Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Fransız sömürge imparatorluğu

Birinci Fransız sömürge imparatorluğu (yeşil) ve ikinci Fransız sömürge imparatorluğu (koyu mavi)
**Fransız sömürge imparatorluğu** (Fransızca:  *Empire colonial français*), 19. ve 20. yüzyılda Britanya İmparatorluğu'nun ardından Dünya'nın en büyük ikinci sömürge imparatorluğuydu. İmparatorluğunun yüzölçümü, anavatan ile birlikte 1900 ile 1939 yılları arasında 13.500.000 km²ye ulaştı. Bu büyüklük toplam karasal alanının %10'u idi. İlk Fransız sömürge imparatorluğu, zirvesinde (1680), 10.000.000 km²'nin üzerine yayıldı, o zamanlar dünyanın sadece İspanyol İmparatorluğu'nun arkasındaki en büyük ikinci imparatorluğu. Fransız Sömürge İmparatorluğu'nun toplam alanı, birinci (çoğunlukla Kuzey Amerika'da) ve ikinci (esas olarak Afrika'da) Fransız sömürge imparatorluklarının bir araya gelmesiyle, dünyanın en büyük ikinci (birincisi Britanya İmparatorluğu'dur) olan 24.000.000 km²'ye ulaştı.

## Amerika

Eski Fransız arması
Amerika'daki Fransız sömürgelerinin en önemlisi şüphesiz Kanada'dır. Kanada'ya ilk ayak basan Fransızlar'dan sonra Kanada'ya İngilizler çıkmış ve işgal etmişlerdir. Kanada 1756-1763 yılları arasında cereyan eden Yedi Yıl Savaşı sonunda Fransa'dan İngiltere'ye geçmiştir. Ancak bölgeye getirilen Fransızların dillerini unutmamaları sonucu bugünkü Kanada iki dilli kalmıştır. Bunun dışında Karayip Denizi kıyılarında sömürgeleri vardı ve Haiti ile Fransız Guyanası da Fransız sömürgesidir. Ayrıca günümüzde halen Fransa'ya bağlı olan Guadeloupe ve Martinik vardır.

## Afrika

Fransa'nın Afrika'da hakimiyet kurduğu bölgelerden biri Batı Afrika'ydı. Ana amaç, bölgedeki zencileri birbirinden ayırmaktı. Bu yolla birçok zenci kabilesi birbiriyle konuşamayacak duruma getirildi. Ayrıca misyonerler aracılığıyla Hristiyanlık kabul ettirilmeye çalışıldı. Bugün Batı Afrika'daki birçok devletin resmi dili Fransızcadır.

Doğu Afrika'daki tek sömürge ise Cibuti'dir. Bu devletin resmi dillerinden biri Fransızca, öbürü Arapçadır.

Mağrip bölgesindeki Cezayir, Fas ve Tunus'ta halen Fransızcanın önemi devam etmektedir. Cezayir'de Fransızca gazeteler çıkmaktadır.

## Hint Okyanusu

Hint Okyanusu'nda Madagaskar adası da sömürge olmuştur. Bunun dışında Komorlar denen adalar da sömürge olmuştur. Bugün hâlâ bir Komor adası Fransa'ya aittir.

## Orta Doğu

Orta Doğu'da Osmanlı İmparatorluğu'ndan koparılan Suriye ve Lübnan sömürge hâline getirilmiştir. Fransa daha sonra Gaziantep, Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Hatay, Adana (hatta Sevr Antlaşması'yla Tokat, Malatya, Sivas) gibi Türk şehirlerine kadar geldi ise de geriye püskürtülmüştür. Bir süre Hatay'ı elinde tutan Fransa, onun bağımsız olmasına göz yumdu. Daha sonra Hatay Türkiye'ye katılarak Fransız sömürgesinden kurtuldu.

Suriye ve Lübnan ise bir süre daha sömürge oldu ama daha sonra bağımsız oldular.

## Uzak Doğu

Uzak Doğu Fransız sömürgeleri içindeyse Fransız Çinhindi ve Vietnam vardır.

