Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Büyük Britanya (anlam ayrımı)

**Büyük Britanya** (İngilizce: *Great Britain*) adı şu anlamlara gelebilir:

* Büyük Britanya
* Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı
* Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı
* Büyük Britanya Krallığı
# Deniz

Akdeniz, Atlantik Okyanusu'na dökülen kapalı bir denizdir.
Antalya'da denizin görünümü.
**Deniz**, bir okyanus ile bağı olan ve büyük bir alanı kaplayan ve genellikle tuzlu olan su kütlesi. Terim genellikle okyanus terimi yerine de kullanılır.

Denizler Dünya yüzeyinin %70'ini kaplamaktadır. Yeryüzünde kapladıkları 1.338 milyar km3 hacimle dünya üzerindeki su varlığının %96,5'ini oluşturmaktadırlar. Ancak, deniz suyu ortalama %3,5 oranında tuz içerdiğinden, şu anda oldukça yüksek ücretli olan arıtma yöntemleri uygulanmadan içme suyu olarak kullanılamamaktadır.

Denizler üzerinden gerçekleştirilen ticaret, hava yoluyla taşımacılığın gittikçe gelişmesine karşın, öneminden pek bir şey yitirmemiştir. Dünya ticaretinde aktarılan malların %92'si, yılda 5,7 milyar ton, deniz yolu üzerinden taşınmaktadır.

## Dünya denizlerinin listesi

Kuzey Buz Denizi
* Amundsen Körfezi
* Barents Denizi
* Beaufort Denizi
* Beyazdeniz
* Çukçi Denizi
* Doğu Sibirya Denizi
* Grönland Denizi
* Hudson Körfezi
	+ James Koyu
* Kara Denizi
* Laptev Denizi
* Lincoln Denizi
* Norveç Denizi

Atlas Okyanusu
* Akdeniz
	+ Adriyatik Denizi
	+ Alboran Denizi
	+ Ege Denizi
		- Girit Denizi
		- Balear Denizi
		- İyon Denizi
		- Trakya Denizi
	+ Karadeniz
		- Azak Denizi
	+ Katalan Denizi
	+ Ligurya Denizi
	+ Marmara Denizi
	+ Sitre Körfezi
	+ Tiren Denizi
* Baffin Körfezi
* Baltık Denizi
	+ Botni Körfezi
		- Botni Koyu
		- Botni Denizi
	+ Finlandiya Körfezi
	+ Orta Baltık Denizi
* Biskay Körfezi
* Fundy Körfezi
* Gine Körfezi
* Hebrides Denizi
* İrlanda Denizi
* Karayip Denizi
* Kelt Denizi
* Kuzey Denizi
* Meksika Körfezi
* Saint Lawrence Körfezi
* Sargasso Denizi

Büyük Okyanus
* Alaska Körfezi
* Arafura Denizi
* Banda Denizi
* Bering Denizi
* Bismarck Denizi
* Bohai Denizi
* Bohol Denizi (Mindanao Denizi)
* Camotes Denizi
* Carpentaria Körfezi
* Cava Denizi
* Celebes Denizi
* Ceram Denizi
* Coral Denizi
* Cortez Denizi (Kaliforniya Körfezi)
* Doğu Çin Denizi
* Filipin Denizi
* Flores Denizi
* Güney Çin Denizi
* Halmahera Denizi
* Japon Denizi
* Maluku Denizi
* Ohotsk Denizi
* Salish Denizi
* Sarıdeniz
* Savu Denizi
* Seto İç Denizi
* Solomon Denizi
* Sulu Denizi
* Şili Denizi
* Tasman Denizi
* Tayland Körfezi
* Timor Denizi

Güney Okyanusu
* Amundsen Denizi
* Bellingshausen Denizi
* Büyük Avustralya Körfezi
* Davis Denizi
* Ross Denizi
* St. Vincent Körfezi
* Scotia Denizi
* Spencer Körfezi
* Weddell Denizi

Hint Okyanusu
* Aden Körfezi
* Andaman Denizi
* Basra Körfezi
* Bengal Körfezi
* Kızıldeniz
* Timor Denizi
* Umman Denizi
* Umman Körfezi

