Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Çarşamba

**Çarşamba**, haftanın salıdan sonra, perşembeden önce gelen günüdür. Uluslararası ISO 8601 standardına göre haftanın üçüncü günüdür.

Kelime, Farsça "dördüncü gün" anlamına gelen Farsça: چهارشنبه *çahâr şenbe'*den gelir. Türkçede geçen en eski kullanılışı Codex Cumanicus'taki *çahar-şanbe [çaar sanbe]* şeklidir.

Çarşamba gününe Eski Türkçede *"törtünç"* (dördüncü) denir.

## Halk kültüründe

**Çarşamba** gününe Türklerde ve özellikle Azeri kültüründe değişik anlamlar yüklenmektedir. Genel olarak çarşamba günlerinde gece vakti dikkatli olunması ve doğaya (doğa ruhlarına) saygısızlık yapılmaması gerektiğine inanılır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Yöresel İnanışlar 10 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - "Çarşamba Gelenekleri" başlığı, Iğdır İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü
* Batıl İnanişlar 10 Ocak 2022 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. - "Kara Çarşamba" başlığı, Muş İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü

Wikimedia Commons'ta Çarşamba ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Cuma

**Cuma**, Perşembe (Pençşenbe) ile Cumartesi (Cumaertesi) arasında kalan, haftanın beşinci günüdür. Kelime, Kur'an yoluyla Arapçaya, oradan da Türkçeye geçmiştir.

Cuma gününe **Eski Türkçe**de *"altınç"* (altıncı) denir.

"Cuma" sözcüğünün kökünün Arapça olduğu varsayımına göre Kur'an bugünü haftalık toplantı günü sayması ile de uyuşarak "جمعة cum'a" "toplanmak" kökünden gelir. Kur'an'dan önce bugün için Araplar "arûbe, yevm-ül-'arûbe يوم العروبة" ya da altıncı gün anlamında "yevm-üs-sâdis يوم السادس" derlerdi.

* Ayrıca erkek ismi olarak da kullanılmaktadır.
* İslam'da Cuma toplu ibadet günüdür. Cuma Suresi, 9. (Cuma günü namaz için çağrı yapıldığında hemen namaza gidin ve alışverişi bırakın” (62/9))
* Müslümanlar'da mübarek (kutsal) gündür.
* Hristiyanlıkta Paskalya'dan önceki Cuma günü İsa'nın çarmıha gerildiği gün olduğu için yas günüdür.
* Ayın 13'ünün Cuma'ya rastladığı günler bazı inanışlara göre uğursuz kabul edilir.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Cuma ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* cuma (Vikisözlük)
* Cuma (Vikisözlük)
# Perşembe

Walter Dendy Sadler'in Perşembe (thursday) adlı eseri.
**Perşembe**, Çarşamba ile Cuma arasında olan, haftanın dördüncü günüdür.

Perşembe, Farsça-Süryanice beşinci gün anlamındaki Farsça: پنج‌شنبه *penc-şenbe* kelimesinden gelir, "Çarşamba" kelimesine kafiyeli olarak "Perşembe" olarak söylenir.

Perşembe gününe **Eski Türkçe**de *"beşünç"* (beşinci) denir.

Wikimedia Commons'ta Perşembe ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Cumartesi

**Cumartesi**, haftanın cumadan sonra ve pazardan önce gelen günüdür. Cumartesi yaygın olarak kullanılan pek çok takvime göre haftanın yedinci ve dolayısıyla son günüdür, ancak ISO 8601 standardına göre haftanın sondan bir önceki (altıncı) günüdür. Latince adı dies Saturni (“Satürn’ün Günü”) Eski İngilizceye Saeternesdaeg olarak girmiştir. Cumartesi gününe, en geç 2. yüzyılda, Vettius Valens'e göre günün ilk saatini kontrol eden Satürn gezegeninin adı verilmiştir. Bundan önce Eski İngilizce adı sunnanæfen (“sun [güneş]” + “eve [arifesi]”) idi.

Cumartesi gününe **Eski Türkçe**de *"yetinç"* (yedinci) denir.

