# Tavşan

| Leporidae Yaşadığı dönem aralığı: 56-0 myö Eosen-Günümüz PreЄЄOSDCPTJKPgN |
| --- |
| *Lepus arcticus* |
| Biyolojik sınıflandırma  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Âlem: | Animalia
 |
| Şube: | Chordata
 |
| Sınıf: | Mammalia
 |
| Takım: | Lagomorpha
 |
| Familya: | **Leporidae** Fischer de Waldheim, 1817 |

 |
| Tip cins |
| LepusLinnaeus, 1758 |
| Cinsler |
| *Pentalagus* *Bunolagus* *Nesolagus* *Romerolagus* *Brachylagus* *Sylvilagus* *Oryctolagus* *Poelagus* *Caprolagus* *Pronolagus* *Lepus* †*Aztlanolagus* †*Nuralagus* |

**Tavşan**, Lagomorpha takımı içinde sınıflandırılan **tavşangiller** (**Leporidae**) familyasını oluşturan memeli türlerinin ortak adıdır. Yavru bakımları çok azdır. 7 gün baktıktan sonra anne tavşan yavru tavşanı bırakır.

Tavşangiller familyası yaklaşık 60 türü içine alır. Kuyrukları uzun kıllarla örtülüdür. Kulaklar ve arka bacaklar uzamıştır. Bir kısmı toprak altında oyuklarda yaşar. Tavşangiller, Ochotonidae familyasını oluşturan pikalardan tüylü küçük kuyrukları, uzun kulakları ve arka ayakları ile ayrılır.

*Lepus* harici cinslerin tüm üyeleri genel olarak ada tavşanı olarak adlandırılır. Ada tavşanları başka hayvanların yuvalarında veya kendi kazdıkları yuvalarda barınırken, tavşanlar uzun ot ve çalıklarda yaşar. Tavşanlar arasında en çarpıcı özelliklere sahip olan beyaz tüylü sera tavşanı 21. yüzyıla damgasını vurmuştur.

Ayrıca, bazı türlerin kulakları oldukça iyi duymaktadır. Her türlü sese şaşkınlıkla tepki vermektedirler. Bu yüzden kendi türünden ya da başka canlıların yaklaşması durumunda yabanî tavşanlar irkilirler.

Okyanusya hariç tüm yeryüzünde yerlidir. Okyanusya'ya gelişleri yerli memeliler için büyük bir tehdit oluşturur.

## Evcilleştirilme Süreçleri

Tavşanların evcilleştirilmesi, avcı-toplayıcı toplumların tavşanları et kaynağı olarak kullanmasıyla başlamış ve özellikle Roma İmparatorluğu döneminde sistematik bir hale gelmiştir. Tavşanlar, öncelikle kapalı alanlarda tutulmuş ve üremeleri kontrol altına alınarak evcilleştirilmeye başlanmıştır. Orta Çağ boyunca manastırlarda tavşan yetiştiriciliği yaygınlaşmış, bu süreçte tavşanlar hem et hem de kürk kaynağı olarak önem kazanmıştır. 19. yüzyılda seçici üreme yöntemleriyle farklı tavşan ırkları geliştirilmiş, bu da tavşanların evcil hayvan ve gösteri hayvanı olarak yaygınlaşmasına yol açmıştır. Günümüzde tavşanlar, dünya genelinde popüler birer evcil hayvan olarak kabul edilmektedir.

## Beslenme

Tavşanlar otçullardır. Bitkisel besinlerle beslenen hayvanlardır. Genelde Lahana, taze çimenler, havuç, turp, dereotu, marul, salata, enginar ve karnabahar yaprakları, brüksel lahanası, yeşil fasulye gibi besinlerle beslenirler. Ancak içinde şeker olan besinleri (mesela havuç) çok fazla vermemek gerekir.

## Evrim

*Serengetilagus praecapensis* kafatası, Naturkundemuseum, Berlin
Bilinen en eski tavşan türü artık familyanın hem Kuzey Amerika'da hem de Asya'da yayıldığı Eosen'in sonlarından kalmadır. Evrimleri boyunca bu hayvan grubu giderek daha hızlı koşma ve zıplama yaşantısına uyum sağlamıştır. Örneğin Kuzey Amerika'da Oligosen'in sonlarından kalma soyu tükenmiş *Palaeolagus* cinsinin arka bacakları günümüz tavşanlarından daha kısadır dolayısıyla zıplamaktan çok koştuğu anlaşılır. Bu özelliğin dışında diğer yanlardan günümüz tavşanlarına benzerlik gösterir. Yaklaşık 48 milyon yıl ile 53 milyon yıl öncesinden kalma ve henüz tanımlanmamış iki fosil ilkel de olsa tavşanlara özgü bilek özelliklerine sahiptir dolayısıyla Ochotonidae ile Leporidae familyasının soylarının ayrılmasının daha da eskiye gittiğini gösterirler.

