Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cymru Premier

Uwch Gynghrair Cymru|  |
| Ülke |  Galler |
| Konfederasyon | UEFA |
| Kuruluş | 1992 |
| Takım sayısı | 12 |
| Alt lig | Cymru Alliance Division One |
| Uluslararası kupa(lar) | UEFA Şampiyonlar Ligi UEFA Avrupa Ligi UEFA Konferans Ligi |
| Son şampiyon | The New Saints (2023-24) |
| En çok şampiyon olan | The New Saints (16) |
| Resmî site | welshpremiership.com |
|  *2025-26* |

Ligin bir dönem kullanılan sponsorlu logosu
**Uwch Gynghrair Cymru** (Türkçe: *Galler Premier Ligi*), Galler futbol liglerinin en üst seviyesidir. Lig 1992 yılında kurulmuştur. **Galler 1. Ligi** olarak başlayan lig 2002 yılında isim değiştirmiştir.

2009 yılında ligdeki takım sayısı 18'den 12'ye düşürülmüştür. Ligi şampiyon bitiren takım UEFA Şampiyonlar Ligi'nde ön eleme oynamaya, 2. ve 3. takımlar ise UEFA Konferans Ligi'nde ön eleme oynamaya hak kazanır. Cwpan Cymru sahibi de UEFA Konferans Ligi'ne katılma hakkı elde eder.

Ligden düşen takımlar kuzeydeki Cymru Alliance ve güneydeki Welsh Football League Division One'de mücadele eder. Buradaki takımlardan da lig yükselme hakkı kazananlar geçerli kriterleri sağladığı takdirde Premier Lig'e gelir.

## Şampiyonlar

| Sezon
 | Şampiyon
 |
| --- | --- |
| 1992-93
 | Cwmbran Town
 |
| 1993-94
 | Bangor City
 |
| 1994-95
 | Bangor City
 |
| 1995-96
 | Barry Town
 |
| 1996-97
 | Barry Town
 |
| 1997-98
 | Barry Town
 |
| 1998-99
 | Barry Town
 |
| 1999-00
 | TNS
 |
| 2000-01
 | Barry Town
 |
| 2001-02
 | Barry Town
 |
| 2002-03
 | Barry Town
 |
| 2003-04
 | Rhyl
 |
| 2004-05
 | TNS
 |
| 2005-06
 | TNS
 |
| 2006-07
 | TNS
 |
| 2007-08
 | Llanelli
 |
| 2008-09
 | Rhyl
 |
| 2009-10
 | TNS
 |
| 2010-11
 | Bangor City
 |
| 2011-12
 | TNS
 |
| 2012-13
 | TNS
 |
| 2013-14
 | TNS
 |
| 2014-15
 | TNS
 |
| 2015-16
 | TNS
 |
| 2016-17
 | TNS
 |
| 2017-18
 | TNS
 |
| 2018-19
 | TNS
 |
| 2019-20
 | GCQ
 |
| 2020-21
 | GCQ
 |
| 2021-22
 | TNS
 |
| 2022-23
 | TNS
 |
| 2023-24
 | TNS
 |

### En başarılı kulüpler

| Sıra
 | Kulüp
 | Şampiyonluk
 | Sezon
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1
 | Total Network Solutions/The New Saints
 | 16
 | 2000, 2005, 2006, 2007, 2010, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2022, 2023, 2024
 |
| 2
 | Barry Town
 | 7
 | 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2002, 2003
 |
| 3
 | Bangor City
 | 3
 | 1994, 1995, 2011
 |
| 3
 | Rhyl
 | 2
 | 2004, 2009
 |
| 3
 | Connah's Quay Nomads FC
 | 2
 | 2020, 2021
 |
| 4
 | Cwmbran Town
 | 1
 | 1993
 |
| 4
 | Llanelli
 | 1
 | 2008
 |

## Sponsorlar

* 1992: Konica Peter Llewellyn Limited
* 1993-2001: *Sponsor yok*
* 2002-2004: JT Hughes Mitsubishi
* 2004-2005: Vauxhall Masterfit Retailers
* 2006-2011: Principality Building Society
* 2011-2012: CorbettSports.com