## Cumartesi Sebti

Ayrıca bakınız: Sebt Günü,Yedinci gün kiliselerinde Sebt

Yahudiler, Mesihî Yahudiler ve Yedinci Gün Adventistlerine göre, Şabat (veya SDA'ya göre Sebt) olarak bilinen haftanın yedinci günü, Cuma günbatımından Cumartesi günbatımına kadar sürer ve istirahat günüdür.

Geleneğe göre bugünde çalışılmaz. Tevratta yazılana göre: "Gök ve yer bütün öğeleriyle tamamlandı. Yedinci güne gelindiğinde Tanrı yapmakta olduğu işi bitirdi. Yaptığı işten o gün dinlendi. Yedinci günü kutsadı. Onu kutsal bir gün olarak belirledi. Çünkü Tanrı o gün yaptığı, Yarattığı bütün işi bitirip dinlendi."

Roma Katolik ve Doğu Ortodoks kiliseleri Cumartesi (Sebt) ve Rabb'in Günü (Pazar) günlerini birbirinden ayırırlar. Diğer Protestan gruplar, örneğin SDA ise Rabb'in Günü'nün Pazar değil Sebt olduğunu savunurlar. Kutsal Yazılar'da İsa'nın hazırlık gününden sonraki gün olan Sebt günü mezarda istirahat ettiği belirtilmektedir. Bu şekilde İsa, Allah'ın başlangıçta yaratılış sırasında istirahat ettiği gibi istirahat etmiş oldu. Kuakerler geleneksel olarak Cumartesi'ye “Yedinci Gün” derler ve günün “pagan” asıllı olan adını kullanmaktan kaçınırlar. [Bazı] İslam ülkelerinde Cuma haftanın son günü kabul edilir ve Perşembeyle birlikte tatildir; Cumartesiye (“Şabat” ile aynı kökenden gelen) Sebt adı verilir ve pek çok Arap ülkesinde haftanın ilk günüdür.

Bu günün Eski Türkçedeki anlamı Şanba'dır. Şanba kelimesi Türkiye dışındaki bütün Türki cumhuriyetlerde cumartesi olarak kullanılmaktadır.

Wikimedia Commons'ta Cumartesi ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Yıl

**Yıl** veya **sene**; Dünya'nın Güneş etrafındaki yörüngesinde bir tur yapmasına karşılık gelen, yaklaşık 365 ¼ günlük zaman dilimi. Bir takvim yılı 365 gün, artık yıl ise 366 gündür. Bir takvim yılında 12 ay veya 52 hafta vardır. Miladi takvimde yıl 1 Ocak'ta başlar ve 31 Aralık'ta sona erer.

**Güneş yılı:** Takvim yılı hesaplanırken güneş yılı baz alınır. Bir güneş yılı veya *tropikal yıl*, kuzey yarıkürede iki ilkbahar ekinoksu (gün-tün eşitliği) arasında geçen süredir. Bu nedenle *mevsim yılı* olarak da bilinir. Bir güneş yılı 365 gün 5 saat 48 dakika ve 46 saniyedir.

**Yıldız yılı:** Bir yıldız yılı, Güneş'in uzaydaki yıldız fonu üzerinde aynı konuma gelmesi için geçen süredir. Yıldız yılı, 365 gün 6 saat 9 dakika ve 10 saniyedir. Güneş yılı ile arasındaki fark Dünya'nın dönüşü nedeniyle meydana gelen yalpalamadan kaynaklanır.

**Anomali yılı:** Anomali yılı, Dünya'nın Güneş'e en yakın olduğu konumdan (perihelion) art arda iki geçişi arasındaki zamandır. Bir anomali yılı 365 gün 6 saat 13 dakika ve 53 saniyedir.

**Ay yılı:** Ay yılı, Ay'ın 12 evresine göre hesaplanır ve 354 gün, 8 saat uzunluğundadır.

**Kozmik yıl:** Kozmik yıl, Güneş sisteminin Samanyolu galaksisinin merkezi etrafında attığı bir turun süresidir ve yaklaşık olarak 225 milyon yıla denk gelir.