## Deniz ekosistemleri

* Kayalık Sahil Ekosistemi
* Sandy Beach Ekosistemi
* Mangrov Ekosistemi
* Tuzlu Bataklık Ekosistemi
* Mercan Kayalık Ekosistemi
* Yosun Ormanı
* Polar Ekosistem
* Derin Deniz Ekosistemi
* Hidrotermal Vents

## Ayrıca bakınız

* Kıyı uzunluklarına göre ülkelerin listesi
* Aral Gölü
* Hazar Denizi
* Lut Gölü
* Taberiye Gölü
* Büyük Tuz Gölü

## Kaynakça
# Alan

|  |
| --- |
| Alan |
| **Yaygın sembol(ler):** | *A* |
| **SI nicelik boyutu:** | **L**2 |
| **SI birimi:** | Metrekare (m2)
 |

**Alan** veya **yüz ölçümü**, bir yüzeyin uzayda kapladığı iki boyutlu yer miktarını ölçen bir büyüklüktür. SI birim sisteminde temel alan birimi metrekaredir (m²). Diğer alan birimleri bundan türetilebilir:

Ar = 100 metrekare (m²)
Dekar = 1000 metrekareye (m²)
Hektar = 10.000 metrekare (m²)
Kilometrekare = 1.000.000 metrekare (m²)
## Bazı geometrik biçimlerin alanları

* Kare *A* = Kenar *a* **·** Kenar *a* = Kenar *a*²
* Dikdörtgen *A* = Kenar *a* **·** Kenar *b*
* Üçgen *A* = Yükseklik **·** Taban **·** 0,5
* Uçurtma *A* = Köşegen **·** Köşegen **·** 0,5
* Paralelkenar *A* = Yükseklik **·** Taban
* Düzgün altıgen *A* = Kenar2 **·** WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 **·** 0,1
* Sekizgen *A* = Kenar2 **·** 2 **·** (1+ WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 )
* Elips *A* = a Ekseni **·** b Ekseni
* Yamuk *A* = (a + c) **·** h **·** 0,5
* Daire *A* = Yarıçap **·** Yarıçap **·** WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 = Çap **·** Çap **·** WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 / 4
* Düzgün Ngen *A* = [r^2\*cos(a)]\*n (köşelerinden geçen çemberin yarıçapı r, bu çemberin merkezinden bir kenarın köşelerine çizilen yarıçaplar arası açı a olmak üzere)
# Birleşik Krallık'ın ülkeleri

Birleşik Krallık'ı oluşturan ülkeler
Birleşik Krallık (BK) dört ülkeden oluşur: Galler, İngiltere, İskoçya ve Kuzey İrlanda.

Üniter bir egemen devlet olan Birleşik Krallık'ta Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda bir süreç dâhilinde bir şekil özerklik edinmişlerdir. Birleşik Krallık Parlamentosu ve Birleşik Krallık hükûmeti belirlenen konular dâhilinde ülkelerin yönetimini sürdürmesine rağmen bu ülkelerde içişlerinin büyük bölümü Kuzey İrlanda Meclisi, İskoçya Parlamentosu ve Galler Ulusal Meclisi tarafından yönetilmektedir. Buna ek olarak Kuzey İrlanda'nın yönetim yetkileri için Kuzey İrlanda Yönetimi ve İrlanda Hükümeti iş birliğine gider ve Britanya hükûmeti, İrlanda hükûmetine yönetimin kendi elinde olduğu konularda danışır. İngiltere, Birleşik Krallık'ın en kalabalık ve büyük ülkesidir ve yönetimi tamamıyla Londra'da bulunan BK Parlamentosu'nun sorumluluğundadır.