## Ayrıca bakınız

* Fransa
* Sömürgecilik
* Napolyon Bonapart

## Kaynakça
# Hollanda İmparatorluğu

Hollanda sömürgeleri
**Hollanda İmparatorluğu** (Felemenkçe: Het Nederlandse Koloniale Rijk), Hollanda'nın denizaşırı koloniler, enklavlar ve karakollarını kapsamaktaydı.

Hollanda, sömürgeciliğe 16. yüzyılda kiralanmış şirketler ile başlamış olup Portekiz ve İspanya'nın ardından sömürgeye sahip olan üçüncü Avrupalı devletti. 17. yüzyılın ikinci yarısında Hollanda büyük bir donanmaya sahipti ve küresel ticarete hakimdi. Daha sonra Hollanda özellikle güçlenen Britanya İmparatorluğu karşısında gerilemeye başladı ve birçok sömürgesini kaybetti. II. Dünya Savaşı'ndan sonra Endonezya başta olmak üzere Hollanda'nın birçok sömürgesi bağımsızlığını ilan etti. Son olarak Surinam'ın 1975'te bağımsızlığını ilan etmesiyle Hollanda İmparatorluğu sona erdi.

Bugünkü New York ve çevresi, İngilizlerden önce Hollandalılar tarafından Yeni Amsterdam (Felemenkçe): *Nieuw Amsterdam)* adıyla kuruldu, daha sonralarda Britanya İmparatorluğu ile karşı karşıya kalan Hollanda İmparatorluğu, Yeni Amsterdam'ı Surinam karşılığında Britanya İmparatorluğu'na devretti ve ismi İngilizler tarafından New York olarak değiştirildi.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* (Felemenkçe) De VOCsite22 Kasım 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Dutch and Portuguese Colonial History25 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Atlas of Mutual Heritage database27 Temmuz 2020 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi., showing the Dutch empire 1600–1800.
# Birlik Antlaşması

Birlik Antlaşması, 1707
**Birlik Antlaşması** (İngilizce: Treaty of Union), İngiltere ile İskoçya'nın Büyük Britanya adı altında birleşmesini sağlayan anlaşmadır.

1603'ten başlayarak İngiltere ve İskoçya aynı hükümdarca yönetilmekteydi. 1688 Devrimi'nden sonra 1702-1703'te gündeme gelen daha yakın bir birlik oluşturma tasarıları sonuçsuz kaldı. 1703-1704'te uluslararası alandaki gerginlik, İngiltere ve İskoçya'nın birbirinden bağımsız parlamentoları arasında yasama alanında tehlikeli bir savaşa neden oldu. Ancak, sınırın her iki yanındaki devlet adamları, böyle bir birleşmenin, birdenbire ivedilik kazanan bir sorunun karşılıklı olarak kabul edilebilir bir çözümü olduğunu kavramaya başlıyorlardı: İskoçya'nın ekonomik güvenliğe ve maddi desteğe, İngiltere'nin ise Fransız saldırılarına ve II. James yanlılarının yeniden iktidarı ele geçirme olasılığına karşı siyasal güvencelere gereksinimi vardı ve İskoçya açık bir arka kapı işlevi görebilirdi.

İngiltere'nin pazarlık için kullandığı koz ticaret serbestisi, İskoçya'nınkiyse Hanover hanedanının sürmesine rıza göstermekti. Birleşmeyi görüşmek üzere Kraliçe Anne tarafından atanan komisyon üyeleri her iki noktayı da çabucak benimsediler ve üç ay içinde (Nisan-Temmuz 1706) ayrıntılı bir antlaşma metni üzerinde anlaştılar.

Antlaşmaya göre iki krallık birleşecek, Protestan hanedan sürecek ve Büyük Britanya ile dominyonlarında ticaret serbest olarak ve eşitlik altında yürütülecekti. Belirli bazı geçici ayrıcalıklar dışında, dolaysız ve dolaylı vergilendirme her yerde aynı biçimde uygulanacaktı. İngiltere, İskoçya'nın İngiltere'nin ulusal borç sorumluluğunu paylaşmasına karşılık, 398,085 sterlin 10 şilin tazminat ödeyecekti. İskoç hukuk sistemi ve mahkemeleri korunacaktı. Göreli yoksulluğundan ötürü İskoçya'ya, Avam Kamarası'ndan 45, Lordlar Kamarası'ndan 16 üyelik gibi yetersiz bir temsil hakkı tanındı. Antlaşmanın ek maddeleriyle İskoçya Presbiteryen Kilisesi ile İngiltere Episkopal Kilisesi'nin durumlarında bir değişiklik olmayacağı güvence altına alındı.