## Yılın ay ve günleri

## Kaynakça
# Pazar

**Pazar**, Cumartesi ile Pazartesi arasında, haftanın yedinci ve son günüdür.

Eski medeniyetlerde haftanın ilk günü olarak kabul edilmiştir. Örneğin, birçok Avrupa dilinde bu gün **Güneş Günü** anlamında sözcükler (af:Sondag, als:Sonntag, ang:Sunnandæg, da:Søndag, de:Sonntag, cy:Dydd Sul, is:Sunnudagur, kw:Dy' Sul, la:Dies solis, lb:Sonndeg, Ing:Sunday) kullanılır. Anadolu'da **Girey** ya da **Gira** kullanıldığı da görülmektedir.

Pazar gününe **Eski Türkçe**de *"birinç"* (birinci) adı verilir.

**Pazar** günü birçok ülkede tatil günüdür. Uluslararası normlara uygun olması için Türkiye'de de Pazar günü tatil günü olarak kabul edilmiştir.

Wikimedia Commons'ta Pazar ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Ay (zaman)

Türkçe'de aylar
**Ay**, yılda 12 tane bulunan zaman birimidir.

Ay'ın Yer çevresindeki dolanımını tamamlaması için geçen süre.

Bir kavuşum ayının, yani Ay'ın Yer'den görünen tüm evrelerini içeren tam bir çevriminin süresi 28,530588 ortalama güneş günüdür (28 gün 12 saat 44 dakika ve 3 saniye).

Bir yıldız ayı ise, Ay'ın bir yıldızla art arda iki kavuşumu (yıldıza göre aynı konuma gelmesi) arasındaki zaman süresidir ve 27,321661 gün sürer (27 gün 7 saat 43 dakika ve 12 saniye).

Modern takvimlerde ay 365 ve 366 gün süren bir yılın 12'de biri olarak kabul edilir.

Türkiye'de takvimler değiştikçe, ayların adları da buna bağlı olarak değişmiştir. 19. yüzyıla kadar daha çok Hicri takvime göre düzenlenmiş Arabi aylar kullanılıyordu: Muharrem, Safer, Rebiülevvel, Rebiülahır, Cemazielevvel, Cemaziyelahır, Recep, Şaban, Ramazan, Şevval, Zilkade ve Zilhicce. 19. yüzyıl ortalarından başlayarak Hicri takvimin yanı sıra Jülyen takvimine dayanan Rumi ya da mali takvim de geniş bir kullanım alanı buldu.

1 Ocak 1926'dan bu yana yürürlükte olan ve Gregoryen takvimine dayanan miladi takvimdeki ay adları büyük ölçüde Rumi takvimden alınmıştır. Yalnız, 1944 sonunda değin teşrinievvel, teşrinisani, kânunıevvel ve kânunısani biçiminde kullanılan dört ayın adı, 10 Ocak 1945'te kabul edilen 4696 sayılı yasayla ekim, kasım, aralık ve ocak olarak Türkçeleştirilmiştir.
# Zaman standardı

**Zaman standartı**, zamanın geçme hızı veya zaman içindeki puanları ölçmek için bir spesifikasyon.

Zaman standartlarının birçoğu bağlantılı veya ilişkilidir, ancak belirli küçük detaylarda birbirinden farklıdır ve bazıları çok özel amaçlar için kullanılır.

## Kaynakça
# Zamanın ölçülmesi

**Zamanın ölçülmesi**, kullandığımız zaman sistemi Dünya'nın kendi ekseni çevresindeki hareketini esas almaktadır. Gezegenin kendi etrafındaki bir tam dönüşü bir gün;Güneşin yörüngesindeki bir tam dönüşü ise bir yıldır. Dünya dönerken güneş gökyüzünde yükselmeye başlar, en tepeye tırmanır ve gözden kaybolana dek alçalır.