## Dış bağlantılar

* Resmî site3 Şubat 2011 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
# 1639

|  |  |
| --- | --- |
| Binyıllar:
 | 2. binyıl
 |
| Yüzyıllar:
 | * 16. yüzyıl
* **17. yüzyıl 18. yüzyıl
 |
| Onyıllar:
 | * 1610'lar
* 1620'ler
* **1630'lar 1640'lar
* 1650'ler
 |
| Yıllar:
 | * 1636
* 1637
* 1638
* **1639 1640
* 1641
* 1642
 |

Çeşitli takvimlerde 1639
| Miladi
 | 1639 *MDCXXXIX* |
| Ab urbe condita
 | 2392
 |
| Asur
 | 6389
 |
| Bahâî
 | MÖ 205 – MÖ 204
 |
| Bengal
 | 1046
 |
| Berberi
 | 2589
 |
| Birmanya
 | 1001
 |
| Bizans
 | 7147 – 7148
 |
| Budist
 | 2183
 |
| Discordian
 | 2805
 |
| Ermeni
 | 1088 ԹՎ ՌՁԸ
 |
| Etiyopya
 | 1631 – 1632
 |
| Fransız cumhuriyetçi
 | MÖ 153 – MÖ 152
 |
| Hicrî
 | 1048 – 1049
 |
| Hint
 |  |
|  - *Kali Yuga* | 4740 – 4741
 |
|  - *Shaka Samvat* | 1561 – 1562
 |
|  - *Vikram Samvat* | 1695 – 1696
 |
| Holosen takvimi
 | 11639
 |
| İbrani
 | 5399 – 5400
 |
| İran
 | 1017 – 1 BP – MÖ 1018 BP
 |
| Juche
 | MÖ 272
 |
| Kıpti
 | 1355 – 1356
 |
| Kore
 | 3972
 |
| Tayland güneş
 | 2182
 |
| * g
* t
* d
 |

## Olaylar

* Kasr-ı Şirin Antlaşması: Osmanlı Devleti ile Safeviler arasında imzalandı.

## Doğumlar

## Ölümler

* I. Mustafa: 15. Osmanlı padişahı
* Bostanzade Yahya Efendi, Osmanlı alimi.
# Şahin (siyaset)

**Şahin**, isteklerini güç yoluyla dikte ettirmeyi ifade eden siyasi kavram. Şahin siyasetçiler çıkmaza düştükleri durumlarda güvercin siyasetçilerin aksine diyalog kurma gibi olası diğer yollarla sorunu çözmek yerine çatışmayı tırmandırmayı tercih ederler. Bu kavram avcı bir vahşi kuş türü olan şahine izafeten türetilmiş olup karşı kavramın adı da uysal doğasıyla bilinen güvercinden gelmektedir.

## Tarihçe

Şahin kelimesi 1792 yılında barış yanlısı siyasetçilerle alay etmek amacıyla kullanılmaya başlandı ve siyasi bir kavram hâline geldi. Donald R. Hickey tarafından 1811 yılının sonlarına dek Amerikan gazetelerinde yapılan taramalarda kelimenin 129 kez kullanılmış olduğu tespit edildi ve bunların çoğu Demokratik-Cumhuriyetçi Partinin dışişleri siyasetini eleştiren Federalistlerin kaleme aldığı yazılardan oluşuyordu.

## Tarihçe
# HuffPost

The Huffington Post (HuffPost veya HuffPo olarak da kısaltılır), 9 Mayıs 2005 tarihinde kurulan, Amerikan liberal haber sitesi ve blog. Arianna Huffington, Kenneth Lerer ve Jonah Peretti tarafından yaratılan sitede çeşitli haber kaynakları ve köşe yazıları bulunmaktadır. Site; siyaset, iş dünyası, eğlence, çevre, teknoloji, popüler medya, yaşam tarzı, kültür, komedi, sağlıklı yaşam, kadın ve köşe yazarlarının oluşturduğu yerel haberler içermektedir. *Drudge Report* gibi muhafazakar haber sitelerine liberal bir alternatif sağlamak için oluşturulmuştur. Platform, doğrudan sitede yayınlanan içeriğin yanı sıra video blog, ses ve fotoğraf yoluyla kullanıcı tarafından oluşturulan içeriklere de yer vermektedir.

The Huffington Post 2012 yılında, Pulitzer Ödülü'ne layık görülürken bu ödülü ticari olarak işletilirken alan ilk ABD dijital medya kuruluşu olmuştur.

