 1/60'ını da simgeler. Kısaca "dk" ile gösterilir. Açısal olarak " ' " işareti ile gösterilir. Bir zaman dilimidir.
# Takvim

9 Eylül 1916 tarihli Osmanlıca takvim
2012 yılına ait takvim
**Takvim**, zamanın yüzyıl, yıl, ay, hafta ve gün gibi parçalara bölünüp düzenli bir sırayla gösterildiği çizelgedir.

Takvim, sosyal, ticarî, dinî ya da idarî amaçla gün organize bir sistemdir. Takvim organizasyonu, zamanı dilimlere bölerek gün, hafta, ay ve yıl gibi isimlendirerek yapılır.

Takvimde süreler, Güneş ve Ay döngüsü gibi bazı astronomik olayların çevrimi ile eşitlendiği gibi hasat zamanı, suların yükselmesi ve çekilmesi gibi doğal olaylar üzerinden de belirlenebilir. Birçok uygarlık ve toplum kendi özel ihtiyaçlarına uygun modelli takvimler geliştirmiştir.

Dünyada en çok Miladi ve Hicri takvimler kullanılır. Miladî takvim, İsa'nın doğumunu (0) başlangıç olarak alır ve Güneş'e göre hazırlanmıştır. Hicrî takvim ise İslâm Peygamberi'nin Mekke'den Medine'ye hicretini başlangıç olarak alır (M.S. 622) ve Ay'a göre hazırlanmıştır.

Takvimlerde zamanın doğru ölçülebilmesi için astronomik hesaplamalar büyük önem taşır. Dünya'nın Güneş etrafındaki dönüş süresi tam sayı olmadığından, takvim sistemlerinde uzun vadede mevsim kaymaları meydana gelebilir. Bu sorunu gidermek amacıyla modern takvimlerde belirli matematiksel kurallar uygulanmış, özellikle yüzyıllar boyunca biriken zaman farklarını dengelemek için bazı yıllar artık yıl sayılmamış ya da ek düzenlemeler yapılmıştır. Bu tür düzenlemeler, takvimlerin yalnızca günlük yaşamı değil, tarım, dinî günler ve idarî işleyişi de doğru biçimde düzenlemesini sağlamıştır.

## Etimoloji

Arapça **ḳiyām** “*düzelmek, tanzim etmek; kıymeti belirlenmek”ten taḳvı̇̄m* sözcüğünden dilimize geçmiştir. Türkçede *takvim* anlamında *gündizme* ve *dallık* sözcükleri de mevcuttur. Anadolu ağızlarında *takvim* anlamında *gözetlek, günek* ve *güngen* sözcükleri tespit edilmiştir.

## Tarihçe

İlk Babil takvimleri kamerî Ay'ı, yani birbirini izleyen iki dolunay arasındaki 29,5 günlük dönemi temel alan bir sistemdi. Bu döngüye göre 365,24199 gün olarak gözlemlenen ortalama güneş yılından daha kısa, 354 günlük bir Ay yılı (Kamerî yıl) ortaya çıktı. Güneş yılına dayalı takvimi ilk geliştirenler, İlk Çağ Mısırlıları idi. Mısır'da yaşam Nil taşkınlarının etrafında dönüyordu. Gece göğünün en parlak yıldızı olan Sirius, her yıl Nil'in taştığı zamanlarda, gün doğumundan hemen önce parlamaktaydı. Mısırlılar, takvimlerini bu olayla ilgili yapılandırdılar. Mayalar da zaman kaydı tutmakla ilgileniyorlardı ama, takvimlerini yıllık bir dönemle ilişkilendirmemişlerdi. Onlar hem geçmişe hem de geleceğe yönelik bir takvim sistemi kurmuşlardı. İlk takvimin Mısırlılar tarafından bulunduğu da söylenmektedir.

Modern takvimlerin temeli ise 8. yüzyılda atıldı. Bu takvimler M.Ö. 46 yılında Jül Sezar tarafından kullanıma sokulan Jülyen takvimine dönüştü. Jülyen takvimi, son şekline M.S. 8 civarında, İmparator Agustus döneminde, ağustos ayına kendi adını verip gün sayısını şubattan aldığı bir günle 31'e çıkarınca kavuştu.

