# Tenis

Tenis| Prestijli Grand Slam turnuvası Amerika Açık'tan bir görüntü. |
| Birlik | Uluslararası Tenis Federasyonu |
| İlk oynanış | 19. yüzyıl |
| Özellikleri |
| Takım üyeleri | Tekler, Çiftler, Karışık Çiftler |
| Kategori | Raket sporları |
| Ekipman | Tenis topu, Tenis raketi |
| Alan | Tenis kortu |
| Olimpiyatlar | 1896-1924, 1988-günümüz |

**Tenis**, raket ve topla iki kişi arasında ya da ikişer kişilik iki takım arasında oynanan olimpik bir spordur. Oyuncular raketleri ile içi boş lastik bir tenis topunu ağ (file) üzerinden rakibinin sahasına (kort) atmaya çalışırlar. Kort toprak kort, çim kort ve sert kort türlerinde olur. Kurallar dahilinde en çok puanı alan oyuncu kazanır.

Kökleri Orta Çağ Fransa'sında elle oynanan bir oyuna dayanan ancak bugünküne oldukça yakın şekilde 1800'lü yıllar İngiltere'sinde oynanmaya başlayan oyun, öncelikle İngilizce konuşulan ülkelerde yayılmıştır. Tenis bugün bir olimpiyat sporu olup, her seviyeden, her yaştan ve her ülkeden oyuncusu bulunmaktadır.

Tenis dikdörtgen düz bir kortta genellikle beton (sert), kil (toprak), çim veya ahşap bir yüzeyde oynanır. Profesyonel teniste kortlar belirli ölçülere göre yapılmak zorundadır.

## Etimoloji

Tenis sözcüğünün kökeni Anglo-Fransızca *tenetz* (bekle ve yakala) sözcüğüne dayanır. Bu sözcük de aynı anlamdaki Fransız eskica "tenez" sözcüğünden gelir. 14. yüzyılda Fransız şövalyelerin bir topa avuç içi ile vurmak suretiyle oynadığı ve "avuç içi oyunu" olarak bilinen bir oyunda oyuncular birbirlerine tenetz! diye bağırırlardı. Bu nedenle izleyiciler zamanla oyunu bu nida ile özdeşleştirdiler.

## Kort

Tenis kortunun ölçüleri. 8,23'lük kısım tekler, 10,97'lik kısım çiftler içindir.
Profesyonel bir tenis kortu dikdörtgen şeklindedir ve 23,77m (78 feet) uzunluğunda, 10,97 m (36 feet) genişliğindedir. Tekler müsabakası için genişlik 8,23 m (27 feet)‘dir.

Kort 1,07 metre (3 1/2 feet) yüksekliğindeki iki direğin üzerinden geçen çelik tel veya kordona asılmış ağ (net) ile ortadan ikiye ayrılmıştır. Ağ gergin olmalı, direkler arasını tamamen doldurmalı ve topun geçmeyeceği kadar sık dokunmuş olmalıdır. Ağın orta yüksekliği 0,914 m (3 feet) olup, fileyi tutan çelik telin üzerinden geçerek yere sabitlenen bir “orta bant” ile ağın yüksekliği ve gerginliği ayarlanır. Ağın üzerindeki çelik tel, bir bant tarafından (ağ bantı) örtülmüş olmalı, ağ bantı ve orta bant tamamıyla beyaz olmalıdır. Fileyle ilgili kurallar arasında şunlar yer alır:

* Çelik telin veya kordonun çapı en çok 0,8 cm (1/3 inç) olmalıdır.
* Ortada bulunan ağ bandının genişliği en çok 5 cm (2 inç) olmalıdır.
* Ağ bandının genişliği, çelik telin her iki yanından da aşağıya doğru en az 5 cm (2 inç), en çok 6,35 cm (2.1/2 inç) olmalıdır.

Kortların genişliğini belirleyen çizgilere sınır çizgileri denir. Bunların ortasındaki küçük işaretin adı ise çilekeş çizgisidir. Bu çizgilerin kalınlığı 5 cm dir.

### Alan Türleri

Beş ana türde kort vardır. Kortların yüzeyinde kullanılan malzemeye bağlı olarak her topun yüzeye sekmesindeki hızı farklıdır. Bu da iki kişilik oyunlarda oyunun seviyesini etkileyebilir. En bilinen beş kort türü şunlardır:

* Toprak (kil)
* Çim
* Sert yüzey
* Halı saha
* Sentetik

Bazı oyuncular belirli yüzeylerde daha başarılı sonuçlar elde eder. Bu oyunculara başarılı oldukları kortun uzmanı (örneğin çim kort uzmanı) denilir.