Şirket Mart 2011 tarihinde AOL tarafından 315 milyon ABD Doları karşılığında satın alınmıştır. Haziran 2015'te Verizon Communications, AOL'i 4,4 milyar ABD Doları karşılığında satın alınca HuffPost da Verizon Media'nın bir parçası olmuştur. Site son olarak Kasım 2020'de BuzzFeed tarafından satın alınmıştır.

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* Resmî site
# Büyük Britanya Krallığı

| Büyük Britanya KrallığıGreat Britain |
| --- |
| 1706-1801 |
|
Bayrak

Arma (1714-1801)

 |
| **Millî marş** "God Save the King"  |
| 1789'a doğru Büyük Britanya Krallığı'nın bir haritası. Britanya'nın elinde bulunan diğer bölgeler (İrlanda, Mann, Manş Adaları, Brunswick-Lüneburg) de soluk yeşil renkte gösterilmiştir. |
| Başkent | Londra |
| Resmî dil(ler) | İngilizce |
| Resmî din  | Protestanlık |
| Demonim | Britanyalı |
| Hükûmet | Üniter parlamenter monarşi |
| Hükümdar |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1707-1714  | Anne |
| • 1714-1727  | I. George |
| • 1727-1760  | II. George |
| • 1760-1800  | III. George |

 |
| Başbakan |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1721-1742  | Robert Walpole (ilk) |
| • 1783-1800  | Genç William Pitt (son) |

 |
| Yasama organı | Büyük Britanya Meclisi |
| • Üst meclis | Lordlar Kamarası |
| • Alt meclis | Avam Kamarası |
| Tarihî dönem | Yeni Çağ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Birlik Antlaşması  | 22 Temmuz 1706 |
| • 1800 Birlik Yasası  | 1 Ocak 1801 |

 |
| Para birimi | İngiliz sterlini |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | İngiltere Krallığı
 |
|  | İskoçya Krallığı
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı
 |  |

 |

 |
| Günümüzdeki durumu |  Birleşik Krallık |

Eski **Büyük Britanya Krallığı**, bazen 'Büyük Britanya Birleşik Krallığı' da denir, 1707-1801 yılları arasında Kuzeybatı Avrupa'da egemen olan bir devlet. 1 Mayıs 1707'de İskoçya Krallığı ve İngiltere Krallığı'nın (Galler dahil) siyasi birleşmesi sonucu ortaya çıkmıştır. 1706 Birlik Antlaşması ile tüm Büyük Britanya adasını kapsayacak ve İrlanda'yı dışarıda bırakacak bir birleşik krallık oluşturulması kararına varılmıştır. Westminster Sarayı'na bağlı bir meclis ve hükûmet yeni krallığı yönetecekti. Eski krallıklar zaten İskoç Kralı I. James'in 1603'te I. Elizabeth'in ölümü üzerine İngiltere Kralı olmasından beri aynı hükümdar tarafından yönetiliyordu.

Büyük Britanya Krallığı, 1798 İrlanda Ayaklanması sonrası çıkarılan Birleşme Kanunları ile 1 Ocak 1801'de İrlanda Krallığı ile birleşerek yerini Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı'na bıraktı. 1922'de İrlanda'nın büyük kısmı birlikten ayrıldı ve ülkenin adı tekrar değişerek Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı haline geldi.

## Kaynakça

Wikimedia Commons'ta Büyük Britanya Krallığı ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Dominyon

On dokuzuncu yüzyılın sonunda Kraliçe Victoria yönetimindeki Britanya İmparatorluğu'nun haritası. "Dominyonlar" Krallık'a ait tüm bölgeleri ifade eder.
**Dominyon**, eskiden Britanya İmparatorluğu’na bağlı ama büyük ölçüde özerk olan ülkeleri tanımlamak için kullanılan bir terimdi; bu ülkeler, bir dönem topluca Britanya Milletler Topluluğu (*British Commonwealth of Nations*) olarak adlandırılıyordu. Başlangıçta koloni olan bu ülkeler, 19. yüzyılın sonlarından 1930’lara kadar olan süreçte, farklı oranlarda artan bir özerklik kazandılar. İmparatorluğun izleri bazı dominyonlarda 20. yüzyılın sonlarına dek varlığını sürdürdü. 1945’te İkinci Dünya Savaşı’nın sona ermesiyle birlikte Britanya İmparatorluğu, modern Milletler Topluluğu (*Commonwealth of Nations*) biçimine evrildi. Bu dönüşüm 1949’da resmiyet kazandı ve bu noktadan sonra, eski dominyonlar genellikle “Eski Milletler Topluluğu” (*Old Commonwealth*) olarak anılmaya başlandı. Bu süreçte dominyonlar ya birer Commonwealth cumhuriyetleri olarak ya da Commonwealth bölgesi olarak bağımsız devlet statüsü kazandılar.

