# 2003 Irak askerî müdahalesi

| 2003 Irak askerî müdahalesi |
| --- |
| Terörizmle Savaş ve Irak Savaşı |
| **Sol üstten saat yönünde**: 2. Tabur, 1. Deniz Alayı'ndan Amerikan birlikleri, Iraklı savaş esirlerine çöldeki bir tutma alanına kadar eşlik ediyor; Bir kum fırtınası sırasında kuzey Irak'taki Amerikan Humvee konvoyu; Amerikan askerleri Saddam Hüseyin'in Bağdat'taki Firdos Meydanı'ndaki heykelini devirirken Iraklı siviller tezahürat yapıyor; 2. Tabur'dan Amerikan birlikleri, 325. Havadan Piyade Alayı, Iraklı bir paramiliterin karargahının Semave'de yanmasını izleyin |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tarih | 20 Mart 2003 - 1 Mayıs 2003 (1 ay, 1 hafta ve 1 gün) |
| Bölge | Baasçı Irak, Kuveyt ve Basra Körfezi |
| Sonuç |
Koalisyon zaferi |

 |
| Taraflar |
|
Çok Uluslu Güç - Irak* **ABD Birleşik Krallık
* Avustralya
* Polonya

 Kürdistan Bölgesel Yönetimi* KDP
* KYB

 Irak Ulusal Kongresi | * **Irak Cumhuriyeti HMÖ
 |
| Komutanlar ve liderler |
| * George W. Bush
* Dick Cheney
* Donald Rumsfeld
* Colin Powell
* Tommy Franks
* Tony Blair
* John Howard
* Ahmet Çelebi
 | * Saddam Hüseyin
* Kusay Hüseyin
* Uday Hüseyin
* Ali Hasan el-Mecid
* Barzan İbrahim et-Tikriti
* İzzet İbrahim ed-Duri
* Taha Yasin Ramazan
* Tarık Aziz
 |
| Güçler |
| **Toplam: 589.799**

---

* 466.985 personel
* 50.000 asker
* 2.000 asker
* 194 özel kuvvet
* 70.000 asker
* 620 asker
 | **Toplam: 1.311.000**

---

* **Irak Silahlı Kuvvetleri**: 538.000 aktif
* 650.000 rezerv
* 4.000 tank
* 3.700 APC ve IFV
* 2.300 topçu parçası
* 300 savaş uçağı
* Özel Cumhuriyet Muhafızları: 12.000
* Cumhuriyet Muhafızları: 75.000
* Saddam'ın Fedaileri: 30,000
* Arap gönüllüler: 6.000
 |
| Kayıplar |
| * 196+ öldürüldü
* 551+ yaralı

---

* **Koalisyon:**
	+ 172 kişi öldü
		- 139
		- 33
	+ 551 yaralı
* **Peşmerge:** 24+ öldürüldü
 | * 11.000-45.000 ölü
* Bilinmeyen yaralılar

---

* 11.000 (4.895-6.370 gözlemlendi ve rapor edildi) (Savunma Alternatifleri çalışması projesi)
* 13.500-45.000 (Bağdat çevresinde hizmet veren birimlerin ölüm oranlarından tahmin edilmiştir)
 |
|
Tahmini Irak Savaşı Kayıpları:* 7.400 (*Iraq Body Count*)
* 3.200-4.300 (Savunma Alternatifleri Çalışması Projesi)
 |

**2003 Irak askerî müdahalesi**, Amerika Birleşik Devletleri yönetimindeki koalisyonun kuvvetlerinin Irak Savaşı'nda gerçekleştirmiş olduğu ilk topyekün askerî aşamadır. Müdahale ilk olarak 19 Mart 2003 tarihinde hava taarruzu ile başlamış, 20 Mart 2003'te ise kara taarruzu ile devam etmiştir. Müdahalenin ilk 26 günü; çatışmalar Irak'ın çeşitli bölgelerinde yoğun olarak yaşanmıştır. Saddam Hüseyin yönetimindeki Irak güvenlik güçlerinin verdiği ağır kayıplar sonucu, müdahale yaklaşık bir ay içerisinde başarı ile sonuçlanmıştır. Müdahale sonucunda; koalisyon kuvvetleri arasında bulunan ABD, Birleşik Krallık, Avustralya ve Polonya askerleri Irak'ı işgal etmiştir. Irak Savaşı'nın bu erken ve ilk aşaması, 1 Mayıs 2003'te Amerika Birleşik Devletleri Başkanı George W. Bush'un Amerikan halkına yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında; savaşın resmen bittiğini duyurmuştur. Koalisyon güçlerinin zaferini ilan etmesinin ardından Geçici Koalisyon Yönetimi (CPA), birkaç ardışık geçiş hükûmetinin ilki olarak kuruldu.