Matthee vd., 2004, nükleer ve mitokondriyel gen analizlerine dayanan kladogram aşağıdadır:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Leporidae
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Nesolagus* |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Poelagus* |
|  |
|  | *Pronolagus* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Romerolagus* |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Sylvilagus*  |
|  |
|  | *Brachylagus* |
|  |

 |
|  |
|  |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Caprolagus* |
|  |
|  | *Oryctolagus*  |
|  |

 |
|  |
|  | *Bunolagus* |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |
|  | *Lepus*  |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

 |
|  |

## Sınıflandırma

**Familya Leporidae**:

* Cins *Pentalagus*
	+ *Pentalagus furnessi*
* Cins *Bunolagus*
	+ *Bunolagus monticularis*
* Cins *Nesolagus*
	+ *Nesolagus netscheri*
	+ *Nesolagus timminsi*
* Cins *Romerolagus*
	+ *Romerolagus diazi*
* Cins *Brachylagus*
	+ *Brachylagus idahoensis*
* Cins *Sylvilagus*
	+ Alt cins *Tapeti*
		- *Sylvilagus aquaticus*
		- *Sylvilagus andinus*
		- *Sylvilagus apollinaris*
		- *Sylvilagus daulensis*
		- *Sylvilagus brasiliensis*
		- *Sylvilagus fulvescens*
		- *Sylvilagus dicei*
		- *Sylvilagus gabbi*
		- *Sylvilagus incitatus*
		- *Sylvilagus insonus*
		- *Sylvilagus nicefori*
		- *Sylvilagus palustris*
		- *Sylvilagus parentum*
		- *Sylvilagus salentus*
		- *Sylvilagus sanctaemartae*
		- *Sylvilagus surdaster*
		- *Sylvilagus tapetillus*
		- *Sylvilagus varynaensis*
	+ Alt cins *Sylvilagus*
		- *Sylvilagus audubonii*
		- *Sylvilagus cunicularis*
		- *Sylvilagus floridanus*
		- *Sylvilagus graysoni*
		- *Sylvilagus holzneri*
		- *Sylvilagus nuttallii*
		- *Sylvilagus obscurus*
		- *Sylvilagus transitionalis*
	+ Alt cins *Microlagus*
		- *Sylvilagus bachmani*
* Cins *Oryctolagus*
	+ *Oryctolagus cuniculus*
* Cins *Poelagus*
	+ *Poelagus marjorita*
* Cins *Pronolagus*
	+ *Pronolagus crassicaudatus*
	+ *Pronolagus randensis*
	+ *Pronolagus rupestris*
	+ *Pronolagus saundersiae*
* Cins *Caprolagus*
	+ *Caprolagus hispidus*
* Cins *Lepus*
	+ Alt cins *Macrotolagus*
		- *Lepus alleni*
	+ Alt cins *Poecilolagus*
		- *Lepus americanus*
	+ Alt cins *Lepus*
		- *Lepus arcticus*
		- *Lepus othus*
		- *Lepus timidus*
	+ Alt cins *Proeulagus*
		- *Lepus altamirae*
		- *Lepus californicus*
		- *Lepus callotis*
		- *Lepus capensis*
		- *Lepus flavigularis*
		- *Lepus insularis*
		- *Lepus saxatilis*
		- *Lepus tibetanus*
		- *Lepus tolai*
	+ Alt cins *Eulagos*
		- *Lepus castrovieoi*
		- *Lepus comus*
		- *Lepus coreanus*
		- *Lepus corsicanus*
		- *Lepus europaeus*
		- *Lepus granatensis*
		- *Lepus mandschuricus*
		- *Lepus oiostolus*
		- *Lepus starcki*
		- *Lepus townsendii*
	+ Alt cins *Sabanalagus*
		- *Lepus fagani*
		- *Lepus microtis*
	+ Alt cins *Indolagus*
		- *Lepus hainanus*
		- *Lepus nigricollis*
		- *Lepus peguensis*
	+ Alt cins *Sinolagus*
		- *Lepus sinensis*
	+ Alt cins *Tarimolagus*
		- *Lepus yarkandensis*
	+ Alt cins *incertae sedis*
		- *Lepus brachyurus*
		- *Lepus habessinicus*
* Cins †*Serengetilagus*
	+ - †*Serengetilagus praecapensis*
* Cins †*Aztlanolagus*
	+ - †*Aztlanolagus agilis*

## Galeri

* *Sylvilagus bachmani*
* Kümeste bakımı yapılan evcil bir tavşan
* Doğu kökenli bir *Sylvilagus floridanus*
* Montana'dan bir tavşan.
* *Lepus timidus*
* Bir aslanbaş tavşanı
* Bir hotot tavşanı

## Ayrıca bakınız

* Evcil tavşan

## Kaynakça