İskoç Parlamentosu antlaşmayı, yalnızca bazı küçük değişikliklerle Ocak 1707'de kabul etti, hemen ardından da İngiliz Parlamentosu antlaşmayı onayladı. 6 Mart'taki krallık onayından sonra birleşme 1 Mayıs 1707'de yürürlüğe girdi.
# Kuzey Amerika

| Kuzey Amerika |
| --- |
|  |
| Alan | 24,709 milyon km² (9,54 milyon sq mi) |
| Nüfus | 592 milyon (2021) |
| Yoğunluk | 25,7/km²(66,4/sq mi) |

Dünya haritasında Kuzey Amerika
Uydudan görünüm
**Kuzey Amerika**, kuzey yarım kürede bulunan, kuzeyde Arktik Okyanusu, doğuda Atlas Okyanusu, güneyde Karayip Denizi ve kuzeybatıda Büyük Okyanus ile çevrili olan kıtadır.

24.230.000 km²'lik bir alan oluşturmaktadır. 2001 yılındaki ortalama nüfusu 454.225.000'dir. Asya ve Afrika'dan sonra üçüncü büyük kıtadır ve nüfus olarak da Asya, Afrika ve Avrupa'dan sonra en kalabalık dördüncü kıtadır.

Yeni Dünya olarak da adlandırılan kara kütlesinin kuzey kısmında bulunmaktadır. Kuzey Amerika'nın Güney Amerika'ya tek kara bağlantısı dar Panama Kanalı'dır.

Amerika'da İnanç
Kıta dört büyük bölgeye ayrılabilir: Meksika Körfezi'nden Kanada Arktiği'ne kadar, Great Plains; Rocky Dağları, Great Bas, Kaliforniya ve Alaska'yı içeren, jeolojik olarak genç, dağlık batı; kuzeydoğuda yüksek ama nispeten düz Kanada bölgesi; ve Appalachian Dağları'nı ve Florida Yarımadası'nı içinde bulunduran doğu bölgesi.

## Ülkeler

* Amerika Birleşik Devletleri
* Antigua ve Barbuda
* Bahamalar
* Barbados
* Belize
* Dominik Cumhuriyeti
* Dominika
* El Salvador
* Grenada
* Guatemala
* Haiti
* Honduras
* Jamaika
* Kanada
* Kosta Rika
* Küba
* Meksika
* Nikaragua
* Panama
* Saint Kitts ve Nevis
* Saint Lucia
* Saint Vincent ve Grenadinler
* Trinidad ve Tobago

## Ayrıca bakınız

* Kuzey Amerika ülkeleri listesi

* Amerikan Kedisi

## Kaynakça
# East India Company

Doğu Hindistan Şirketi

East India Company (İngilizce)| Şirket bayrağı (1801) |
| Şirket arması (1698) **Slogan:Auspicio Regis et Senatus Angliae* (Latince) "İngiltere Kralı ve Parlamentosu'nun emriyle" |
| Tip | Kamu
Kısmen devlete bağlı şirket |
| Endüstri | Uluslararası Ticaret |
| Kuruluş | 31 Aralık 1600 |
| Kurucu | Thomas Smythe |
| Feshedilme | 1 Haziran 1874 |
| Genel merkezi | Doğu Hindistan şirketi evi, Londra, Birleşik Krallık |

**Doğu Hindistan Şirketi**, **İngiliz Doğu Hindistan Şirketi** veya **Britanya Doğu Hindistan Şirketi**, (İngilizce: East India Company) Kraliçe'den Hint Okyanusu bölgesinde ticaret yapmak için ayrıcalık alabilen deniz tüccarları tarafından 31 Aralık 1600'de kurulan bir İngiliz ve daha sonra bir İngiliz anonim şirketiydi.

