# Aktivizm

Paris Komünü döneminde kurulan bir barikat, 1871
İnsan hakları aktivistlerinin March on Washington for Jobs and Freedom yürüyüşünden bir fotoğraf, 1963
Bir kadın hakları yürüyüş eyleminden bir fotoğraf, Washington, D.C., 1970
Anti-Sarkozi eylemleri
**Aktivizm**, **aksiyonizm** veya **etkincilik**, toplumsal değişme ya da politik değişiklik meydana getirmek için kasıtlı bir biçimde yapılan eylem olarak tanımlanabilir. Bu eylem çelişmeli tartışmalarda taraflardan birini desteklemek ya da muhalefet etmektir.

Aktivizm kelimesi sıklıkla protesto veya muhaliflik ile eş anlamlı olarak kullanılmaktadır, ancak aktivizm sayısız politik yönlendirmede yer bulabilir ve geniş bir biçim yelpazesi içinde oluşabilir. Örnekleri, bir gazeteye ya da politikacıya bir mektup yazmaktan, politik kampanyadan, ekonomik aktivizmden (tercih edilen şirketleri desteklemek veya boykot etmek gibi), toplantılardan, blog yazmaktan ve sokak yürüyüşlerinden, grevlere ve hatta gerilla taktiklerine kadar çeşitli şekillerde olabilir. Daha keskin çelişkili durumlarda, yorumlayanın aktivistin yaptıklarını destekleyip desteklememesine bağlı olarak bir kesim tarafından özgürlük savaşçısı diye adlandırılanlar, karşı kesim tarafından terörist olarak tanımlanabilmektedir.

Bazı durumlarda aktivizmin protesto ya da karşı koymayla hiçbir ilişkisi yoktur: Örneğin kimi dinî, feminist ya da etyemez aktivistler hükûmetin yasaları değiştirmesini sağlamak yerine doğrudan insanları davranışlarını değiştirmeye ikna etmeye çalışırlar. Kooperatif hareketi, kooperatif ilkelerine uygun yeni kurumlar oluşturmaya çalışır ve genellikle ne lobi ne de siyasi protesto yapar.

Online Etymology Dictionary, İngilizce "activism" ve "activist" kelimelerinin siyasal anlamdaki ilk kullanımlarının tarihinden 1915 ve 1920 olarak bahseder.

## Dönüşümcü aktivizm

Dönüşümcü aktivizm düşüncesi dünyada anlamlı bir değişiklik yaratmak için dışlarında olduğu kadar kendi içlerinde de dönüşmeleri gerektiğini söylemektedir.

Dönüşümcü aktivizmin bir örneği Birleşmiş Milletler tarafından şu şekilde tanımlanan; "sürdürülebilir barış için, çelişkiler nedeniyle harap olmuş bir ülkede gerekli şartları oluşturmak adına bir yardım yolu" barışgücüdür. Barışgücü çatışma sonrası bölgelerde barış süreçlerini izler ve gözlemler ve tarafların imzalamış olabilecekleri barış antlaşmalarının uygulanmasında taraflara yardımcı olur. Bu yardım birçok biçimde olabilir; güven oluşturucu durumlardan, güç paylaşım düzenlemelerine, seçim desteğinden, hukukun üstünlüğünün desteklenmesine ve ekonomik ve toplumsal gelişime kadar. Bu açıdan BM Barışgücü (kafalarına taktıkları mavi berelerden dolayı sıklıkla Mavi Bereliler olarak anılırlar) askerlerden, polis yetkililerinden ve diğer sivil personelden oluşabilir.

Diğer bir örnek ise farklı ırklardan oluşan toplumlarda yaşama seçeneklerini artırmanın cesaretlendirilmesidir. Bu tür toplumlar üyelerinin zihinlerinin yeni fikir, kültür, tarihsel perspektifler açılmasıyla tam anlamıyla dönüşebilir ve dar görüşlü hayata bakış toplumsal ilişkilerden eninde sonunda yarar görebilir.

Dönüşümcü aktivizmin bir diğer örneği dönüşümcü ekonomidir. Bu düşünce insanın kendi farkındalığını artırarak bir toplumda kaynak akışını değiştirebileceğini dile getirmektedir. İnsanlar kendi ihtiyaçlarının gerçekte ne olduğuna dair kendilerini gözlemler. Bu onların gerçekten nelere ihtiyaçları olup olmadığını fark etmelerini sağlar. Gelişen farkındalık ile toplumdaki kaynak akışı değişir.

Dönüşümcü siyaset insanların gerçek gücün ne olduğunu hissetmeleri için kendi içlerine bakmaları konusunda rehberlik edilmesidir. Kişiler gerçek gücün herkesin birbiri ile derin bir bağı olduğunu görebilmek ve bulunduğu yere iz bırakmak olduğunu keşfedebilir. Bu durumda güç bir kişi üzerindeki güç değil artık yeni bir toplum yaratmada toplu yaratıcılığın serbestleştirilmesindedir.

Aktivizm, sanatın yaratılması, bilgisayar korsanlığı veya basitçe kişinin parasını nasıl harcamayı seçtiği, dahil olmak üzere çok çeşitli şekillerde günlük olarak gerçekleştirilebilir.

## Aktivizm tipleri

* Sivil itaatsizlik
* Komün oluşturma
	+ Aktivizm endüstrisi
	+ Kooperatif hareketi
	+ Elişi aktivizmi
	+ Basit yaşama aktivizmi
* Ekonomik aktivizm
	+ Boykot
	+ Yatırım boykotu
* Franchise aktivizm
* Lobicilik
* Medya aktivizmi
	+ Kültür çeşitliliği aktivizmi
	+ Hacktivizm
	+ Slacktivizm
	+ İnternet aktivizmi
* Propaganda
	+ İletişimde gerillacılık
* Şiddet karşıtlığı
* Şiddet aktivizmi
	+ Asilik
* Protesto
	+ Gösteri
	+ Doğrudan tepki
	+ Toplumsal değişim için tiyatro
	+ Protest müzik
* Grev
* Gençlik aktivizmi
	+ Öğrenci aktivizmi
	+ Gençlerin yönettiği medya

## Başvuru kaynakları

* Randy Shaw, *The Activist's Handbook: A Primer for the 1990s and Beyond* (University of California Press, 1996). ISBN 0-520-20317-8
* David Walls, *The Activist's Almanac: The Concerned Citizen's Guide to the Leading Advocacy Organizations in America* (Simon & Schuster/Fireside, 1993). ISBN 0-671-74634-0
* Victor Gold, *Liberwocky* (Thomas Nelson, 2004). ISBN 978-0-7852-6057-8

## Ayrıca bakınız

* Devrim
* Reform

## Bazı aktivistler

* Mahatma Gandhi
* John Lennon
* Martin Luther King, Jr.
* César Chávez
* Bill Maher PETA başkanı ve ortak kurucu Ingrid Newkirk

## Kaynakça

* İng. Aktivizm maddesi