## Ayrıca bakınız

* 12 Hayvanlı Takvim
* Asur Takvimi
* Celâlî Takvimi
* Güneş takvimi
* Halk takvimi
* Hicrî Takvim
* Milâdî Takvim
* Rûmî Takvim
* Takvimler listesi

## Kaynakça
# Gün doğumu

Gündoğumu
**Gün doğumu**, sabah Güneş'in üst kenarının ufukta göründüğü andır. Bu terim, Güneş'in ufuktan geçen tüm süreci ve beraberindeki atmosferik etkileri de ifade edebilir.

## Terminoloji

Güneş ufuktan "yükseliyor" gibi görünse de, aslında Güneş'in görünmesine neden olan Dünya'nın hareketidir. Hareketli bir Güneş yanılsaması, Dünya gözlemcilerinin dönen bir referans çerçevesinde olmasından kaynaklanmaktadır; bu görünür hareket, birçok kültürün mitoloji ve dinlerinin, 1543 yılında astronom Nicolaus Copernicus'un güneş merkezli modelini formüle edene kadar geçerli olan yer merkezli model etrafında inşa edilmesine neden olmuştur.

## Ayrıca bakınız

* Gün batımı
* Astronomik obje yanılsamaları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Gün doğumu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Sun or Moon Rise/Set Table for one Year 14 Ekim 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Full physical explanation of sky color, in simple terms 2 Kasım 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Hafta

**Hafta**, 7 günden oluşan zaman birimi. Farsça yedi manasına gelen "haft/heft" kelimesinden türetilmiştir. Haftanın eş anlamlısı olarak **yedil** sözcüğü bulunmaktadır.Türk lehçelerinden Tıva Türkçesinde **Yedilik** anlamında söyleyişlerine uygun olarak *çedilik* diye söylenmektedir.

## Kaynakça

Vikisözlük'te hafta ile ilgili tanım bulabilirsiniz.
# Gündüz

Dünyanın güneş ışınları ile aydınlanan yüzünde gündüz yaşanır.
**Gündüz**, gündoğumundan günbatımına kadar olan, günün aydınlık kısmı. Zaman zaman *gün* sözcüğü de *gündüz* anlamında kullanılır. Gece sözcüğü astronomide gündüz kavramının zıddı olarak kullanılır. Yılda iki defa gerçekleşen gündönümlerinde yılın en uzun ve en kısa gündüzleri yaşanır.

## Ayrıca bakınız

* Gece
# Pazartesi

**Pazartesi**, haftanın pazar ile salı arasındaki günü.

"Pazardan sonraki gün" anlamına gelen "pazar ertesi" sözcüklerinin birleşmesiyle türemiştir.

Uluslararası ISO 8601 standardına göre haftanın ilk günü, ancak pazar gününü haftanın ilk günü kabul eden ülkelerde haftanın ikinci günüdür.

Bu gün için Anadolu'da kullanılan sözcüklerden biri Farsça-Süryanice "ikinci gün" anlamına gelen **dûşanba** sözcüğünden **çarşanba** gün adına uyaklı olsun diye **turşamba**; ikincisi, **pazar** gününe **girey** ya da **girâ** denmesi yüzünden **gireyertesi** ya da **giraertesi** Pazar gününü pazartesi gününe bağlayan geceye **balat akşamı** ya da **turşamba akşamı** denir.

Pazartesi gününe Eski Türkçede "ikinç" (ikinci) denir. Arapça, Ermenice, Yunanca, İbranice, Farsça, Eski Türkçe ve Portekizcede ikinci gün anlamına gelir.

Wikimedia Commons'ta Pazartesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Salı

**Salı**, haftanın pazartesi ile çarşamba arasındaki günüdür. Uluslararası ISO 8601 standardında göre haftanın ikinci günü, ABD'de haftanın üçüncü günü, haftanın cumartesi günü başladığı bazı İslam ülkelerinde haftanın dördüncü günüdür.

Arapça "üçüncü gün" anlamına gelen *yevm-es-sâlis*, *yevme’s-selâse* ibaresinden, önce *salî*, sonra *salı* olarak Türkçeye geçtiği düşünülmektedir.

Salı gününe Eski Türkçede *üçünç* (üçüncü) denir.

## Türk halk kültüründe

Anadolu'da bazı yörelerde salı günü ile ilgili inanışlar yaygındır. Salı günü yola çıkmanın uğursuzluk getireceğine ve örgü örülmeyeceğine inanılırken kışlık yiyeceklerin ağzının salı günü açıldığında bereketli olacağı kabul edilir.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Salı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.