1588'de Sir Francis Drake komutasındaki İngiliz donanmasının İspanya donanmasını ağır bir yenilgiye uğratmasından sonra, İngiliz ticaret gemileri okyanuslarda daha etkin faaliyet göstermeye başlayıp özellikle Hindistan seferlerine başladılar. Denizci tacirler bir araya gelip sermayelerini arttırırlarken, İngiltere kraliçesi I. Elizabeth'den de ayrıcalıklar almaya çalıştılar. Sonunda 31 Aralık 1600'de Doğu Hindistan Şirketi için bu ayrıcalıkları almayı başardılar. Doğu Hindistan Şirketi veya İngiliz Doğu Hindistan Şirketi, Doğu Hint Adaları'yla ticaret amacıyla kurulmuş olan; ama daha çok Hint altkıtasıyla ticaret yapan bir İngiliz (1707'den sonra Britanya) anonim şirketiydi. Doğu ve Güneydoğu Asya'da bir ticaret tekeli olarak ortaya çıkan şirket zamanla politik bir oluşum hâline geldi. 18. yüzyılın başlarından 19. yüzyılın ortalarına kadar Britanya emperyalizminin bir aracı olarak kullanıldı. 19. yüzyılda Çin'deki faaliyetleri Britanya etkisinin Çin'e yayılmasında etkili oldu.

Şirkete 1600 yılında kraliyet imtiyaznamesi verilmiştir, bu da onu Avrupa'daki diğer Doğu Hindistan şirketleri içerisinde en eskisi yapmaktadır. Şirketin hisseleri zengin tüccarlara ve asilzadelere aitti. Hükûmetin hiç hissesi yoktur ve şirket üzerinde sadece dolaylı kontrole sahipti. Şirketin kendine ait büyük bir ordusu mevcuttur ve bu orduyla Hindistan'ın önemli bölümünü kontrol etmekteydi.

Şirketin ana ticaret maddeleri afyon (uyuşturucu), pamuk, ipek, çivit boyası, tuz, güherçile ve çaydı. Şirket Hindistan'ın büyük kısmını yönetimi altına aldı, bu bölgelerde askerî güç kullandı. Hindistan'da şirket yönetimi etkin olarak 1757'de Plassey Muharebesi'yle başladı ve 1858 yılına kadar devam etti. 1857 Hint Ayaklanması'nın ardından 1858 Hindistan Hükümeti Yasasıyla Britanya kraliyetine Hindistan'da doğrudan yönetimi verildi. Şirket 1773 Düzenleme Yasası'yla 1874 yılında feshedildi.

## Şirketin Bayrakları

* Doğu Hindistan Şirketi Bayrağı (1707'den önce)
* Doğu Hindistan Şirketi Bayrağı (1707-1801)
* Doğu Hindistan Şirketi Bayrağı (1801-1874)

## Kaynakça
# Hint alt kıtası

Hint alt kıtası
**Hint alt kıtası**, çoğunlukla Hindistan levhası üzerinde yer alan, Himalayalar ile Hint Okyanusu arasında kalmış coğrafi bölgeyi tanımlamak için kullanılan terim. Söz konusu bölgenin sınırlarına ilişkin fikir ayrılıkları varsa da, genel kabullere göre bu tabir ile Hindistan, Pakistan, Bangladeş, Nepal, Bhutan, Sri Lanka ve Maldivler'i de kapsayan bölge kastedilmektedir.