## Ülkeler

| Ad
 | Bayrak
 | Başkent
 | Yasama
 | Hukuk
 | Yetki
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| İngiltere
 |  | Londra
 | Birleşik Krallık Parlamentosu
 | İngiliz hukuku
 | İngiltere ve Galler
 |
| İskoçya
 |  | Edinburgh
 | İskoçya Parlamentosu
 | İskoç hukuku
 | İskoçya
 |
| Galler
 |  | Cardiff
 | Galler Ulusal Meclisi
 | İngiliz hukuku, Gal hukuku
 | İngiltere ve Galler
 |
| Kuzey İrlanda
 | *Yok* | Belfast
 | Kuzey İrlanda Meclisi
 | Kuzey İrlanda hukuku, İrlanda hukuku | Kuzey İrlanda
 |
| **Birleşik Krallık** |  | **Londra** | **Birleşik Krallık Parlamentosu** | **Birleşik Krallık idari hukuku** | **Birleşik Krallık** |

## Kaynakça
# Demografi

**Demografi** (Antik Yunanca δῆμος *démos*, halk + γραφή *graphé*‚ yazı), diğer adıyla **nüfus bilimi**dir. Dünya'da veya bir ülkede bulunan nüfusun yapısını, durumunu, dinamik özelliklerini inceleyen bilim dalıdır. Yunanca demos (halk) ve graphein (yazmak) kelimelerinden meydana gelmiştir. Doğumlar, ölümler göçler ve yaşlanma ile ilgili çalışmalar bu bilim dalı tarafından yapılır. Demografi; coğrafyanın "Nüfus Coğrafyası", isimli alt dalından yararlanır. Bunun yanında kişilerin etnik kökenlerini tekrar nüfus başlığı altında inceler.
# Nüfus yoğunluğu

Ülkelere göre nüfus yoğunluğu (km2 başına kişi), 2006
**Nüfus yoğunluğu**, birim alanda yaşayan organizma sayısı olarak ifade edilir.

İnsanoğlu için nüfus yoğunluğu birim alanda yaşayan kişi sayısı olarak ifade edilir, hesaplama yapılırken alandaki su bazen hesaba katılır. Bazen bu hesaplama tüm alan için yapılırken, bazen de yalnızca yerleşim yerleri için, yerleşilebilir alanlar için, tarım yapılan ya da tarım yapılabilecek alanlar için hesaplanır.

Genellikle kilometre karede, mil karede ya da hektarda kişi sayısı olarak hesaplanır. Bu rakam basitçe alanda yaşayan birey sayısı alanın yüzölçümüne bölünerek yapılır.

Bu sayı bir ülke için, bir kent için ya da tüm dünya için hesaplanabilir. Mali değerler yüksektir.

## Nüfus yoğunluğu türleri

Herhangi bir alandaki insan yoğunluğunu ifade etmek için değişik yöntemler kullanılır. Nüfus yoğunluğu: Aritmetik, Tarımsal ve Fizyolojik olmak üzere üç türlü hesaplanır.

* Aritmetik nüfus yoğunluğu:Toplam nüfus/Yüzölçümü(km²)
* Tarımsal nüfus yoğunluğu:Tarım nüfusu/Tarım alanları(km²)
* Fizyolojik nüfus yoğunluğu:Toplam nüfus/Tarım arazisi(km²)

Dünyanın en yoğun büyücek ülkesi 134 milyon kişinin Ganj Irmağının aşağı bölümünün çevresindeki yoğun tarım yapılan alandır. Burada nüfus yoğunluğu 900 kişi/km²'dir. Tüm dünyanın nüfus yoğunluğu ise yaklaşık 2 kişi/km²'dir.

## Ayrıca bakınız

* Nüfus yoğunluklarına göre ülkeler listesi

## Kaynakça

* Birleşmiş Milletler Dünya Nüfus Tahminleri (2004)
# İrlanda (ada)

İrlanda Adası'nın uydudan görünümü
İrlanda Adası konumu
**İrlanda Adası**, Avrupa'nın üçüncü büyük adasıdır. Kuzey Atlantik'te bulunur. Büyük Britanya adasından İrlanda Denizi ile ayrılmıştır. Güneyinde Kelt Denizi bulunur.

