# Monofili

Bir filogenetik ağaç: hem mavi hem de kırmızı gruplar *monofiletiktir*. Yeşil grup *parafiletiktir* çünkü ortak bir atayı paylaşan monofiletik bir grup (mavi grup) eksiktir - en düşük yeşil dikey gövde.
 *Monofiletik bir* taksonu gösteren primatların *bir kladogramı: maymunlar* (sarı); *parafiletik bir* takson: *prosimians* (kırmızı yama dahil camgöbeği renginde); ve *polyphyletic* grubu: *gece aktif primatlar, diğer bir deyişle lorises ve tarsiers* (kırmızı)
 Filogenetik grupları gösteren omurgalıların bir kladogramı. *Monofiletik bir* takson (sarı renkte): *"sürüngenler ve kuşlar" grubu*, en son ortak atasını ve bu atadan gelen tüm torunları içerir. Bir *parafiletik* takson (camgöbeği): *sürüngenler grubu*, en son ortak atasını içerir, ancak bu atadan tüm torunları (yani Aves) içermez. *Polifiletik bir* "grup" (kırmızı): *tüm sıcak kanlı hayvanların (Aves ve Mammalia) grubu,* tüm üyelerinin en yakın ortak atasını içermez; bu grup taksonomik bir birim olarak görülmez ve modern sistematistler tarafından takson olarak kabul edilmez.
Bir organizma grubu için kladistikte, **monofili**, klad olmanın koşuludur - yani, yalnızca ortak bir atadan (veya daha kesin olarak bir ata popülasyonundan) ve onun tüm soyundan oluşan bir grup taksondur. Monofiletik gruplar tipik olarak, daldaki organizmaları diğer organizmalardan ayıran ortak türetilmiş özellikler (sinapomorfiler) ile karakterize edilir. Eşdeğer bir terim **holofilidir**.

"Mono-phyly" kelimesi Yunanca "tek kabile" anlamına gelir.

Monofili farklı olup paraphyly ve polyphyly ikinci şemada gösterilen. Bir *parafiletik grup*, bir veya daha fazla monofiletik grup eksi ortak bir atadan tüm soyundan oluşur. *Polifiletik bir grup*, yakınsak özellikler veya bilimsel ilgi alışkanlıkları (örneğin, gece aktif primatlar, meyve ağaçları, suda yaşayan böcekler) ile karakterize edilir. Bir polifiletik grubu diğerlerinden ayıran özellikler ortak bir atadan miras alınmaz.

Bu tanımların kabul edilmesi biraz zaman almıştır. Kladistik düşünce okulu 1960'larda ana akım haline geldiğinde birkaç alternatif tanım kullanılıyordu. Gerçekten de, taksonomistler bazen terimleri tanımlamadan kullandılar, bu da erken literatürde kafa karışıklığına neden oldu, bu hala devam eden bir karışıklıktır.

İlk diyagram, iki monofiletik gruba sahip filogenetik ağacı gösterir. Birkaç grup ve alt grup, gösterilen tüm organizmalar arasındaki sıralı çizgisel ilişkileri göstermek için özellikle ağacın dalları olarak konumlandırılmıştır. Ayrıca, ortak ata(lar)ına göre üyelerin seçimine bağlı olarak, herhangi bir grup modern sistematiğe göre bir takson olarak kabul edilebilir (veya edilmeyebilir); ikinci ve üçüncü diyagramlara bakın.

## Etimoloji

*Monofili* veya *monofiletik* terimi, "yalnız, sadece, benzersiz" anlamına gelen iki Eski Yunanca kelime μόνος (mónos) ve "cins, türler", anlamına gelen φῦλον (phûlon) kelimelerinden türemiştir ve monofiletik bir grubun benzersiz bir ortak atadan gelen tüm torunlardan oluşan organizmaları (örneğin cinsler, türler) içerir.

Tersine, *polyphyly* veya *polyphyletic* terimi, "pek çok, birçok sayıda" anlamına gelen eski Yunanca öneki πολύς (polús) üzerine kuruludur ve bir polifiletik grubun birden çok atasal kaynaktan kaynaklanan organizmaları içerdiği gerçeğine atıfta bulunur.

Karşılaştırıldığında, *paraphyly* veya *parafiletik* terimi, "yanında, yakınında" anlamına gelen eski Yunanca παρά (pará) önekini kullanır ve bir veya birkaç monofiletik alt grubun, benzersiz bir ortak atadan gelen tüm diğer torunlardan ayrı kaldığı durumu ifade eder. Yani, parafiletik bir grup *neredeyse* monofiletiktir, dolayısıyla pará öneki kullanılır.

## Tanımlar

En geniş ölçekte, tanımlar iki gruba ayrılır.

* Willi Hennig (1966:148) monofiliyi sinapomorfiye dayalı gruplar olarak tanımlamıştır (semplesiomorfiye dayalı parafiletik grupların ve yakınsamaya dayalı polifiletik grupların aksine). Bazı yazarlar, monofiliyi, ortak bir atayı paylaşan herhangi iki veya daha fazla grup olarak parafiliyi içerecek şekilde tanımlamaya çalışmışlardır. Bununla birlikte, bu daha geniş tanım, yukarıda tanımlandığı gibi hem monofiletik hem de parafiletik grupları kapsar. Bu nedenle, bugün çoğu bilim insanı, "monofilik" terimini, bir (varsayımsal) ortak atadan gelen tüm torunlardan oluşan gruplara atıfta bulunmak için sınırlandırmaktadır. Ancak cinsler ve türler gibi taksonomik gruplar düşünüldüğünde, ortak atalarının en uygun doğası belirsizdir. Bunun tek bir birey veya çiftleşen bir çift olacağını varsaymak, tanımı gereği melezlenen popülasyonlar olan eşeyli üreyen türler için gerçekçi değildir.
* Monofili (ayrıca, **holofili**) ve ilişkili terimler takson tartışmalarıyla sınırlıdır ve Hennig'in tokogenetik ilişkileri -şimdi soykütük olarak anılacaktır- tanımlamak için kullanıldığında mutlaka doğru değildir. Bazıları, bir tür ve onun tüm soyundan gelenler gibi daha geniş bir tanım kullanmanın bir cinsi tanımlamak için gerçekten işe yaramadığını savunur. Esnek tanım ayrıca tüm organizmaların ilişkilerini tanımakta başarısız olur. DM Stamos'a göre, bir türün veya cinsin tatmin edici bir kladistik tanımı imkansızdır çünkü birçok tür (ve hatta cins) var olan bir türden "tomurcuklanarak", ana türü parafiletik bırakarak oluşabilir; veya türler veya cinsler, melez türleşmenin sonucu olabilir.
* Ayrıca, monofili, parafili ve polifili kavramları, çeşitli tür gruplarının barkodlanması için anahtar genlerin çıkarılmasında kullanılmıştır.

## Ayrıca bakınız

* Klad
* Taç grup
* Bilimsel adlandırma sözlüğü
* Monotipik takson
* Parafili
* Polifili

## Kaynakça

## Dış bağlantılar

* "Graphical explanation of basic phylogenetic terms". University of California, Berkeley. 1994–2006. 19 Ağustos 2000 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2010.
* "Concepts of monophyly, polyphyly & paraphyly". Memorial University. 2002. 12 Mart 2002 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2010.
* "Monophyly, consensus, compromise" (PDF). University of Helsinki. 2005. 5 Haziran 2011 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Ocak 2010.
* "Phylogenetic Trees and Classification". *Digital Atlas of Ancient Life*. Paleontological Research Institution. 11 Eylül 2017 tarihinde kaynağından arşivlendi.