## Kaynakça
# Büyük Okyanus

| Büyük Okyanus |
| --- |
| Büyük Okyanus |
| Havza |
| Konum | Amerika, Asya ve Avustralya arası |
| Koordinatlar | ﻿ / ﻿ |
| Genel bilgiler |
| Tür | Okyanus |
| Ortalama derinlik | 4280 m |
| En derin noktası | 10.911 m |
| Yüzölçümü | 165.250.000 km2 (63.800.000 sq mi) |
| Su hacmi | 710.000.000 km3 (170.000.000 cu mi) |
| Özellikler | Dünyanın en büyük okyanusu Dünyanın 32 % |
| Wikimedia Commons |
|  |

Büyük Okyanus
**Büyük Okyanus** veya **Pasifik Okyanusu**, Amerika, Asya, Antarktika ve Okyanusya kıtaları arasında ve dünyanın en büyük okyanusu. Pasifik adını İspanya krallığı adına Dünya'yı dolaşan Portekizli denizci Ferdinand Magellan vermiştir. Magellan, günler süren zorlu ve fırtınalı koşullar altında adını verdiği Macellan Boğazı'ndan geçip bu okyanusa açıldığında, fırtınaların dinmesinden ve kendisini sakin suların karşılamasından dolayı Portekizcede "sakin" anlamına gelen *pacífico* sözcüğünden yola çıkarak bu adı vermiştir. 179,7 milyon km² yüzölçümüne sahiptir. Neredeyse Atlas Okyanusu ve Hint Okyanusu'nun toplamı kadar yüzölçümü vardır. En derin yeri 11.034 metre ile Mariana Çukuru olup burası aynı zamanda Dünya'daki en derin noktadır. En kalabalık ada Tahiti'dir. Ayrıca Dünya'daki depremlerin %90'ı ve büyük depremlerin ise %80'i Pasifik bölgesinde oluşmaktadır. Bunun nedeni Büyük Okyanusun çok derin olmasıdır. 708.000.000 km³ hacmi vardır ve kapladığı alan Dünya'daki toplam karaların alanından biraz daha büyüktür. Okyanusun 3.000-3.500 metreden daha derin her yerinde sıcaklık 2 °C derecenin altındadır. Üzerinde irili ufaklı yaklaşık 20.000 ada bulunmaktadır. Buna karşın toplam yüz ölçümünün yalnızca %1 kadarı karadır. Japonya, Endonezya ve Yeni Gine vb. volkanik adalarla çevrilmiştir. Bu adalara "ateş çemberi" adı verilir.

## Ayrıca bakınız

* Okyanusların sınırları

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Vikisözlük'te büyük okyanus ile ilgili tanım bulabilirsiniz.

Wikimedia Commons'ta Büyük Okyanus ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* EPIC Pacific Ocean Data Collection Viewable on-line collection of observational data (İngilizce)
* NOAA In-situ Ocean Data Viewer plot and download ocean observations (İngilizce)
* NOAA PMEL Argo profiling floats Realtime Pacific Ocean data (İngilizce)
* NOAA TAO9 Mayıs 2008 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. El Niño (İngilizce)
* NOAA Ocean Surface Current Analyses (İngilizce)
# Pax Britannica

Britanya İmparatorluğunun sınırları
Pax Britannica (Latince "İngiliz Barışı", *Pax Romana*'dan türetilmiştir.), 1815 Waterloo Savaşı'ndan sonraki İngiliz emperyalizminden denizaşırı İngiliz yayılmasına kadar giden döneme atfedilir. Terim, bu dönemde Avrupa'da oluşan görece barış ve İngiliz İmparatorluğu'nun önemli deniz ticaret yollarını kontrol etmesini ve karşı konulamayan deniz gücünün keyfini çıkarmasını kapsar. İngiltere denizaşırı ticarete hâkimdi ve gayriresmî sömürgecilik stratejisi olarak, Çin gibi piyasaları doğrudan sömürge yönetimi kurmadan kontrol ediyordu.

İngiliz Ordusu'nun global üstünlüğü ve ticari egemenliği, Avrupa'da güçlü ulus devletlerin eksikliği ve İngiliz Kraliyet Donanması'nın tüm dünya okyanusları ve denizlerinde bulunmasıyla garanti altına alınmıştı. 1905'te Kraliyet Donanması dünyada birleşmiş herhangi iki donanmadan daha üstündü. Bu korsanlık ve köle ticaretini durdurmaya yardım ediyordu. İngiltere aynı zamanda denizlerin ötesine gitti ve Evrensel Posta Sistemi'ni geliştirdi ve kurdu.