Adada Kuzey İrlanda ve İrlanda Cumhuriyeti bulunmaktadır. Kuzey İrlanda Birleşik Krallık'a bağlıdır ve başkenti Belfast'tır. İrlanda Cumhuriyeti ise bağımsızdır ve başkenti Dublin'dir. Adadaki en büyük kent 1.38 milyon nüfusla Dublin'dir. Ada yaklaşık olarak 6.7 milyon insana ev sahipliği yapar. Adanın güneybatısında yer alan Kerry Dağları'ndaki Macgillycuddy's Reeks Dağı (1039 m), adanın en yüksek noktasıdır.

## Ayrıca bakınız

* Britanya Adaları'nın terminolojisi
# Kuzey

Coğrafi yönler
**Kuzey** (eski dilde: **şimal**), dört ana yönden biri. Kuzey kutbunu işaret eder.

## Etimoloji

"Kuzey" sözcüğü Eski Türkçede "gölge, güneş görmeyen yer" anlamına gelen "kuz" sözcüğünden türemiştir.

## Temel kuzey doğrultuları

### Gerçek kuzey (Coğrafi kuzey)

Sabittir, değişmez. Yerküre, kutupları birleştiren çizgi ekseninde (yer ekseni) döner. Yeryüzünün yer eksen ile kuzeyde çakıştığı nokta coğrafi kuzeydir. Başka bir deyişle yeryüzünün üzerindeki Kuzey Kutbunun olduğu noktadır. Harita üzerinde ucunda yıldız işareti ile gösterilir.

### Manyetik kuzey (Pusula kuzeyi)

Değişkendir. Pusulalarda kuzeyi gösteren ibrenin gösterdiği doğrultudur. Pusula ile ölçülen yön manyetik olduğu ve yeryüzündeki manyetik alanlar bölgeden bölgeye farklılık gösterdiği için, manyetik kuzey o an bulunulan noktaya göre belirlenir. Günümüzde ise manyetik kuzeyin, kuzeybatıya doğru bir eğilimi vardır. Harita üzerinde ucunda yarım ok işareti ile gösterilir.

#### Doğal Sapma Açısı

Manyetik kuzeyle coğrafi kuzey arasındaki açıdır. Manyetik kuzey zamana bağlı değişken olduğundan coğrafi kuzeyin doğusunda veya batısında olabilir. Harita kenar bilgilerinde yıllık değişim miktarı belirtilir. Yıllık değişim eksi ise manyetik kuzey, coğrafi kuzeye yaklaşır. Yıllık değişim artı ise manyetik kuzey, coğrafi kuzeyden uzaklaşır. Örneğin, 1990 yılında sapma açısı 3 derece 14 dakikadır. Yıllık sapma eksi 0.9 dakikadır. 1999 için 9 yıl X 0.9 = 8.1 dakikalık daha sapma olur. 1999 sapma açısı 3 derece 6 dakikadır. (3 derece 14 dakika - 8 dakika). Her geçen yıl manyetik kuzey, coğrafi kuzeye yaklaşmaktadır.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Yıllar | Kuzey Enlem (Paralel) | Batı Boylam (Meridyen) |
| 1947 | 73.9° | 100.9° |
| 1962 | 75.1° | 100.8° |
| 1973 | 76.0° | 100.6° |
| 1984 | 77.0° | 102.3° |
| 1994 | 78.3° | 104.0° |
| 2001 | 81.3° | 110.8° |
| 2002 | 81.6° | 111.6° |
| 2003 | 82.0° | 112.4° |
| 2004 | 82.3° | 113.4° |
| 2005 | 82.7° | 114.4° |

### Grid kuzeyi (Harita kuzeyi)

Sabittir. Haritalarda bulunan kuzey-güney çizgilerinin gösterdiği kuzey yönüdür. Haritaları dikine kesen (meridyene çizilen teğet) çizgilerin başındaki GK harfleri ile belirtilir.

#### İbre Sapma Açısı

Grid kuzeyi ile manyetik kuzey arasındaki açıdır. Haritalarda bu konuda bilgiler bulunur. Bu bilgileri kullanarak sapma değerleri hesaplanır ve yön açıları belirlenirken eklenerek ya da çıkartılarak dikkate alınır. Türkiye'de batıya doğru yaklaşık 2 derecelik sapma mevcuttur. Bu durumda 2 derecenin hesaplanan yön açısından çıkartılması gerekir. Açı pek büyük bir değer olmamakla birlikte eğer harita üzerinde yön belirliyorsak, hesaplanması ve pusulanın buna göre ayarlanmasında yarar vardır.