Bu devletler (Kanada, Yeni Zelanda, Avustralya, Güney Afrika Birliği, İrlanda ve Newfoundland) yasal açıdan özerk olmakla ve dış işlerinin yönetimini kendileri üstlenmekle birlikte Büyük Britanya imparatorunu hükümdar olarak kabul ediyorlardı. Dominyon teriminin yerine 1947'den sonra "İngiliz Milletler Topluluğu üyesi" terimi kullanılmaya başlandı.

## Kaynakça
# Himaye

**Himaye** veya **protektora** (Fransızca: *protectorat*, İngilizce: *protectorate*), uluslararası ilişkilerde devletlerin birbirini tek taraflı olarak koruma alması uygulamasına verilen addır.

## Ayrıca bakınız

* Sömürgecilik
* Dominyon
# Taç kolonisi

**Taç kolonisi** veya **kraliyet sömürgesi** (İngilizce: Crown colony, 17. yüzyılda *royal colony*), İngiliz sömürge imparatorluğu ve bunu takip eden Britanya İmparatorluğu'nda bir sömürge yönetimi türüydü.

Taç kolonileri kralın atadığı valiler tarafından yönetilmekteydi. 19. yüzyılın ortalarında bu atamalar Koloni Bakanı'nın önerisi doğrultusunda yapılmaya başlandı. İlk taç kolonisi 1624 yılında kraliyetin Virginia Şirketi'nden yönetimi aldığı günümüzde ABD topraklarında bulunan Virginia Kolonisi'ydi.

19. yüzyılın ortalarına kadar "taç kolonisi" terimi sadece Trinidad ve Tobago veya Britanya Guyanası gibi savaş yoluyla ele geçirilen koloniler için kullanılsa da, bu dönemden itibaren Britanya Hindistanı ve daha sonraları dominyon statüsü kazanan yerleşimci kolonileri hariç tüm koloniler için kullanılır hale geldi.

Terim 1981 yılında Britanya Vatandaşlık Yasası'nın kalan Britanya kolonilerini "Britanya'ya bağımlı bölgeler" olarak yeniden adlandırmasına kadar kullanılmaya devam etti. 2002'de bu ad da kullanımdan kaldırıldı ve Britanya denizaşırı toprakları adı kullanıma girdi.

## Kaynakça
# Bağımlı toprak

Devletler ve bağımlı toprakları. Tüm bağımlı topraklar ISO 3166-1 kodlarıyla ve eğer kodları yoksa numaralarla işaretlenmiştir. Renklendirilmiş ama kodu veya numarası olmayan alanlar bağımsız ülkelerin bağımlı olmayan topraklarını göstermektedir. Antarktika ise kondominyum olarak gösterilmiştir.
**Bağımlı toprak** veya **bağımlı bölge**, henüz siyasi bağımsızlığını sağlayamamış veya egemen bir devlet olarak tam siyasi bağımsızlığını kazanamamış, egemenliği henüz kontrol eden devlet tarafından sağlanan toprak veya bölgelere verilen addır.

Bağımlı topraklar, yaygın olarak bu bölgeleri yöneten devletlerin ayrılmaz bir bütünü olarak nitelenen topraklardan farklı olarak, idari bölünmelerinde gösterilmezler ve farklı bir birim olarak yer alırlar. İdari bölünümler genellikle ülkelerin kendilerine bağlı olarak gördüğü bölümlerdir ancak bağımlı topraklardaki özerklik sıklıkla bu idari bölünümlerden farklı olarak büyük ölçüde korunmaktadır. Ancak tarihteki çoğu koloni kendilerini kontrol eden devletlere bağımlı olarak görülmüşlerdir. Bu bağımsız bölgelerin çoğu, egemen ülkelere komşu bağımsız bir ülke iken fethedilmiş veya asimile edilerek bağımsız bölgeler haline gelmişlerdir. Bunlar genellikle siyasi özerkliklerini çok güçlü bir şekilde koruyarak bağımlı toprak olarak kalırlar. Bağımlılıklarını belirli özerklik derecesine kadar elde etmiş bölgeler de bağımlı toprak olarak kabul edilir.