## Takvim

Antik uygarlıklar, yaşamlarını düzene sokmak için bu hareketlerden faydalanırdı.
Babilliler MÖ 2400'lerde yılı 12 eşit parçaya ve günü 24 saate ayırmışlar.Babilliler ve onlardan ayrı olarak Mısırlılar,yıl uzunluğu 365 gün 6 saat olarak hesaplamışlardır.
Takvimler; günü ayı ve yılı takip etmek için düzenlenmekteydi. Tatiller ve festivallerin belirlenmesi, tohum ekimi ve hasat zamanı gibi işlerin planlanması için kullanılmaktaydı.
MÖ 46'da kullanılmaya başlayan Jülyen takvimi, Roma imparatoru Julius Cesar ın talimatıyla hazırlanmıştır.
16. yüzyıl a gelindiğinde Jülyen takvimi Dünya hareketleriyle uyumlu olmaktan uzaktı. Jülyen takvimi geliştirilerek hazırlanan Gregoryen takvimi 1582de kabul edildi. 1752'de hazırlanan bu takvim ile Jülyen takviminden 11 gün çıkarılmıştır. Diğer uluslar kendi takvimlerini geliştirmiş ve bunlar halen kullanılmaktadır.

* Artık yıl
* 30 Şubat
* Gregoryen takvimi - Miladi takvim
* Jülyen takvimi - Mali takvim - Rumi takvim
* Hicri takvim
* Aylar

## Saat

Zemberekli, mekanik bir çalarsaat.
Dünya'nın Saat Dilimleri
* Dünya saatleri 26 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Eşgüdümlü evrensel zaman :UTC
* Greenwich Mean Time : GMT - Zaman dilimi
* Yaz saati uygulaması
* Avrupa Yaz Saati
* Artık saniye
* Ulusal saat
# Büyüklük sıralaması (zaman)

**Büyüklük sıralaması**; zamanın büyüklük sırası, mikrosaniye veya milyon yıl gibi bir temel zaman birimi ile birlikte genellikle ondalık bir önek veya ondalık büyüklük sırası miktarı.

Bazı durumlarda, büyüklük sırası "ikinci" veya "yıl" gibi ifade edilebilir. Diğer durumlarda, miktar adı "yüzyıl" gibi ana birimi ifade eder. Çoğu durumda ana birim, saniye veya yıldır. Ön ekler genellikle yıl baz birimi ile kullanılmaz. Bu nedenle "mega yıl" yerine "milyon yıl" denir. Saat ve takvim zamanı ondalık yerine on iki veya on altı büyüklük derecesine sahiptir. Yani bir yıl 12 aydır ve bir dakika 60 saniyedir. En küçük anlamlı zaman artışı Planck süresidir.
# Metroloji

**Metroloji** (ya da **ölçüm bilimi**), çalışma konusu ölçüm olan bilim dalı olup 20 Mayıs 1875'te Paris'te Metre Konvansiyonu'nun imzalanmasından sonra bir bilim dalı olarak kabul görmeye başlamıştır. (Bugün "Dünya metroloji günü" olarak kutlanmaktadır".)

Bu tarihten sonra diğer temel birimler de (kütle temel birimi - kilogram, zaman temel birimi - saniye, sıcaklık temel birimi - kelvin, elektrik akımı temel birimi - amper, aydınlatma şiddeti temel birimi - candela ve madde miktarı temel birimi - mol ) tanımlanarak uluslararası birim sistemi SI oluşturulmuştur. Diğer ölçüm büyüklüklerinin birimleri ise bu yedi temel birimden türetilmiş olduklarından "türetilmiş ölçüm birimleri" olarak tanımlanırlar (mesela kuvvet büyüklüğü SI ölçüm birimi newton olup WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 şeklinde temel birimler cinsinden ifade edilir).

