# Paul Newman

| Paul Newman |
| --- |
| Newman (1954) |
| Doğum | Paul Leonard Newman 26 Ocak 1925(1925-01-26) Cleveland, Amerika Birleşik Devletleri |
| Ölüm | 26 Eylül 2008 (83 yaşında) Westport, Amerika Birleşik Devletleri |
| Milliyet | Amerikalı |
| Uğraş | Oyuncu |
| Boy | 1,77 m (5 ft 10 in) |
| İmza |
|  |

**Paul Leonard Newman** (26 Ocak 1925, Cleveland - 26 Eylül 2008, Westport), Amerikalı oyuncudur.

Akademi Ödülü, Altın Küre ödülü, Cannes ödülü ve Emmy ödülü sahibi sanatçı, kendi kurduğu "Newman's Own" adlı gıda şirketinin 200 milyon doları aşan gelirlerini binlerce hayır kuruluşlarına bağışlamıştır. Newman, beyaz perdenin sarışın, mavi gözlü, en yakışıklı erkeklerinden biri olarak başarılı oyunculuğuyla da herkesi etkilemeyi başarmıştır.

## Hayatı

Macar Yahudisi bir babanın oğlu olarak doğdu. 1943 yılında II. Dünya Savaşı sırasında pilotluk başvuru yapmış ancak renk körlüğü sebebiyle pilot olamamıştır. Fakat uçuş telsizcisi olarak görev almıştır. 1945 yılında Okinawa Muharebesi sırasında şiddetli bir kulak ağrısı nedeniyle göreve katılamadı. Katılamadığı bu görevde 15 asker bir kamikaze saldırısı sonucu hayatını kaybetti. Askerlik öncesi Ohio Üniversitesi'ne devam etmiş, savaş sonrasında ise Yale Üniversitesi'nde oyunculuk dersleri almıştır.

## Sinema kariyeri

Yale'de eğitimine devam ettiği sırada, Broadway'e ilk adımını, 1953'te William Inge'nin yapımı olan *Picnic* ile attı. Daha sonra, *The Desperate Hours* ve *Sweet Bird of Youth* gibi orijinal Broadway oyunlarında rol aldı. 1954'te oynadığı ilk filmi *The Silver Chalice* için "1950'lerde yapılmış en kötü film" ifadesini kullanır. 1956'da *Somebody Up There Likes Me* ve *Cat on a Hot Tin Roof* filmlerinde oynadı.

### Önemli filmleri

Mavi gözleri ve düzgün fiziği ile romantik bir başrol oyuncusu olabilirdi fakat o hep daha fazlasını istedi. Hollywood'un her yakışıklı oyuncuya verebileceği, standart güzel çocuk rollerini değil, büyük filmlerde önemli rolleri almak için mücadele etti. 1950'lerden 60'lara ve hatta 70'lerin sinemasına başarılı geçiş yapabilen nadir oyunculardan biri oldu. Asi kişiliği ondan sonraki nesle de yansıdı. Daha genç oyuncular ondan etkilendiklerini sık sık dile getirdiler.

Newman, 1961'de *The Hustler*, 1963'te *Hud*, 1964'te *Harper*, 1967'de *Cool Hand Luke*, 1977'de *Slap Shot* ve 1982'de *The Verdict* gibi sinema klasiklerinde rol aldı. 1969'da *Butch Cassidy and the Sundance Kid* ve 1973'te çevrilen *The Sting* filmlerinde Robert Redford ile birlikte oynadı.

*The Long, Hot Summer* (1958), *Rally 'Round the Flag, Boys!*, (1958), *From the Terrace* (1960), *Paris Blues* (1961), *A New Kind of Love* (1963), *Torn Curtain* (1966),*Winning* (1969), *WUSA* (1970), *The Drowning Pool* (1975), *Harry & Son* (1984) ve *Mr. and Mrs. Bridge* (1990) filmlerinde eşi Joanne Woodward ile birlikte oynadı.

Hem yönettiği hem de oynadığı *Harry & Son* filmine ilaveten, kendisinin rol almadığı ancak eşi Woodward'ın oynadığı üç film daha yönetmiştir: *Rachel, Rachel* (1968), Pulitzer Ödülü kazanan *The Effect of Gamma Rays on Man-in-the-Moon Marigolds* (1972) ve *The Glass Menagerie* (1987).