Toprak kortları "yavaş" olarak tanımlanırlar; çünkü top rakete gelene kadar hız kaybeder, ondan sonra oldukça yükseğe zıplar ve yere çarptıktan sonra ani bir hızlanma olur. Bunun sebebi toprak kortta oyuncuların "top-spin" vuruşları tercih etmeleridir. Toprak korttaki maçlar "winner" adı verilen sayı alan vuruşların daha zor olması sebebiyle daha uzun sürer. Sayılar genellikle oyuncuların "basit hatalar" denilen topun filede kalması ya da çizgilerin dışarı atılması sonucu alınır. Toprak kortlarında oynanan oyunlarda topun bıraktığı izler belirgindir.

Sert ve çim kortlar daha "hızlı" yüzeylerdir. Bu hız yapıldıkları maddeye göre değişir. Bu yüzeylerin özelliği "kısa sıçrayışlar" dır. Bu kortlarda sert servis atan ve vuruşları sert olan oyuncuların avantajı vardır. Çim kortlarda topun sıçraması miktarı, çimin ne kadar sağlıklı ve ne sıklıkta biçildiğini gösterir.

Normal bir puanlık oyun:

Oyuncular veya çiftler nette karşılıklı bir biçimde durur. Bir oyuncu servisi uygular ve netin karşısındaki oyuncu(lar) yani rakip(ler)i alıcıdır. Servis kortun iki yarısı arasından değişir.

Her bir puan için, servis atan kişi sınır çizgisinin arkasında, orta işaret ile yan çizgi arasında durur. Alıcı onun tarafındaki netten istediği yerde durabilir ama genellikle servis kutusunun arkasındadır. Alıcı hazırsa servisi atan kişi atar.

Meşru olarak top nete değmeden, net üstünden rakibin çaprazdaki sahasına (service box) iner. Top eğer servis atarken dışarı çıkarsa "out" olur ve servisi atan kişi puan kaybetmiş olur.

Tenis, bu spora özgü raket ve toplarla oynanabilmektedir
## Kavramlar

### Servis

Servis, bir oyuncunun elindeki topu havaya attıktan sonra raketle vurarak karşı sahaya göndermesidir. Servis şu şekilde icra edilir (sağ elini kullanan oyuncular için):

1- Raket ve top birbirine paralel şekilde elde hazır olur.

2- Doğru servis kutusuna geçilir ve top alından yukarı doğru yaklaşık 2 kol boyu yükseltilir.

3- Top raketle eş zamanlı olarak birbirinden ayrılırken sağ eldeki raket geriye doğru hareket ettirilir.

4- Dirsekten, yukarıya doğru yükselen topa, omuzdan kuvvet alarak vuruş uygulanır ve raket sol ayağa doğru indirilerek vuruş tamamlanır.

Oyuncunun tek seferde iki servis atma hakkı vardır, ilk servisi atamadığında "Birinci hata" olarak nitelendirilir ve ikinci servis için atışı beklenir. İkinci servisi de atamadığı durumda ise puan karşı tarafın olur.

### Forehand

Forehand, raket tutan elin avuç içi karşıya (vuruş yönüne) gelecek şekilde yapılan vuruştur. Bu vuruşta kol gergin bir şekilde geriye çekilir. Bu esnada bacaklar birbirine paralel olacak şekilde hafif bükük durulur. Gerilen raket aşağıdan giderek hafif bükülmüş dizin tam önünde durur, topa vurulur.

### Backhand

Backhand vuruşunda geriye iki elle raket çekilir. Raket geriye çekildikten sonra raketin yüzü, karşıyı göstermelidir. Raket çekilirken dizler paralel bir biçimde hafif kırılmalıdır. Topa dizin biraz önünde raket iki elle vurulmalıdır. Raket topa vurulduktan sonra iki elle boyna çekilmelidir.

### Maç, set ve galibiyet

Teniste 4 sayı alan tenisçi bir oyunu, 6 oyunu kazanan tenisçi bir seti, 3 setin ikisini veya 5 setin üçünü kazanan oyuncu da maçı kazanmış olur.

Bir taraf servis atarak oyunu başlatır. Kazanılan her sayıda oyuncunun puanı 15, 30, 40 ve *oyun* şeklinde artar. Sayı, topun rakibin sahasında kalması, rakibin topu hatalı atması, rakibin iki kere üst üste hatalı servis kullanması (çifte hata) gibi durumlarda kazanılır. Üç sayı alıp 40 puana erişen oyuncu, bir sayı daha kazanırsa, o set içinde 1 oyun kazanmış olur. Toplamda 6 oyun kazanan oyuncu, bir set kazanmış olur. Erkeklerin maçları genellikle 5 set ve kadın maçları 3 set üzerinden oynanır. Setlerin çoğunu kazanan oyuncu, galip gelir.