Temel birimlerin tanımları belirli aralıklarla yapılan "Uluslararası Ölçüler ve Ağırlıklar Genel Konferansları"nda (Fr. *Fransızca: CGPM: Conférence Générale de Poids et Mesures*) yeniden gözden geçirilir ve bilim ve teknolojideki gelişmelere paralel olarak değiştirilmeleri gerekebilir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* Uluslararası Ölçüm Sistemi

## Dış bağlantılar

*  Eylül 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* T.C. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Birimler Yönetmeliği
* Ulusal Metroloji Enstitüsü 25 Temmuz 2015 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# UTC farkı

UTC+ haritası
**UTC farkı**, belirli bir yer ve tarih için Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) ile yerel saat arasında olan farktır. Ülkelerin coğrafi konumlarına göre bu fark değişir. Örneğin Kâbil için fark +04.30 iken Berlin için UTC farkı +01:00, +0100 veya +01'dir.

Genelde ±[ss]:[dd], ±[ss][mm] veya ±[ss] formatlarıyla gösterilirler. UTC, GMT'ye eşdeğerdir.

## Yaz saati uygulaması

Kuzey Amerika, Avrupa ve Avustralya'daki çeşitli bölgeler yaz saati uygulaması (DST) kullanmaktadır. DST uygulaması boyunca UTC ofset genellikle standart saate bir saat eklenerek elde edilir. Türkiye'de yaz saati uygulaması 2016 yılının Ekim ayından itibaren uygulanmamaktadır.

## Kaynakça
# Evrensel Zaman

**Evrensel zaman**, Dünya'nın dönüşünün ortalama hızını yansıtan bir zaman standardı.

Saatler ile değil yıldızlara bakarak ölçülür. Birkaç saniyeye kadar değişen birkaç sürümü vardır. En yaygın olarak kullanılanlar Eşgüdümlü Evrensel Zaman (UTC) ve UT1'dir.

## Kaynakça
# ΔT

**ΔT** (Delta T), evrensel zaman ve dinamik zaman arasındaki farkı ifade eden zaman standardı.

1973'ten itibaren, ΔT'nin kesin günlük değerleri, ABD Deniz Gözlemevi'nin Dünya Yönlendirme Departmanı tarafından tutulan UT1-UTC değerleri listesinden elde edilebilir.

## Kaynakça
# DUT1

**DUT1**, Evrensel Zaman ve Eşgüdümlü Evrensel Zaman arasındaki farkı ifade eden atomik saat standardı.

Yerel Görünür Yıldız Saat'i hesaplanırken kullanılır. SkyFrame'in Epoch özniteliği tarafından temsil edilen zamanda UT1 ve UTC zaman çizelgeleri arasındaki saniye cinsinden farka ayarlanmalıdır. Kullanılacak değer öngörülemez ve Dünya'nın dönme hızındaki değişikliklere bağlıdır.

## Kaynakça
# Uluslararası Yer Dönme ve Referans Sistemleri Servisi

| Uluslararası Yer Dönme ve Referans Sistemleri Servisi |
| --- |
| Kısaltma | IERS |
| Kuruluş | 1987) (1987) |
| Başkan | Brian Luzum |
| Analiz Koordinatörü | Robert Heinkelmann |
| Resmî site | iers.org |
| Eski adı | Uluslararası Dünya Rotasyon Servisi |

**Uluslararası Yer Dönme ve Referans Sistemleri Servisi**, (İngilizce: *International Earth Rotation and Reference Systems Service,* IERS), özellikle Dünya Yönlendirme Parametresi (EOP) ve Uluslararası Göksel Referans Sistemi (ICRS) grupları aracılığıyla evrensel zaman ve referans çerçeve standartlarını sürdürmekten sorumlu organdır.

## Tarihçe

IERS, 1987 yılında Uluslararası Astronomi Birliği ve Uluslararası Jeodezi ve Jeofizik Birliği tarafından, daha önceki Uluslararası Polar Hareket Hizmeti'nin (IPMS) ve Bureau International de l'Heure'un (BIH) Yer Dönme bölümünün yerini alarak, bugünkü haliyle kurulmuştur. Çalışmalarına 1 Ocak 1988'de başlamıştır. IERS, kuruluşundan bu yana, 1990'da GPS Koordinasyon Merkezi, 1994'te DORIS Koordinasyon Merkezi ve 1998'de GGF Koordinasyon Merkezi dahil olmak üzere yeni bürolar kurdu. Kuruluş, eski adını Uluslararası Dünya Rotasyon Servisi olarak bilinen 2003 yılına kadar, adını resmi olarak bugünkü biçimine değiştirdi ve kuruluş IERS kısaltmasını korumayı seçti.Kaynak hatası: Açılış `<ref>` etiketi hatalı biçimlendirilmiş veya hatalı bir ada sahip (Bkz: Kaynak gösterme)

## Görevi

IERS, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa ve Avustralya'da bulunan çeşitli bileşenlere sahiptir. Diğer işlevlerinin yanı sıra, IERS artık saniyeleri duyurmaktan da sorumludur.