Bu, İngilizce, parlamenter demokrasi, teknoloji, İngiliz İmparatorluk Ölçü Sistemi, İngiliz genel yasaları tabanlı emtia pazarları kurallarının yayılmasına neden oldu.

*Pax Britannica*, Viyana Kongresi'nde tesis edilen kıtasal düzenin bozulması ve Fransız-Prusya Savaşı'nın ardından İtalya ve Almanya'da yeni ulus devletlerin kurulması neticesinde zayıfladı. Almanya ve Birleşik Devletler'in endüstrileşmesi de aynı zamanda 1870'lerin ardından İngiliz endüstriyel üstünlüğünün zayıflamasına katkıda bulundu. I. Dünya Savaşı, sonu getirdi ve kesinlikle dönemin sonu oldu.

## Deyimin diğer kullanışları

Deyim, İngiliz yazar Jan Morris tarafından İngiliz İmparatorluğunun yükselişini ve düşüşünü anlatan bir üçlemenin 2. kitabının başlığı olarak kullanılmıştır. Kitap İmparatorlukta Kraliçe Victoria'nın 22 Haziran 1897'deki Elmas Jübile'si dönemini inceler. Üçlemenin ilk bölümü *Cennetin Buyruğu* ve son bölümü  *Trompetlerin Vedası* dır.

Deyim Greg Costikyan'a ait 1985 Charles Roberts/Origins Ödülü-kazanan savaş oyunu adı olarak kullanılmıştır.

Endüstriyel müzik grubu Test Dept'in 1990'da çıkan albümünün adı Pax Britannica'dır.

## Ayrıca bakınız

* *Pax Americana*
* *Pax Europeana*
* *Pax Mongolica*
* *Pax Romana*
* *Pax Hispanica*
* *Pax Ottomana*
* *Pax Sinica*
# Gayriresmî imparatorluk

**Gayriresmî imparatorluk**, bir imparatorluğun ticari, askerî veya stratejik hedefleri doğrultusunda kolonisi olmayan bölgeler üzerinde etki sahibi olarak oluşturduğu etki alanıdır.

2010 yılında yazdıkları bir makalede Gregory Barton ve Brett Bennett "gayriresmî imparatorluk" için aşağıdaki tanımı sundular:

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ticari ve siyasi elitlerin yabancı bir bölgeyi, halkı veya kaynakları kontrol altına almaya yönelik başarılı girişimi. Kontrol mekanizmaları arasında imparatorluğun söz konusu bölgede sahip olduğu imtiyazların gereğinin yapılması ve ekonomik ve siyasi yaptırım tehdidi, bunlarla beraber sıkça olası diğer emperyal güçlerin önünü kesecek tedbirler yer alırdı. Görüşümüz "gayriresmî imparatorluk" teriminin kullanılabilmesi için tarihçilerin bir ülkenin elitlerinin veya hükûmetinin toprakları dışında hukuki kontrol ve *de facto* ekonomik hakimiyet sahibi olduğunu, etki sahibi ülkenin etkilenen ülkedeki çıkarları doğrultusunda o ülkedeki politikalara güçlü etki ettiğini göstermesinin şart olduğu yönündedir.
 |

Serbest ticaret politikaları sayesinde Britanya İmparatorluğu ekonomik yollardan gayriresmî imparatorluk sahibi olmayı başardı. Tarihçi Ronald Robinson ve John Gallagher'ın "The Imperialism of Free Trade" ("Serbest Ticaretin Emperyalizmi") makalesine göre Britanya İmparatorluğu kolonilerin genişlemesinde kolonilerin üzerinde kurduğu resmî hakimiyet kadar oluşturduğu gayriresmî imparatorluk da rol oynadı. 20. yüzyılın başlarında Japonya İmparatorluğu'nun eşitsiz bir antlaşma sistemi aracılığıyla Çin üzerinde sağladığı hakimiyet de bu kavrama bir örnektir. Bununla beraber, "gayriresmî imparatorluk" kavramı "emperyalizm" kavramının tanımını haddinden fazla genişlettiği savıyla eleştirilmiştir.