Eğer oyun sırasında 40-40'lık bir eşitlik meydana gelirse oyun uzar bir sonraki sayıyı kazanan oyuncu sadece avantaj kazanır. Böyle bir durumda aynı oyuncu bir sayı daha kazanırsa oyunu alır. Sayıyı rakibi kazanırsa eşitlik durumu yeniden oluşur. Bir oyuncu iki sayı üst üste (avantaj + sayı) kazanıncaya kadar mücadele bu şekilde devam eder.

#### Puan

**Teniste Puanlama Sistemi** aşağıdaki şekildedir.

Topu rakibin sahasına atan oyuncu şu koşullarda 1 puan (sayı) kazanır:

* Rakip topa vuramadan, top bir defadan daha fazla yere değerse (iki kere veya daha fazla sekerse),
* Rakip topa vuramaz (karşılayamaz) ve top içeri düşerse,
* Rakip topa vursa dahi topu dışarı atarsa,
* Rakip topa vursa dahi top fileye takılır ve kendi sahasına düşerse,
* Rakip topa vurduktan sonra (topu rakibin sahasına geçse dahi), rakibin raketi fileyi aşar ise,
* Rakip topu karşıladığında, topu doğru sahaya gönderse dahi, top kendi raketine bir kereden fazla değer ya da vücuduna değer ise.

Rakip puan kaybeder.
Top rakibin hava sahasına girdiğinde rakip oyuncu topun yerden sekmesini beklemek zorunda değildir, yani topu havada karşılayabilir.

## Veteran tenisi

Veteran tenis turnuvaları belirli bir yaşı geçmiş tenisçiler için düzenlenen turnuvalardır. Ayrıcalıklı bazı durumları ise şunlardır:

* 85 yaş ve üzeri oyuncular için düzenli olarak turnuvalar yapılır. Veteran teniste turnuvalar (kadın ve erkek için) 35 yaşta başlar ve beşer yıllık aralarla erkeklerde 85, kadınlarda 75 yaş kategorilerinde oynanır. Bütün bu kategorilerin ulusal ve uluslararası müsabakaları bulunmaktadır. Dünyada bir yılda 186 bireysel turnuva ve takım şampiyonası oynandığı bilinmektedir. Bilinen en yaşlı tenisçi 93 yaşındadır.
* Her yıl Dünya Veteran Şampiyonası (B serisi +55 +60 +65 +70 +75 +80 +85) Antalya ilinde 31 ülkeden 600 civarında kadın erkek tenisçinin katılacağı turnuva yapılır.

## Turnuvalar

### Uluslararası turnuvalar

| Uluslararası Tenis Turnuvaları |
| --- |
| ITF Turnuvaları* ITF Erkekler Devresi
* ITF Bayanlar Devresi
* ITF Gençler Devresi
* ITF Büyükler Devresi
* ITF Tekerlekli Sandalye Devresi
* ITF Takım Turnuvaları
	+ Davis kupası
	+ Fed Kupası
	+ Hopman Kupası
	+ Olimpiyatlar
	+ Paralimpik Oyunlar

ATP Turnuvaları* ATP World Tour Sezonu
	+ ATP World Tour Finalleri
	+ ATP World Tour Masters 1000
		- Indian Wells Masters
		- Miami Masters
		- Monte-Carlo Masters
		- Madrid Açık
		- İtalya Açık
		- Cincinnati Masters
		- Shanghai Masters
		- Paris Masters
	+ ATP World Tour 500 Serisi
		- Rotterdam Açık
		- Rio de Janeiro Açık
		- Meksika Açık
		- Dubai Tenis Şampiyonası
		- Barselona Açık
		- Almanya Açık Tenis Şampiyonası
		- Citi Açık
		- Çin Açık
		- Japonya Açık Tenis Şampiyonası
		- İsviçre Kapalı
		- Valencia Açık 500
	+ ATP World Tour 250 Serisi
		- Katar Açık
		- Chennai Açık
		- Brisbane International
		- Sydney International
		- Heineken Açık
		- Sud de France Açık
		- VTR Açık
		- PBZ Zagreb Kapalı
		- Brezilya Açık
		- SAP Açık
		- Open 13
		- ATP Buenos Aires
		- Delray Beach Uluslararası Tenis Şampiyonası
		- Amerika Erkekler Toprak Kort Şampiyonası
		- Grand Prix Hassan II
		- BRD Nastase Tiriac Kupası
		- Estoril Açık
		- BMW Açık
		- Nice Cote d'Azur Açık
		- Power Horse Cup
		- Gerry Weber Açık
		- Aegon Şampiyonası
		- 's-Hertogenbosch Açık
		- Aegon International
		- Hall of Fame Tenis Şampiyonası
		- İsveç Açık
		- Mercedes Kupası
		- Claro Açık Kolombiya
		- Studena Hırvatistan Açık
		- Atlanta Tenis Şampiyonası
		- İsviçre Açık
		- Los Angeles Açık
		- Kitzbühel Avusturya Açık
		- Winston-Salem Açık
		- Moselle Açık
		- Sankt-Peterburg Açık
		- PTT Tayland Açık
		- Proton Malezya Açık
		- Stockholm Açık
		- Kremlin Cup
		- Bank Austria Tenis Kupası
* ATP Challenger Turu
	+ Tunus Açık
	+ Siemens Açık
	+ Diputacion Açık
	+ Poznan Porsche Açık
	+ Zucchetti Kos Tenis Kupası
	+ San Marino CEPU Açık
	+ Castilla y Leon Açık
	+ Pekao Açık
	+ Ethias Kupası
	+ Tatra Banka Slovak Açık
* ATP Şampiyonlar Turu