## Kaynakça

* Guler, B. 2006. Kuzey Üçlemi, yerbilimleri.com

|  |
| --- |
| **Coğrafi Yönler** |
|  Kuzeybatı | Kuzey ▲ |  Kuzeydoğu
 |
| Batı ◄
 |  | ► Doğu
 |
| Güneybatı | ▼ Güney | Güneydoğu
 |
|  |
|  |

|  |
| --- |
| **Coğrafi Yönler** |
|
Doğu | Batı | Kuzey | Güney

 |
# Britanya Adaları'nın terminolojisi

Britanya Adaları
Terminolojiyi açıklayan bir Euler diyagramı.
**Britanya Adaları'nın terminolojisi**, Büyük Britanya, İrlanda ve dolayındaki adalardaki farklı (ve bazen örtüşen) coğrafi ve siyasi bölgeleri tarif etmek için kullanılan terimler sık sık karışıklığa yol açar. Kısaca, başlıca terimler şöyledir:

## Coğrafî terimler

* Britanya adaları, Büyük Britanya, İrlanda ve başka küçük adalardan oluşan bir takım adadır.
* Büyük Britanya, bu takım adanın en büyük adasıdır.
* İrlanda, takım adanın ikinci büyük adasıdır.

## Siyasî terimler

* Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı, bağımsız bir devlettir. Büyük Britanya adası, yakınındaki küçük adalar (Man Adası ve Kanal Adası hariç) ve İrlanda adasının kuzey-doğu kısmını kapsar. Genelde Birleşik Krallık, BK veya Britanya olarak kısaltılır.
* İrlanda veya İrlanda Cumhuriyeti, İrlanda adasının çoğunu kaplayan bir bağımsız devlettir.
* İngiltere, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda, Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı'nı oluşturan üye ülkelerdir.
* Büyük Britanya - Resmen BK devleti Büyük Britanya ve Birleşik Krallık kavramlarını ayrı tutmakla beraber bu terimler yaygın olarak birbirleri yerine kullanılırlar.
* İngiltere ve Galler aynı hukukî yapıya sahiptirler
* Britanya Adaları, Birleşik Krallık, Manş Adaları ve Man Adasından oluşur.

Bu terimler hem benzer sözcüklerden oluştuklarından dolayı, hem de çoğu zaman yaklaşık anlamlı olarak ve dikkatsizce kullanılmalarından dolayı karışıklığa yol açarlar.

## Harita üzerinde gösterim

* Britanya adaları
* Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı
* Birleşik Krallık
* İrlanda Adası
* İrlanda
* Kuzey İrlanda
* Büyük Britanya
* İngiltere
* İskoçya
* Galler
* Man Adası

## Notlar

## Dış bağlantılar

* "The British Isles and all that..." 14 Mart 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. (İngilizce)
* "The Great British Venn Diagram" (İngilizce)
# Batı

Geleneksel bir göstergede yönler.
**Batı**, **günbatısı** ya da eski dilde **garp**, coğrafyada yön bildiren dört ana sözcükten biridir. Dört ana yönden biri olan batı, doğunun karşıtıdır. Güneş'in battığı yön olmasına atfen "batmak" eyleminin kökünden türetilmiştir. Batı-doğu arasındaki düz bir çizgi; kuzey-güney doğrultusundaki çizgiyi dik keser. Coğrafya kurallarına göre coğrafi haritalarda batı yönü daima sol yandadır.

## Simgesel anlam

Üzerinde bulunulan boylama göre değişen ve belirsiz bir kavram olan batı; günümüzde genel olarak Avrupa ve Amerika uygarlığını belirtmek için kullanılmaktadır.