## Kaynakça
# John Cabot

| John Cabot |
| --- |
| Giustino Menescardi tarafından çizilen geleneksel Venedik kıyafetleri içinde John Cabot (1762). |
| Doğum | 1450 Cenova ya da Gaeta, İtalya |
| Ölüm | 1499 bilinmiyor |
| Milliyet | Venedikli |
| Diğer ad(lar)ı | Giovanni Caboto, Zuan Chabotto, Giovanni Chabotte, Juan Caboto, Jean Caboto |
| Uğraş | Seyrüseferci, kâşif |
| Din | Roma Katolik Kilisesi |
| Evlilik | Mattea |
| Çocuk(lar) | Ludovico, Sebastian ve Sancto |
|  |

**John Cabot** ya da **Giovanni Caboto** (1450 - 1499) İtalyan seyrüseferci ve kâşif. 1497'de Kuzey Amerika'nın çeşitli bölgelerini keşfinin, Vikinglerin on birinci yüzyılda ulaşmalarından sonra Avrupalıların Kuzey Amerika kıtasıyla ilk karşılaşmaları olduğu kabul edilir. Birleşik Krallık ve Kanada devletleri Newfoundland Adasına ayak bastığını resmen kabul eder.

Araştırma ve gezileriyle İngilizlerin Kanada üzerindeki hak iddialarına zemin hazırlayan Cabot, Kral VII. Henry'nin desteğiyle 1498'de sefere çıktı.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta John Cabot ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.

* The Cabot Project3 Aralık 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.. A research project at University of Bristol
* Watch the documentary *John Cabot: A Man of the Renaissance* at NFB.ca22 Nisan 2017 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# Yeni Dünya

Yeni Dünya (yeşil) ve Eski Dünya (gri)
*Carte d'Amérique*, Guillaume Delisle, 1722
**Yeni Dünya**, Afrika-Avrasya dışında kalan ana karaları ifade eden terimdir. Çoğunlukla Amerika Okyanusya ve Antarktika ana karasını belirtmek için kullanılır.

Bu terim ilk defa 15. yüzyılın sonlarında Avrupalılar tarafından kullanıldı. Amerika kıtası henüz Avrupalılar için yeniydi zira Dünya'nın yalnızca Avrupa, Asya ve Afrika'dan (Eski Dünya) meydana geldiği düşünülüyordu.

## Ayrıca bakınız

* Batı Yarımküre
* Eski Dünya

## Kaynakça
# Atlas Okyanusu'ndaki köle ticareti

Kısıtlı alanda en fazla köleyi taşıma amacıyla hazırlanmış bir gemi yerleşim planı
**Atlantik köle ticareti** veya **trans-atlantik köle ticareti**, Afrikalı kölelerin Avrupalılar tarafından esir edilmelerini ve satılmalarını içeren Atlas Okyanusu ve kıyılarında gerçekleşen faaliyetler dönemi. 16. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar sürmüştür. Köleler gemi yoluyla Batı ve Orta Afrika'dan "Yeni Dünya"ya, Amerika'ya getirilmişlerdir. Bazı köleler baskınlarla ve kaçırma yoluyla esir alınmış olsa da büyük çoğunluğu Avrupalılar tarafından kıyı ticareti yoluyla Afrikalı köle satıcılarından satın alınmıştır.

## Kaynakça

* Wikipedia İngilizce sürümünde bulunan "Atlantic slave trade" sayfası. [1] 8 Ocak 2014 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Wikipedia Türkçe sürümünde bulunan "Üç köşeli ticaret" sayfası. [2] 1 Temmuz 2013 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.

## Ayrıca bakınız

* Marie Séraphique
# Francis Drake

Francis Drake
**Francis Drake** (1540 - 27 Ocak 1596), Elizabeth devrinde yaşamış olan, önemli bir İngiliz korsan, denizci, kâşif, köle taciri, mühendis ve politikacıdır. Dünyanın çevresini dolaşan ilk İngiliz kaptandır. (Macellan yolculuğunu bitiremeden ölmüş, yerine Juan Sebastian Elcano geçmişti.) Dünyayı dolaştıktan sonra, 1581'de I. Elizabeth tarafından şövalye unvanıyla ödüllendirildi.