### Son çalışmaları

Newman 2003'te Broadway'de Thornton Wilder'ın *Our Town* adlı oyununda göründü. Bu oyundaki performansı ile ilk Tony Ödülü adaylığını elde etti. PBS ve kablolu yayın yapan Showtime kanalları yapımı yayınladılar ve Newman, Outstanding Lead Actor in a Miniseries or TV Movie dalında Emmy adayı oldu.

## Kişisel yaşamı

### Evlilikleri ve ailesi

Newman iki kere evlendi. 1949'dan 1958'e kadar süren Jackie Witte ile evliliğinden Scott (1950) adında bir oğlu ve Susan Kendall (1953) ve Stephanie adında iki kızı oldu. *Breakheart Pass*, *The Towering Inferno* ve *Fraternity Row* filmlerinde rol alan Scott Newman 1978 Kasımında aşırı dozda ilaç alımı sonucu 28 yaşında öldü. Olayın intihar olduğu iddia edildi. Newman oğlunun ölümünden sonra onun anısına ilaçların kötü kullanımını önlemek için Scott Newman Center'ı kurdu. Newman'ın kızlarından Susan belgesel film yapımcısı ve hayırseverdir ayrıca 1978 yapımı *I Wanna Hold Your Hand* filminde dört Beatles hayranından birini oynamıştır. Susan ayrıca ortak yapımcısı olduğu *The Shadow Box* filmi ile de Emmy adayı oldu. Newman tamamı kızlarından olmak üzere sekiz torun sahibidir.

29 Ocak 1958'de Newman Joanne Woodward ile evlendi. Çiftin bu evlilikten Elinor "Nell" Teresa (1959), Melissa "Lissy" Stewart (1961) ve Claire "Clea" Olivia (1965) adlarında üç kızı vardır.

### Hastalığı ve ölümü

Haziran 2008'de eski bir sigara tiryakisi olan Newman'a akciğer kanseri teşhisi konulduğu açıklandı. Newman teşhis sonrasında New York'taki Sloan-Kettering Hastanesi'nde tedavi altına alındı. Mayıs ve haziran aylarında çekilen fotoğraflarında Newman oldukça zayıflamış görünüyordu. Yazar A.E. Hotchner medyaya Newman'ın kendisine on sekiz ay önce hastalıktan bahsettiğini aktardı. Ağustosta Newman resmi olarak kemoterapiyi durdurdu ve ailesine evinde ölmek istediğini söyledi.

Paul Newman, 27 Eylül 2008 günü Connecticut'taki evinde hayata gözlerini yummuştur.

## Notlar

* Ünlü tiyatrocu Haldun Dormen Sürç-ü Lisan Ettikse... adlı anı kitabında 1950'li yılların başlarında ABD'de Yale Üniversitesi'ne tiyatro eğitimi almak için gittiğinde o zaman hiç tanınmamış bir oyuncu adayı olan, aynı zamanda da bir alt sınıfta okuyan Paul Newman ve eşiyle tanıştıklarını ve arkadaş olduklarını, dostluklarının da hâlâ sürdüğünü anlatmıştır.