## Ayrıca bakınız

* Batı dünyası

|  |
| --- |
| **Coğrafi Yönler** |
|
Doğu | Batı | Kuzey | Güney

 |

|  |
| --- |
| **Coğrafi Yönler** |
|  Kuzeybatı | Kuzey ▲ |  Kuzeydoğu
 |
| Batı ◄
 |  | ► Doğu
 |
| Güneybatı | ▼ Güney | Güneydoğu
 |
|  |
|  |
# Güney

Coğrafi yönler
**Güney** ya da eski dilde **cenûp**, Güney kutbunu işaret eden yön. Güney pusulanın siyah ucunun gösterdiği yönün tersidir.

**Güney** Her zaman güneş ışığı alan, güneş gören yer.

**Ayrıca bakınız : Güney Afrika
* Güney Amerika
* Güney Asya
* Güney Avrupa
* Güney Yarım Küre

|  |
| --- |
| **Coğrafi Yönler** |
|
Doğu | Batı | Kuzey | Güney

 |

|  |
| --- |
| **Coğrafi Yönler** |
|  Kuzeybatı | Kuzey ▲ |  Kuzeydoğu
 |
| Batı ◄
 |  | ► Doğu
 |
| Güneybatı | ▼ Güney | Güneydoğu
 |
|  |
|  |
# Yr Wyddfa

Yr Wyddfa (Snowdon) Llyn Llydaw gölünden görünümü.
**Yr Wyddfa** (Galce: *Yr Wyddfa, İngilizce: Snowdon*), 1.085 metrelik irtifasıyla Galler'in en yüksek zirvesi.

Tepenin ismi İngilizce "snow dun" - *kar tepesi* kelimelerinden gelir. Ancak tepedeki kar miktarı hızla düşmektedir, 1994'ten beri %55 kadar azalmıştır.

Snowdon, Büyük Britanya'da en çok yağış alan yerlerden biridir, yıllık yağış ortalaması 4.500 mm'nin üzerindedir.

Snowdon'ın dik sırtları kaya tırmanışına uygundur. Edmund Hillary, ilk Everest tırmanışının antrenmanlarını burada yapmıştır. Snowdon, Britanya'daki Üç Doruklar Yarışı'nda tırmanılan zirvelerden biridir.

## Kaynakça
# Nem

Yapay olarak oluşturulmuş bir yağmur ormanı köşesi
**Nem,** havada bulunan su buharıdır.

Nem ölçümlerinde; mutlak nem, bağıl nem ve spesifik nem gibi türler hesaplanır.

* Mutlak nem, birim hacimdeki su buharı miktarıdır. Gram/metreküp (g/m³) olarak ifade edilir.
* Bağıl nem, havadaki mevcut nem miktarının, havanın alabileceği maksimum nem miktarına oranıdır. Yüzde olarak verilir ve sıcaklıkla ters orantılıdır.
* Spesifik nem, bir gaz karışımında bulunan su buharı ağırlığının toplam gaz karışımı ağırlığına oranıdır.

İngilizcede *moisture*, bir katının aldığı ya da verdiği sıvı miktarını tanımlar. Türkçede tam bir karşılığı olmamakla birlikte *rutubet* olarak adlandırılabilir.

Çiğ noktası sıcaklığında, yüzey üzerindeki bağıl nem %100 olur. Bu, havanın (ya da ilgili gazın) suya doymuş olduğu anlamına gelir; sıcaklık biraz daha düşerse yüzey üzerinde yoğunlaşma başlar ve su damlacıkları oluşur.

İnsan sağlığı açısından uzun süreli ideal bağıl nem oranı %40–60 aralığında olmalıdır. Ev ortamında, özellikle bebekler ve yetişkinler için sağlıklı ideal nem oranı yaklaşık %55 civarındadır.

Sıcak havalarda nem oranı yüksek olduğunda hissedilen sıcaklık da artar. Örneğin hava sıcaklığı 32 °C olduğunda:

* Nem oranı %90 ise hissedilen sıcaklık 50 °C,
* Nem oranı %70 ise hissedilen sıcaklık 41 °C olur.