Bağımlı topraklar çeşitli siyasi kuruluşlarla yaptıkları farklı anlaşmalar ya da göçmenlik kurallarıyla veya özerklikleri hakkında belirli bir düzeyde sonuçlanmış anlaşmalar veya uluslararası anlaşmalarla, kendilerine tanınan özel bir konuma sahip olan bölgelerdir. Bunlar bu nedenle bazen bağımlı olarak kabul edilirken, bazı zamanlarda kendilerini kontrol eden devletlerin ayrılmaz bir parçası olarak kabul edilirler. Åland (Finlandiya), Hong Kong (Çin) ve Makao (Çin) bunlara örnek verilebilir.

## Ayrıca bakınız

* Bağımlı toprakların liderleri listesi

## Notlar

## Kaynakça

## Bibliyografya

* George Drower, *Britain's Dependent Territories*, Dartmouth, 1992
* George Drower, *Overseas Territories Handbook*, TSO, 1998
# İngiltere Krallığı

| İngiltere*Kingdom of England* *Royaume d'Angleterre* İngiltere Krallığı |
| --- |
| 927-1707 |
|
Bayrak

Kraliyet Arması

 |
| **Slogan** “Dieu et Mon Droit”
“Tanrı ve [Benim] Hakkım” |
| Normanların Galler'i işgali sonrası İngiltere Krallığı toprakları (1067–1283) |
| Başkent | Winchester (1066 öncesi) Westminster (1066 sonrası) |
| Yaygın dil(ler) | Eski İngilizce (de facto, 1066'ya kadar) Normanca (de jure, 1066 – 15. yüzyıl) Orta İngilizce (de facto, 1066 – 15. yüzyıl sonları) İngilizce (de facto, 16. yüzyıldan itibaren) Galce (de facto) Kernevekçe (de facto) |
| Hükûmet | Mutlak monarşi (1215 öncesi) Yarı-parlamenter monarşi (1215–1646, 1660–1689) Anayasal monarşi (1689–1707) |
| Hükümdar |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 829–839  | Wessexli Egbert (ilk) |
| • 1702–1707  | Anne (son) |

 |
| Yasama organı | Witan (1066 öncesi) Curia Regis (1066–1215) Meclis (1215 sonrası) |
| Tarihçe |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • Kuruluşu  | 927 |
| • Norman işgali  | 1066–1088 |
| • Galler Kanunları    1535–1542  | 1536 ve 1543 |
| • Taçların birleşmesi  | 1603 |
| • Güç ayrılığı  | 1649–1660 |
| • Dağılışı  | 1707 |

 |
| Nüfus |
|

|  |  |
| --- | --- |
| • 1283  | 2.600.000 |
| • 1542  | 3.000.000 |
| • 1707  | 5.750.000 |

 |
| Para birimi | Pound sterling |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Öncüller** | **Ardıllar** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wessex Krallığı
 |
|  | Mercia Krallığı
 |
|  | Doğu Anglia Krallığı
 |
|  | Northumbria Krallığı
 |
|  | Galler Prensliği
 |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| Büyük Britanya Krallığı
 |  |

 |

 |

**İngiltere Krallığı**, 927-1707 yılları arasında varlığını sürdürmüş Kıta Avrupası'nın kuzeybatısında bir egemen devlet. İngiltere Krallığı toprakları Büyük Britanya adasının güneyinin üçte ikisi ile çevredeki küçük adaları kapsamıştır. Kuzeyde İskoçya Krallığı ile sınırı vardı. İlk başkenti Winchester iken daha sonra başkent Westminster'e taşınmıştır.

12 Temmuz 927'de Britanya'daki kralların bir araya gelmesiyle oluşturulan İngiltere varlığını daha çok Britanya'daki Anglo-Sakson yerleşimine ve kendinden önceki yedi krallığa borçludur.

1067-1283 Galler'in Norman işgali sonrası Galler de İngiltere kontrolüne girdi.

1 Mayıs 1707'de ise İngiltere, İskoçya ile birleşerek Büyük Britanya Krallığı'nı oluşturdu. Bu tarihten sonra İngiltere hayatına bir egemen devlet olarak değil, Büyük Britanya'nın ülkelerinden birisi olarak devam etmiştir.