Amerika Birleşik Devletleri Deniz Gözlemevi'nde bulunan IERS'in Hızlı Servis ve Dünya Yönlendirme Parametrelerinin Tahminleri Alt Bürosu, Dünya'nın dönüşünü izler. Görevinin bir kısmı, Dünya'nın mevcut dönüş hızına dayalı bir zaman ölçeğinin belirlenmesini içerir. IERS'in diğer hizmetleri ise Paris Gözlemevi'ndedir.
UT1, Dünya'nın dönüşüne bağlı olarak tanımlanan tek tip olmayan zamandır.
IERS Referans Meridyeni, Uluslararası Yersel Referans Sistemi (ITRS) ve ardından Uluslararası Karasal Referans Çerçevelerini (ITRF) tanımladı. İlgili koordinat sistemleri, GPS ve Galileo: WGS84 ve GTRF gibi uydu navigasyon sistemleri tarafından kullanılır. ITRF, ICRF ve EOP arasındaki tanımlar ve ilişkiler, IERS sözleşmeleri standartları tarafından oluşturulur.

## Yeryüzü yönlendirme ürünleri

IERS'in bir misyonu, yeryüzü yönlendirme bilgisini daha büyük jeodezi topluluğuna bültenler şeklinde sağlamaktır:

* **Bülten A**, mevcut EOP'yi sağlamak için hızlı bir geri dönüş hizmeti ve gelecekte bir yıla kadar EOP için bir tahmin modeli sağlar. Haftalık olarak yayınlandı.
* **Bülten B**, EOP'nin son ölçümlerini sağlar ve aylık olarak yayınlanır.
* **Bülten C**, artık saniye duyurularını gerçekleştirir.
* **Bülten D**, DUT1 = (UT1 - UTC)'yi 0,1 saniyelik bir hassasiyetle sağlar.

## Ayrıca bakınız

* Astrometri
* Eşgüdümlü Evrensel Zaman
* Günlük hareket
* ΔT

## Kaynakça
# ISO 8601

ISO 8601'in detaylı açıklaması
**ISO 8601**, tarih ve saatle ilgili verilerin değişimini kapsayan ISO standardı.

1988'de Uluslararası Standardizasyon Örgütü tarafından yayınlandı. Bu standardın amacı tarihlerin ve sayısalların temsilini yanlış yorumlamaktan kaçınmak için açık ve iyi tanımlanmış bir yöntem sağlamaktır.
# Uluslararası Atom Saati

**Uluslararası Atom Saati**, Dünya'nın geoid şekli üzerindeki uygun zamanın kavramsal geçişine dayanan yüksek hassasiyetli bir atomik koordinat zaman standardı.

Dünyadaki yerel saatleri belirlemek için kullanılan zaman ölçeği olan Eşgüdümlü Evrensel Zamanın (UTC) ana bileşenlerinden biridir ve saatlerin hangi hızda geçmesi gerektiğini gösterir.

## Tanım ve gerçekleştirim

Uluslararası Atom Saati (TAI), SI saniyesinin en iyi gerçekleştirilmelerine dayanan sürekli bir zaman skalasıdır. BIPM (Bureau International des Poids et Mesures), dünya genelindeki katkı sağlayan laboratuvarların atomik saat verilerini ağırlıklı ortalama ile birleştirerek TAI'yi üretir.