Hava sıcaklığına nem oranının etkisi
## Kaynakça
# Mevsim

İlkbaharYazSonbaharKış
**Mevsim**, **sezon** ya da **sürem**, Dünya'nın eksen eğikliğinin etkisiyle beraber, Güneş çevresindeki yıllık hareketi sonucu Dünya üzerinde yaşanan birbirinden farklı, ortalama hava durumu koşullarında verilen isimdir. Eylüle kadar kuzey yarım küre, güneye göre Güneş'e daha dönüktür ve daha çok Güneş tarafından ısıtılır. Bu durum 23 Eylül-21 Mart arasında tersine döner. Böylece kuzey yarım küresindeki mevsimlere 21 Marttan başlayarak aşağıdaki gibi isim verilmiştir:İlkbahar, 21 Mart-21 Haziran; yaz, 22 Haziran-22 Eylül; güz, 23 Eylül-21 Aralık;kış, 22 Aralık-20 Mart. Güney yarım küresinde mevsimlerin sırası tersine olup, ilkbahar 23 Eylül de başlar.

Mevsimler Dünya'nın kendi dönüşünün, Güneş'in etrafında döndüğü yörünge ile aynı hizada dönmemesinden kaynaklanırlar. Böylece yeryüzünden göğe bakıldığında Güneş dünyanın her yerinde farklı bir yükseklikte gökyüzünden geçer.

"Kuzey-kışı" döneminde dünyanın güney yarım küresi Güneş'e doğru yöneliktir ve Kuzey yarım küresi daha az Güneş ışığı alır. "Güney-kışı" döneminde ise Dünya'nın Kuzey yarım küresi Güneş'e yöneliktir ve kuzeyde sıcak mevsimler başlar. Yani dünyanın Kuzey yarım küresinde yaz başladığı zaman Güney yarım küresinde (örneğin Güney Afrika ya da Avustralya'da) kış başlar.

## Mevsimler ve takvim

**Mevsimler**
| Orta iklim
 |
| --- |
| İlkbahar
 |
| Yaz
 |
| Sonbahar
 |
| Kış
 |
| Dönence
 |
| Kuru mevsim
 |
| Yaş mevsim |

**Mevsimlerin Dağılımları**
| Kuzey yarımküre
 | Ay
 | Güney yarımküre
 |
| --- | --- | --- |
| Takvimce | İklimsel | Astronomik | İklimsel | Astronomik
 |
| Kış
 | Kış
 | Kış
 | Ocak
 | Yaz
 | Yaz
 |
| İlkbahar
 | Şubat
 |
| İlkbahar
 | Mart
 | Güz
 |
| İlkbahar
 | Nisan
 | Güz
 |
| Yaz
 | Mayıs
 |
| Yaz
 | Haziran
 | Kış
 |
| Yaz
 | Temmuz
 | Kış
 |
| Güz
 | Ağustos
 |
| Güz
 | Eylül
 | İlkbahar
 |
| Güz
 | Ekim
 | İlkbahar
 |
| Kış
 | Kasım
 |
| Kış
 | Aralık
 | Yaz
 |

## Mevsimsel resimler

* Kışın, bitkiler dinleniyorlar.
* İlkbaharda, bitkiler tekrar büyüyorlar.
* Yazın, bitkiler daima büyür.
* Güzde, ağaçlar sarıyı renk değiştiriyorlar ve yapraklarını kaybediyorlar.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Jahreszeiten ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* Warum gibt es Sommer und Winter?—Vortrag und Merkblatt zu den Jahreszeiten speziell für Kinder (unter Creative Commons Lizenz, zur Weiterverwendung)
# Nehir

Gambia Nehri
**Nehir** ya da **ırmak**, genellikle denizlere, göllere ya da bir başka büyük akarsuya dökülen akarsulara verilen genel isimdir. Özellikle genişliği ve taşıdığı su miktarı bakımından büyük olan akarsular bu şekilde adlandırılır.
Kimi durumlarda ise bir başka suya ulaşmadan yer altında kaybolduğu ya da tamamen kuruduğu da görülmektedir. Büyük akarsular genellikle nehir ya da ırmak olarak adlandırılırken daha küçükleri ise çay ve dere olarak adlandırılırlar.