## Filmleri

### Oyuncu olarak

| Yıl
 | Film
 | Rol
 | Notlar
 |
| --- | --- | --- | --- |
| 1954
 | *The Silver Chalice* | Basil
 |  |
| 1956
 | *Somebody Up There Likes Me* | Rocky Graziano
 |  |
| *The Rack* | Capt. Edward W. Hall Jr.
 |  |
| 1957
 | *The Helen Morgan Story* | Larry Maddux
 |  |
| *Until They Sail* | Capt. Jack Harding
 |  |
| 1958
 | *The Long, Hot Summer* | Ben Quick
 |  |
| *The Left Handed Gun* | Billy the Kid
 |  |
| *Cat on a Hot Tin Roof* | Brick Pollitt
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü adaylığı
 |
| *Rally 'Round the Flag, Boys!* | Harry Bannerman
 |  |
| 1959
 | *The Young Philadelphians* | Anthony Judson Lawrence
 |  |
| 1960
 | *From the Terrace* | David Alfred Eaton
 |  |
| *Exodus* | Ari Ben Canaan
 |  |
| 1961
 | *The Hustler* | Eddie Felson
 | BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü adaylık - En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylık - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama
 |
| *Paris Blues* | Ram Bowen
 |  |
| 1962
 | *Sweet Bird of Youth* | Chance Wayne
 | Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama adaylığı
 |
| *Hemingway's Adventures of a Young Man* | Ad Francis, 'The Battler'
 | En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Sinema adaylığı
 |
| 1963
 | *Hud* | Hud Bannon
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü adaylığı Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama adaylığı
 |
| *A New Kind of Love* | Steve Sherman
 |  |
| *The Prize* | Andrew Craig
 |  |
| 1964
 | *What a Way to Go!* | Larry Flint
 |  |
| *The Outrage* | Juan Carrasco
 |  |
| 1965
 | *Lady L* | Armand Denis
 |  |
| 191966
 | *Harper* | Lew Harper
 |  |
| *Torn Curtain* | Prof. Michael Armstrong
 |  |
| 1967
 | *Hombre* | John Russell
 |  |
| *Cool Hand Luke* | Luke Jackson
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı - Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama adaylığı
 |
| 1968
 | *The Secret War of Harry Frigg* | Pvt. Harry Frigg
 |  |
| 1969
 | *Winning* | Frank Capua
 |  |
| *Butch Cassidy and the Sundance Kid* | Butch Cassidy
 | BAFTA En İyi Erkek Oyuncu Ödülü adaylığı
 |
| 1970
 | *WUSA* | Rheinhardt
 |  |
| 1971
 | *Sometimes a Great Notion* | Hank Stamper
 |  |
| *Once Upon a Wheel (1971 TV program)* | Kendisi
 | World Television Festival Award, Best International Sports Documentary
 |
| 1972
 | *Pocket Money* | Jim Kane
 |  |
| *The Life and Times of Judge Roy Bean* | Judge Roy Bean
 |  |
| 1973
 | *The Mackintosh Man* | Joseph Rearden
 |  |
| *The Sting* | Henry Gondorff
 |  |
| 1974
 | *The Towering Inferno* | Doug Roberts
 |  |
| 1975
 | *The Drowning Pool* | Lew Harper
 |  |
| 1976
 | *Buffalo Bill and the Indians* | William F. "Buffalo Bill" Cody
 |  |
| 1977
 | *Slap Shot* | Reggie "Reg" Dunlop
 |  |
| 1979
 | *Quintet* | Essex
 |  |
| 1980
 | *When Time Ran Out...* | Hank Anderson
 |  |
| 1981
 | *Fort Apache, The Bronx* | Murphy
 |  |
| *Absence of Malice* | Michael Colin Gallagher
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı
 |
| 1982
 | *Come Along with Me* |  | TV
 |
| *The Verdict* | Frank Galvin
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama adaylığı
 |
| 1981984
 | *Harry & Son* | Harry Keach
 |  |
| 1986
 | *The Color of Money* | Fast Eddie Felson
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama adaylığı
 |
| 1989
 | *Fat Man and Little Boy* | Gen. Leslie R. Groves
 |  |
| *Blaze* | Gov. Earl K. Long
 |  |
| 1990
 | *Mr. and Mrs. Bridge* | Walter Bridge
 |  |
| 1993
 | *La Classe américaine* | Dave
 | arşiv görüntüleri
 |
| 1994
 | *The Hudsucker Proxy* | Sidney J. Mussburger
 |  |
| *Nobody's Fool* | Donald J. "Sully" Sullivan
 | En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı Golden Globe Award for Best Actor - Motion Picture Drama adaylığı
 |
| 1998
 | *Twilight* | Harry Ross
 |  |
| 1999
 | *Message in a Bottle* | Dodge Blake
 |  |
| 2000
 | *Where the Money Is* | Henry Manning
 |  |
| 2002
 | *Road to Perdition* | John Rooney
 | En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü adaylığı BAFTA Award for Best Actor in a Supporting Role adaylığı En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Altın Küre Ödülü - Sinema adaylığı
 |
| 2003
 | *Our Town* | Stage Manager
 | Emmy Award adaylığı
 |
| 2005
 | *Empire Falls* | Max Roby
 | Emmy Award; Golden Globe
 |
| *Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D* | Dave Scott
 | Seslendirme
 |
| 2006
 | *Cars* | Doc Hudson
 | Seslendirme
 |
| 2007
 | *Dale* | Anlatıcı
 | Ses
 |

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* IMDb'de Paul Newman
* Newman/Haas Racing23 Eylül 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Newman's Own23 Eylül 2010 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* The Hole in the Wall Gang Camp 10 Temmuz 2004 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi.
* Barretstown Gang Camp, Ireland
* Is Paul Newman ready for his swan song?
* Newman's Day at Princeton
* Traditions at Bates College 9 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. and a Memory of Newman Day 6 Şubat 2007 tarihinde Wayback Machine sitesinde arşivlendi. from a 1991 graduate

Vikisöz'de Paul Newman ile ilgili sözleri bulabilirsiniz.