## BIPM işlemi ve katkılar

TAI, dünya çapında yüzlerce atomik saatin verilerinin birleştirilmesiyle elde edilir; BIPM aylık olarak *Circular T* yayınlarıyla TAI hesaplamalarını ve TAI frekans doğruluğu tahminlerini açıklar.

## TAI ile UTC ilişkisi ve artık saniyeler

Uygulamada sivil zaman olarak kullanılan UTC, TAI'ye dayanır ancak Dünya dönüşündeki değişimleri telafi etmek için artık saniyeler (leap seconds) uygulanır; bu yüzden UTC, TAI'den tam bir tam sayı saniye farkıyla geride kalır.

## Tarihçe ve resmi kararlar

TAI tanımı ve onun uluslararası koordinasyonu, 1970'lerden itibaren CGPM ve BIPM kararları ile şekillenmiştir; TAI, TT ile bağlantılı olarak da tanımlanır (ör. TT − TAI = 32.184 s sabiti üzerinden verilen eşlemler çerçevesinde).

## SI saniyesi ve temel saatler

TAI, SI saniyesinin pratiğe dökülmüş hâlidir; SI saniyesi sezyum-133 atomunun belirli hiperince ayrışma geçişine dayanan tanımıyla ilişkilidir ve ulusal ölçü laboratuvarlarının birinci ve ikinci seviyedeki frekans standartları TAI realizasyonunda kritik rol oynar.

## Optik saatler ve gelecekteki yönelimler

Son yıllarda optik frekans standartları (optik saatler) sezyum tabanlı saatlardan çok daha yüksek göreli kararlılık ve doğruluk elde etmiştir; bu gelişmeler SI saniyesinin daha hassas temsilcileri ve TAI'nin gelecekteki iyileştirilmesi açısından önem taşır.

## Saat jeodezisi (clock geodesy)

Yüksek hassasiyetli atomik ve optik saatlar, yerçekimi potansiyeline bağlı frekans kaymalarını ölçerek jeodezik uygulamalarda (yükseklik/jeopotansiyel farklarının belirlenmesi, yeraltı yapı değişikliklerinin izlenmesi vb.) yeni imkânlar sunar; bu alandaki teorik ve deneysel çalışmalar mevcuttur.

## Ayrıca bakınız

* Atom saati
* Sezyum

## Kaynakça
# Barisentrik koordinat zamanı

**Barisentrik koordinat zamanı**; Güneş sistemindeki gezegenlerin, asteroitlerin, kuyruklu yıldızların ve gezegenler arası uzay aracının yörüngelerine ilişkin tüm hesaplamalar için bağımsız zaman değişkeni olarak kullanılması amaçlanan bir koordinat zaman standardı.

TAI'da güneş sisteminin coğrafi merkezinin uzay-zaman koordinatında ortalanmış SI ikinci, sezyum radyasyon süreleridir.

## Kaynakça
# Sivil zamanı

**Sivil zamanı**; modern kullanımda, sivil otoriteler tarafından belirlenen yasal zaman ölçekleri veya saatler tarafından belirtilen yerel zaman.

Modern sivil zaman genellikle bir zaman diliminde, Eşgüdümlü Evrensel Zaman'dan veya Greenwich Ortalama Zamanı'ndan sabit bir uzaklıktaki standart zamandır ve muhtemelen yılın bir kısmında gün ışığından yararlanma saati ile ayarlanır.

## Kaynakça
# Yermerkezli Koordinat Zamanı

**Yermerkezli Koordinat Zamanı**; Ay ve yapay uydular ile ilgili tüm hesaplamalar için bağımsız zaman değişkeni olarak kullanılması amaçlanan bir koordinat zaman standardı.

Terran sistemindeki zamanı temsil eden bir koordinat zaman ölçeğidir. Özellikle, coğrafi merkezle birlikte gelen uzak bir saatin yaşadığı uygun zamandır. Terran yüzeyinde zaman işleyişinin altında yatan uygun zaman ölçeği olan Karasal Zaman ile doğrusal olarak ilişkilidir.

## Kaynakça
# Tarih değiştirme çizgisi

Tarih değiştirme çizgisi
**Uluslararası gün çizgisi** ya da **tarih değiştirme çizgisi**, başlangıç meridyeninin 180° doğusunda ya da batısında bulunan meridyen dairesine verilen addır.