ABD liderliğindeki koalisyon, 19 Mart'tan 1 Mayıs 2003'e kadar süren müdahalenin ilk işgal safhasında Irak'a 177.194 asker gönderdi. Koalisyon güçleri arasında 45.000 İngiliz asker, 2.000 Avustralya asker ve 194 Polonyalı asker bulunurken, sadece ABD'den yaklaşık 130.000 asker bulundu. 2003 askerî müdahalesinin başarılı olmasının ardından, 36 başka ülkenin de yer aldığı Çok Uluslu Güç Irak'ı işgal etti. Koalisyon güçleri ayrıca Irak Kürdistanı'ndaki Peşmergeden de lojistik ve askerî destek aldı.

George W. Bush ve Birleşik Krallık Başbakanı Tony Blair'e göre koalisyon; "Irak'ı kitle imha silahlarından arındırmayı, Saddam Hüseyin'in terörizme verdiği desteği sona erdirmeyi ve Irak halkını özgürleştirmeyi" hedefliyordu. Bazılarına göre ise müdahalenin amacı; bölgedeki petrol kaynakları üzerinde hakimiyet kurmak ve Amerika'nın askerî gücününü diğer ülkelere göstermektir.

## Kuma gömülü bulunan savaş uçakları

Kuma gömülü halde bulunan Su-25 kurtarma çalışması.
Irak askerî müdahalesi sırasında Amerika Birleşik Devletleri öncülüğündeki koalisyon güçleri, 2003'ün temmuz aylarında Irak'ın başkenti Bağdat'tın batısında yaklaşık 74 kilometre uzaklıktaki Al-Taqqadum Hava Üssü'nün ve Ramadi şehrinin yaklaşık 110 kilometre batısında yer alan Ayn'ül Esad Hava Üssü'nün yakınlarında çöle gömülmüş Rus menşeli Mig-25 ve SU-25 tipi savaş uçakları bulundu. 30 ila 40 uçağın 3 metreden fazla gömülü olduğu tespit edildi. Uçakların tonlarca çöl kumunun altında kalmasına karşın koruma amacıyla yalnızca bir kısmına plastik kaplama ve kamuflaj ağları serilmişti. Fakat çöl fırtınalarından olacak ki bazı uçakların tepe yüzgeçlerinin açığa çıkmasıyla uçaklar fark edildi.

Dönemin Savunma Bakanı Donald Rumsfeld 7 Ağustos 2003'te olaya ilişkin yaptığı açıklamada şunları söyledi;

> "Pek çok şeyin gömüldüğünü duymuştuk ama nerede olduklarını bilmiyorduk ve o yakın çevrede haftalar, haftalar ve haftalardır faaliyet gösteriyorduk... 12, 13 haftadır ve onların varlığından haberimiz yoktu." Rumsfeld, "Oradaydık" dedi.
>
>
> Bu türden kaç tane uçağın bulunduğundan emin olmadığını söyledi ancak "Bir ya da iki değildi" dedi
>
>
> Rumsfeld, "Uçak kadar büyük bir şey, faaliyet gösterdiğiniz yerden bir taş atımı uzaklıkta ve onun orada olduğunu bilmiyorsunuz, çünkü bir keşif sürecinde her şeyi araştıramıyorsunuz," diye açıkladı. "Dolayısıyla size nereye bakmanız gerektiğini söyleyen birini bulana kadar ya da doğa biraz kumu temizleyip zamanla bir şeyi açığa çıkarana kadar bunu bilemeyeceğiz."
>
>
>
> "Ama hepimizin bildiği gibi, yokluk Kanıt yokluğun kanıtı değildir."
>
>

## Irak Hava Kuvvetleri'nin gücü

Saddam Hüseyin'in öncülüğünde Irak Hava Kuvvetleri güneybatı Asya'nın en büyük hava kuvvetlerine ve altyapısına sahipti. Irak Hava Kuvvetleri, 1988'li yıllara kadar İran-Irak Savaşı'nda gösterdiği yoğun hava gücüne karşın 1991'e gelindiğinde 700'den fazla dönemin seçkin savaş uçaklarına sahipti.

Bunlar arasında SSCB'den alınma MiG-29, Fransa'dan alınma Mirage F-1'ler ve çeşitli menşeilere sahip birçok savaş uçağı vardı. Irak Hava Kuvvetleri yalnızca envanterine hava araçlarını katmamış, altyapı hizmetlerini güçlendirmş, pistlerini ve araba yollarının sayısını arttırmış, park halindeki uçakları korumak için sığınaklar inşa etmiştir. Fakat tüm bu başarılı sisteme rağmen koalisyon güçleri 2003'te Irak'a Özgürlük Operasyonu gerçekleştirdiği sırada bahsedilen bu hava gücü kullanılmamış, öyle ki işgal sırasında başkente ilerleyen koalisyon güçlerine tek bir Irak uçağı müdahale etmemiştir. Bahsi geçen uçaklar işgalin ilerlemesinden sonra kuma gömülü halde bulunan uçaklardan birkaçı olduğu tahmin edilmektedir.

## Kaynakça