## Kaynakça

## Ayrıca bakınız

* İngiltere hükümdarları listesi
# İngiliz imparatorluğu

İngiltere arması
**İngiliz Sömürge İmparatorluğu** İngiltere Krallığı tarafından 16. yüzyılın sonu ile 18. yüzyılın başı arasında sömürgeleştirilen denizaşırı topraklardan oluşmaktaydı.

İlk denizaşırı İngiliz yerleşimleri İrlanda'da kuruldu; bunu kısa süre içerisinde Kuzey Amerika, Batı Hint Adaları, "fabrika" adı verilen ticaret merkezleriyle Batı Hint Adaları ve Surat'la başlayarak Hint alt kıtası izledi. 1639'da Hindistan kıyısında bir dizi yerleşimin inşası Fort St. George ile başlatıldı. 1661 yılında Kral II. Charles Bragançalı Catherine ile evlenince Portekiz'e bağlı olan Tanca ve Bombay Catherine'in çeyizi olarak İngiltere'ye verildi.

Kuzey Amerika'da Virginia ve Newfoundland İngiliz sömürgeciliğinin ilk merkezleriydi. 16. yüzyılın ilerleyen dönemlerinde Maine, New Hampshire, Salem, Massachusetts Körfezi, Yeni İskoçya, Connecticut, Maryland ile Rhode Island ve Providence'a yerleşimler yapıldı. 1664 yılında Yeni Hollanda ve Yeni İsveç Hollanda'dan alınarak New York, New Jersey ve Delaware ile Pensilvanya'ya bağlı bölgeler haline getirildi.

1707 yılında İngiltere İskoçya'yla birleşerek Büyük Britanya Krallığı'nı oluşturunca İngiliz kolonileri Britanya İmparatorluğu'nun temeli haline geldi.
# Ticaret karakolu

Ova Kızılderilileriyle yapılan ticarette kullanılmış bir ticaret karakolunun yeniden düzenlenmiş hâli
Fort Nez Percés, Nimipular
Hudson's Bay Company ticaret karakolu, Winnipeg Gölü, yk.1884
**Ticaret karakolu** ya da **Ticaret postası** (İngilizce *trading post* «ticaret karakolu», *trading fort* «ticaret kalesi»), ticari ürünlerin başka bir ürünle takas (değiş tokuş) edilmesiyle ya da bir mal karşılığı, doğrudan parayla ya da paraya eş altın, gümüş, bakır gibi değerli madenlerle ticaret yapma yeri ya da noktası. Örneklerine daha çok Kuzey Amerika'nın Avrupalılarca keşif ve sömürge döneminde rastlanır.

Genellikle ticaret yolları üzerinde belirli noktalarda kurulur ya da uygun işlek bir yere kurulduktan sonra ticaret yolları buradan geçerdi. İşlek olmayan yerlerde kurulan örnekleri de görülür. O zamanlar *Youkon House* (şimdi ise Fort Yukon) olarak adlandırılan ticaret karakolu Hudson's Bay Company şirketinin en izole postasıdır.

Ticaret karakolları, yerine göre kale (*fort*) ya da dükkân (*post*) gibi kurulurdu. Kuzey Amerika'da ticaret karakolları ayrıca göçmenlerin kendi ülkelerinden gelebilecek haberleri yeni gelen kişilerin anlatımından ya da gelen gazetelerden de öğrendikleri bir haberleşme merkezi olarak da işlev görürdü.

Kuzey Amerika'da, özellikle de Kanada ve Alaska'da kürk ticareti yapan Hudson's Bay Company şirketi ticaret karakolları kurarak bölgedeki Amerika yerlileriyle değiş tokuş yöntemiyle ticaret yapmış, kurulan bu karakolların en işlek olanları daha sonra kasabalaşarak şehirleşmeye doğru gelişmiştir.

## Şehirleşme

Bir zamanlar ticaret karakolu olarak kurulan Venedik, New York, Şanghay, Singapur, Hong Kong, Napoli, Rotterdam gibi şehirler bugün dünyanın en büyük şehirlerindendir.