Irmak, su döngüsünün önemli bir öğesidir. Irmaklardaki suyun temel kaynağı yağışlardır. Yağmur ya da kar yağışı ile yeryüzüne inen su yüzey akıntıları, yer altı suları biçiminde nehirleri beslerken buzullar gibi doğal kaynakların erimesiyle oluşan suları da bu kaynaklara ekleyebiliriz. Nehirlerin doğduğu yere kaynak, denize döküldüğü yere ağız denir. Büyük ırmaklara katılan görece küçük ırmaklar genellikle **kol** diye adlandırılır.

Bir çay ile ırmak arasındaki fark kesin ve evrensel bir biçimde tanımlanmamıştır. Çay, dereden büyük ancak ırmaktan küçük bir akarsu olarak tanımlanır.
Buna rağmen bu büyüklük kavramı görecelik göstermektedir. Bu ayırım akarsu üzerinde gerçekleştirilen etkinliklere (taşımacılık, suyun iktisadi değeri, çevresel faktörler) göre değişiklik gösterebilir.

Irmaklardaki su kayıpları, nehir yatağından veya derindeki akiferlerden meydana gelen sızıntılar ile kısmen buharlaşma sonucu oluşur.
 Irmaklardaki toplam su miktarı dünyadaki toplam su miktarının sadece küçük bir parçasını oluşturmaktadır.

Uydudan Amazon Nehri'nin görünümü
Irmaklar, kaynaklarından başlamak üzere yer çekiminin etkisiyle yokuş aşağı yönde akar ve akışlarını bir deniz ya da göle ulaşıncaya kadar sürdürürler. Ancak kurak alanlarda nehir sularının tamamının buharlaşma yoluyla kaybolduğu durumlar da görülebilir.

Kimi durumlarda ise bir nehir, belirli bir noktada yer altına girerek yer altı sistemlerinin bir parçası hâline gelir. Ayrıca bazı nehirler, insan eliyle yaratılmış sanayi bölgelerinde aşırı yoğunlukta kullanılmakta ve bu durum nehir sularının doğal akışını sürdüremeden tükenmesine neden olabilmektedir.

Dünya üzerindeki suyun %97'si okyanuslarda bulunurken içilebilir su miktarının üçte biri ise kara buzullarında bulunmaktadır; geri kalanının neredeyse tamamı yer altı kaynaklarındadır. Göller içilebilir suyun sadece %0,5'lik bir kısmını içerirken nehir kanallarında bulunan suyun oranı ise bunun yarısı olan %0,25'tir ve bu da dünyadaki toplam su rezervinin dört binde birine denk gelmektedir.

## Topoğrafyası

Bir nehrin suları genellikle yatak dediğimiz doğal bir kanal içinde akar. Kimi büyük nehirler, özellikle ovalar gibi düz alanlarda akarken belli zamanlarda ya da sürekli olarak nehrin her iki kıyısından taşarak sel benzeri biçimde de akarlar. Nehrin başladığı yani kaynağının olduğu kısım yukarı nehir olarak adlandırılırken nehrin akış yönü doğrultusu ise aşağı nehir olarak adlandırılır.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* En uzun nehirler listesi
* Türkiye'deki akarsular listesi
# Thames Nehri

Thames Nehri'nin uğradığı başlıca yerleşim birimleri
**Thames Nehri** (İngilizce telaffuz: [tɛmz]  ( dinle)), İngiltere'nin güneyinde nehir. Londra'nın içinden geçerek Kuzey Denizi'ne dökülür. Çoğu zaman sadece "Nehir" olarak anılır.

* Uzunluğu: 346 km.
* Yüzölçümü: 13.000 km²
* Debisi (ortalama): 65,8 m³/s

## Etimoloji

İsminin kökeni ile ilgili değişik iddialar olmakla beraber akademisyenlerin çoğu Keltçe *Tamesa* kelimesinden geldiğine inanır. *Tamesa* "karanlık (olan)" anlamına gelmektedir.

Thames Nehri'in panoramik görünümü. Sol tarafında London Eye ve ortada Westminster Sarayı görülmektedir (Haziran 2009).