# Bin Dokuz Yüz Seksen Dört

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört | Nineteen Eighty-Four |
| 1958 tarihli ilk Türkçe baskının kapak resmi |
| Yazar | George Orwell |
| Çevirmen | Ahmet Vahit Turhan ve Sencer Tonguç |
| Ülke |  İngiltere |
| Dil | İngilizce |
| Konu | *III. Dünya Savaşı sonrası yeni dünya düzeni* |
| Türler | Politik, distopya, alegorik, birey özgürlüğü |
| Yayım | 1958 |
| Yayımcı |  Işık Kitapları |
| Medya türü | Basılı |
| Sayfa | 248 |

Bin Dokuz Yüz Seksen Dört (özgün adı: *Nineteen Eighty-Four*), İngiliz yazar George Orwell tarafından kaleme alınmış olan alegorik, distopik ve politik bir romandır. Romanın hikâyesi distopik bir dünyada geçer. Distopya romanlarının en ünlülerindendir. Özellikle kitapta tanımlanan Big Brother (*Büyük Birader*) kavramı günümüzde de sıklıkla kullanılmaktadır. Aynı zamanda kitapta geçen "düşünce polisi" gibi kavramları da yazar George Orwell günümüze kazandırmıştır.

## Yazılış süreci

George Orwell bu romanı İskoçya'da, Jura Adası'nda, verem ile boğuşurken, 1947-1948 yılları arasında yazmış, ilk kez 8 Haziran 1949'da basılmıştır. Rus yazar Zamyatin'in Biz adlı eserinden esinlenen bu roman ilk başta "Avrupa'daki Son Adam" *(The Last Man in Europe)* ismiyle yazılmış, ABD ve Birleşik Krallık'ta aynı anda satışa sunulan kitabın yayımcısı adını pazarlama açısından *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört'*e (*Nineteen Eighty-Four*) çevirmiştir.

Kitap sosyalizm karşıtı olarak suçlanmış fakat George Orwell buna karşı çıkarak 16 Haziran 1949 tarihinde yaptığı açıklamada şöyle demiştir:

> Yeni romanımda (Bin Dokuz Yüz Seksen Dört) sosyalizme ya da bir destekçisi olduğum Britanya İşçi Partisine bir saldırı kastetmedim fakat merkezileştirilmiş bir ekonominin yol açabileceği, hâlen komünizm ve faşizmde kısmen gerçekleşmiş olan bozukluklara değindim... Kitabın konusunun Britanya'da geçmesi, İngilizce konuşan ırkların doğuştan diğerlerine göre daha üstün olmadığını ve karşı durulmadığı takdirde totalitarizmin herhangi bir yerde zafer kazanabileceğini vurgulamak içindir.
>
>

Romanın distopik dünyasında totaliter bir merkezî tek partinin yönetiminde gerçekleştirilen korku, propaganda ve beyin yıkama ile halk ve hayat manipüle edilmektedir. Roman daha sonra ünlenecek olan *Büyük Birader* ve *düşünce polisi* gibi kavramları içermektedir. Kitaptaki "çiftdüşün tekniği" ile karşıt kavramlar bir arada kullanılarak kişinin bariz gerçeğe aykırı olanı kabul etmesi beklenir. Çünkü, kitaptaki düzende merkezî tek partiye bağlılık gösterilmesi için, insanın gerekirse akla aykırı olanı bile doğru olarak kabul etmesi gerekir.

İngiliz tarih profesörü ve siyaset teorisyeni Gregory Claeys tarafından *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört* romanını iyi anlamak için Orwell'in Şovenizm Üzerine Notlar adlı denemesinin temel öneme sahip bir kaynak olduğu belirtilmiştir.

İngiliz yazar Aldous Huxley'in Cesur Yeni Dünya isimli romanıyla birlikte, *Bin Dokuz Yüz Seksen Dört* İngilizce edebiyatın ilk ve en ünlü anti-ütopik eserlerindendir. 20. yüzyılın en etkili romanlarından biri olmasının yanı sıra, satış anlamında da çok başarılı olmuştur.

Roman 1984 yılında sinemaya da uyarlanmıştır.

Birçok farklı dile çevrilen kitap Türkiye'de ilk kez Işık Kitapları tarafından 1958'de Türkçe olarak basılmıştır. 1 Ocak 2021 itibarıyla yazarın ölümünün üzerinden 70 yıl geçtiğinden, diğer eserleri gibi bu kitabın da telif hakları sona ermiştir. Bunun ardından birçok yayınevi tarafından farklı Türkçe çevirileri de basılmaya başlanmıştır.

## Kitapta yer alan ülkeler

Romanda yer alan kurgusal ülkeler: Okyanusya *(siyah)*, Avrasya *(kırmızı)* ve Doğuasya *(sarı).* Gri renkteki yerler, romanda kimin olduğu tartışmalı yerlerdir.
Romanda geçen üç adet ülke bulunmaktadır: Doğuasya, Avrasya ve Okyanusya. Romana göre Amerika Birleşik Devletleri'nin Britanya İmparatorluğu'nu ve kolonilerini ele geçirmesi ile Okyanusya ülkesi doğmuştur. Amerika, Avustralya ve Antartika'nın tamamını, Britanya Adaları'nı ve Sahraaltı Afrika'yı kontrol etmektedir. Avrasya, SSCB'nin Orta Doğu, Avrupa ve Kuzey Afrika'yı ele geçirmesiyle oluşmuştur. Doğuasya ise Uzak Doğu ülkelerinin birleşmesi ile kurulmuştur. Ülkeler birbiriyle devamlı savaş halindedir ve bu savaş devlet yöneticileri tarafından halkların refah ve bilgiye sahip olmasını önlemek, devlet otoritesini korumak içindir. Okyanusya; zaman zaman Avrasya, zaman zaman Doğuasya ile müttefik olup her seferinde sanki müttefik devlet her zaman müttefik, düşman devlet her zaman düşmanmış gibi halkı bilgilendirmektedir ve bilginin kontrolü devlette olduğundan eski olaylar derhal unutulmaktadır.

## Uyarlamalar

Duncan Macmillan ve Rebert Icke ile birlikte eseri aynı adla oyunlaştımıştır. İlk gösterimi 2013'te Londra'da West End'de yapılan uyarlama, çeşitli ödüllere aday gösterildi.

## Ayrıca bakınız

* Le Monde'un Yüzyılın 100 Kitabı listesi

## Kaynakça