Ticaret karakolu olarak kurulup yıllar içinde sonradan zamanla şehirleşenler:

* *Fort Kamloops* → Kamloops
* *Youkon House* → Fort Yukon

## Ayrıca bakınız

* Kürk ticareti
* Kuzey Amerika kürk ticareti
* Deniz kürk ticareti

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

Wikimedia Commons'ta Ticaret karakolu ile ilgili ortam dosyaları mevcuttur.
# Üzerinde güneş batmayan imparatorluk

"**Üzerinde güneş batmayan imparatorluk**", İngiltere başta olmak üzere tarihteki bazı deniz aşırı imparatorluklar için kullanılan terimdir. Herodot'a göre terimin bir benzeri ilk kez Pers imparatoru I. Serhas tarafından kullanılmıştır.

## İspanya

II. Felipe döneminde İspanya ve sömürgeleri, 1598.
Tarihteki ilk okyanus ötesi imparatorluğu İspanyollar kurdu. Şarlken hükümdarlığı (1516-1556) Yeni Dünya'daki kolonileri kast ederek "imparatorluğumda güneş hiç batmaz" dediği zaman, terim tarihe geçmiş oldu.

Coğrafi keşifler çağında İspanya büyük atılımlar gerçekleştirdi. Magellan dünyayı dolaştığı zaman İspanyolların elinde Uzak Doğu'dan "Yeni Dünya'ya" dek uzanan ülkelerin haritası vardı ve bu sayede çok uzak noktalarda sömürgeler kurabildiler. Hernan Cortes Meksika'yı, Pizarro ise Peru'yu işgal etti. *16. yüzyılın sonunda İspanyol gemileri üç okyanusta dolaşıyor ve beş kıta ile ticaret yapıyordu.*

Aşırı yağmalama sonucu oluşan enflasyon İspanyol ekonomisini çökertti ve nihayet İspanya, Napolyon tarafından işgal edildi. Fırsattan yararlanan sömürgeler, Simón Bolívar önderliğinde ayaklandılar ve İspanyol Sömürge İmparatorluğu çöktü. Son darbe, Küba'nın bağımsızlık savaşıyla vuruldu ve İspanyollar okyanus ötesinden atıldılar.

## Britanya

Britanya İmparatorluğu, 1919, tüm kıtalara yayılmış ve en geniş sınırlarına ulaşmış halde
Sanayi Devrimi sonrası ham madde ihtiyacı duyan İngilizler, dünyanın dört bir yanında sömürge arayışına girdi ve İspanyollardan boşalan yeri doldurdu.

Britanya İmparatorluğu kıta Avrupa'sındaki iç kavgalardan, mümkün olduğunca uzak durmaya ve tüm güçlerini okyanus ötesine seferber etmeye karar vermişti. I. Elizabeth döneminde başlayan yeni kıtalara yayılma politikası sonucu Kuzey Amerika'da ilk koloniler kuruldu. Yedi Yıl Savaşı sırasında Fransız'ların elinden Kanada alındı.

Asıl atılımlar 19. yüzyılda geldi. Hindistan, Mısır, Güney Afrika ve Avustralya, Krallığın tacı altında toplandı. Bu sayede İngilizler, I. Dünya Savaşı sırasında okyanus ötesinden Avrupa'ya askerler getirebildi ve II. Dünya Savaşı'nda, olası bir Alman işgali karşısında Kanada'ya taşınmayı planlayabildi.

Ancak iki dünya savaşı da Britanya'yı fazlasıyla yıprattı ve imparatorluk, sömürgelerini elinde tutamadı. Hindistan'daki direniş diğer sömürgelere de ilham verdi ve Britanya İmparatorluğu çözüldü.

## ABD

Soğuk Savaş sırasında ABD ve müttefikleri
Günümüzün okyanus ötesi imparatorluğunu Amerikalılar kurdu.

II. Dünya Savaşı'nda Japon egemenlik bölgesini işgal eden ABD, Pasifik Okyanusu'nda üsler kurarak etki sahasını Asya'ya dek uzatmıştı, Vietnam Savaşı ile Asya ana karasına sokulmuş oldu. Aynı anda Batı Avrupa'yı işgal etmiş ve Truman Doktrini sonrası Akdeniz çevresine yerleşmişti. 20. yüzyılın sonunda ABD askerleri ve parası, dünyanın her tarafında etki sahibiydi.

21. yüzyılın başında Afganistan ve Irak'ın işgaliyle beraber ABD, egemenlik sahasını Asya içlerine dek genişletmeye çalışmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Coğrafi keşifler
* Emperyalizm

## Kaynakça