# Serge Daney

**Serge Daney** (Fransızca telaffuz: [sɛʁʒ danɛ]; 4 Haziran 1944, Paris – 12 Haziran 1992), Fransız bir sinema eleştirmeniydi. 1970’lerin sonlarında *Cahiers du cinéma* dergisinin eş editörlüğünü yaparak bu çevrede önemli bir figür hâline gelmiştir. Ayrıca *Libération* gazetesinde sinema, televizyon ve toplum üzerine kapsamlı yazılar kaleme almış; ölümünden kısa süre önce üç aylık dergi *Trafic*’i kurmuştur. Fransız ve Avrupa sinema eleştirisi çevrelerinde büyük saygı gören Daney’nin çalışmaları, uzun bir süre boyunca İngilizce konuşulan dünyada tanınırlığı sınırlı kalmıştır. Ancak daha sonraki çevirilerle birlikte eserleri daha geniş bir okuyucu kitlesine ulaşmıştır. Bu kapsamda, kitap hacmindeki ilk söyleşisi *Postcards from the Cinema* (2007) yayımlanmış; 1982 öncesi yazılarını içeren derlemeler *The Cinema House and the World* (2022) ve *Footlights* (2023) başlıklarıyla basılmıştır. Bununla birlikte, Daney'in resmi olarak Türkçeye çevrilmiş bir eseri bulunmamaktadır.

## Biyografi

### Gençlik

Serge Daney, 4 Haziran 1944’te Paris’in 12. arrondissement’ında, Yahudi kökenli bir babanın çocuğu olarak doğdu. Paris’teki Lycée Voltaire’de ortaöğrenimini sürdürürken, edebiyat öğretmeni Henri Agel sayesinde sinemayla tanıştı. Agel’in yönettiği sinema kulübünde *Nuit et Brouillard* (Alain Resnais) ve *Le Sang des bêtes* (Georges Franju) gibi belgeselleri izledi. 1950’lerin sonlarında Louis Skorecki ile tanıştı ve birlikte Jacques Tourneur'un filmlerine duydukları hayranlığı paylaştılar.

### Eğitim ve eleştirmenlik

1962 yılında *Visages du cinéma* dergisini kurmasının ardından Serge Daney, 1964’te Jean Douchet’nin davetiyle *Cahiers du cinéma* dergisine katıldı. Bu dönem, kapak renginden ötürü “sarı dönem” olarak adlandırılır ve François Truffaut, Jean-Luc Godard, Éric Rohmer ve Jacques Rivette gibi eleştirmenlerin yönetmenliğe geçerek Nouvelle Vague hareketini başlattıkları bir evreye denk gelir.

1968 sonrasında seyahatler yapan Daney, 1970’ler boyunca Sorbonne Nouvelle Üniversitesi’nin Censier yerleşkesinde sinema dersleri verdi. Bu dönemde öğrencileri arasında daha sonra *Cahiers du cinéma*da birlikte çalışacağı Serge Toubiana, Leos Carax ve Pascale Ferran gibi isimler yer aldı.

1973 yılında *Cahiers du cinéma*ya geri dönen Daney, yoğun teorik tartışmalar ve Maoizm etkisindeki politik angajman döneminin ardından Serge Toubiana ile birlikte derginin genel yayın yönetmenliğini üstlendi. Bu dönemi daha sonra “*Cahiers*’nin şanlı olmayan dönemi” olarak nitelendirdi.

1981’de dergiden ayrılarak *Libération* gazetesinde yazmaya başladı. Burada başlangıçta sinema eleştirmeni olarak çalışsa da, görüntü kültürünü daha geniş bir çerçevede ele alan bir alan oluşturmayı hedefledi. Özellikle televizyona yönelerek, televizyon yayınları ve programcılığı üzerine yazı dizileri kaleme aldı. Bu yazılar 1988’de *Le Salaire du zappeur* adıyla yayımlandı. 1985–1990 yılları arasında France Culture’da yayımlanan *Microfilms* adlı haftalık radyo programını hazırlayıp sundu; programda Alain Cavalier, Jacques Demy, Marguerite Duras, Olivier Assayas, Jean-Luc Godard ve Éric Rohmer gibi sinemacılarla söyleşiler gerçekleştirdi.

1991 yılında yeniden sinema eleştirisine yoğunlaşan Daney, P.O.L yayınevi bünyesinde üç aylık *Trafic* dergisini kurdu.

### Ölümü

Serge Daney, 12 Haziran 1992’de AIDS’e bağlı komplikasyonlar nedeniyle Hôpital Necker’de (Paris, 15. arrondissement) hayatını kaybetti.

## Eserleri

#### Serge Daney tarafından derlenen eserler

* *La Rampe : Cahier critique, 1970-1982*, Paris: Gallimard / Cahiers du cinéma, 1983.
* *Ciné journal : 1981-1986* (önsöz: Gilles Deleuze), Paris: Cahiers du cinéma, 1986.
* *Le Salaire du zappeur*, Paris: Ramsay / Libération, 1988.
* *Devant la recrudescence des vols de sacs à main. Cinéma, télévision, information, 1988-1991*, Lyon: Aléas, 1991.

#### Ölümünden sonra yayımlanan eserler

* *L'exercice a été profitable, Monsieur* (önsöz: Jean-Claude Biette), Paris: P.O.L, 1993.
* *Persévérance : entretien avec Serge Toubiana* (önsöz: Serge Toubiana), Paris: P.O.L, 1994.
* *L'Amateur de tennis : Critiques, 1980-1990* (önsöz: Mathieu Lindon), Paris: P.O.L, 1994.
* *Serge Daney : itinéraire d'un ciné-fils* (görüşmeler: Régis Debray), Paris: Jean-Michel Place, 1999.
* *La Maison cinéma et le monde*, Paris: P.O.L
	+ Cilt 1: *Le temps des Cahiers (1962-1981)* (önsöz: Patrice Rollet), 2001.
	+ Cilt 2: *Les années Libé (1981-1985)*, 2002.
	+ Cilt 3: *Les années Libé (1986-1991)*, 2012.
	+ Cilt 4: *Le moment Trafic (1991-1992)*, 2015.
* *Serge Daney* (önsöz: Pierre Eugène), Paris: Art Press, 2015.

#### Diğer

* *Procès à : Baby Doc (Duvalier, père & fils)* (Raymond Sapène takma adıyla), Paris: S.E.F., 1973.

## Filmografi

#### Yönetmen olarak

* 1988: *La Preuve par Prince (Zapping Postal)* (kısa film)
* 1990: *Jacques Rivette, le veilleur* (Claire Denis ile birlikte)

#### Katılımcı olarak

* 1968: *Une partie de campagne : Les Cahiers du cinéma face au film* (yön. Bernard Eisenschitz)
* 1979: *Cinématon #67* (Gérard Courant)
* 1986: *Lettre à l'ami suisse n° 7* (Maria Koleva)
* 1988: *Entretien entre Serge Daney et Jean-Luc Godard* (Jean-Luc Godard)
* 1991: *Damned! Daney – L'Ombre qui pensait plus vite que son homme* (Bernard Mantelli)
* 1991: *De l'autre côté du racisme* (Pascal Kané)
* 1993: *Conversation Nord-Sud, Daney/Sanbar* (Simone Bitton ve Christine Poitevin)
* 1998: *Histoire(s) du cinéma, chapitre 2A : Seul le cinéma* (Jean-Luc Godard)

#### Oyuncu olarak

* 1978: *Dora et la Lanterne magique* (Pascal Kané)
* 1984: *L'Amour par terre* (Jacques Rivette)

## Kaynakça