WTA Turnuvaları* WTA Tur Şampiyonası
* Premier turnuvalar
	+ WTA Premier Zorunlu
		- Indian Wells Masters
		- Miami Masters
		- Madrid Açık
		- Çin Açık
	+ WTA Premier 5
		- Dubai Tenis Şampiyonası
		- İtalya Açık
		- Cincinnati Masters
		- Kanada Açık
		- Pan Pasifik Açık
	+ Diğer Premier Turnuvalar
* WTA Şampiyonlar Turnuvası
* WTA Challenger Serisi
	+ Bionaire Kupası
	+ OEC Taipei WTA Bayanlar Açık
	+ Royal Indian Açık

Grand Slam* Avustralya Açık
* Fransa Açık
* Wimbledon
* Amerika Açık

|  |
| --- |
|  |

 |

## Grand Slam kazanmış tenisciler

Bu listede yer alan tenisçiler, en az 5 Grand Slam turnuvası kazanmış olan tenisçileri göstermektedir.

*Son güncelleme: 26.06.2024*

| Erkekler |
| --- |
| * Novak Đoković (24)
* Rafael Nadal (22)
* Roger Federer (20)
* Pete Sampras (14)
* Roy Emerson (12)
* Rod Laver (11)
* Björn Borg (11)
* Bill Tilden (10)
* Fred Perry (8)
* Ken Rosewall (8)
* Jimmy Connors (8)
* Ivan Lendl (8)
* Andre Agassi (8)
* William Renshaw (7)
* Richard Sears (7)
* William Larned (7)
* Henri Cochet (7)
* Rene Lacoste (7)
* John Newcombe (7)
* John McEnroe (7)
* Mats Wilander (7)
* Lawrence Doherty (6)
* Anthony Wilding (6)
* Donald Budge (6)
* Jack Crawford (6)
* Boris Becker (6)
* Stefan Edberg (6)
* Frank Sedgman (5)
* Tony Trabert (5)
 |

| Kadınlar |
| --- |
| * Margaret Court (24)
* Serena Williams (23)
* Steffi Graf (22)
* Helen Wills Moody (19)
* Chris Evert (18)
* Martina Navratilova (18)
* Billie Jean King (12)
* Maureen Connolly Brinker (9)
* Monica Seles (9)
* Suzanne Lenglen (8)
* Molla Bjurstedt Mallory (8)
* Dorothea Lambert Chambers (7)
* Maria Bueno (7)
* Evonne Goolagong Cawley (7)
* Venus Williams (7)
* Justine Henin (7)
* Doris Hart (6)
* Blanche Bingley Hillyard (6)
* Margaret Osborne duPont (6)
* Nancye Wynne Bolton (6)
* Louise Brough Clapp (6)
* Lottie Dod (5)
* Charlotte Cooper Sterry (5)
* Daphne Akhurst Cozens (5)
* Helen Jacobs (5)
* Alice Marble (5)
* Pauline Betz Addie (5)
* Althea Gibson (5)
* Martina Hingis (5)
* Mariya Şarapova (5)
* Iga Świątek (5)
 |

## Ayrıca bakınız

* Tenis terminolojisi
* Tenis turnuvaları listesi
* Tenis kayıtları ve istatistikleri listesi
* Tenisçiler listesi
* Masa tenisi
* Kraliyet tenisi
* Plaj tenisi
* Türkiye'de tenis
* Türkiye Tenis Federasyonu
* Kadınlar Tenis Birliği
* Uluslararası Tenis Federasyonu
* Yaz Olimpiyatları'nda tenis

## Kaynakça