Drake ayrıca İngiliz Donanması'nın, 1588'de İspanyol Armada ile yaptığı savaşta ikinci başkomutanıdır.

İngiltere'de aynı zamanda politikacı olarak da tanınan Drake, Pasifik Okyanusu'nda 27 Ocak 1596'da dizanteri nedeniyle öldü.

Onu ünlü yapan kahramanlıkları efsaneviydi. Kral II. Philip, ona ödül olarak 20.000 düka altını teklif etti.

Ayrıca Naughty Dog tarafından geliştirilen Uncharted video oyunu serisinde de efsaneleri anlatılmaktadır.

## Doğumu ve ilk yılları

Francis Drake, İngiltere'nin Devon bölgesindeki Tavistock'ta, Crowndale Çiftliği'nde doğdu. Doğum tarihi resmi olarak kaydedilmemiştir. E.F. Benson (1867–1940) gibi bazı yazarlar, Drake'in 1539'da yürürlüğe giren *Altı Madde Yasası* sırasında doğduğunu öne sürmüştür. Ancak, bu bilginin dayandığı William Camden'in anlatısını inceleyen İngiliz deniz tarihçisi Julian Corbett, "1539 tarihli Altı Madde Yasası altında Edmund Drake'in Devonshire'dan sürüldüğüne dair hatalı iddiasını hafıza kaybı olarak değerlendirmeliyiz" diye yazmaktadır. Doğum tarihi, çağdaş kaynaklardaki metinlerin ifadelerine dayanarak tahmin edilmektedir. Sözgelimi, "Drake, Judith'in komutasını aldığında yirmi iki yaşındaydı" (1566) ifadesi, onun doğum tarihini 1544 yılına tarihlemektedir. Doğum tarihinin y. 1540'a atıfta bulunabilmesi, iki tasvir aracılığıyla mümkündür: biri 1581'de Nicholas Hilliard tarafından minyatür olarak yapılan, Drake'in 42 yaşında olduğu iddia edilen portre, diğeri ise 1594'te iken 52 yaşında olduğu söylenen başka bir portreden önerilmektedir. Bu da onun doğum yılını yaklaşık 1541 yılına tarihlemektedir.

Francis Drake, Edmund Drake (1518–1585) adında bir Protestan çiftçi ile eşi Mary Mylwaye'nin on iki oğlunun en büyüğüydü. İlk oğlun, vaftiz babası olan Bedford'un 2. Kontu Francis Russell'ın adını aldığı söylenir.

## Evliliği ve ailesi

Francis Drake, 1569'da Mary Newman ile evlendi. Mary Newman, 12 yıl sonra, 1581'de öldü. Ardından Francis Drake, 1582 yılında Somerset Yüksek Şerifi olan George Sydenham'ın tek çocuğu, Elizabeth Sydenham ile evlendi. Drake öldükten sonra Elizabeth Sydenham, William Courtena ile evlendi. Drake'in hiç çocuğu olmadı ve o öldükten sonra mirası yeğenine kaldı.

## Ayrıca bakınız

* New Albion

## Kaynakça
# Batı Afrika

Fiziki Batı Afrika haritası
**Batı Afrika**, Afrika Kıtası'nın batısındadır. Jeopolitik olarak Birleşmiş Milletler, Batı Afrika'yı aşağıda belirtilmekte olan 16 ülkenin yaklaşık 5 milyon km²ik bir alan üzerindeki dağılımı olarak tanımlar:

|  |  |
| --- | --- |
| * Benin
* Burkina Faso
* Fildişi Sahili
* Yeşil Burun Adaları
* Gambiya
* Gana
* Gine
* Gine-Bissau
 | * Liberya
* Mali
* Moritanya
* Nijer
* Nijerya
* Senegal
* Sierra Leone
* Togo
 |

Moritanya hariç, bütün bu ülkelerin hepsi ECOWAS veya "*Batı Afrika Devletleri Ekonomik Birliği"* üyesidir. UN (Birleşik Devletler) bölgesi ayrıca Saint Helena Adasını ve Atlas Okyanusu'ndaki "Britanya Denizaşırı Toprakları"nı da içerir.

## Kaynakça