Bu hat yaklaşık olarak 180° meridyenini takip eder ama Sibirya'yı bölmemek için önce Bering Boğazı boyunca doğuya, sonra Aleut Adaları ve Alaska'yı kapsayacak biçimde batıya, Ekvator'un güneyinde de bazı ada gruplarının Yeni Zelanda ile aynı günde olmalarını sağlamak üzere gene doğuya doğru sapar.

180. meridyeninin doğu tarafında batı meridyenleri, batı tarafında ise doğu meridyenleri bulunmaktadır. Dolayısıyla doğu meridyenlerinin olduğu batısında bir gün ileri, batı meridyenlerinin olduğu doğusunda ise bir gün geridir.

Örneğin, 7 Şubat Perşembe günü Doğu yarımküreden Batı yarımküreye geçilecek olursa tarih ve gün 6 Şubat Çarşamba şeklinde 1 gün geri alınır. Eğer Batı yarımküreden Doğu yarımküreye geçilirse tarih ve gün ileri alınır.

Bu çizgi tam olarak küçük diomede ve büyük diomede adalarının arasından geçer. Bu adaların arasında yaklaşık olarak 4 km vardır. Çizgi nedeniyle bu iki adanın arasında 21 saat zaman farkı vardır.

## Galeri

* Greenwich, İngiltere'de başlangıç (0°) meridyeni
* Taveuni, Fiji'deki 180° meridyeni. Zaman hesaplamalarında 180° meridyeninin doğusu dün kabul edilir.
# Artık saniye

31 Aralık 2016 tarihinde time.gov web sitesinde görülen artık saniye
**Artık saniye**, Dünya'nın Güneş etrafındaki turunu çeşitli nedenlerle yavaş ya da hızlı gerçekleştirmesi sonucu yıl sonunda meydana gelen fazlalık.

Okyanuslarda yaşanan gelgitler de artık saniyeyi oluşturan etmenler arasındadır. Artık saniye 1999 yılından bu yana dünyanın dönme süresinin toplam 0.9 saniye gecikmesi nedeniyle uygulanmıştır. İlk artık saniye 30 Haziran 1972'de gerçekleşmişti. ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Kurumu'ndan yapılan açıklamada, atomik saatlerin gece yarısında 00:00:00'ı göstermeden önce 23:59:60'ı göstereceği belirtildi. Değişiklik “Eşgüdümlü Evrensel Zaman” esasına göre atom saatlerinin ayarlanmasıyla gerçekleşti ve Londra'da kış saatine göre gece yarısına denk geldi.

İlk artık saniyenin tespit edildiği 1972 yılından sonra 26. saniye 30 Haziran 2015 yılına eklenecektir. Dünyanın çevresinde dönen ve çekim kuvveti uygulayan Ay dünyanın kendi ekseni etrafında dönüşünü 1,4 milisaniye yavaşlatmaktadır. İnsanların günlük hayatını fazla etkilemeyen bu olay, bilgisayar ve internet gibi alanlarda sorun oluşturmaktadır.

## Kaynakça
# Karasal zaman

**Karasal Zaman**, Dünya yüzeyinden yapılan astronomik gözlemlerin zaman ölçümleri için Uluslararası Astronomi Birliği tarafından tanımlanan modern bir astronomik zaman terimi.

Gök bilimciler tarafından Dünya'nın merkezi ve dönüşü ile ilgili olarak diğer nesnelerin yerini veya gezegensel konumunu hesaplamak için benimsendi.

## Kaynakça
# Barisentrik Dinamik Zaman

**Barisentrik Dinamik Zaman**; Güneş Sistemindeki gezegenlerin, asteroitlerin, kuyruklu yıldızların ve gezegenler arası uzay aracının yörüngelerini hesaplarken zaman genişlemesini dikkate almak için bir zaman standardı olarak astronomik kullanım amacıyla tasarlanmış göreceli bir koordinat zaman ölçeği.